Adhyaya 189
देवसत्रे मृत्युनिरोधः, पूर्वेन्द्राणां मानुषावतरणम्, द्रौपदी-वरकथनम् (Suspension of Death at the Devasatra; Former Indras’ Human Descent; Draupadī’s Boon Etiology)
Upa-parva: Sambhava Parva (Origins of the Bharata line and divine incarnations)
Vyāsa recounts an ancient episode at Naimiṣāraṇya where the gods conduct a sacrificial session (satra). Yama (Vaivasvata), being engaged in the rite, ceases to take life, resulting in unchecked human proliferation and the gods’ anxiety over loss of distinction between mortals and immortals. The gods approach Prajāpati (Brahmā), who explains that mortality will resume once Yama completes his ritual obligations and that a further corrective will occur through divine potency manifesting in humans. The gods then witness a wondrous scene near the Bhāgīrathī (Gaṅgā): a weeping woman’s tear becomes a golden lotus, leading Indra to follow her to a mountain summit where a radiant youthful figure plays at dice. Indra’s pride is checked; he is immobilized by the deity’s gaze and is instructed to enter a mountain cleft, where he sees four similarly luminous figures—former Indras—anticipating his own displacement. Rudra/Śiva (as the controlling deity) directs these former Indras to assume human births, perform difficult deeds, and later return to heaven by merit. The narrative then connects this cosmic directive to the terrestrial: the former Indras become the Pāṇḍavas (with Arjuna marked as Indra’s portion), Lakṣmī is designated as their wife in the form of Draupadī, and Drupada is granted divine sight by Vyāsa to perceive their prior divine forms. Finally, an etiological account explains Draupadī’s polyandrous destiny: a sage’s daughter, having asked Śaṅkara repeatedly for a husband, receives the boon that she will have five husbands in a later birth; she is reborn as Drupada’s daughter Kṛṣṇā (Draupadī), suited to the five brothers by prior ordinance.
Chapter Arc: स्वयंवर-यात्रा के बाद पाण्डवों की वापसी के प्रसंग में सभा-स्थल पर वीरों की शक्ति-परख का वातावरण बनता है—मानो उत्सव के भीतर ही युद्ध का बीज अंकुरित हो उठा हो। → ब्राह्मणों की चर्चा और चुनौती के बीच अर्जुन हँसते-से दर्शक-समूह को पीछे रहने को कहता है और अकेले ही क्रुद्ध योद्धाओं को ‘मन्त्र-राशि’ और ‘विष’ की तरह रोक देने का दावा करता है। उधर दूसरे रण-क्षेत्र में भीम और शल्य मदमत्त गजराजों की भाँति भिड़ते हैं—घूँसों, घुटनों, धक्कों और खींचतान से संघर्ष उग्र होता जाता है। → भीम शल्य को पछाड़ देता है और अर्जुन के तेज से कर्ण शंकित होकर पीछे हटता है; इस दृश्य से समस्त राजाओं के मन में भय और विस्मय एक साथ उठता है—पाण्डवों की वास्तविक सामर्थ्य पहली बार खुलकर प्रकट होती है। → राजसभा का उन्माद शांत पड़ता है: शल्य की पराजय और कर्ण का युद्ध-त्याग संकेत देता है कि यह टकराव निर्णायक युद्ध नहीं, बल्कि पाण्डव-प्रताप की उद्घोषणा है। बलदेव के अतिरिक्त शल्य को परास्त करने में भीम की विशिष्टता स्वीकार की जाती है। → कर्ण का हटना अपमान की आग को बुझाता नहीं—यह शंका रह जाती है कि यह अपमान आगे किस रूप में प्रतिशोध बनेगा।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६ श्लोक मिलाकर कुल २६३ “लोक हैं।) नफमरशा+ (0) असऔ मनन - ऊर्ध्वविस्तृतदोर्माने तालमित्यभिधीयते। इस वचनके अनुसार एक मनुष्य अपनी बाँहको ऊपर उठाकर खड़ा हो तो उस हाथसे लेकर पैरतककी लम्बाईको “ताल” कहते हैं। एकोननवर्त्याधेकशततमो ध्याय: अर्जुन और भीमसेनके द्वारा कर्ण तथा शल्यकी पराजय द्रौोपदीसहित भीम-अर्जुनका अपने डेरेपर जाना वैशम्पायन उवाच अजिनानि विधुन्वन्त: करकांश्व द्विजर्षभा: । ऊचुस्ते भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಕಮಂಡಲಗಳನ್ನೂ ಅಲುಗಿಸುತ್ತಾ ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು— “ಭಯಪಡಬೇಡ; ನಾವು ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವೆವು.”
