Adhyaya 138

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल २६ श्लोक हैं) ऑपन-माजल छा अकाल सप्तत्रिशर्दाधिकशततमोब< ध्याय: द्रोणका शिष्योंद्वारा द्रपदपर आक्रमण करवाना

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನೂ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಪುಣರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗುರು ದ್ರೋಣನು ‘ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಪಡೆಯುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 2

ततः शिष्यात्‌ समानीय आचार्यो<5र्थमचोदयत्‌ । द्रोण: सर्वानशेषेण दक्षिणार्थ महीपते,जनमेजय! तदनन्तर आचार्यने अपने शिष्योंको बुलाकर उन सबसे गुरुदक्षिणाके लिये इस प्रकार कहा--

ನಂತರ ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣನು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಕರೆಸಿ, ರಾಜನೇ ಜನಮೇಜಯ, ಯಾರನ್ನೂ ಹೊರತುಪಡಿಸದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 3

पज्चालराजं ट्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्धनि । पर्यानयत भद्र व: सा स्थात्‌ परमदक्षिणा

“ಶಿಷ್ಯರೇ! ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಪಾಂಚಾಲರಾಜ ದ್ರುಪದನನ್ನು ಹಿಡಿದು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತನ್ನಿರಿ. ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಅದೇ ನನಗೆ ಪರಮ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗುವುದು.”

Verse 4

तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे रथैस्तूर्ण प्रहारिण: । आचार्य धनदानार्थ द्रोणेन सहिता ययु:

ಆಗ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶೀಘ್ರ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುವ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕುಮಾರರು ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ರಥಗಳೇರಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು।

Verse 5

ततो5भिजग्मु: पञ्चालान्‌ निध्नन्तस्ते नरर्षभा: । ममृदुस्तस्य नगर द्रुपदस्य महौजस:

ನಂತರ ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ಪಾಂಚಾಲರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ, ಮಹೌಜಸ್ವಿ ದ್ರುಪದನ ನಗರದನ್ನೇ ತುಳಿದು ನಾಶಮಾಡಿದರು।

Verse 6

दुर्योधनश्व कर्णश्न युयुत्सुश्न महाबल: । दुःशासनो विकर्णश्रव जलसंध: सुलोचन:

ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಕರ್ಣ, ಮಹಾಬಲ ಯುಯುತ್ಸು; ಹಾಗೆಯೇ ದುಃಶಾಸನ, ವಿಕರ್ಣ, ಜಲಸಂಧ, ಸುಲೋಚನ—ಇವರೂ (ಅವರಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರು।

Verse 7

एते चान्ये च बहवः कुमारा बहुविक्रमा: । अहं पूर्वमहं पूर्वमित्येवं क्षत्रियर्षभा:

ಇವರೂ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹಾವಿಕ್ರಮಶಾಲಿ ರಾಜಕುಮಾರರು ‘ನಾನೇ ಮೊದಲು, ನಾನೇ ಮೊದಲು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ವೃಷಭಸಮಾನರಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 8

तदनन्तर दुर्योधन, कर्ण, महाबली युयुत्सु, दुःशासन, विकर्ण, जलसंध तथा सुलोचन-- ये और दूसरे भी बहुत-से महापराक्रमी नरश्रेष्ठ क्षत्रियशिरोमणि राजकुमार “पहले मैं युद्ध करूँगा, पहले मैं युद्ध करूँगा” इस प्रकार कहते हुए पंचालदेशमें जा पहुँचे और वहाँके निवासियोंको मारते-पीटते हुए महाबली राजा द्रुपदकी राजधानीको भी रौंदने लगे || ५-- ७ ।। ततो वररथारूढा: कुमारा: सादिभि: सह । प्रविश्य नगरं सर्वे राजमार्गमुपाययु:,उत्तम रथोंपर बैठे हुए वे सभी राजकुमार घुड़सवारोंके साथ नगरमें घुसकर वहाँके राजपथपर चलने लगे

ನಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥಗಳೇರಿದ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕುಮಾರರು ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರಾಜಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದರು।

Verse 9

तस्मिन्‌ काले तु पाउ्चाल: श्रुत्वा दृष्टयवा महद्‌ बलम्‌ । भ्रातृभि: सहितो राजंस्त्वरया निर्ययौ गृहात्‌

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಚಾಲರಾಜ ಯಜ್ಞಸೇನ (ದ್ರುಪದ) ಕೌರವರ ಆಕ್ರಮಣದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಅವರ ಮಹಾಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿ, ಓ ಜನಮೇಜಯ, ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ತ್ವರೆಯಿಂದ ರಾಜಭವನದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು।

Verse 10

ततस्तु कृतसंनाहा यज्ञसेनसहोदरा: । शरवर्षाणि मुज्चन्त: प्रणेदु: सर्व एव ते,महाराज यज्ञसेन (ट्रुपद) और उनके सब भाइयोंने कवच धारण किये। फिर वे सभी लोग बाणोंकी बौछार करते हुए जोर-जोरसे गर्जना करने लगे

