Shloka 14
Saṃsāra-gahana-jñāna: Vidura’s Account of Embodiment, Bondage, and Dharmic Release (संसारगहन-ज्ञानम्)
Devanagari script
मूर्खानिति परानाह नात्मानं समवेक्षते | दोषान् क्षिपति चान्येषां नात्मानं शास्तुमिच्छति,वह दूसरोंको तो मूर्ख बताता है, पर अपनी ओर कभी नहीं देखता। दूसरोंके दोषोंके लिये उनपर आशक्षेप करता है, परंतु उन्हीं दोषोंसे स्वयंको बचानेके लिये अपने मनको काबूमें नहीं रखना चाहता
Translation
ಅವನು ಇತರರನ್ನು ‘ಮೂರ್ಖರು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅದೇ ದೋಷಗಳಿಂದ ತಾನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Word by Word
मूर्खान्fools
मूर्खान्:
Karma
TypeNoun
Rootमूर्ख
FormMasculine, Accusative, Plural
इतिthus (quoting)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
परान्others
परान्:
Karma
TypeNoun
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Plural
आहsays/calls
आह:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
समवेक्षतेobserves/considers
समवेक्षते:
TypeVerb
Rootसम्-अव-ईक्ष्
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada
दोषान्faults
दोषान्:
Karma
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Accusative, Plural
क्षिपतिthrows/levels (accusations)
क्षिपति:
TypeVerb
Rootक्षिप्
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अन्येषाम्of others
अन्येषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
शास्तुम्to restrain/discipline
शास्तुम्:
TypeVerb
Rootशास्
FormTumun (infinitive)
इच्छतिwishes
इच्छति:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes