Adhyaya 66

Verse 1

संजय कहते हैं--महाराज! हाथियोंकी उस सेनाके मारे जानेपर आपके पुत्र दुर्योधनने समस्त सैनिकोंको आज्ञा दी कि सब मिलकर भीमसेनको मार डालो

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ! ಆ ಗಜಸೇನೆಯು ಸಂಹೃತವಾದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರ ದುರ್ಯೋಧನನು ಸಮಸ್ತ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು—“ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿರಿ।”

Verse 2

ततः सर्वाण्यनीकानि तव पुत्रस्य शासनात्‌ । अभ्यद्रवन्‌ भीमसेनं नदन्तं भैरवान्‌ रवान्‌,तदनन्तर आपके पुत्रकी आज्ञासे समस्त सेनाएँ भैरव गर्जना करती हुई भीमसेनपर टूट पड़ीं

ಅನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸೇನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಭಯಾನಕ ಘೋಷಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದವು।

Verse 3

त॑ बलौघमपर्यन्तं देवैरपि सुदुःसहम्‌ । आपतत्तं सुदुष्पारं समुद्रमिव पर्वणि

ಆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಬಲಸಮೂಹ—ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ಅತಿದುಃಸಹ—ಪೌರ್ಣಿಮೆಯ ವೇಳೆಯ ಉಬ್ಬಿದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ದಾಟಲಾಗದದಾಗಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದು ಬಂದಿತು।

Verse 4

सेनाका वह अनन्त वेग देवताओंके लिये भी दुःसह था। पूर्णिमाको बढ़े हुए समुद्रके समान अपार जान पड़ता था ।।

ಆ ಸೇನೆ ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ವೇಗದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದಿತು—ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ದುಃಸಹ—ಪೌರ್ಣಿಮೆಯ ವೇಳೆಯ ಉಬ್ಬಿದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅಪಾರವಾಗಿ ತೋಚಿತು. ರಥ, ಆನೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಅದು ದಟ್ಟವಾಗಿ ತುಂಬಿತ್ತು; ಶಂಖಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ದುಂದುಭಿಗಳ ನಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೋಲಾಹಲ. ರಥಗಳೂ ಪಾದಾತಿಗಳೂ ಎಣಿಕೆಗೆ ಮೀರಿದ್ದವು; ಧೂಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 5

त॑ भीमसेन: समरे महोदधिमिवापरम्‌ | सेनासागरमक्षोभ्यं वेलेव समवारयत्‌,दूसरे महासागरके समान उस अक्षोभ्य सैन्यसमुद्रको युद्धमें भीमसेनने तटप्रदेशकी भाँति रोक दिया

ಆಗ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನು ಆ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯ ಸೇನಾ-ಸಮುದ್ರವನ್ನು—ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾಸಮುದ್ರದಂತೆ—ತೀರರೇಖೆಯಂತೆ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು।

Verse 6

तदाश्षर्यमपश्याम पाण्डवस्य महात्मन: । भीमसेनस्य समरे राजन्‌ कर्मातिमानुषम्‌,राजन्‌! उस समय संग्रामभूमिमें हमलोगोंने महामना पाण्डुनन्दन भीमसेनका अत्यन्त आश्चर्यमय अतिमानुष कर्म देखा था

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಆ ಸಮರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಪಾಂಡುವಿನ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರ ಭೀಮಸೇನನ ಅತಿಶಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ, ಮಾನವಶಕ್ತಿಗೆ ಮೀರಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡೆವು.

Verse 7

उदीर्णान्‌ पर्थिवान्‌ सर्वान्‌ साश्वान्‌ सरथकुण्जरान्‌ | असम्भ्रमं भीमसेनो गदया समवारयत्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕುದುರೆ, ರಥ, ಆನೆಗಳೊಡನೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದ ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಭೀಮಸೇನನು ಅಲ್ಪವೂ ಅಶಾಂತನಾಗದೆ ತನ್ನ ಗದೆಯಿಂದ ತಡೆದನು.

Verse 8

स संवार्य बलौघांस्तान्‌ गदया रथिनां वर: । अतिष्ठत्‌ तुमुले भीमो गिरिमेंरुरिवाचल:,रथियोंमें श्रेष्ठ भीमसेन उस सारे सैन्यसमूहको गदाद्वारा रोककर उस भयंकर युद्धमें मेरु पर्वतके समान अविचलभावसे खड़े रहे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಮನು ಗದೆಯಿಂದ ಆ ಸೇನಾಸಮೂಹವನ್ನು ತಡೆದು, ಆ ಭೀಕರ ಗದ್ದಲದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೇರುಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 9

