Adhyaya 77
Shivamurti–Pratishtha Phala: Shivalaya-Nirmana, Kshetra-Mahatmya, Tirtha-Snana, and Mandala-Vidhi
ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಲಿಂಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರತ್ನಗಳವರೆಗೆ ಶಿವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಫಲಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಭಕ್ತಿಯೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಸರಳ ಗುಡಿ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕ ಮಂದಿರವೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಕೈಲಾಸ/ಮಂದರ/ಮೇರು ಮಾದರಿಯ ಮಹಾಪ್ರಾಸಾದಗಳು ದಿವ್ಯಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಯೋಗದಿಂದ ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ನಾಗರ, ದ್ರಾವಿಡ, ಕೇಸರ ಇತ್ಯಾದಿ ಶೈಲಿಗಳ ವಿವರಣೆ, ಹಾನಿಗೊಂಡ ಮಂದಿರಗಳ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯ ಸೇವೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸೆ ಇದೆ. ನಂತರ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಹೇಳಿ, ದರ್ಶನ-ಸ್ಪರ್ಶನ-ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ/ಅಭಿಷೇಕಗಳ ಕ್ರಮವರ್ಧಮಾನ ಫಲಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಷಡಶ್ರ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ, ಗುಣ, ಭೂತ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಅಹಂಕಾರ, ಬುದ್ಧಿ, ಆತ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳ ನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಮಂಡಲವಿಧಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ, ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತ ಶಿವಪೂಜೆಯೇ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಮುಂದಿನ ‘ಸರ್ವಕಾಮಾರ್ಥಸಾಧನ’ ವಿಧಿಗಳಿಗೆ ಪೀಠಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवमूर्तिप्रतिष्ठाफलकथनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः लिङ्गप्रतिष्ठापुण्यं च लिङ्गस्थापनमेव च लिङ्गानां चैव भेदाश् च श्रुतं तव मुखादिह
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವಮೂರ್ತಿಪ್ರತಿಷ್ಠಾಫಲಕಥನ’ ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನಿಮ್ಮ ಮುಖದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪುಣ್ಯ, ಲಿಂಗಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಗಳ ಭೇದಗಳನ್ನೂ ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ।
Verse 2
मृदादिरत्नपर्यन्तैर् द्रव्यैः कृत्वा शिवालयम् यत्फलं लभते मर्त्यस् तत्फलं वक्तुमर्हसि
ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರತ್ನಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಶಿವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವೇನು? ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದೀರಿ।
Verse 3
सूत उवाच यस्य भक्तो ऽपि लोके ऽस्मिन् पुत्रदारगृहादिभिः बाध्यते ज्ञानयुक्तश्चेन् न च तस्य गृहैस्तु किम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ, ಮನೆ ಮುಂತಾದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತನಾಗಿ, (ಆದರೂ) ತಾನು ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ—ಅವನಿಗೆ ಆ ‘ಮನೆಗಳು’ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
Verse 4
तथापि भक्ताः परमेश्वरस्य कृत्वेष्टलोष्टैरपि रुद्रलोकम् प्रयान्ति दिव्यं हि विमानवर्यं सुरेन्द्रपद्मोद्भववन्दितस्य
ಆದರೂ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು—ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯಷ್ಟೇ ಆದರೂ—ಅರ್ಪಿಸಿ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರನೂ ಪದ್ಮಜನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ವಂದಿಸುವ ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ದಿವ್ಯಧಾಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನಲೋಕವನ್ನು ಅವರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
Verse 5
बाल्यात्तु लोष्टेन च कृत्वा मृदापि वा पांसुभिर् आदिदेवम् /* गृहं च तादृग्विधमस्य शंभोः सम्पूज्य रुद्रत्वमवाप्नुवन्ति
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆ, ಕೆಸರುಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಧೂಳಿನಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಶಂಭುವಿಗಾಗಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಗೃಹ (ಆಲಯ) ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆದಿದೇವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವರು—ಲಿಂಗಪೂಜೆಯಿಂದ ಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ರುದ್ರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
Verse 6
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भक्त्या भक्तैः शिवालयम् कर्तव्यं सर्वयत्नेन धर्मकामार्थसिद्धये
ಆದ್ದರಿಂದ ಭಕ್ತರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಶಿವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 7
केसरं नागरं वापि द्राविडं वा तथापरम् कृत्वा रुद्रालयं भक्त्या शिवलोके महीयते
ಕೇಸರ, ನಾಗರ, ದ್ರಾವಿಡ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವ ಶೈಲಿಯಾದರೂ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರುದ್ರಾಲಯ (ಶಿವಾಲಯ)ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 8
