Shloka 75
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत् स पराजयम् | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु
kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam | hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmeṇa sa balena tu |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರುಪದನು ಕೇವಲ ಕ್ಷಾತ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ರೋಣನ ಪರಾಜಯವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಬಲ (ತಪಸ್ಸು-ತೇಜಸ್ಸು)ದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೀನನೆಂದು ತಿಳಿದು, ದ್ರೋಣನನ್ನು ಜಯಿಸಬಲ್ಲ ಮಹಾಬಲವಂತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಇತ್ತ ದ್ರೋಣನು ಉತ್ತರ ಪಾಂಚಾಲದ ಅಹಿಚ್ಛತ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದನು।
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts kṣātra-bala (martial power) with brāhma-bala (spiritual/ascetic potency), implying that victory is not secured by force alone; insight, merit, and higher means (such as tapas and mantra) can decisively shape outcomes and political realities.
Drupada recognizes that he cannot defeat Drona through ordinary military strength and therefore seeks a powerful son as a means to overcome him; at the same time, Drona consolidates power by taking control of Ahicchatra in northern Pañcāla.