तस्मिन्‌ सुतुमुले घोरे काले परमदारुणे । भ्रातरश्ैव पुत्राश्न धृष्टय्रुम्नश्व पार्षत:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅತ್ಯಂತ ಗದ್ದಲಭರಿತ, ಭೀಕರ ಹಾಗೂ ಪರಮ ಕ್ರೂರವಾದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಹೋದರರೂ, ಪುತ್ರರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾರ್ಷತನ (ದ್ರುಪದನ) ಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನೂ ಮಹಾಬಲಿ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 10

द्रौपदेयाइभिमन्युश्न शिखण्डी चापराजित: । न प्राजहन्‌ भीमसेनं भये जाते महाबलम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಹಾಭಯ ಉಂಟಾದಾಗ ದ್ರೌಪದಿಯ ಐದು ಪುತ್ರರು, ಅಭಿಮನ್ಯು, ಮತ್ತು ಅಪರಾಜಿತ ವೀರ ಶಿಖಂಡಿ—ಯಾರೂ ಮಹಾಬಲಿ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 11

ततः शैक्यायसी गुर्वी प्रगृह्ा महतीं गदाम्‌ । अधावत्‌ तावकान्‌ योधान्‌ दण्डपाणिरिवान्तक:

ನಂತರ ಭೀಮಸೇನನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಕ್ಕಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಭಾರೀ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದಂಡಧಾರಿ ಯಮನಂತೆ ನಿಮ್ಮ ಯೋಧರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 12

पोथयन्‌ रथवृन्दानि वाजिवृन्दानि चाभिभू: । कर्षयन्‌ रथवृन्दानि बाहुवेगेन पाण्डव:

ಪಾಂಡವನು ರಥಗುಂಪುಗಳನ್ನೂ ಅಶ್ವಗುಂಪುಗಳನ್ನೂ ಮಣಿಸಿ ಚೂರ್ನಮಾಡಿ; ತನ್ನ ಭುಜಬಲದ ವೇಗದಿಂದ ರಥಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಚದುರಿಸಿದನು।

Verse 13

ऊरुवेगेन संकर्षन्‌ रथजालानि पाण्डव:

ಪಾಂಡವನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ವೇಗಬಲದಿಂದ ರಥಗಳ ಜಾಲದಂತೆ ಹೆಣೆದಿದ್ದ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಹರಿದನು।

Verse 14

बलानि सम्ममर्दाशु नड्वलानीव कुञज्जर: । पाण्डुनन्दन भीम अपने महान्‌ वेगसे रथसमूहोंको खींचकर नष्ट कर देते और शीघ्र ही सारी सेनाको उसी प्रकार रौंद डालते थे, जैसे हाथी नरकुलके पौधोंको ।।

ಪಾಂಡುನಂದನ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ರಥಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ನಾಶಮಾಡಿ, ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನೆಯನ್ನು ಆನೆ ನಡುಗಿಡಗಳ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ತುಳಿಯುವಂತೆ ಮರ್ಧಿಸಿದನು. ಅವನು ರಥಗಳಿಂದ ರಥಿಗಳನ್ನು, ಆನೆಗಳಿಂದ ಆನೆ-ಯೋಧರನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದನು.

Verse 15

सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातिन: । गदया व्यधमत्‌ सर्वान्‌ वातो वृक्षानिवौजसा

ಭೀಮನು ತನ್ನ ಗದೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೆಡವಿದನು—ಕುದುರೆಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಸವಾರರನ್ನೂ, ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದ ಪಾದಾತಿಗಳನ್ನೂ—ಬಲಿಷ್ಠ ಗಾಳಿ ಮರಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಸೆಯುವಂತೆ।

Verse 16

भीमसेनो महाबाहुस्तव पुत्रस्य वै बले । महाबाहु भीमसेन रथोंसे रथियोंको, हाथियोंसे हाथी-सवारोंको, घोड़ोंकी पीठोंसे घुड़सवारोंको और पृथ्वीपर पैदलोंको मसलते हुए गदासे आपके पुत्रकी सेनाके सब लोगोंको उसी प्रकार नष्ट कर देते थे, जैसे हवा अपने वेगसे वृक्षोंको उखाड़ फेंकती है ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮಸೇನನು ನಿನ್ನ ಮಗನ ಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿಂತು, ರಥಗಳಿಂದ ರಥಿಗಳನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿ, ಆನೆಗಳಿಂದ ಆನೆಸವಾರರನ್ನು ತುಳಿದು, ಕುದುರೆಗಳ ಬೆನ್ನಿನಿಂದ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪಾದಾತಿಗಳನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಗದೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಗನ ಸೇನೆಯ ಜನರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು—ಬಲಿಷ್ಠ ಗಾಳಿ ತನ್ನ ವೇಗದಿಂದ ಮರಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಸೆದುಬಿಡುವಂತೆ. ಆ रणಭೂಮಿಯೂ ಮಜ್ಜೆ, ಕೊಬ್ಬು, ಮಾಂಸಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದಿತು.