ನಂತರ ಯಜ್ಞಸೇನ (ದ್ರುಪದ) ಮತ್ತು ಅವನ ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರು ಕವಚ ಧರಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನದ್ಧರಾದರು; ಆಮೇಲೆ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬಾಣವರ್ಷವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಘೋಷವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದರು।

Verse 11

ततो रथेन शुभ्रेण समासाद्य तु कौरवान्‌ | यज्ञसेन: शरान्‌ घोरान्‌ ववर्ष युधि दुर्जय:

ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜಯನಾದ ಯಜ್ಞಸೇನ (ರಾಜ ದ್ರುಪದ) ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರಥವನ್ನು ಏರಿ ಕೌರವರ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿ, रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಬಾಣವರ್ಷವನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು।

Verse 12

वैशम्पायन उवाच पूर्वमेव तु सम्मन्त्रय पार्थो द्रोणमथाब्रवीत्‌ | दर्पोद्रेकात्‌ कुमाराणामाचार्य द्विजसत्तमम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಜನಮೇಜಯ! ಕುಮಾರರ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದ ದರ್ಪವು ಅತಿಯಾಗಿ ಏರಿದ್ದರಿಂದ, ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ) ಮುಂಚೆಯೇ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 13

एषां पराक्रमस्यान्ते वयं कुर्याम साहसम्‌ | एतैरशक्य: पाज्चालो ग्रहीतुं रणमूर्थनि

‘ಗುರುದೇವ! ಇವರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಗಿದ ನಂತರ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಾಹಸವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳೋಣ. ರಣದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಪಾಂಚಾಲರಾಜನನ್ನು ಇವರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ.’

Verse 14

एवमुकक्‍्त्वा तु कौन्तेयो भ्रातृभि: सहितो5नघ: । अर्धक्रोशे तु नगरादतिष्ठद्‌ बहिरेव स:,यों कहकर पापरहित कुन्तीनन्दन अर्जुन अपने भाइयोंके साथ नगरसे बाहर ही आधे कोसकी दूरीपर ठहर गये थे

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ನಗರದ ಹೊರಗೇ ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು।

Verse 15

द्रुपद: कौरवान्‌ दृष्टवा प्राधावत समन्ततः । शरजालेन महता मोहयन्‌ कौरवीं चमूम्‌

ಕೌರವರನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜ ದ್ರುಪದನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಅವರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು; ಮಹಾ ಶರಜಾಲವನ್ನು ಹರಡಿ ಕೌರವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮೋಹಿತಗೊಳಿಸಿ ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 16

तमुद्यतं रथेनैकमाशुकारिणमाहवे । अनेकमिव संत्रासान्मेनिरे तत्र कौरवा:

ರಥದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಅಲ್ಲಿನ ಕೌರವರು ಭಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅನೇಕನಂತೆ ಭಾವಿಸಿದರು।

Verse 17

ट्रुपदस्य शरा घोरा विचेरु: सर्वतो दिशम्‌ । ततः शड्खाश्न भेर्यश्व मृदड़ाश्न सहस्रश:

ದ್ರುಪದನ ಭೀಕರ ಬಾಣಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸಿದವು. ಮಹಾರಾಜ, ಅವನ ವಿಜಯವನ್ನು ಕಂಡು ಪಾಂಚಾಲರ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಶಂಖಗಳು, ಭೇರಿಗಳು, ಮೃದಂಗಗಳು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಮೊಳಗಿದವು; ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಚಾಲರ ಸಿಂಹನಾದ ಎದ್ದಿತು, ಮತ್ತು ಧನುರ್ಜ್ಯೆಗಳ ಮಹಾ ಟಂಕಾರ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ದೂರದೂರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು।

Verse 18

प्रावाद्यन्त महाराज पाञ्चालानां निवेशने । सिंहनादश्न संजज्ञे पाज्चालानां महात्मनाम्‌

ಮಹಾರಾಜ, ಪಾಂಚಾಲರ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಚಾಲರ ಸಿಂಹನಾದ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 19

दुर्योधनो विकर्णश्न सुबाहुर्दीर्घलोचन:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಯೋಧನ, ವಿಕರ್ಣ, ಸುಬಾಹು, ದೀರ್ಘಲೋಚನ ಮತ್ತು ದುಃಶಾಸನರು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಯಿಸಲ್ಪಡದ ರಥಧಾರಿಯಾದ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ರಾಜ ದ್ರುಪದನು, ಅವರ ಶರಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ವಿದ್ಧನಾದರೂ, ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹಿಡಿದು ಪೀಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅಲಾತಚಕ್ರದಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾ, ದುರ್ಯೋಧನ, ವಿಕರ್ಣ, ಮಹಾಬಲಿ ಕರ್ಣ, ಅನೇಕ ವೀರ ರಾಜಕುಮಾರರು ಹಾಗೂ ಅವರ ವಿವಿಧ ದಳಗಳನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 20

दुःशासनश्न संक़्रुद्ध: शरवर्षैरवाकिरन्‌ । सो35तिविद्धो महेष्वास: पार्षतो युधि दुर्जय:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದುಃಶಾಸನನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜಯನಾದ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಪಾರ್ಷತ (ದ್ರುಪದ) ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ವಿದ್ಧನಾದರೂ ಆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದನು.

