Adhyaya 45

Verse 1

अफ्-४-णक+ द्विचत्वारिशोड ध्याय: पलक गुड आज्ञासे दिव्य पुष्प लाकर उन्हें देना और द्वारा किये गये दुष्कर्मका स्मरण करना भीष्म उवाच विपुलस्त्वकरोत्‌ तीव्र तपः कृत्वा गुरोर्वच: । तपोयुक्तमथात्मानममन्यत स वीर्यवान्‌,भीष्मजी कहते हैं--राजन्‌! विपुलने गुरुकी आज्ञाका पालन करके बड़ी कठोर तपस्या की। इससे उनकी शक्ति बहुत बढ़ गयी और वे अपनेको बड़ा भारी तपस्वी मानने लगे

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ವಿಪುಲನು ಗುರುಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಆ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಆ ವೀರ್ಯವಂತನು ತನ್ನನ್ನೇ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸತೊಡಗಿದನು.

Verse 2

स तेन कर्मणा स्पर्थन्‌ पृथिवीं पृथिवीपते । चचार गतभी: प्रीतो लब्धकीर्तिवरो नृप,पृथ्वीनाथ! विपुल उस तपस्याद्वारा मन-ही-मन गर्वका अनुभव करके दूसरोंसे स्पर्धा रखने लगे। नरेश्वर! उन्हें गुरुसे कीर्ति और वरदान दोनों प्राप्त हो चुके थे; अतः वे निर्भय एवं संतुष्ट होकर पृथ्वीपर विचरने लगे

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಪೃಥ್ವೀಪತೇ! ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ (ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ) ಅವನೊಳಗೆ ಗರ್ವ ಹುಟ್ಟಿ, ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ರಾಜನೇ! ಗುರುದಿಂದ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ವರ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆದು, ಅವನು ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 3

उभौ लोकौ जितौ चापि तथैवामन्यत प्रभु: । कर्मणा तेन कौरव्य तपसा विपुलेन च,कुरुनन्दन! शक्तिशाली विपुल उस गुरुपत्नी-संरक्षणरूपी कर्म तथा प्रचुर तपस्याद्वारा ऐसा समझने लगे कि मैंने दोनों लोक जीत लिये

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಕೌರವ್ಯನೇ! ಆ ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ ವಿಪುಲ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಆ ಶಕ್ತಿವಂತನು ‘ನಾನು ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.

Verse 4

अथ काले व्यतिक्रान्ते कस्मिंश्चित्‌ कुरुनन्दन । रुच्या भगिन्या आदानं प्रभूतधनधान्यवत्‌,कुरुकुलको आनन्दित करनेवाले युधिष्ठिर! तदनन्तर कुछ समय बीत जानेपर गुरुपत्नी रुचिकी बड़ी बहिनके यहाँ विवाहोत्सवका अवसर उपस्थित हुआ, जिसमें प्रचुर धन- धान्यका व्यय होनेवाला था

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಕುರುನಂದನನೇ! ಕೆಲಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ರುಚಿಯ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಧನಧಾನ್ಯದ ವ್ಯಯವಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु दिव्या काचिद्‌ वराड़ना । बिभ्रती परमं रूपं जगामाथ विहायसा,उन्हीं दिनों एक दिव्य लोककी सुन्दरी दिव्यांगगा परम मनोहर रूप धारण किये आकाशभमार्गसे कहीं जा रही थी

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರೆ, ಪರಮ ಮನೋಹರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೊರಟಳು.

Verse 6

तस्या: शरीरात्‌ पुष्पाणि पतितानि महीतले । तस्याश्रमस्याविदूरे दिव्यगन्धानि भारत,भारत! उसके शरीरसे कुछ दिव्य पुष्प, जिनसे दिव्य सुगन्ध फैल रही थी, देवशमकि आश्रमके पास ही पृथ्वीपर गिरे

ಭಾರತಾ! ಅವಳ ದೇಹದಿಂದ ಕೆಲವು ಹೂಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದವು; ಅವಳ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಬಿದ್ದು ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹರಡಿದವು.