Verse 2
तानेवं वदतो विप्रानर्जुन: प्रहसन्निव । उवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठथ पार्श्चत:,इस प्रकारकी बातें करनेवाले उन ब्राह्मणोंसे अर्जुनने हँसते हुए-से कहा--“आपलोग दर्शक होकर बगलमें चुपचाप खड़े रहें
ಅಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿಪ್ರರನ್ನು ನೋಡಿ ಅರ್ಜುನನು ನಗುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು— “ನೀವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ನಿಂತಿರಿ.”
Verse 3
अहमेनानजिद्याग्रै: शतशो विकिरज्छरै: | वारयिष्यामि संक्रुद्धान् मन्त्रराशीविषानिव
“ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರ ಶತಶಃ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉಬ್ಬಿರುವ ಈ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸುವೆನು— ಮಂತ್ರಜ್ಞರು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ವಿಷಸರ್ಪಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸುವಂತೆ.”
Verse 4
इति तद् धनुरानम्य शुल्कावाप्त॑ं महाबल: । भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचल:
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನು ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಂಚೆಯನ್ನು ಏರಿಸಿ, ಗುರಿಭೇದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಸಹೋದರ ಭೀಮಸೇನನೊಡನೆ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತನು.
Verse 5
ततः कर्णमुखानू् दृष्ट्वा क्षत्रियान् युद्धदुर्मदान् । सम्पेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव
ನಂತರ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಯುದ್ಧಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು—ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಎರಡು ಆನೆಗಳು ಪ್ರತಿಯಾನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗುವಂತೆ.
Verse 6
ऊचुश्न वाच: परुषास्ते राजानो युयुत्सव: । आहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्मत:
ಆ ಯುದ್ಧಾಸಕ್ತ ರಾಜರು ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು—“ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಮುಂದಾದರೆ, ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜನ ವಧವೂ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವೆಂದು ಕಂಡಿದೆ.”
Verse 7
इत्येवमुक्त्वा राजान: सहसा दुद्रुवुर्द्धिजान । ततः: कर्णो महातेजा जिष्णुं प्रति ययौ रणे,यों कहकर वे राजालोग सहसा ब्राह्मणोंकी ओर दौड़े। महातेजस्वी कर्ण अर्जुनकी ओर युद्धके लिये बढ़ा
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ರಾಜರು ತಕ್ಷಣವೇ ದ್ವಿಜರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಕರ್ಣನು ರಣದಲ್ಲಿ ಜಿಷ್ಣು (ಅರ್ಜುನ)ನ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದಾದನು.
Verse 8
युद्धार्थी वासिताहेतोर्गज: प्रतिगजं यथा । भीमसेनं ययौ शल्यो मद्राणामी श्वरो बली
ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಾಗಿ ಯುದ್ಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಒಂದು ಆನೆ ಪ್ರತಿಯಾನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುವಂತೆ, ಮದ್ರರ ಅಧೀಶ್ವರನಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ಶಲ್ಯನು ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲು ಹೋದನು.
