Shloka 42
Dharma-śaṅkā-nivāraṇa: Yudhiṣṭhira’s Response on Karma-Phala and Trust in Dharma
अलक्ष्मीराविशत्येने शयानमलसं नरम् | नि:संशयं फल॑ लब्ध्वा दक्षो भूतिमुपाश्ुुते,जो मनुष्य आलस्यके वशमें पड़कर सोता रहता है, उसे दरिद्रता प्राप्त होती है और कार्यकुशल मानव निश्चय ही अभीष्ट फल पाकर ऐश्वर्यका उपभोग करता है
alakṣmīr āviśaty enaṃ śayānam alasaṃ naram | niḥsaṃśayaṃ phalaṃ labdhvā dakṣo bhūtim upāśnute ||
ಆಲಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದುರ್ದೈವ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷನೂ ಪರಿಶ್ರಮಿಯೂ ಆದವನು ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಡೆದು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Idleness invites misfortune and poverty, whereas competence and sustained effort bring assured results and prosperity; therefore one should practice diligence as a form of dharma.
In the Vana Parva’s moral-discourse setting, Yudhiṣṭhira articulates a nīti principle: the lazy person who remains asleep/inactive becomes a seat for Alakṣmī, while the efficient worker gains the fruit of action and enjoys bhūti (prosperity).