Shloka 20

भीष्मपर्व — अध्याय ६६: तुमुलसंग्रामवर्णनम्

The Tumult of Battle Described

Devanagari script

आविद्धयतो गदां तस्य कौन्तेयस्य महात्मन: । बभौ रूपं महाघोरं कालस्येव युगक्षये,अपनी गदाको घुमाते हुए महामना कुन्तीकुमार भीमसेनका रूप युगान्त-कालके यमराजके समान अत्यन्त भयंकर प्रतीत होता था

Transliteration

āviddhyato gadāṃ tasya kaunteyasya mahātmanaḥ | babhau rūpaṃ mahāghoraṃ kālasy eva yugakṣaye ||

Translation

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಕೌಂತೇಯನು ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ರೂಪ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು—ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲನೇ ನಿಂತಂತೆಯೇ.

Word by Word

• आविद्धयतः: of (him) whirling/brandishing
• आविद्धयतः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: आ-विद् (धातु) → आविद्ध (कृदन्त)
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गदा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• तस्य: of him
• तस्य: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• कौन्तेयस्य: of the son of Kunti
• कौन्तेयस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कौन्तेय
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• महात्मनः: of the great-souled
• महात्मनः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: महात्मन्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• बभौ: shone/appeared
• बभौ: Karta
• Type: Verb
• Root: भा (धातु)
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular

• रूपम्: form/appearance
• रूपम्: Karta
• Type: Noun
• Root: रूप
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• महा-घोरम्: very terrible
• महा-घोरम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाघोर
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• कालस्य: of Time/Death
• कालस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• इव: like/as if
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• युग-क्षये: at the end of an age
• युग-क्षये: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युगक्षय
• Form: Masculine, Locative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Kaunteya (Bhīmasena)
• Gadā (mace)
• Kāla (Time/Death)
• Yuga-kṣaya (end of an age)