कैलासाख्यं च यः कुर्यात् प्रासादं परमेष्ठिनः कैलासशिखराकारैर् विमानैर् मोदते सुखी
ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಪ್ರಭುವಿಗಾಗಿ ‘ಕೈಲಾಸ’ ಎಂಬ ಪ್ರಾಸಾದ (ಆಲಯ)ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು, ಸುಖಿಯಾಗಿ ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರಾಕಾರದ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 9
मन्दरं वा प्रकुर्वीत शिवाय विधिपूर्वकम् भक्त्या वित्तानुसारेण उत्तमाधममध्यमम्
ಅಥವಾ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಿವನಿಗಾಗಿ ಮಂದರ (ಮಂಟಪ/ವೇದಿಕೆ-ವಿನ್ಯಾಸ)ವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ—ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ।
Verse 10
मन्दराद्रिप्रतीकाशैर् विमानैर्विश्वतोमुखैः अप्सरोगणसंकीर्णैर् देवदानवदुर्लभैः
ಮಂದರ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಮುಖವಿರುವ, ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ—ದೇವ-ದಾನವರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳು (ಪ್ರಕಟವಾದವು/ಬಂದವು)।
Verse 11
गत्वा शिवपुरं रम्यं भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान् ज्ञानयोगं समासाद्य गाणपत्यं लभेन्नरः
ರಮ್ಯವಾದ ಶಿವಪುರವನ್ನು ಸೇರಿ, ಇಷ್ಟವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು ಮನುಷ್ಯನು ಶಿವನ ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಸ್ಥಿತಿ (ಗಾಣಪತ್ಯ) ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 12
यः कुर्यान्मेरुनामानं प्रासादं परमेष्ठिनः स यत्फलमवाप्नोति न तत् सर्वैर् महामखैः
ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವ)ಗಾಗಿ ‘ಮೇರು’ ಎಂಬ ಪ್ರಾಸಾದ/ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ದೊರಕದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 13
सर्वयज्ञतपोदानतीर्थवेदेषु यत्फलम् तत्फलं सकलं लब्ध्वा शिववन्मोदते चिरम्
ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞ, ತಪ, ದಾನ, ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ವೇದಾಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಫಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಸಾಧಕನು ಶಿವನಂತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 14
निषधं नाम यः कुर्यात् प्रासादं भक्तितः सुधीः शिवलोकमनुप्राप्य शिववन्मोदते चिरम्
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ‘ನಿಷಧ’ ಎಂಬ ಪ್ರಾಸಾದ-ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸುಧೀ ಭಕ್ತನು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ಶಿವನಂತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 15
कुर्याद्वा यः शुभं विप्रा हिमशैलमनुत्तमम् हिमशैलोपमैर् यानैर् गत्वा शिवपुरं शुभम्
ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ಯಾರು ಈ ಶುಭಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅನುತ್ತಮ ಹಿಮಶೈಲಸಮಾನ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಿಮಶಿಖರೋಪಮ ದಿವ್ಯಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಶುಭ ಶಿವಪುರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 16
ज्ञानयोगं समासाद्य गाणपत्यमवाप्नुयात् नीलाद्रिशिखराख्यं वा प्रासादं यः सुशोभनम्
ಜ್ಞಾನಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು ವ್ಯಕ್ತಿ ‘ಗಾಣಪತ್ಯ’—ಪ್ರಭುವಿನ ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ—ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ನೀಲಾದ್ರಿಶಿಖರ’ ಎಂಬ ಸುಶೋಭಿತ ಪ್ರಾಸಾದ-ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ/ಪೂಜಿಸುವವನು ಕೂಡ ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 17
कृत्वा वित्तानुसारेण भक्त्या रुद्राय शंभवे यत्फलं लभते मर्त्यस् तत्फलं प्रवदाम्यहम्
ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರುದ್ರ-ಶಂಭುವಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವೇನೋ, ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 18
हिमशैले कृते भक्त्या यत्फलं प्राक् तवोदितम् तत्फलं सकलं लब्ध्वा सर्वदेवनमस्कृतः
ಹಿಮಶೈಲದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆರಾಧನೆಯ ಫಲವೆಂದು ನೀವು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಅವನು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತ—ಪೂಜ್ಯ—ನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 19
रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रैः सार्धं प्रमोदते महेन्द्रशैलनामानं प्रासादं रुद्रसंमतम्
ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ರುದ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪರಮಾನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ರುದ್ರಸಮ್ಮತವಾದ ‘ಮಹೇಂದ್ರಶೈಲ’ ಎಂಬ ಪ್ರಾಸಾದದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 20
कृत्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं प्रवदाम्यहम् महेन्द्रपर्वताकारैर् विमानैर्वृषसंयुतैः
“ಈ ಶಿವವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮಹೇಂದ್ರಪರ್ವತದಂತೆ ಉನ್ನತವಾದ, ವೃಷಭಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳು ಅವನಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.”