Verse 17

तत्र तत्र हतैश्नापि मनुष्यगजवाजिभि:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ಮನುಷ್ಯರು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಅವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು; ಯುದ್ಧವಿನಾಶದ ಗುರುತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 18

रणाजड्ुणं समभवन्म्रावाससंनिभम्‌ | जहाँ-तहाँ मरकर गिरे हुए मनुष्य, हाथी और घोड़ोंसे वह सारी रणभूमि मृत्युके निवासस्थान-सी प्रतीत होती थी ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಮೃತ ಮನುಷ್ಯರು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಆ ಸಮಸ್ತ ರಣಭೂಮಿ ಯಮಧಾಮದ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಭೀಮಸೇನನ ಆ ಭೀಕರ ಸಂಹಾರಕ ಗದೆ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವಸಂಹಾರಾರ್ಥ ಕ್ರುದ್ಧ ರುದ್ರನ ಪಿನಾಕದಂತೆ, ಯಮದಂಡದಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಂಡಿತು; ಅದರ ಘಾತನಾದ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಧ್ವನಿಯಂತೆ ಮೊಳಗಿತು.

Verse 19

यमदण्डोपमामुग्रामिन्द्राशनिसमस्वनाम्‌ | ददृशुर्भीमसेनस्य रौद्रीं विशसनीं गदाम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಜನರು ಭೀಮಸೇನನ ಆ ರೌದ್ರ, ಸಂಹಾರಕ ಗದೆಯನ್ನು ಕಂಡರು—ಅದು ಯಮದಂಡದಂತೆ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಧ್ವನಿ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತೆ ಇತ್ತು.

Verse 20

आविद्धयतो गदां तस्य कौन्तेयस्य महात्मन: । बभौ रूपं महाघोरं कालस्येव युगक्षये,अपनी गदाको घुमाते हुए महामना कुन्तीकुमार भीमसेनका रूप युगान्त-कालके यमराजके समान अत्यन्त भयंकर प्रतीत होता था

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಕೌಂತೇಯನು ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ರೂಪ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು—ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲನೇ ನಿಂತಂತೆಯೇ.

Verse 21

त॑ं तथा महतीं सेनां द्रावयन्तं पुन: पुनः । दृष्टवा मृत्युमिवायान्तं सर्वे विममनसो5भवन्‌,उस विशाल सेनाको बारंबार भगानेवाले भीमसेनको मौतके समान सामने आते देख समस्त योद्धाओंका मन उदास हो जाता था

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭೀಮಸೇನನು ಆ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ಓಡಿಸುತ್ತಾ, ಮರಣವೇ ಎಂಬಂತೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲ ಯೋಧರ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿತು।

Verse 22

यतो यतः प्रेक्षते सम गदामुद्यम्य पाण्डव: । तेन तेन सम दीर्यन्ते सर्वसैन्यानि भारत

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಪಾಂಡವ ಭೀಮಸೇನನು ಯಾವ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನೋಡಿದನೋ, ಆ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸೇನೆಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಚಿದ್ರವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 23

प्रदारयन्तं सैन्यानि बलेनामितविक्रमम्‌ । ग्रसमानमनीकानि व्यादितास्यमिवान्तकम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಮಿತ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನು ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟ ಅಂತಕನಂತೆ, ಸಮಸ್ತ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ನುಂಗಲು ಹೊರಟವನಂತೆ ಕಂಡನು।

Verse 24

त॑ तथा भीमकर्माणं प्रगृहीतमहागदम्‌ । दृष्टवा वृकोदरं भीष्म: सहसैव समभ्ययात्‌

ಮಹಾಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ಮಹಾಕರ್ಮಿಯಾದ ವೃಕೋದರನನ್ನು ಕಂಡ ಭೀಷ್ಮನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 25

महता रथघोषेण रथेनादित्यवर्चसा । छादयन्‌ शरवर्षेण पर्जन्य इव वृष्टिमान्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸೂರ್ಯನಂತೆ ದೀಪ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಚಕ್ರಗಳ ಮಹಾಘೋಷದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮಹಾರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಮಳೆಯೊಡ್ಡುವ ಮೋಡದಂತೆ ಶರವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 26

तमायान्तं तथा दृष्टवा व्यात्ताननमिवान्तकम्‌ । भीष्म भीमो महाबाहूु: प्रत्युदीयादमर्षित:,मुँह फैलाये हुए यमराजके समान भीष्मजीको आते देख महाबाहु भीमसेन अमर्षमें भरकर उनका सामना करनेके लिये आगे बढ़े

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟ ಮರಣದಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಕಂಡು, ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 27