Verse 9
दुर्योधनादय: सर्वे ब्राह्म॒णैः सह संगता: । मृदुपूर्वमयत्नेन प्रत्ययुध्यंस्तदाहवे
ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ, ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದ—ಆಟದಂತೆ—ಮೃದುವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಯುದ್ಧ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು।
Verse 10
ततो्र्जुन: प्रत्यविध्यदापतन्तं शितै: शरै: । कर्ण वैकर्तनं श्रीमान् विकृष्प बलवद् धनु:,तब तेजस्वी अर्जुनने अपने धनुषको जोरसे खींचकर अपनी ओर वेगसे आते हुए सूर्यपुत्र कर्णको कई तीक्ष्ण बाण मारे
ಆಮೇಲೆ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಅರ್ಜುನನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಎಳೆದು, ತನ್ನತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ವೈಕರ್ತನ ಕರ್ಣನನ್ನು ಅನೇಕ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು।
Verse 11
तेषां शराणां वेगेन शितानां तिग्मतेजसाम् | विमुह्यमानो राधेयो यत्नात् तमनुधावति,उन दुःसह तेजवाले तीखे बाणोंके वेगपूर्वक आघातसे राधानन्दन कर्णको मूर्च्छा आने लगी। वह बड़ी कठिनाईसे अर्जुनकी ओर बढ़ा
ಆ ಅಸಹ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳ ವೇಗದ ಆಘಾತದಿಂದ ರಾಧೇಯ ಕರ್ಣನು ತಲೆಸುತ್ತಿ ಮೂರ್ಚೆಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಬಹಳ ಯತ್ನದಿಂದ ತಾನೇ ತಾನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಮುಂದುವರಿದನು।
Verse 12
तावुभावप्यनिर्देश्यौ लाघवाज्जयतां वरौ । अयुध्येतां सुसंरब्धावन्योन्यविजिगीषिणौ
ವಿಜಯಶೀಲ ವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಚಾತುರ್ಯದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮರು; ಯಾರು ದೊಡ್ಡವರು ಯಾರು ಚಿಕ್ಕವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದಷ್ಟು ಸಮಾನರು. ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ, ಉಗ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಅವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 13
कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मे । इति शूरार्थवचनैरभाषेतां परस्परम्
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ—“ನೋಡು, ನೀನು ಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ; ನೋಡು ನನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನು!”—ಎಂದು ವೀರೋಚಿತ ವಚನಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 14
ततोडअर्जुनस्य भुजयोर्वीर्यमप्रतिमं भुवि । ज्ञात्वा वैकर्तनः कर्ण: संरब्ध: समयोधयत्
ಆಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಭುಜಬಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ವೈಕರ್ತನ ಕರ್ಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ದೃಢವಾಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು।
Verse 15
अर्जुनेन प्रयुक्तांस्तान् बाणान् वेगवतस्तदा । प्रतिहत्य ननादोच्चै: सैन्यानि तदपूजयन्
ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಆ ವೇಗವಂತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕರ್ಣನು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು; ಸೈನ್ಯವೆಲ್ಲವೂ ಅವನ ಆ ಅದ್ಭುತ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳಿತು।
Verse 16
कर्ण उवाच तुष्यामि ते विप्रमुख्य भुजवीर्यस्य संयुगे । अविषादस्य चैवास्य शत्त्रास्त्रविजयस्थ च
ಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ದಣಿವಿನ ಗುರುತು ಇಲ್ಲ, ವಿಷಾದವೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿ ಅವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತಿದೆ।
Verse 17
किं त्वं साक्षाद् धनुर्वेदो रामो वा विप्रसत्तम | अथ साक्षाद्धरिहय: साक्षाद् वा विष्णुरच्युत:
ಓ ವಿಪ್ರಸತ್ತಮನೇ! ನೀನು ಸాక్షಾತ್ ಧನುರ್ವೇದವೇ? ಅಥವಾ ಪರಶುರಾಮನೇ? ಇಲ್ಲವೇ ಹರಿಹಯಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನೇ? ಅಥವಾ ಸాక్షಾತ್ ಅಚ್ಯುತ ವಿಷ್ಣುವೇ?