Verse 21
गत्वा शिवपुरं दिव्यं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् ज्ञानं विचारितं रुद्रैः सम्प्राप्य मुनिपुङ्गवाः
ದಿವ್ಯ ಶಿವಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಇಚ್ಛಿತ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಆ ಮುನಿಪುಂಗವರು ರುದ್ರರು ವಿಚಾರಿಸಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 22
विषयान् विषवत् त्यक्त्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात् हेम्ना यस्तु प्रकुर्वीत प्रासादं रत्नशोभितम्
ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಷದಂತೆ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಿನ್ನದಿಂದ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ಪ್ರಾಸಾದ-ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವನು ಕೂಡ ಅದೇ ಶಿವಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 23
द्राविडं नागरं वापि केसरं वा विधानतः कूटं वा मण्डपं वापि समं वा दीर्घम् एव च
ವಿಧಾನದಂತೆ ಅದನ್ನು ದ್ರಾವಿಡ ಅಥವಾ ನಾಗರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕೇಸರ-ಪ್ರಕಾರದ ಶಿಖರದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಕೂಟ ಅಥವಾ ಮಂಡಪವನ್ನೂ ಸಮಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಕಟ್ಟಬಹುದು.
Verse 24
न तस्य शक्यते वक्तुं पुण्यं शतयुगैरपि जीर्णं वा पतितं वापि खण्डितं स्फुटितं तथा
ಆ (ಶಿವಲಿಂಗಾರಾಧನೆ)ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೂರು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು. ಲಿಂಗ ಜೀರ್ಣ, ಬಿದ್ದ, ಮುರಿದ ಅಥವಾ ಬಿರುಕು ಬಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು।
Verse 25
पूर्ववत्कारयेद्यस्तु द्वाराद्यैः सुशुभं द्विजाः प्रासादं मण्डपं वापि प्राकारं गोपुरं तु वा
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ದ್ವಾರಾದಿಗಳೊಡನೆ ಸುಶೋಭಿತ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಸುವವನು—ಪ್ರಾಸಾದ, ಮಂಡಪ, ಪ್ರಾಕಾರ ಅಥವಾ ಗೋಪುರ—ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಮಂಗಳಾಧಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 26
कर्तुरप्यधिकं पुण्यं लभते नात्र संशयः वृत्त्यर्थं वा प्रकुर्वीत नरः कर्म शिवालये
ಅವನು ಕರ್ತನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನು ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೂ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 27
यः स याति न संदेहः स्वर्गलोकं सबान्धवः यश्चात्मभोगसिद्ध्यर्थम् अपि रुद्रालये सकृत्
ಇದನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮಭೋಗಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ರುದ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಹೋದವನು ಸಹ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 28
कर्म कुर्याद्यदि सुखं लब्ध्वा चापि प्रमोदते तस्माद् आयतनं भक्त्या यः कुर्यान् मुनिसत्तमाः
ಮನುಷ್ಯನು ಕರ್ಮ ಮಾಡಿ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭು ಶಿವನಿಗಾಗಿ ಆಯತನ (ಪವಿತ್ರ ನಿವಾಸ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 29
काष्ठेष्टकादिभिर् मर्त्यः शिवलोके महीयते प्रसादार्थं महेशस्य प्रासादे मुनिपुङ्गवाः
ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವರೇ! ಮರ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನ ಪ್ರಸಾದಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವಾಲಯ-ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 30
कर्तव्यः सर्वयत्नेन धर्मकामार्थमुक्तये अशक्तश्चेन्मुनिश्रेष्ठाः प्रासादं कर्तुमुत्तमम्
ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸರ್ವಯತ್ನದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪ್ರಾಸಾದ-ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಲು ಅಶಕ್ತನಾದರೂ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವಪತಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು।
Verse 31
संमार्जनादिभिर् वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात् संमार्जनं तु यः कुर्यान् मार्जन्या मृदुसूक्ष्मया
ಸಂಮಾರ್ಜನ ಮೊದಲಾದ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಗೆಯುವವನು ಮೃದು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪೊರಕೆಯಿಂದಲೇ ಒಗೆಯಬೇಕು; ಆಗ ಪೂಜಾಸ್ಥಳ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 32
चान्द्रायणसहस्रस्य फलं मासेन लभ्यते यः कुर्याद्वस्त्रपूतेन गन्धगोमयवारिणा
ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸೋಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಸುಗಂಧಿತ ಗೋಮಯಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 33
आलेपनं यथान्यायं वर्षचान्द्रायणं लभेत् अर्धक्रोशं शिवक्षेत्रं शिवलिङ्गात्समन्ततः
ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಆಲೇಪನ (ಲೇಪನ) ಮಾಡಿದರೆ ವರ್ಷಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವಲಿಂಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ರೋಶವರೆಗೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರ’ವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 34
यस् त्यजेद् दुस्त्यजान् प्राणाञ् शिवसायुज्यम् आप्नुयात् स्वायंभुवस्य मानं हि तथा बाणस्य सुव्रताः
ತ್ಯಜಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ತರವಾದ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ಯಾರು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ—ಭಗವಾನ್ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವ—ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಾಯಂಭುವ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸಮಾನ ಮಾನವೂ, ಬಾಣನ ಸಮಾನ ಗೌರವವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 35
स्वायंभुवे तदर्धं स्यात् स्याद् आर्षे च तदर्धकम् मानुषे च तदर्धं स्यात् क्षेत्रमानं द्विजोत्तमाः
ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಧ; ಆರ್ಷ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದರಿಗೂ ಅರ್ಧ; ಮಾನುಷ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದರಿಗೂ ಅರ್ಧ—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಇದೇ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಮಾನದ ನಿಯಮ.
Verse 36
एवं यतीनामावासे क्षेत्रमानं द्विजोत्तमाः रुद्रावतारे चाद्यं यच् छिष्ये चैव प्रशिष्यके
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯತಿಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಮಾನದ ನಿಯಮ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರಾವತಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆದ್ಯ ವಿಧಿಯೂ, ಶಿಷ್ಯನಿಗೂ ಪ್ರಶಿಷ್ಯನಿಗೂ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕಾದುದು.
Verse 37
नरावतारे तच्छिष्ये तच्छिष्ये च प्रशिष्यके श्रीपर्वते महापुण्ये तस्य प्रान्ते च वा द्विजाः
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ನರಾವತಾರದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಶಿಷ್ಯನಲ್ಲಿಯೂ, ಅವನ ಪ್ರಶಿಷ್ಯನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪವಿತ್ರ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು—ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಶ್ರೀಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅದರ ಸೀಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ.
