Shloka 37
Śaineya’s Breakthrough and Reunion with Arjuna (शैनेयस्य समागमः)
विहीनांश्व॒ कृतानश्चान् विरथांश्व कृतान् नरान् । तत्र सात्यकिपार्थाभ्यां मन्ये शोचन्ति पुत्रका:,सात्यकि और अर्जुनने घोड़ोंको सवारोंसे हीन और मनुष्योंको रथसे वंचित कर दिया है। यह देख-सुनकर मेरे पुत्र शोकमें डूब रहे होंगे
vihīnāśvān kṛtānaś cān virathāṁś ca kṛtān narān | tatra sātyakipārthābhyāṁ manye śocanti putrakāḥ ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ) ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸವಾರರಹಿತವಾಗಿಸಿ, ಯೋಧರನ್ನು ರಥರಹಿತರಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇದನ್ನು ನೋಡಿ-ಕೇಳಿ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the psychological and ethical dimension of war: decisive martial skill (rendering foes chariotless and disordered) produces not only physical defeat but also despair and loss of morale. It implicitly underscores how battlefield outcomes affect the mind—grief and fear arise when one’s protective structures (chariots, riders, formation) collapse.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Sātyaki and Arjuna have struck so effectively that horses are left without riders and warriors are left without chariots. From this, he infers that Dhṛtarāṣṭra’s sons (the Kauravas) are grieving at the turn of events on the battlefield.