Verse 21

व्यधमत्‌ तान्यनीकानि तत्क्षणादेव भारत । दुर्योधनं विकर्ण च कर्ण चापि महाबलम्‌

ಓ ಭಾರತ! ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವರ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಮಾಡಿ, ದುರ್ಯೋಧನ, ವಿಕರ್ಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾಬಲಿ ಕರ್ಣನನ್ನೂ ಹೊಡೆದನು.

Verse 22

नानानृपसुतान्‌ वीरान्‌ सैन्यानि विविधानि च । अलातचक्रवत्‌ सर्व चरन्‌ बाणैरतर्पयत्‌

ಅಲಾತಚಕ್ರದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಅನೇಕ ವೀರ ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸೇನಾ ದಳಗಳನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 23

(दुःशासनं च दशभिर्विकर्ण विंशकै: शरै: | शकुनिं विंशकैस्ती&णैर्दशभिर्मर्म भेदिभि: ।।

ನಂತರ ಪಟ್ಟಣದ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಮುಸಲಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೌರವರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆತಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು.

Verse 24

सबालवृद्धास्ते पौरा: कौरवानभ्यायुस्तदा । श्र॒ुत्वा सुतुमुलं युद्ध कौरवानेव भारत

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಪಟ್ಟಣದವರು, ಬಾಲಕರಿಂದ ವೃದ್ಧರವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಕೌರವರ ವಿರುದ್ಧ ಧಾವಿಸಿದರು. ಓ ಭಾರತ (ಜನಮೇಜಯ)! ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ತுமುಲ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಕೌರವರು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತರಾದರು.

Verse 25

द्रवन्ति सम नदन्ति सम क्रोशन्त: पाण्डवान्‌ प्रति । (पाञज्चालशरभिन्नाड़ो भयमासाद्य वै वृष: । कर्णो रथादवप्लुत्य पलायनपरो5 भवत्‌ ।।

ಅವರು ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಗೆ ಓಡುತ್ತಾ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಕೂಗುತ್ತಾ, ಅಳುತ್ತಾ, ಕಿರುಚುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಪಾಂಚಾಲರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ವೃಷ (ಕರ್ಣ) ಭಯಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ ರಥದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಪಲಾಯನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದನು. ಪಾಂಡವರು ಪೀಡಿತರ ಲೋಮಹರ್ಷಕ ಆಕ್ರಂದನವನ್ನು ಕೇಳಿದರು.

Verse 26

अभिवाद्य ततो द्रोणं रथानारुरुहुस्तदा । युधिष्ठिरं निवार्याशु मा युध्यस्वेति पाण्डवम्‌

ನಂತರ ಅವರು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ರಥಗಳನ್ನು ಏರಿದರು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಪಾಂಡುನಂದನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ತಡೆದು—“ನೀನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 27

माद्रेयौ चक्ररक्षौ तु फाल्गुनश्व॒ तदाकरोत्‌ सेनाग्रगो भीमसेन: सदाभूद्‌ गदया सह

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುನ (ಅರ್ಜುನ) ಮಾದ್ರೇಯರಾದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ತನ್ನ ರಥಚಕ್ರಗಳ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಭೀಮಸೇನನು ಸದಾ ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸೇನೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು.

Verse 28

तदा शत्रुस्वनं श्र॒त्वा भ्रातृभि: सहितो5नघ: । अयाज्जवेन कौन्तेयो रथेनानादयन्‌ दिश:

ಆಗ ಶತ್ರುಗಳ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅನಘನಾದ ಕೌಂತೇಯ ಅರ್ಜುನನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದನು; ಅವನ ರಥದ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದವು.

Verse 29

जीप नो सहज अत णिरिवानक ततः :स्वनाम्‌ | भीमसेनो :

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭೀಮಸೇನನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರಿಂದ ಪಾಂಚಾಲರ ಮಹಾಸೇನೆ ಉಚ್ಚ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಕುದಿದ ಮಹಾಸಾಗರದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿತು. ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನು ದಂಡಸಮಾನ ಆಯುಧವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಮರಾಜನಂತೆ ಆ ಮಹಾಸೇನೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದನು—ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಮಕರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ. ಗದಾಧಾರಿ ಭೀಮನು ತಾನೇ ಆನೆದಳದ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿ, ಅಪ್ರತಿಹತ ಬಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 30

प्रविवेश महासेनां मकर: सागर यथा । स्वयमभ्यद्रवद्‌ भीमो नागानीकं॑ गदाधर:

ಗದಾಧಾರಿ ಭೀಮನು ಮಕರವು ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಹಾಸೇನೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದನು; ನಂತರ ತಾನೇ ಮುಂದಾಗಿ ಆನೆದಳದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 31

