Shloka 53
Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)
वे ब्रह्मर्षि यद्यपि बालक थे तो भी वे सभी बड़े-बड़े महर्षि उनकी आज्ञाके अधीन रहकर उनके आसनके लिये एक-एक मुट्ठी कुश ले आया करते थे ।।
vaiśampāyana uvāca |
te brahmarṣayaḥ yady api bālakāḥ te ’bhavan tathāpi te sarve mahāmaharṣayaḥ tasya ājñāyāṃ vartamānāḥ tasya āsanārthaṃ pratyekaṃ muṣṭiṃ kuśān ānayanti sma ||
tatrāpi dattvā vasu rauhiṇeyo mahābalaḥ keśava-pūrvajo ’tha |
jagāma tīrthaṃ muditaḥ krameṇa khyātaṃ mahad vṛddha-kanyā-āśramaṃ yatra ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಮಹಿಮೆ ಅಷ್ಟಿತ್ತು; ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ ಅವರ ಆಜ್ಞಾಧೀನರಾಗಿ, ಅವರ ಆಸನಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಬ್ಬೊಂದು ಮುಷ್ಟಿ ಕುಶವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರೌಹಿಣೇಯ—ಕೇಶವನ ಅಗ್ರಜ ಬಲರಾಮ—ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಧನದಾನ ನೀಡಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತೀರ್ಥದಿಂದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ‘ವೃದ್ಧಕನ್ಯಾ’ ವಾಸಿಸಿದ್ದೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾದ ಆ ಮಹಾತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharmic authority and humility: true spiritual stature can command reverence regardless of age, and righteous conduct is shown through pilgrimage, ritual bathing, and generous giving (snāna and dāna) undertaken with a joyful, disciplined mind.
Vaiśampāyana describes two linked scenes: (1) young brahmarṣis whose authority is honored even by great sages, and (2) Balarāma continuing his tīrtha-yātrā—bathing and donating wealth at sacred places—until he reaches a famous tīrtha associated with the figure called Vṛddha-kanyā.