तस्मिन्‌ क्षणे सात्यकि: सत्यसंध: शिनिप्रवीरो5भ्यपतत्‌ पितामहम्‌ । निष्नन्नमित्रान्‌ धनुषा दृढेन संकम्पयंस्तव पुत्रस्य सैन्यम्‌

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿನಿವಂಶದ ಅಗ್ರವೀರ, ಸತ್ಯಸಂಧನಾದ ಸಾತ್ಯಕಿ, ದೃಢ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಂಪಿಸಿ ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 28

त॑ यान्तमश्वै रजतप्रकाशै: शरान्‌ वपन्तं निशितान्‌ सुपुड्खान्‌ | नाशवनुवन्‌ धारयितुं तदानीं सर्वे गणा भारत ये त्वदीया:

ಭಾರತಾ! ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು ಆ ವೇಳೆ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾದಳಗಳು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಹೋಯವು।

Verse 29

अविध्यदेनं दशभि: पृषत्कै- रलम्बुषो राक्षस5सौ तदानीम्‌ | शरैश्नतुर्भि: प्रतिविद्धय तं च नप्ता शिनेरभ्यपतद्‌ रथेन

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲಂಬುಷನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಅವನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಶಿನಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನು ಕೂಡ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ದಾಳಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 30

अन्वागतं वृष्णिवरं निशम्य त॑ं शत्रुमध्ये परिवर्तमानम्‌ | प्रद्रावयन्तं कुरुपुज्वांश्व पुनः पुनश्च प्रणदन्‍तमाजौ

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ವೃಷ್ಣಿವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸಾತ್ಯಕಿ ಬಂದು ಶತ್ರುಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವೀರರನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಓಡಿಸುತ್ತಾ, ಮರುಮರು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ಯೋಧರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮೇಘಗಳು ಜಲಧಾರೆ ಸುರಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಅವರು ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಹೋದರು; ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ದಹಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅವನು ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 31

योधास्त्वदीया: शरवर्षैरवर्षन्‌ मेघा यथा भूधरमम्बुवेगै: । तथापि त॑ धारयितुं न शेकु- मध्यन्दिने सूर्यमिवातपन्तम्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಯೋಧರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದರು; ಮೋಡಗಳು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ವೇಗದ ಜಲಧಾರೆಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುವಂತೆ. ಆದರೂ ಅವರು ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲಾರಿದರು; ಅವನು ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಉರಿಯುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ದಹಿಸುತ್ತಾ, ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 32

न तत्र कश्रिन्नविषण्ण आसी- दृते राजन्‌ सोमदत्तस्य पुत्रात्‌ । स वै समादाय थधनुर्महात्मा भूरिश्रवा भारत सौमदत्ति:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಸೋಮದತ್ತನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತನಾಗದ ಯೋಧನೊಬ್ಬನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತನೇ! ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸೌಮದತ್ತಿ ಭೂರಿಶ್ರವನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 33

दृष्टवा रथान्‌ स्वान्‌ व्यपनीयमानान्‌ प्रत्युद्ययौ सात्यकिं योद्धुमिच्छन्‌

ತನ್ನ ರಥಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಸೋಮದತ್ತನ ಪುತ್ರ ಭೂರಿಶ್ರವನು ಸಾತ್ಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 63

इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि सात्यकिभूरिश्रव:समागमे त्रिषष्टितमो5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें सात्यकिभूरिश्रवा- समागमविषयक तिरसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತೇ ಭೀಷ್ಮಪರ್ವಣಿ ಭೀಷ್ಮವಧಪರ್ವಣಿ ಸಾತ್ಯಕಿಭೂರಿಶ್ರವಃಸಮಾಗಮೇ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿತಮೋऽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ.

Verse 126

विनिधघ्नन्‌ व्यचरत्‌ संख्ये युगान्ते कालवदू विभु: । फिर वे प्रभावशाली बलवान पाण्डुनन्दन रथियों और घोड़ोंके समूहको नष्ट करके अपनी भुजाओंके वेगसे रथोंके समुदायको खींचते और नष्ट करते हुए प्रलयकालके यमराजकी भाँति संग्रामभूमिमें विचरने लगे

ಆ ವಿಭು ವೀರನು ನಿರಂತರ ಸಂಹಾರಮಾಡುತ್ತಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುಗಾಂತದ ಕಾಲದಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 166

अदृश्यत महारीौद्रा गदा नागाश्चव॒पातनी । हाथियों और घोड़ोंको मार गिरानेवाली उनकी वह गदा भी मज्जा, वसा, मांस तथा रक्तमें सनकर बड़ी भयानक दिखायी देती थी

ಆ ಗದೆ ಮಹಾ ರೌದ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು—ಆನೆಗಳನ್ನೂ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಕೆಡವಬಲ್ಲದು. ಮಜ್ಜೆ, ಕೊಬ್ಬು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.