Verse 7

तान्यगृह्नात्‌ ततो राजन्‌ रुचिललितलोचना । तदा निमन्त्रकस्तस्या अड्ञेभ्य: क्षिप्रमागमत्‌,राजन! तब मनोहर नेत्रोंवाली रुचिने वे फूल ले लिये। इतनेमें ही अंगदेशसे उसका शीघ्र ही बुलावा आ गया

ರಾಜನೇ! ಆಗ ಮನೋಹರ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರುಚಿಯು ಆ ಹೂಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಙ್ಗದೇಶದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಕರೆಯಲು ಬಂದ ದೂತನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 8

तस्या हि भगिनी तात ज्येष्ठा नाम्ना प्रभावती । भार्या चित्ररथस्याथ बभूवाड्रेश्वरस्य वै,तात! रुचिकी बड़ी बहिन, जिसका नाम प्रभावती था, अंगराज चित्ररथको ब्याही गयी थी

ತಾತಾ! ಅವಳ ಅಕ್ಕನ ಹೆಸರು ಪ್ರಭಾವತಿ; ಅವಳು ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿ ಚಿತ್ರರಥನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು.

Verse 9

पिनह्ा[ तानि पुष्पाणि केशेषु वरवर्णिनी । आमन्त्रिता ततो5गच्छद्‌ रुचिरजड्गपतेर्गृहम्‌,उन दिव्य फूलोंको अपने केशोंमें गूँथकर सुन्दरी रुचि अंगराजके घर आमन्त्रित होकर गयी

ಆ ದಿವ್ಯ ಹೂಗಳನ್ನು ಕೂದಲಲ್ಲಿ ಜಡಿದುಕೊಂಡು, ಆ ಸುಂದರಿ—ಆಮಂತ್ರಿತಳಾಗಿ—ನಂತರ ಅಙ್ಗಾಧಿಪತಿ ರುಚಿರನ ಮನೆಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 10

पुष्पाणि तानि दृष्ट्वा तु तदाड़्जेन्द्रवराड़ना । भगिनीं चोदयामास पुष्पार्थे चारुलोचना,उस समय सुन्दर नेत्रोंवाली अंगराजकी सुन्दरी रानी प्रभावतीने उन फ़ूलोंको देखकर अपनी बहिनसे वैसे ही फूल मँगवा देनेका अनुरोध किया

ಆ ಹೂಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅಂಗರಾಜನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಣಿ, ಕಮಲನಯನೆ ಪ್ರಭಾವತಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಹೂಗಳನ್ನು ತರಲು ವಿನಂತಿಸಿದಳು।

Verse 11

सा भरत्रें सर्वमाचष्ट रुचि: सुरुचिरानना । भगिन्या भाषितं सर्वमृषिस्तच्चा भ्यनन्दत,आश्रममें लौटनेपर सुन्दर मुखवाली रुचिने बहिनकी कही हुई सारी बातें अपने स्वामीसे कह सुनायी। सुनकर ऋषिने उसकी प्रार्थना स्वीकार कर ली

ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಸುಂದರಮುಖಿ ರುಚಿ, ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಂಡನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಋಷಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 12

ततो विपुलमानाय्य देवशर्मा महातपा: । पुष्पार्थे चोदयामास गच्छ गच्छेति भारत,भारत! तब महा तपस्वी देवशर्माने विपुलको बुलवाकर उन्हें फ़ूल लानेके लिये आदेश दिया और कहा, “जाओ, जाओ'

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ದೇವಶರ್ಮನು ವಿಪುಲನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಹೂಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ—“ಹೋಗು, ಹೋಗು, ಓ ಭಾರತ!” ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು।

Verse 13

विपुलस्तु गुरोर्वाक्यमविचार्य महातपा: । स तथेत्यब्रवीद्‌ राज॑स्तं च देशं जगाम ह,राजन! गुरुकी आज्ञा पाकर महा तपस्वी विपुल उसपर कोई अन्यथा विचार न करके “बहुत अच्छा” कहते हुए उस स्थानकी ओर चल दिये जहाँ आकाशशसे वे फूल गिरे थे। वहाँ और भी बहुत-से फूल पड़े हुए थे, जो कुम्हलाये नहीं थे

ರಾಜನೇ! ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ವಿಪುಲನು ಗುರುವಿನ ಮಾತನ್ನು ಮರುಚಿಂತನೆ ಮಾಡದೆ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 14

यस्मिन्‌ देशे तु तान्यासन्‌ पतितानि नभस्तलात्‌ | अम्लानान्यपि तत्रासन्‌ कुसुमान्यपराण्यपि,राजन! गुरुकी आज्ञा पाकर महा तपस्वी विपुल उसपर कोई अन्यथा विचार न करके “बहुत अच्छा” कहते हुए उस स्थानकी ओर चल दिये जहाँ आकाशशसे वे फूल गिरे थे। वहाँ और भी बहुत-से फूल पड़े हुए थे, जो कुम्हलाये नहीं थे

