Shloka 22
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रम: क्रम: । अनुत्तमो दुराधर्ष: कृतज्ञ: कृतिरात्मवान्
īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ | anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtir ātmavān ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಈಶ್ವರ, ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಾನ; ವಿಕ್ರಮಿ, ಶೂರ; ಧನ್ವಿ, ಧನುರ್ಧರ; ಮೇಧಾವಿ, ಅತಿಬುದ್ಧಿವಂತ; ವಿಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ—ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಅವನ ಸ್ವರೂಪ. ಅವನು ಅನುತ್ತಮ, ಸರ್ವೋತ್ತಮ; ದುರಾಧರ್ಷ, ಅಜೇಯ; ಕೃತಜ್ಞ, ಅಲ್ಪ ಅರ್ಪಣವನ್ನೂ ಮಹತ್ತಾಗಿ ಗಣಿಸುವವನು; ಕೃತಿ, ಸಕಲ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಆಧಾರ; ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಾನ್—ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ, ಸ್ವಾಧೀನ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Lord as supreme and invincible, yet also profoundly responsive to devotion: even small offerings are acknowledged with great grace. Ethically, it elevates gratitude, steadfast power guided by order (krama), and self-mastery (ātmavān) as divine ideals.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine epithets—an encomium of the Lord’s qualities—within his instruction on dharma. This verse strings together names highlighting sovereignty, valor, intelligence, unassailability, gratitude toward devotees, and self-established majesty.