Shloka 25
Droṇa-parva Adhyāya 96: Sātyaki’s Line-Penetration, Encirclement, and Advance toward Arjuna
तुल्याभिजनकर्माणं शत्रुमेक॑ सहायवान् । गत्वा योधय मा भैस्त्व॑ त्वं हुस्य जगत: पति:,त्वरन्नेकरथेनैव समेत्य द्रोणमब्रवीत् । संजय कहते हैं--राजन्! तदनन्तर जब कुन्तीकुमार अर्जुन सिन्धुराज जयद्रथका वध करनेकी इच्छासे द्रोणाचार्य और कृतवर्माका दुस्तर सेना-व्यूह भेदन करके आपकी सेनामें प्रविष्ट हो गये और सव्यसाची अर्जुनके हाथसे जब काम्बोजराजकुमार सुदक्षिण तथा पराक्रमी श्रुतायुध मार दिये गये तथा जब सारी सेनाएँ नष्ट-भ्रष्ट होकर चारों ओर भाग खड़ी हुईं, उस समय अपनी सम्पूर्ण सेनामें भगदड़ मची देख आपका पुत्र दुर्योधन बड़ी उतावलीके साथ एकमात्र रथके द्वारा द्रोणाचार्यके पास गया और उनसे मिलकर इस प्रकार बोला-- तुम्हारे शत्रु अर्जुन भी तो तुम्हारे-जैसे ही कुल और पराक्रमसे युक्त हैं। इस समय वे अकेले हैं और तुम सहायकोंसे सम्पन्न हो। (वे राज्यसे च्युत हो गये हैं और तुम) इस सम्पूर्ण जगतके स्वामी हो। अत: डरो मत। जाकर अर्जुनसे युद्ध करो
sañjaya uvāca |
tulyābhijanakarmāṇaṃ śatrum ekaṃ sahāyavān |
gatvā yodhaya mā bhais tvaṃ tvaṃ hy asya jagataḥ patiḥ |
tvarann ekarathenaiva sametya droṇam abravīt ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ದುರ್ಯೋಧನನು ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನ ಶತ್ರು ಪಾರ್ಥ ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಕೂಡ ಕುಲಗೌರವದಲ್ಲೂ ಕರ್ಮವೀರ್ಯದಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ಸಮಾನನು; ಆದರೆ ಈಗ ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ, ನೀನು ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದೀಯ. ಭಯಪಡಬೇಡ; ನೀನು (ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ) ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿಯಂತಿದ್ದೀಯ. ಹೋಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how appeals to status, power, and fearlessness are used to compel action in war. Ethically, it shows the tension between genuine dharma (right conduct) and politically driven exhortation: Duryodhana motivates Droṇa not by moral clarity but by asserting superiority, allies, and sovereignty—revealing how leadership rhetoric can pressure even revered teachers into harsher combat.
Amid battlefield disorder, Duryodhana rushes alone in his chariot to Droṇa and urges him to confront Arjuna. He argues that Arjuna is comparable in lineage and prowess but is presently alone, whereas Droṇa has support; therefore Droṇa should not fear and should go fight.