ರಾಜನೇ! ಆ ಹೂಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹೂಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು; ಅವುಗಳೂ ಸಹ ವಾಡದೆ ತಾಜಾಗಿದ್ದವು।

Verse 15

स ततस्तानि जग्राह दिव्यानि रुचिराणि च | प्राप्तानि स्वेन तपसा दिव्यगन्धानि भारत,भारत! तदनन्तर अपने तपसे प्राप्त हुए उन दिव्य सुगन्धसे युक्त मनोहर दिव्य पुष्पोंको विपुलने उठा लिया

ಆನಂತರ, ಓ ಭರತನೇ! ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆದ ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಮನೋಹರ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅವನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 16

सम्प्राप्य तानि प्रीतात्मा गुरोवंचनकारक: । तदा जगाम तूर्ण च चम्पां चम्पकमालिनीम्‌,गुरुकी आज्ञाका पालन करनेवाले विपुल उन फूलोंको पाकर मन-ही-मन बड़े प्रसन्न हुए और तुरंत ही चम्पाके वृक्षोंसे घिरी हुई चम्पा नगरीकी ओर चल दिये

ಆ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾದನು; ಗುರುವನ್ನು ವಂಚಿಸದವನಾಗಿ, ಗುರುಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಚಂಪಕವೃಕ್ಷಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಂಪಾ ನಗರಿಯ ಕಡೆಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟನು.

Verse 17

स वने निर्जने तात ददर्श मिथुनं नृणाम्‌ । चक्रवत्‌ परिवर्तन्तं गृहीत्वा पाणिना करम्‌,तात! एक निर्जन वनमें आनेपर उन्होंने स्त्री-पुरुषके एक जोड़ेको देखा, जो एक- दूसरेका हाथ पकड़कर कुम्हारके चाकके समान घूम रहे थे

ತಾತಾ! ಆ ನಿರ್ಜನ ವನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಜೋಡಿಯನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಕುಂಭಾರನ ಚಕ್ರದಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 18

तत्रैकस्तूर्णमगमत्‌ तत्पदे च विवर्तयन्‌ । एकस्तु न तदा राजंश्वक्रतु: कलहं तत:,राजन! उनमेंसे एकने अपनी चाल तेज कर दी और दूसरेने वैसा नहीं किया। इसपर दोनों आपसमें झगड़ने लगे

ರಾಜನೇ! ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಲಯವನ್ನೂ ಬದಲಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಆಗ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಲೇ ಅವರ ನಡುವೆ ಕಲಹ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 19

त्वं शीघ्र गच्छसीत्येकोब्रवीज्नेति तथा पर: । नेति नेति च तौ राजन्‌ परस्परमथोचतु:,नरेश्वर! एकने कहा--“'तुम जल्दी-जल्दी चलते हो।' दूसरेने कहा, “नहीं।” इस प्रकार दोनों एक-दूसरेपर दोषारोपण करते हुए एक-दूसरेको “नहीं-नहीं” कह रहे थे

ನರೇಶ್ವರನೇ! ಒಬ್ಬನು, “ನೀನು ತುಂಬ ಬೇಗ ನಡೆಯುತ್ತೀಯ” ಎಂದನು. ಮತ್ತೊಬ್ಬನು, “ಇಲ್ಲ” ಎಂದನು. ಹೀಗೆ, ರಾಜನೇ, ಇಬ್ಬರೂ “ಇಲ್ಲ, ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಸಿ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.

Verse 20

तयोर्विस्पर्थतोरेवे शपथो5यमभूत्‌ तदा । सहसोद्दिश्य विपुलं ततो वाक्यमथोचतु:

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಆಗ ಈ ಶಪಥವು ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ವಿಪುಲನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅವರು ಗಂಭೀರವೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 21

इस प्रकार एक-दूसरेसे स्पर्धा रखते हुए उन दोनोंमें शपथ खानेकी नौबत आ गयी। फिर तो सहसा विपुलको लक्ष्य करके वे दोनों इस प्रकार बोले-- ।। आवयोरनृतं प्राह यस्तस्याभूद्‌ द्विजस्य वै | विपुलस्य परे लोके या गति: सा भवेदिति,“हमलोगोंमेंसे जो भी झूठ बोलता है उसकी वही गति होगी जो परलोकमें ब्राह्मण विपुलके लिये नियत हुई है”

ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರಲು ಅವರಿಗೆ ಶಪಥ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂತು. ಆಗ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿಪುಲನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಘೋಷಿಸಿದರು—“ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನೋ, ಅವನಿಗೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿಪುಲನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಅದೇ ಗತಿ ದೊರಕಲಿ.”