Verse 18
आत्मप्रच्छादनार्थ वै बाहुवीर्यमुपाश्रित: । विप्ररूप॑ विधायेदं मन्ये मां प्रतियुध्यसे
ನಿನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಭುಜವೀರ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 19
न हि मामाहवे क्रुद्धमन्य: साक्षाच्छचीपते: । पुमान् योधयितु शक्त: पाण्डवाद् वा किरीटिन:
ಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು— ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದಾಗ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಚೀಪತಿ ಇಂದ್ರನೇ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನೇ ಆಗಲಿ—ಇವರ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಪುರುಷನೂ ನನ್ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ।
Verse 20
तमेवं वादिनं तत्र फाल्गुन: प्रत्यभाषत । नास्मि कर्ण थनुर्वेदो नास्मि राम: प्रतापवान्,कर्णके ऐसा कहनेपर अर्जुनने उसे इस प्रकार उत्तर दिया--'कर्ण! न तो मैं धनुर्वेद हूँ और न प्रतापी परशुराम”
ಕರ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುಣ (ಅರ್ಜುನ)ನು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು— “ಕರ್ಣಾ! ನಾನು ಧನುರ್ವೇದವೇ ಅಲ್ಲ; ನಾನು ಪ್ರತಾಪವಂತ ರಾಮ (ಪರಶುರಾಮ)ನೂ ಅಲ್ಲ।”
Verse 21
ब्राह्मणो5स्मि युधां श्रेष्ठ: सर्वशस्त्रभूतां वर: । ब्राह्मे पौरंदरे चास्त्रे नेष्ठितो गुरुशआसनात्
ಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು— “ಯುದ್ಧಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು; ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಪೌರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ಅಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಗುರುಶಾಸನದಂತೆ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ।”
Verse 22
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु राधेयो युद्धात् कर्णो न्यवर्तत
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ರಾಧೇಯ—ಕರ್ಣನು—ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.”
Verse 23
अपरस्मिन् वनोद्देशे वीरोी शल्यवृकोदरौ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ)—ಇಬ್ಬರೂ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ವೀರರು—ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನೇ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತ, ಮದಿಸಿದ ಎರಡು ಗಜೇಂದ್ರರಂತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ವಿದ್ಯೆ, ಬಲ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದರು।”
Verse 24
बलिनीौ युद्धसम्पन्नौ विद्यया च बलेन च । अन्योन्यमाह्दयन्तौ तु मत्ताविव महागजौ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ವಿದ್ಯೆ, ಬಲ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕಲೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾಬಲಿಗಳಾದ ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಭೀಮಸೇನರು ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಣಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತ ಮದಿಸಿದ ಮಹಾಗಜಗಳಂತೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಧರ್ಮಯುದ್ಧದ ಕಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಗ್ರಗೊಳಿಸಿತು.
Verse 25
मुष्टिभिर्जानुभिश्वैव निघ्नन्तावितरेतरम् । प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणै:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದಲೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆತ ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ಎಳೆತ-ತಳ್ಳಾಟದ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಎಳೆದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ; ಎದುರಾಳಿಯ ಸಮತೋಲನ ಕೆಡಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸುವುದೇ ಅವರ ಗುರಿಯಾಯಿತು.
Verse 26
आचर्कर्षतुरन्योन्यं मुष्टिभिश्वापि जघ्नतुः । ततश्नट्चटाशब्द: सुघोरो हूभवत् तयो:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ‘ಚಟ್-ಚಟ್’ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಎದ್ದಿತು—ಕಲ್ಲುಗಳು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ. ಕೆಲಕಾಲ ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಎಳೆದು ತಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.
Verse 27
पाषाणसम्पातनिभीै: प्रहारैरभिजध्नतु: । मुहूर्त तौ तदान्योन्यं समरे पर्यकर्षताम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕಲ್ಲುಗಳು ಬಡಿದಾಡುವಂತೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಅವರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಬಡಿದರು. ಕೆಲಕಾಲ ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಎಳೆದು ತಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು; ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಿಂತ ದೇಹಬಲವೇ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆದಂತೆ ಕಂಡಿತು.
