Shloka 71
धृष्टद्युम्नस्य द्रोणरथारोহণं सात्यकेः प्रतिरक्षणं च | Dhrishtadyumna Boards Droṇa’s Chariot; Sātyaki’s Counter-Protection
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें षोडशराजकीयोपाख्यानविषयक इकह त्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ,सच वीरान् रणे हत्वा राजपुत्रान् महाबलान् | वीरैराकाड्ृक्षितं मृत्युं सम्प्राप्तोडभिमुखं रणे “अभिमन्युने रणक्षेत्रमें महाबली वीर राजकुमारोंका वध करके वीर पुरुषोंद्वारा अभिलपफित संग्राममें सम्मुख मृत्यु प्राप्त की है
iti prakāraṁ śrīmahābhārate droṇaparvaṇi antar-gate abhimanyuvadhaparvaṇi ṣoḍaśarājakīyopākhyāna-viṣayaka eka-saptatitamo ’dhyāyaḥ samāptaḥ | sat vīrān raṇe hatvā rājaputrān mahābalān | vīrair ākāṅkṣitaṁ mṛtyuṁ samprāpto ’bhimukhaṁ raṇe || “abhimanyunā raṇakṣetre mahābalī vīra-rājakumāra-vadhaṁ kṛtvā vīra-puruṣair abhilaṣitaṁ saṅgrāme sammukhaṁ mṛtyuṁ prāptam”
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ದ್ರೋಣಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಅಭಿಮನ್ಯುವಧಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಷೋಡಶರಾಜಕೀಯೋಪಾಖ್ಯಾನ ವಿಷಯಕ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜಕುಮಾರ ವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಅಭಿಮನ್ಯು ವೀರರು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಸುವ ಮರಣವನ್ನು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ—ಪ್ರಾಪ್ತನಾದನು.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames Abhimanyu’s end as a paradigmatic kṣatriya death: after fulfilling the warrior’s duty through courageous combat, he meets death directly on the battlefield—an end considered honorable within the epic’s martial ethic. It highlights valor, steadfastness, and the ideal of facing consequences without retreat.
This is a colophon-like conclusion to the chapter: it states that the chapter (about the episode of sixteen princes) has ended, and summarizes that Abhimanyu, after slaying many mighty princes in battle, attained a face-to-face death in the fight.