स युद्धकुशलः पार्थों बाहुवीयेण चातुल: । अहनत्‌ कुञ्जरानीकं गदया कालरूपधृत्‌

ಆ ಪಾರ್ಥನು ಯುದ್ಧಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ, ಭುಜಬಲದಲ್ಲಿ ಅತുലನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಕಾಲರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಗದೆಯ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಆನೆದಳದ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 32

ते गजा गिरिसंकाशा: क्षरन्तो रुधिरं बहु भीमसेनस्य गदया भिन्नमस्तकपिण्डका:

ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾರಿಯಾದ ಆ ಆನೆಗಳು ಅಪಾರ ರಕ್ತವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಭೀಮಸೇನನ ಗದೆಯ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವುಗಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗಿದ್ದವು।

Verse 33

पतन्ति द्विरदा भूमौ वज़घातादिवाचला: । गजानश्चान्‌ रथांश्वैव पातयामास पाण्डव:

ವಜ್ರಾಘಾತವಾದಂತೆ ಆ ದ್ವಿರದಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದವು; ಅವುಗಳ ಬಲ ನಿಷ್ಪ್ರಭವಾಯಿತು. ಆ ಪಾಂಡವನು ಯುದ್ಧಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಥಗಳನ್ನೂ ಕೆಡವಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 34

पदातींश्व रथांश्चैव न्यवधीदर्जुनाग्रज: । गोपाल इव दण्डेन यथा पशुगणान्‌ वने

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅರ್ಜುನನ ಅಗ್ರಜನು ಪಾದಾತಿಗಳನ್ನೂ ರಥಯೋಧರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿದನು; ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲನು ದಂಡದಿಂದ ಪಶುಗಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸುವಂತೆ.

Verse 35

चालयन्‌ रथनागांश्व॒ संचचाल वृकोदर: । भीमसेनकी गदासे मस्तक फट जानेके कारण वे पर्वतोंके समान विशालकाय गजराज लोहूके झरने बहाते हुए वज़्के आघातसे (पंख कटे हुए) पहाड़ोंकी भाँति पृथ्वीपर गिर पड़ते थे। अर्जुनके बड़े भाई पाण्डुनन्दन भीमने हाथियों

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ವೃಕೋದರ ಭೀಮನು ರಥಗಳನ್ನೂ ಗಜಗಳನ್ನೂ ಅಶ್ವಗಳನ್ನೂ ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು. ಭೀಮಸೇನನ ಗದಾಘಾತದಿಂದ ಪರ್ವತಪ್ರಾಯ ಮಹಾಗಜರಾಜರ ತಲೆಗಳು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ, ರಕ್ತಧಾರೆಗಳು ಹರಿದು, ಅವರು ವಜ್ರಾಘಾತದಿಂದ ರೆಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಕುಸಿದರು. ಪಾಂಡುನಂದನ ಭೀಮನು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿ, ಪಾದಾತಿಗಳನ್ನೂ ರಥಯೋಧರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲನು ದಂಡದಿಂದ ಪಶುಗಣವನ್ನು ಹಿಂಡಿದಂತೆ, ಭೀಮಸೇನನು ರಥಯೋಧರನ್ನೂ ಗಜಸಮೂಹಗಳನ್ನೂ ಓಡಿಸಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದನು.

Verse 36

पार्षत॑ शरजालेन क्षिपन्नागात्‌ स पाण्डव: । हयौघांश्ष रथौघांक्ष॒ गजौघांश्व॒ समन्‍तत:ः

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಪಾಂಡವನು ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಎಸೆದು ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಕುದುರೆಗಳ ಗುಂಪು, ರಥಗಳ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡತೊಡಗಿದನು.

Verse 37

पातयन्‌ समरे राजन्‌ युगान्ताग्निरिव ज्वलन्‌ | वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! उस समय द्रोणाचार्यका प्रिय करनेके लिये उद्यत हुए पाण्डुनन्दन अर्जुन द्रुपदपर बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए उनपर चढ़ आये। वे रणभूमिमें घोड़ों

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ, ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆದನು. ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ದ್ರುಪದನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಕುದುರೆ, ರಥ ಮತ್ತು ಗಜಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 38

शरैनननाविधैस्तूर्ण पार्थ संछाद्य सर्वश: । सिंहनादं मुखै: कृत्वा समयुध्यन्त पाण्डवम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಪಾಂಚಾಲ ಯೋಧರೂ ವೀರ ಸಂಜಯನೂ ತಕ್ಷಣವೇ ನಾನಾವಿಧ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದರು. ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವರು ಪಾಂಡವನೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಮರಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು.

Verse 39

तद्‌ युद्धमभवद्‌ घोर सुमहाद्भुतदर्शनम्‌ । सिंहनादस्वनं श्रुत्वा नामृष्पतत्‌ पाकशासनि:,वह युद्ध अत्यन्त भयानक और देखनेमें बड़ा ही अद्भुत था। शत्रुओंका सिंहनाद सुनकर इन्द्रकुमार अर्जुन उसे सहन न कर सके

ಆ ಯುದ್ಧವು ಘೋರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ, ನೋಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ಶತ್ರುಗಳ ಗರ್ಜಿಸುವ ಸಿಂಹನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಾಕಶಾಸಕ ಇಂದ್ರನ ಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಹೋದನು.