Verse 28
ततो भीम: समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां शल्यमाहवे । अपातयत् कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणा जहसुस्तदा,तदनन्तर कुरुश्रेष्ठ भीमसेनने दोनों हाथोंसे शल्यको ऊपर उठाकर उस युद्धभूमिमें पटक दिया। यह देख ब्राह्मणलोग हँसने लगे
ಆಗ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಮನು ಯುದ್ಧಮಧ್ಯೆ ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಿಂದ ಶಲ್ಯನನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಡಿದು ಕೆಡವಿದನು. ಆ ಅಸಾಧಾರಣ ಬಲಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಕ್ಕರು—ಗಂಭೀರ ಸಮರದಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಟದಂತೆ ಮೇಲುಗೈ ತಿರುಗಿದಂತೆ.
Verse 29
तत्राश्नर्य भीमसेनश्वकार पुरुषर्षभः । यच्छल्यं पातितं भूमौ नावधीद् बलिनं बली,कुरुश्रेष्ठ बलवान् भीमसेनने एक आश्चर्यकी बात यह की कि महाबली शल्यको पृथ्वीपर पटककर भी मार नहीं डाला
ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ್ಷಭನಾದ ಭೀಮಸೇನನು ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಶಲ್ಯನನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಕೆಡವಿದರೂ ಆ ಬಲವಂತ ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಿಲ್ಲ.
Verse 30
पातिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च शड्किते । शड्किता: सर्वराजान: परिवत्रुर्वकोदरम्
ಭೀಮಸೇನನು ಶಲ್ಯನನ್ನು ಕೆಡವಿದಾಗ ಮತ್ತು ಕರ್ಣನೂ ಶಂಕಿತನಾದಾಗ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಭಯಗೊಂಡು ಯುದ್ಧದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೃಕೋದರನನ್ನು (ಭೀಮನನ್ನು) ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿಂತರು.
Verse 31
ऊचुश्न सहितास्तत्र साध्विमौ ब्राह्मणर्षभौ । विज्ञायेतां क्वजन्मानौ क्वनिवासौ तथैव च
ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು—“ಅಹೋ! ಇವರು ಇಬ್ಬರೂ ಧನ್ಯರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ್ಷಭರು. ಇವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಎಲ್ಲಿ, ನಿವಾಸ ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.”
Verse 32
को हि राधासुतं कर्ण शक्तो योधयितुं रणे । अन्यत्र रामाद् द्रोणाद् वा पाण्डवाद् वा किरीटिन:,“परशुराम, द्रोण अथवा पाण्डुनन्दन अर्जुनके सिवा दूसरा ऐसा कौन है, जो युद्धमें राधानन्दन कर्णका सामना कर सके
“ಪರಶುರಾಮ, ದ್ರೋಣ ಅಥವಾ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನ ಹೊರತು, ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಧಾಸುತ ಕರ್ಣನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಲು ಯಾರು ಶಕ್ತರು?”
Verse 33
कृष्णाद् वा देवकीपुत्रात् कृपाद् वापि शरद्वत: । को वा दुर्योधन शक्त: प्रतियोधयितुं रणे
“ಅದೇ ರೀತಿ ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅಥವಾ ಶರದ್ವತನ ಪುತ್ರನಾದ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರ ಹೊರತು, ರಣದಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಪ್ರತಿಯೋಧಿಸಲು ಯಾರು ಶಕ್ತರು?”
Verse 34
तथैव मद्राधिपतिं शल्यं बलवतां वरम् | बलदेवादृते वीरात् पाण्डवाद् वा वृकोदरात्
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮದ್ರಾಧಿಪತಿ ಶಲ್ಯನನ್ನು ವೀರ ಬಲದೇವನ ಹೊರತು, ಅಥವಾ ಪಾಂಡವ ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ)ನ ಹೊರತು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾರು ಕೆಡವಬಲ್ಲರು?
