Shloka 51
अम्बा–राम–भीष्म संवादः
Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा ब्राह्म॒णं क्षत्रबन्धुवत् । यो हन्यात् समरे क्रुद्धं युध्यन्तमपलायिनम्
udyateṣu matho dṛṣṭvā brāhmaṇaṁ kṣatrabandhuvat | yo hanyāt samare kruddhaṁ yudhyantam apalāyinam ||
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದರೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಂತೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ, ಬೆನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಓಡದೆ ಇದ್ದರೆ—ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಕೊಂದ ಯೋಧನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ದೋಷ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸ್ಥಿರ ನಿರ್ಣಯ. ಓ ತಪೋಧನ! ನಾನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನು; ಕ್ಷತ್ರಿಯಧರ್ಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical-legal principle: if a brāhmaṇa abandons the protected noncombatant role and fights as an armed combatant without retreat, then killing him in fair battle is treated as a wartime act under kṣatriya-dharma, not as brahmahatyā. It emphasizes role-based dharma and contextual judgment in warfare.
Rāma is justifying a kṣatriya’s conduct in battle by citing dharmaśāstra: when a brāhmaṇa takes up arms and fights like a warrior, he is to be regarded as a combatant; therefore a warrior who kills him in that state is not blamed with the gravest sin. Rāma then asserts his own identity and obligation as a kṣatriya.