Verse 22

एतत्‌ श्र॒ुत्वा तु विपुलो विषण्णवदनो5भवत्‌ | एवं तीव्रतपाश्चाहं कष्टश्षायं परिश्रम:,यह सुनकर विपुलके मुँहपर विषाद छा गया। “मैं ऐसी कठोर तपस्या करनेवाला हूँ तो भी मेरी दुर्गति होगी। तब तो तपस्या करनेका वह घोर परिश्रम कष्टदायक ही सिद्ध हुआ

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಪುಲನ ಮುಖವು ವಿಷಾದದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿತು. ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು—“ನಾನು ಇಷ್ಟು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವನಾದರೂ ನನ್ನ ದುರ್ಗತಿ ಆಗುವುದಾದರೆ, ಈ ತಪಸ್ಸಿನ ಘೋರ ಪರಿಶ್ರಮವೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಕಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ತೋರುತ್ತದೆ.”

Verse 23

मिथुनस्यास्य कि मे स्यात्‌ कृतं पापं यथा गति: । अनिष्टा सर्वभूतानां कीर्तितानेन मेडद्य वै,“मेरा ऐसा कौन-सा पाप है जिसके अनुसार मेरी वह दुर्गति होगी जो समस्त प्राणियोंके लिये अनिष्ट है एवं इस स्त्री-पुरुषके जोड़ेको मिलनेवाली है, जिसका इन्होंने आज मेरे समक्ष वर्णन किया है!

“ನಾನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ನನಗೆ ಇಂತಹ ಗತಿ ಬರಬೇಕು—ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅನಿಷ್ಟಕರವಾದುದು—ಮತ್ತು ಇಂದು ಇವರು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಈ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಜೋಡಿಗೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ ಅದೇ ಗತಿ?”

Verse 24

एवं संचिन्तयन्नेव विपुलो राजसत्तम । अवाड्मुखो दीनमना दध्यौ दुष्कृतमात्मन:,नृपश्रेष्ठ! ऐसा सोचते हुए ही विपुल नीचे मुँह किये दीनचित्त हो अपने दुष्कर्मका स्मरण करने लगे

ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಲೇ ವಿಪುಲನು ತಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿಸಿ, ದೀನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ತನ್ನದೇ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೆನೆದು ಮರುಗಿದನು.

Verse 25

ततः षडन्यान्‌ पुरुषानक्षै: काउ्चनराजतै: । अपश्यद्‌ दीव्यमानान्‌ वै लोभहर्षान्वितांस्तथा,तदनन्तर विपुलको दूसरे छ: पुरुष दिखायी पड़े, जो सोने-चाँदीके पासे लेकर जूआ खेल रहे थे और लोभ तथा हर्षमें भरे हुए थे। वे भी वही शपथ कर रहे थे जो पहले स्त्री- पुरुषके जोड़ेने की थी। उन्होंने विपुलको लक्ष्य करके कहा--

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ವಿಪುಲನು ಬಂಗಾರ-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಜೂಜಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೂ ಆರು ಪುರುಷರನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವರು ಲೋಭ ಮತ್ತು ಹರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು, ಮುಂಚಿನ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಜೋಡಿ ಮಾಡಿದ ಅದೇ ಶಪಥವನ್ನು ಇವರೂ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಪುಲನನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 26

कुर्वतः शपथं तेन य: कृतो मिथुनेन तु । विपुलं वै समुद्दिश्य तेडपि वाक्यमथाब्रुवन्‌,तदनन्तर विपुलको दूसरे छ: पुरुष दिखायी पड़े, जो सोने-चाँदीके पासे लेकर जूआ खेल रहे थे और लोभ तथा हर्षमें भरे हुए थे। वे भी वही शपथ कर रहे थे जो पहले स्त्री- पुरुषके जोड़ेने की थी। उन्होंने विपुलको लक्ष्य करके कहा--

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಜೋಡಿ ಮಾಡಿದ ಶಪಥವನ್ನೇ ಇವರೂ ಮತ್ತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿಪುಲನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅವರು ಮಾತಾಡಿದರು.