Verse 35
वीराद् दुर्योधनाद् वान्य: शक्तः पातयितुं रणे । क्रियतामवहारो<स्माद् युद्धाद् ब्राह्मणसंवृतात्
ವೀರ ದುರ್ಯೋಧನನ ಹೊರತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಅಂತಹ ಯೋಧನನ್ನು) ಕೆಡವುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತಾರಿಗಿದೆ? ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗೋಣ.
Verse 36
ब्राह्मणा हि सदा रक्ष्या: सापराधापि नित्यदा | अथैनानुपलभ्येह पुनर्योत्स्याम हृष्टवत्
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಪರಾಧಿಗಳಾದರೂ ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವರೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಜವಾದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ; ನಂತರ (ಅವರು ಬಯಸಿದರೆ) ನಾವು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡೋಣ.
Verse 37
तांस्तथावादिन: सर्वान् प्रसमीक्ष्य क्षिती श्वरान् । अथान्यान् पुरुषांश्षापि कृत्वा तत् कर्म संयुगे
ಆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುದ್ಧಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಇತರ ಪುರುಷರನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ, ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ (ತಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ) ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಪಟ್ಟರು.
Verse 38
वैशम्पायन उवाच तत् कर्म भीमस्य समीक्ष्य कृष्ण: कुन्तीसुतो तौ परिशड्कमान: । निवारयामास महीपतींस्तान् धर्मेण लब्धेत्यनुनीय सर्वान्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೀಮನ ಆ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಇವರು ಇಬ್ಬರೂ ಕುಂತೀಪುತ್ರರು (ಭೀಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ) ಎಂಬ ಸಂಶಯದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು, ದ್ರೌಪದಿ ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಲಭಿಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಆ ರಾಜರನ್ನು ವಿನಯದಿಂದ ಯುದ್ಧದಿಂದ ತಡೆದನು.
Verse 39
एवं ते विनिवृत्तास्तु युद्धाद् युद्धविशारदा: । यथावासं ययु: सर्वे विस्मिता राजसत्तमा:
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು।
Verse 40
वृत्तो ब्रह्मोत्तरो रड्र: पाज्चाली ब्राह्मुणैर्वता । इति ब्रुवन्त: प्रययुर्ये तत्रासन् समागता:
ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಾ—“ಈ ರಂಗಮಂಟಪದ ಉತ್ಸವದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಸಾಬೀತಾಯಿತು; ಪಾಂಚಾಲಕನ್ಯೆ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಪಡೆದರು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ತೆರಳಿದರು।
Verse 41
ब्राह्मणैस्तु प्रतिच्छन्नी रौरवाजिनवासिभि: । कृच्छेण जग्मतुस्ती तु भीमसेनधनंजयौ
ರೂರು ಮೃಗಚರ್ಮವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು।
Verse 42
विमुक्तीो जनसम्बाधाच्छत्रुभि: परिवीक्षितौ । कृष्णयानुगतौ तत्र नृवीरी तौ विरेजतु:
ಜನಸಮೂಹದ ಗಿರಕಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಶತ್ರುಗಳು ಅವರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ನರವೀರರು ನಡೆದರು; ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಕೃಷ್ಣಾ (ದ್ರೌಪದಿ) ಸಾಗಿದಳು. ದ್ರೌಪದಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿಸಿದರು।
Verse 43
पौर्णमास्यां घनैर्मुक्तौ चन्द्रसूर्याविवोदितौ । तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत्
ಅವರು ಪೌರ್ಣಮಿಯ ರಾತ್ರಿ ಮೋಡಗುಚ್ಛದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಂತರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಭಿಕ್ಷೆಯ ಸಮಯ ಕಳೆದರೂ ಪುತ್ರರು ಮರಳದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅವರ ತಾಯಿ ಕುಂತೀದೇವಿ ಸ್ನೇಹವಶವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅವರ ವಿನಾಶದ ಭಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು—“ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಂದರೋ? ಅಥವಾ ವೈರವನ್ನೇ ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಮಹಾಭಯಂಕರ ಮಾಯಾವಿ ರಾಕ್ಷಸರು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರೋ? ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸರ ನಿಶ್ಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಿತೋ?”
