Shloka 14
Jatāyu’s Resistance, Sītā’s Traces, Kabandha’s Release, and the Path to Sugrīva (Āraṇyaka-parva 263)
वर्तमाने तथा तस्मिन् यदा दुर्योधनो नृप:,भारत! ऐसा उन्होंने कई बार किया, तो भी जब राजा दुर्योधनके मनमें विकार या क्रोध नहीं उत्पन्न हुआ, तब वे दुर्धर्ष मुनि उसपर बहुत प्रसन्न हुए और इस प्रकार बोले---मैं तुम्हें वर देना चाहता हूँ!
vartamāne tathā tasmin yadā duryodhano nṛpaḥ | bhārata |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಾರತವಂಶಜನೇ! ವಿಷಯಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಮರುಮರು ಕೆರಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಮನೋವಿಕಾರವನ್ನಾಗಲಿ ಕ್ರೋಧವನ್ನಾಗಲಿ ಉದಯಿಸದಂತೆ ತಡೆದನು. ಆಗ ಆ ದುರ್ಧರ್ಷ ಮುನಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಹೀಗೆಂದನು—“ನಿನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣānti and self-mastery: even when tested repeatedly, the refusal to give rise to anger or inner corruption becomes a mark of strength and earns the respect—and even favor—of a powerful ascetic.
As events unfold, Duryodhana is subjected to repeated actions meant to provoke him; when he remains unshaken by anger, the formidable sage is pleased and announces the intention to grant him a boon.