Verse 40

ततः किरीटी सहसा पाञ्चालान्‌ समरे<द्रवत्‌ । छादयन्निषुजालेन महता मोहयन्निव,उस युद्धमें किरीटधारी पार्थने बाणोंका बड़ा भारी जाल-सा बिछाकर पांचालोंको आच्छादित और मोहित-सा करते हुए उनपर सहसा आक्रमण किया

ನಂತರ ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನು ಸಹಸಾ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಚಾಲರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಮಹತ್ತರವಾದ ಬಾಣಜಾಲವನ್ನು ಹರಡಿ ಅವರನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಅವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವನಂತೆ ಕಂಡನು.

Verse 41

शीघ्रमभ्यस्यतो बाणान्‌ संदधानस्य चानिशम्‌ | नान्तरं ददृशे किंचित्‌ कौन्तेयस्य यशस्विन:

ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ವೇಗವಾಗಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸುತ್ತಾ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬಾಣವನ್ನು ಇಡುವುದಕ್ಕೂ ಬಿಡುವುದಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯೆ ಅಲ್ಪವೂ ವಿರಾಮ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 42

(न दिशो नान्तरिक्षं च तदा नैव च मेदिनी । अदृश्यत महाराज तत्र किंचन संयुगे ।।

ಮಹಾರಾಜನೇ! ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಆಗ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಆಕಾಶವೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ—ಏನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಲಿಷ್ಠ ಗಾಂಡೀವಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರವನ್ನೇ ಹರಡಿದಂತೆ ಆಯಿತು.

Verse 43

त्वरमाणोभिदुद्राव महेन्द्र शम्बरो यथा । महता शरवर्षेण पार्थ: पाउ्चालमावृणोत्‌

ಆಗ ಪಾಂಚಾಲರಾಜ ದ್ರುಪದನು ವೇಗವಾಗಿ ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು—ಶಂಬರನು ಮಹೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಂತೆ. ಆದರೆ ಕುಂತೀನಂದನ ಪಾರ್ಥನು ಮಹತ್ತರವಾದ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪಾಂಚಾಲರಾಜನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು.

Verse 44

ततो हलहलाशब्द आसीत्‌ पाञ्चालके बले । जिघृक्षति महासिंहो गजानामिव यूथपम्‌

ಆಗ ಪಾಂಚಾಲ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಾಹಾಕಾರ ಎದ್ದಿತು. ಹೇಗೆ ಮಹಾಸಿಂಹವು ಆನೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಜುನನು ದ್ರುಪದನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆದನು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಾಂಚಾಲ ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಗದ್ದಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.

Verse 45

दृष्टवा पार्थ तदा5<यान्तं सत्यजित्‌ सत्यविक्रम: । पाज्चालं वै परिप्रेप्सुर्धनं॑ जयमुपाद्रवत्‌

ಆಗ ಪಾರ್ಥನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಿಯಾದ ಸತ್ಯಜಿತನು, ಪಾಂಚಾಲರಾಜನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವೂ ಧನಂಜಯನನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರ–ಬಲಿಯರಂತೆ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲವೀರ ಸತ್ಯಜಿತ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದರು; ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು ಅಶಾಂತದಿಂದ ಕದಡಿದವು.

Verse 46

ततस्त्वर्जुनपाञ्चालौ युद्धाय समुपागतौ । व्यक्षोभयेतां तौ सैन्यमिन्द्रवैरोचनाविव

ನಂತರ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲರಾಜ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದರು. ಇಂದ್ರ–ವೈರೋಚನರಂತೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 47

ततः सत्यजितं पार्थो दशभिर्मर्मभेदिभि: । विव्याध बलवद्‌ गाढं तदद्भुतमिवा भवत्‌,तब अर्जुनने दस मर्मभेदी बाणोंद्वारा सत्यजितपर बलपूर्वक गहरा आघात करके उन्हें घायल कर दिया। यह अद्भुत-सी बात हुई

ಆಗ ಪಾರ್ಥನು ಸತ್ಯಜಿತನನ್ನು ಹತ್ತು ಮರ್ಮಭೇದಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ಚುಚ್ಚಿದನು. ಅದು ಅಚ್ಚರಿಯಂತೆಯೇ ಕಂಡಿತು.

Verse 48

ततः शरशतै: पार्थ पाज्चाल: शीघ्रमार्दयत्‌ । पार्थस्तु शरवर्षेण छाद्यमानो महारथ:

ನಂತರ ಪಾಂಚಾಲವೀರನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಕಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಧನುಸ್ಸಿನ ಪ್ರತ್ಯಾಂಚೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡತೊಡಗಿದನು; ಸತ್ಯಜಿತನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ದ್ರುಪದರಾಜನ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆದನು.