Verse 27

लोभमास्थाय योअस्माकं विषमं कर्तुमुत्सहेत्‌ । विपुलस्य परे लोके या गतिस्तामवाप्लुयात्‌,“हमलोगोंमेंसे जो लोभका आश्रय लेकर बेईमानी करनेका साहस करेगा, उसको वही गति मिलेगी, जो परलोकमें विपुलको मिलनेवाली है--

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ನಮ್ಮೊಳಗಿಂದ ಯಾರು ಲೋಭವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಕ್ರಮ ಮಾಡಲು ಧೈರ್ಯಪಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲನಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಅದೇ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 28

एतत्‌ श्र॒त्वा तु विपुलो नापश्यद्‌ धर्मसंकरम्‌ । जन्मप्रभृति कौरव्य कृतपूर्वमथात्मन:,कुरुनन्दन! यह सुनकर विपुलने जन्मसे लेकर वर्तमान समयतकके अपने समस्त कर्मोका स्मरण किया; किंतु कभी कोई धर्मके साथ पापका मिश्रण हुआ हो, ऐसा नहीं दिखायी दिया

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕೌರವಕುಲಜನೇ! ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಪುಲನು ಜನ್ಮದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ತನ್ನ ಕೃತಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು; ಆದರೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮಸಂಕರ—ಅಂದರೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ಮಿಶ್ರಣ—ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 29

सम्प्रदध्यौ तथा राजन्नग्नावग्निरिवाहित: । दहामानेन मनसा शापं श्रुत्वा तथाविधम्‌,राजन! परंतु अपने विषयमें वैसा शाप सुनकर जैसे एक आगमें दूसरी आग रख दी गयी हो और उसकी ज्वाला और भी बढ़ गयी हो, उसी प्रकार विपुलका हृदय शोकाग्निसे दग्ध होने लगा और उसी अवस्थामें वे पुन-अपने कार्योंपर विचार करने लगे

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ಅಂಥ ಶಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಪುಲನು ಮತ್ತೆ ಗಾಢ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಗಾದನು—ಒಂದು ಬೆಂಕಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಂತೆಯೇ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉರಿಯಿತು; ಒಳಗಿನ ಶೋಕಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ, ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ವಿಚಾರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 30

तस्य चिन्तयतस्तात वहूव्यो दिननिशा ययु: । इदमासीन्मनसि स रुच्या रक्षणकारितम्‌,तात! इस प्रकार चिन्ता करते हुए उनके कई दिन और कई रातें बीत गयीं। तब गुरुपत्नी रुचिकी रक्षाके कारण उनके मनमें ऐसा विचार उठा--

ಓ ಪ್ರಿಯನೇ! ಅವನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನೇಕ ದಿನಗಳೂ ರಾತ್ರಿಗಳೂ ಕಳೆದುಹೋಯವು. ಆಗ ರುಚಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 31

लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च । विधाय न मया चोक्तं सत्यमेतद्‌ गुरोस्तथा,“मैंने जब गुरुपत्नीकी रक्षाके लिये उनके शरीरमें सूक्ष्मरूपसे प्रवेश किया था तब मेरी लक्षणेन्द्रिय उनकी लक्षणेन्द्रियसे और मुख उनके मुखसे संयुक्त हुआ था। ऐसा अनुचित कार्य करके भी मैंने गुरुजीको यह सच्ची बात नहीं बतायी”

ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅವಳ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ನನ್ನ ಮುಖವು ಅವಳ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಯಿತು. ಆದರೂ—ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದದ್ದಾದರೂ—ಇಂತಹ ಅಯೋಗ್ಯ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಾನು ಗುರುಗಳಿಗೆ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 32

एतदात्मनि कौरव्य दुष्कृतं विपुलस्तदा | अमन्यत महाभाग तथा तच्च न संशय:,महाभाग कुरुनन्दन! उस समय विपुलने अपने मनमें इसीको पाप माना और निस्संदेह बात भी ऐसी ही थी

ಓ ಕೌರವವಂಶಜ ಮಹಾಭಾಗ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲನು ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪಾಪಕೃತ್ಯವೆಂದು ಎಣಿಸಿದನು; ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಇತ್ತು.

Verse 33

स चम्पां नगरीमेत्य पुष्पाणि गुरवे ददौ । पूजयामास च गुरुं विधिवत्‌ स गुरुप्रिय:,चम्पानगरीमें जाकर गुरुप्रेमी विपुलने वे फूल गुरुजीको अर्पित कर दिये और उनका विधिपूर्वक पूजन किया

ನಂತರ ಗುರುಪ್ರಿಯನಾದ ವಿಪುಲನು ಚಂಪಾ ನಗರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಗುರುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಗುರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 42

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि विपुलोपाख्याने द्विचत्वारिंशो5ध्याय:

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಅನುಶಾಸನಪರ್ವದ ದಾನಧರ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲೋಪಾಖ್ಯಾನದ ನಲವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.