Shloka 4
Divākara-prasāda and the Establishment of Akṣaya-anna
Sūrya’s Favor and Inexhaustible Provision
विदुर उवाच त्रिवर्गो5यं धर्ममूलो नरेन्द्र राज्यं चेदं धर्ममूलं वदन्ति । धर्मे राजन् वर्तमान: स्वशकक््त्या पुत्रान् सर्वान् पाहि पाण्डो:सुतांश्ष,विदुरजीने कहा--नरेन्द्र! धर्म, अर्थ और काम इन तीनोंकी प्राप्तिका मूल कारण धर्म ही है। धर्मात्मा पुरुष इस राज्यकी जड़ भी धर्मको ही बतलाते हैं, अतः महाराज! आप धर्मके मार्गपर स्थिर रहकर यथाशक्ति अपने तथा पाण्डुके सब पुत्रोंका पालन कीजिये इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि अरण्यपर्वणि विदुरवाक्यप्रत्याख्याने चतुर्थो 5ध्याय: ।। ४ ।। इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत अरण्यपर्वमें विदुरवाक्यप्रत्याख्यान-विषयक चौथा अध्याय पूरा हुआ
vidura uvāca | trivargo 'yaṃ dharmamūlo narendra rājyaṃ cedaṃ dharmamūlaṃ vadanti | dharme rājan vartamānaḥ svaśaktyā putrān sarvān pāhi pāṇḍoḥ sutān ||
ವಿದುರನು ಹೇಳಿದರು—“ನರೇಂದ್ರನೇ! ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಎಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗಕ್ಕೂ ಮೂಲ ಧರ್ಮವೇ. ಈ ರಾಜ್ಯವೂ ಧರ್ಮಮೂಲವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಜನೇ! ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಪಾಂಡುವಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರನ್ನೂ—ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸು।”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Dharma is presented as the foundation of both personal goals (dharma–artha–kāma) and political authority (rājya). A king must therefore govern and care for all heirs/subjects impartially, guided by righteousness and within practical capacity.
Vidura addresses the king with counsel: he urges him to remain established in dharma and to protect and sustain all the sons—his own as well as Pāṇḍu’s—signaling a call for just, non-partisan guardianship amid dynastic tension.