Shloka 26
अथेन्द्रस्य महाघोरं सोडसृजच्छत्रुमेव हि
atha indrasya mahāghoraṃ so 'sṛjac chatrum eva hi | agnāv āhutim ādhāya munir indrasya vai ripum || tasya nāma mada iti | sa mukham prasārya tiṣṭhaty āsīt | tasya adhoṣṭhaḥ pṛthivyāṃ saṃspṛṣṭaḥ, ūrdhvoṣṭha ākāśaṃ spṛśati | tasya mukhe sahasraṃ dantāḥ, te ca śata-śata-yojanocchritāḥ | tasya dāḍhā bhīṣaṇā dve-dve-śata-yojanāyāmāḥ | atha devaḥ sendrāḥ sarve tasya jihvā-mūle samāpatanta, yathā mahāsāgare bahavo matsyāḥ timi-nāmnaḥ mahāmatsyasya mukhe patanti ||
ಆಮೇಲೆ ಆ ಮಹಾಮುನಿಯು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಅವನ ಹೆಸರು ‘ಮದ’ (ಮತ್ತ/ಅಹಂಕಾರ). ಅವನು ಬಾಯಿ ಬಿಚ್ಚಿ ನಿಂತನು; ಅವನ ಕೆಳ ತುಟಿ ಭೂಮಿಗೆ ತಾಗಿತ್ತು, ಮೇಲ ತುಟಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಅವನ ಬಾಯೊಳಗೆ ಸಾವಿರ ಹಲ್ಲುಗಳು—ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೂರು ಯೋಜನ ಎತ್ತರ; ಅವನ ಭೀಕರ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ಎರಡು ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಅವನ ನಾಲಿಗೆಯ ಬೇರುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು—ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮೀನುಗಳು ‘ತಿಮಿ’ ಎಂಬ ಮಹಾಮತ್ಸ್ಯದ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ।
च्यवन उवाच
Educational Q&A
The verse dramatizes mada—intoxication and pride—as a devouring force that can overwhelm even the gods. Ethical strength requires humility and self-restraint; otherwise power itself becomes the cause of downfall.
Cyavana performs a fire-offering and manifests a terrifying being named Mada as Indra’s enemy. Mada’s colossal mouth and teeth are described, and the gods with Indra are shown as being driven into its tongue-root, like fish swallowed by the great sea-creature Timi.