Shloka 48
अच्युत: प्रथित: प्राण: प्राणदो वासवानुज: । अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्त: प्रतिष्ठित:
acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ | apāṁ nidhir adhiṣṭhānam apramattaḥ pratiṣṭhitaḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಅವನು ಅಚ್ಯುತ: ಅಚಲ, ವಿಕಾರರಹಿತ; ಅವನು ಪ್ರಥಿತ: ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ನಿಯಮದ ಕಾರಣನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅವನು ಪ್ರಾಣ: ಸರ್ವಜೀವಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಜೀವತತ್ತ್ವ; ಅವನು ಪ್ರಾಣದ: ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುವವನು. ಅವನು ವಾಸವಾನುಜ: ವಾಮನಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಅನುಜನಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು; ಅವನು ಅಪಾಂ ನಿಧಿ: ಜಲಗಳ ನಿಧಿ—ಸಮುದ್ರಸ್ವರೂಪಿ; ಅವನು ಅಧಿಷ್ಠಾನ: ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆಧಾರ; ಅವನು ಅಪ್ರಮತ್ತ: ಸದಾ ಜಾಗರೂಕ; ಮತ್ತು ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ: ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches contemplative devotion through divine names: the Supreme is portrayed as changeless, life-sustaining, the cosmic foundation, and ever-vigilant. Remembering these epithets frames dharma as grounded in a stable, sustaining divine order rather than in human fluctuation or negligence.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and devotion. Here he continues a litany of Viṣṇu’s names (a section associated with the Viṣṇu-sahasranāma tradition), explaining the Lord’s attributes through epithets that connect theology with cosmic functions (life, support, vigilance).