Verse 49

वेग॑ चक्रे महावेगो धनुज्यामवमृज्य च । ततः सत्यजितश्चापं छित्त्वा राजानमभ्ययात्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಮಹಾವೇಗಿಯಾದ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ವೇಗವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಧನುಸ್ಸಿನ ಜ್ಯೆಯನ್ನು ತೂಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಹಾ ಬಲದಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸತ್ಯಜಿತನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ರಾಜ ದ್ರುಪದನ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆದನು.

Verse 50

अथान्यद्‌ धनुरादाय सत्यजिद्‌ वेगवत्तरम्‌ | साश्वंं ससूतं सरथं पार्थ विव्याध सत्वर:,तब सत्यजितने दूसरा अत्यन्त वेगशाली धनुष लेकर तुरंत ही घोड़े, सारथि एवं रथसहित अर्जुनको बींध डाला

ನಂತರ ಸತ್ಯಜಿತನು ಇನ್ನೊಂದು, ಇನ್ನೂ ವೇಗವಂತವಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕುದುರೆಗಳು, ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ರಥ ಸಹಿತ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 51

सतं न ममृषे पार्थ: पाज्चालेनार्दितो युधि । ततस्तस्य विनाशार्थ सत्वरं व्यसृजच्छरान्‌

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಚಾಲ ವೀರನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ಅವನ ವಿನಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದನು.

Verse 52

हयान्‌ ध्वजं धनुर्मुष्टिमुभौ तौ पार्ष्णिसारथी । स तथा भियद्यमानेषु कार्मुकेषु पुन: पुन:

ಅರ್ಜುನನು ಸತ್ಯಜಿತನ ಕುದುರೆಗಳು, ಧ್ವಜ, ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದ ಕೈಯನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾರ್ಶ್ವರಕ್ಷಕನನ್ನೂ ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಮರುಮರು ಧನುಸ್ಸು ಮುರಿಯುತ್ತಾ, ಕುದುರೆಗಳು ಹತರಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಾಗ ಸತ್ಯಜಿತನು ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ಓಡಿಹೋದನು. ಅವನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ವಿಮುಖನಾದುದನ್ನು ಕಂಡ ಪಾಂಚಾಲರಾಜ ದ್ರುಪದನು ಪಾಂಡುನಂದನ ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಆಗ ವಿಜಯವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು.

Verse 53

हयेषु विनियुक्तेषु विमुखो5भवदाहवे । स सत्यजितमालोक्य तथा विमुखमाहवे

ಅವನ ಕುದುರೆಗಳು ಅಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ವಿಮುಖನಾದನು. ಸತ್ಯಜಿತನು ಹೀಗೆ ರಣದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಪಾಂಚಾಲರಾಜ ದ್ರುಪದನು ಪಾಂಡುನಂದನ ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವೇಗದಿಂದ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಆಗ ವಿಜಯವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಭೀಕರ ಸಮರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು.

Verse 54

वेगेन महता राजन्नभ्यवर्षत पाण्डवम्‌ | तदा चक्रे महद्‌ युद्धमर्जुनो जयतां वर:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ಮಹಾ ವೇಗಬಲಗಳಿಂದ ಪಾಂಡವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿದನು. ಆಗ ಜಯವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಭಾರೀ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು.

Verse 55

तस्य पार्थो धनुश्कछित्त्वा ध्वजं चोव्यामपातयत्‌ | पजञ्चभिस्तस्य विव्याथ हयान्‌ सूतं च सायकै:

ಆಗ ಪಾರ್ಥನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಅವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಧ್ವಜವನ್ನೂ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು; ಬಳಿಕ ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 56

तत उत्सृज्य तच्चापमाददानं शरावरम्‌ । खड्गमुद्धृत्य कौन्तेय: सिंहनादमथाकरोत्‌

ನಂತರ ಆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೊಂದು ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಾಣಕೋಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಕೌಂತೇಯನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎಳೆದು ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು.

Verse 57

पाञ्चालस्य रथस्येषामाप्लुत्य सहसापतत्‌ । पाञज्चालरथमास्थाय अवित्रस्तो धनंजय:

ಆಗ ಭಯರಹಿತ ಧನಂಜಯನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಸಹಸಾ ಪಾಂಚಾಲರಾಜನ ರಥದಂಡದ ಮೇಲೆ ಹಾರಿ ಬಿದ್ದನು; ಪಾಂಚಾಲರಥವನ್ನು ಏರಿ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದನು.

Verse 58

विक्षोभ्याम्भोनिधिं पार्थस्तं नागमिव सो5ग्रहीत्‌ । ततस्तु सर्वपाञज्चाला विद्रवन्ति दिशो दश

ಪಾರ್ಥನಾದ ಅರ್ಜುನನು, ಅಶಾಂತಗೊಂಡ ಸಾಗರದಿಂದ ನಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆ, ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆಗ ಭೀತಿಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಂಚಾಲರು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿ ಹೋದರು.