Verse 44
अनागच्छत्सु पुत्रेषु भैक्षकालेडभिगच्छति । धार्तराष्ट्रहता न स्युर्विज्ञाय कुरुपुज्वा:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭಿಕ್ಷಾಕಾಲ ಬಂದರೂ ಪುತ್ರರು ಮರಳಿ ಬರದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಮಾತೃಸ್ನೇಹದಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ಕುಂತಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅವರ ವಿನಾಶವನ್ನು ಶಂಕಿಸಿದಳು— “ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಂದುಹಾಕಿದರೇನು?”
Verse 45
मायान्वितैर्वा रक्षोभि: सुघोरैर्दुढवैरिभि: । विपरीतं मतं जातं व्यासस्यापि महात्मन:
ಅಥವಾ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ, ಅತಿಭೀಕರವಾದ, ದೃಢವೈರಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿರಬಹುದು. ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸನ ನಿಶ್ಚಿತ ಮತಕ್ಕೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಿತೇ?
Verse 46
इत्येवं चिन्तयामास सुतस्नेहावृता पृथा । ततः सुप्तजनप्राये दुर्दिने मेघसम्प्लुते
ಹೀಗೆ ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ಪೃಥಾ (ಕುಂತಿ) ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು. ನಂತರ ಮೋಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ದುರ್ಡಿನದಲ್ಲಿ, ಜನರು ನಿದ್ರಿಸಿದವರಂತೆ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟರಾಗಿದ್ದಾಗ,
Verse 47
महत्यथापराह्ि तु घनै: सूर्य इवावृत: । ब्राह्मणै: प्राविशत् तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत्
ಆ ಮಹಾ ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ, ಘನ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಿಷ್ಣು (ಅರ್ಜುನ) ಅಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವನ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 189
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि स्वयंवरपर्वणि पाण्डवप्रत्यागमने एकोननवत्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत स्वयंवरपर्वमें पाण्डवप्रत्यागमनविषयक एक सौ नवासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಸ್ವಯಂವರಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವಪ್ರತ್ಯಾಗಮನ ವಿಷಯಕ ನೂರ ಎಂಭತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.
Verse 216
स्थितो<स्म्यद्य रणे जेतुं त्वां वै वीर स्थिरो भव । मैं तो सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें उत्तम और योद्धाओंमें श्रेष्ठ एक ब्राह्मण हूँ। गुरुका उपदेश पाकर ब्रह्मास्त्र तथा इन्द्रास्त्र दोनोंमें पारंगत हो गया हूँ। वीर! आज मैं तुम्हें युद्धमें जीतनेके लिये खड़ा हूँ
ಇಂದು ನಾನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ; ಓ ವೀರ, ನೀನೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲು. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನೂ, ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು. ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಾಸ್ತ್ರ—ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ವೀರಾ! ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ನಾನು ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ; ನೀನೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲು.
Verse 226
बाद्यां तेजस्तदाजय्यं मन्यमानो महारथ: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अर्जुनकी यह बात सुनकर महारथी कर्ण ब्राह्मतेजको अजेय मानता हुआ उस समय युद्ध छोड़कर हट गया
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯ! ಅರ್ಜುನನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾರಥಿ ಕರ್ಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು ಅಜೇಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದನು.
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns order versus exception: Yama’s temporary suspension of death (for ritual duty) produces societal imbalance, raising the ethical question of how sacred obligation should be reconciled with the maintenance of worldly stability.
The chapter teaches that roles and limits (mortality, duty, hierarchy) are instruments of balance; when pride or functional confusion arises, corrective knowledge and disciplined action restore differentiation and uphold dharma across cosmic and human domains.
No explicit phalaśruti is stated in the supplied passage; the meta-function is etiological—linking later events (Pāṇḍava origins and Draupadī’s marriage structure) to prior causes—thereby positioning comprehension of origins as integral to interpreting dharma and consequence.