Shloka 33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रतारा: सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम् | नक्षत्रयोगा ऋतवकश्च पार्थ विष्वक्सेनात् सर्वमेतत् प्रसूतम्
bhīṣma uvāca |
candrādityau grahanakṣatratārāḥ sarvāṇi darśāny atha paurṇamāsam |
nakṣatrayogā ṛtavaś ca pārtha viśvaksenāt sarvam etat prasūtam ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಪಾರ್ಥ! ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಗ್ರಹಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ತಾರೆಗಳು; ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸ ವ್ರತ; ನಕ್ಷತ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಋತುಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ)ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That the entire structure of cosmic order—celestial bodies and the calendrical-sacrificial rhythms (new-moon/full-moon rites, seasonal cycles, stellar configurations)—derives from the supreme Lord (Viśvaksena). This supports a dharmic outlook in which sacred time and duty are rooted in a divine source.
In Anuśāsana Parva, Bhishma continues instructing Arjuna on dharma and devotion. Here he enumerates cosmic elements and ritual time-markers, attributing their origin to Viśvaksena, thereby reinforcing the Lord’s supremacy and the sanctity of the cosmic-ritual order.