Verse 59

दर्शयन्‌ सर्वसैन्यानां स बाद्दोर्बलमात्मन: । सिंहनादस्वनं कृत्वा निर्जनाम धनंजय:,समस्त सैनिकोंको अपना बाहुबल दिखाते हुए अर्जुन सिंहनाद करके वहाँसे लौटे

ಎಲ್ಲ ಸೇನೆಗಳ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿರ್ಜನವಾಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.

Verse 60

आयान्तमर्जुनं दृष्टवा कुमारा: सहितास्तदा । ममृदुस्तस्य नगर टद्रुपदस्य महात्मन:,अर्जुनको आते देख सब राजकुमार एकत्र हो महात्मा ट्रपदके नगरका विध्वंस करने लगे

ಅರ್ಜುನನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ರಾಜಕುಮಾರರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಮಹಾತ್ಮ ದ್ರುಪದನ ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 61

अर्जुन उवाच सम्बन्धी कुरुवीराणां द्रुपदो राजसत्तम: । मा वधीस्तद्धलं भीम गुरुदानं प्रदीयताम्‌

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—“ಭೀಮಾ! ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ರುಪದನು ಕುರು ವೀರರ ಬಂಧು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಡ. ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ದ್ರೋಣರಿಗೆ ರಾಜ ದ್ರುಪದನನ್ನೇ ಒಪ್ಪಿಸಿರಿ.”

Verse 62

वैशमग्पायन उवाच भीमसेनस्तदा राजन्नर्जुनेन निवारित: । अतृप्तो युद्धधर्मेषु न्‍्यवर्तत महाबल:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ತಡೆದ ಕಾರಣ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನು, ಯುದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗದಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದೆ ಸರಿದನು.

Verse 63

ते यज्ञसेन द्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्थनि । उपाजहु: सहामात्यं द्रोणाय भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ जनमेजय! उन पाण्डवने यज्ञसेन द्रुपदको मन्त्रियोंसहित संग्रामभूमिमें बंदी बनाकर द्रोणाचार्यको उपहारके रूपमें दे दिया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ! ಪಾಂಡವರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಸೇನ ದ್ರುಪದನನ್ನು ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ಹಿಡಿದು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.

Verse 64

भग्नदर्प हृतधनं तं तथा वशमागतम्‌ | स वैरं मनसा ध्यात्वा द्रोणो द्रुपदमब्रवीत्‌

ಅವನ ದರ್ಪ ಭಂಗಗೊಂಡಿತ್ತು, ಧನ ಹರಣವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಶನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವೈರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ರಾಜ ದ್ರುಪದನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—

Verse 65

विमृद्य तरसा राष्ट्र पुरं ते मृदितं मया । प्राप्प जीवं रिपुवशं सखिपूर्व किमिष्यते

“ರಾಜನೇ! ನಾನು ಬಲದಿಂದ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತುಳಿದು ನಾಶಮಾಡಿದೆ; ನಿನ್ನ ನಗರವನ್ನು ಧೂಳಾಗಿಸಿದೆ. ಈಗ ನೀನು ಶತ್ರುವಶನಾಗಿ, ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ. ಹೇಳು—ಇನ್ನೂ ಆ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹವನ್ನೇ ಬಯಸುವೆಯೇ?”

Verse 66

एवमुक्‍्त्वा प्रहस्यैनं किंचित्‌ स पुनरब्रवीत्‌ । मा भे: प्राणभयाद्‌ वीर क्षमिणो ब्राह्मणा वयम्‌

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದ್ರೋಣನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗೆದು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ವೀರನೇ! ಪ್ರಾಣಭಯದಿಂದ ಭಯಪಡಬೇಡ; ನಾವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು.”

Verse 67

आश्रमे क्रीडितं यत्‌ तु त्वया बाल्ये मया सह । तेन संवर्द्धित: स्नेह: प्रीतिश्न क्षत्रियर्षभ

“ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನೊಡನೆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಆಟಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹವೂ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಬಹಳವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.”

Verse 68

प्रार्थयेयं त्वया सख्यं पुनरेव जनाधिप । वरं ददामि ते राजन्‌ राज्यस्यार्धमवाप्रुहि

“ಜನಾಧಿಪನೇ! ನಾನು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ರಾಜನೇ! ನಾನು ನಿನಗೆ ವರ ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಈ ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.”

Verse 69

अराजा किल नो राज्ञ: सखा भवितुमहसि । अतः: प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तव,'यज्ञसेन! तुमने कहा था--जो राजा नहीं है, वह राजाका मित्र नहीं हो सकता; इसीलिये मैंने तुम्हारा राज्य लेनेका प्रयत्न किया है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಯಜ್ಞಸೇನ! ರಾಜನಲ್ಲದವನು ರಾಜನಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಲಾರನು ಎಂದು ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆನು।”

Verse 70

राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे । सखायं मां विजानीहि पाउ्चाल यदि मन्यसे,“गंगाके दक्षिण प्रदेशके तुम राजा हो और उत्तरके भूभागका राजा मैं हूँ। पांचाल! अब यदि उचित समझो तो मुझे अपना मित्र मानो”

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಭಾಗೀರಥಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಡದಲ್ಲಿ ನೀನು ರಾಜನು; ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜನು ನಾನು. ಓ ಪಾಂಚಾಲ! ಯುಕ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ತಿಳಿ।”

Verse 71

दुपद उवाच अनाश्षर्यत्रिदं ब्रह्मन्‌ विक्रान्तेषु महात्मसु । प्रीये त्वयाहं त्वत्तश्न॒ प्रीतिमिच्छामि शाश्व॒तीम्‌

ದ್ರುಪದನು ಹೇಳಿದನು—“ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ನಿಮ್ಮಂತಹ ವಿಕ್ರಾಂತ ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಉದಾರತೆ ಇರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಬಹಳ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ।”

Verse 72

वैशग्पायन उवाच एवमुक्त: स तं॑ द्रोणो मोक्षयामास भारत । सत्कृत्य चैनं प्रीतात्मा राज्यार्ध प्रत्यपादयत्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಭಾರತ! ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದ್ರೋಣನು ಅವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು; ಸಂತೋಷಚಿತ್ತದಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಿದನು।”

Verse 73

माकन्दीमथ गज्जायास्तीरे जनपदायुताम्‌ । सो<ध्यावसद्‌ दीनमना: काम्पिल्यं च पुरोत्तमम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ನಂತರ ಅವನು ದೀನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಂಗಾತೀರದ ಅನೇಕ ಜನಪದಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಮಾಕಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕಾಂಪಿಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಮಾಡತೊಡಗಿದನು।”

Verse 74

दक्षिणांश्नापि पञज्चालान्‌ यावच्चर्मण्वती नदी । द्रोणेन चैवं ट्रपद: परिभूयाथ पालित:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರೋಣನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜ ದ್ರುಪದನನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಅವಮಾನಪಡಿಸಿ, ಚರ್ಮಣ್ವತೀ ನದಿವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾಂಚಾಲದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಉಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು।

Verse 75

क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत्‌ स पराजयम्‌ | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರುಪದನು ಕೇವಲ ಕ್ಷಾತ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ರೋಣನ ಪರಾಜಯವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಬಲ (ತಪಸ್ಸು-ತೇಜಸ್ಸು)ದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೀನನೆಂದು ತಿಳಿದು, ದ್ರೋಣನನ್ನು ಜಯಿಸಬಲ್ಲ ಮಹಾಬಲವಂತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಇತ್ತ ದ್ರೋಣನು ಉತ್ತರ ಪಾಂಚಾಲದ ಅಹಿಚ್ಛತ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದನು।

Verse 76

पुत्रजन्म परीप्सन्‌ वै पृथिवीमन्वसंचरत्‌ । अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणग: समभिपद्यत

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಪುತ್ರಜನ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ದ್ರುಪದನು ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಅಹಿಚ್ಛತ್ರ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 77

एवं राजन्नहिच्छत्रा पुरी जनपदायुता । युधि निर्जित्य पार्थेन द्रोणाय प्रतिपादिता

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಜನಪದಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಅಹಿಚ್ಛತ್ರಾ ನಗರಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿದ ಪಾರ್ಥನು (ಅರ್ಜುನನು) ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 136

इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपववके अन्तर्गत यम्भवपर्वमें अस्त्र- कौशलदर्शनविषयक एक सौ छत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದೊಳಗಿನ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಕೌಶಲ ಪ್ರದರ್ಶನವಿಷಯಕ ನೂರ ಮೂವತ್ತಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 137

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि द्रुपदशासने सप्तत्रिंशदाधिकशततमो<ध्याय:

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ “ದ್ರುಪದಶಾಸನ” ಎಂಬ ನೂರ ಮೂವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 183

धनुर्ज्यातलशब्दश्न संस्पृश्य गगनं महान्‌ | द्रपदके भयंकर बाण सब दिशाओंमें विचरने लगे। महाराज! उनकी विजय होती देख पांचालोंके घरोंमें शंख

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಧನುರ್ಜ್ಯೆಗಳ ಮಹಾ ಟಂಕಾರ ಎದ್ದು, ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಯಂಕರ ಬಾಣಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸತೊಡಗಿದವು. ಮಹಾರಾಜನೇ! ಅವರ ವಿಜಯವನ್ನು ಕಂಡು ಪಾಂಚಾಲರ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಭೇರಿ, ಮೃದಂಗ ಮೊದಲಾದ ಸಹಸ್ರ ವಾದ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಮೊಳಗಿದವು. ಮಹಾ ಆತ್ಮಬಲಸಂಪನ್ನ ಪಾಂಚಾಲ ಸೈನಿಕರು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದರು; ಜೊತೆಗೆ ಧನುರ್ಜ್ಯೆಗಳ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿ ಆಕಾಶವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.