Verse 38
तस्मिन्वा यस्त्यजेत्प्राणाञ् छिवसायुज्यमाप्नुयात् वाराणस्यां तथाप्येवम् अविमुक्ते विशेषतः
ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿಯೂ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವಿಮುಕ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 39
केदारे च महाक्षेत्रे प्रयागे च विशेषतः कुरुक्षेत्रे च यः प्राणान् संत्यजेद्याति निर्वृतिम्
ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಶುವಿನ ಪಾಶಬಂಧವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಪತಿ ಶಿವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿರ್ವೃತಿ—ಪರಮ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ—ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 40
प्रभासे पुष्करे ऽवन्त्यां तथा चैवामरेश्वरे वणीशैलाकुले चैव मृतो याति शिवात्मताम्
ಪ್ರಭಾಸ, ಪುಷ್ಕರ, ಅವಂತಿ, ಅಮರೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ವಣೀಶೈಲದ ಪವಿತ್ರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದವನು ಶಿವಾತ್ಮತೆ—ಶಿವಸ್ವರೂಪತೆ—ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 41
वाराणस्यां मृतो जन्तुर् न जातु जन्तुतां व्रजेत् त्रिविष्टपे विमुक्ते च केदारे संगमेश्वरे
ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದ ಜೀವಿ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಜೀವತ್ವಕ್ಕೆ (ದೇಹಧಾರಣೆಗೆ) ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ, ವಿಮುಕ್ತ, ಕೇದಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಪಾಶದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 42
शालङ्के वा त्यजेत्प्राणांस् तथा वै जम्बुकेश्वरे शुक्रेश्वरे वा गोकर्णे भास्करेशे गुहेश्वरे
ಅಥವಾ ಶಾಲಂಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರ, ಶುಕ್ರೇಶ್ವರ, ಗೋಕರ್ಣ, ಭಾಸ್ಕರೇಶ, ಗುಹೇಶ್ವರಗಳಲ್ಲಿ—ಇಂತಹ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಶಿವನ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು।
Verse 43
हिरण्यगर्भे नन्दीशे स याति परमां गतिम् नियमैः शोष्य यो देहं त्यजेत्क्षेत्रे शिवस्य तु
ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ನಂದೀಶದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಯಾರು ನಿಯಮಗಳಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಶೋಷಿಸಿ (ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ) ಶಿವನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 44
स याति शिवतां योगी मानुषे दैविके ऽपि वा आर्षे वापि मुनिश्रेष्ठास् तथा स्वायंभुवे ऽपि वा
ಆ ಯೋಗಿ ಶಿವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಮಾನವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ದೈವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ; ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಋಷಿ-ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ।
Verse 45
स्वयंभूते तथा देवे नात्र कार्या विचारणा आधायाग्निं शिवक्षेत्रे सम्पूज्य परमेश्वरम्
ದೇವರು ಸ್ವಯಂಭೂ ಆಗಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 46
स्वदेहपिण्डं जुहुयाद् यः स याति परां गतिम् यावत्तावन्निराहारो भूत्वा प्राणान् परित्यजेत्
ಯಾರು ತನ್ನದೇ ದೇಹಪಿಂಡವನ್ನು ಹೋಮಾಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಿಗದಿತ ಕಾಲದವರೆಗೆ ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ ಇದ್ದು ನಂತರ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।
Verse 47
शिवक्षेत्रे मुनिश्रेष्ठाः शिवसायुज्यमाप्नुयात् छित्त्वा पादद्वयं चापि शिवक्षेत्रे वसेत्तु यः
ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ—ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವ—ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಎರಡೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನೂ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 48
स याति शिवतां चैव नात्र कार्या विचारणा क्षेत्रस्य दर्शनं पुण्यं प्रवेशस्तच्छताधिकः
ಅವನು ಶಿವತ್ವವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ಷೇತ್ರದ ದರ್ಶನವೂ ಪುಣ್ಯ; ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ನೂರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।
Verse 49
तस्माच्छतगुणं पुण्यं स्पर्शनं च प्रदक्षिणम् तस्माच्छतगुणं पुण्यं जलस्नानमतः परम्
ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಗಸ್ಪರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಶತಗುಣ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರಮವಾಗಿ ಜಲಸ್ನಾನ/ಜಲಾಭಿಷೇಕದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಶತಗುಣ ಅಧಿಕ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 50
क्षीरस्नानं ततो विप्राः शताधिकमनुत्तमम् दध्ना सहस्रमाख्यातं मधुना तच्छताधिकम्
ನಂತರ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕವು ಶತಾಧಿಕ ಫಲದಾಯಕವೂ ಅನುತ್ತಮವೂ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಧಿಯಿಂದ ಸಹಸ್ರಗುಣ ಫಲ, ಮಧುವಿನಿಂದ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಶತಾಧಿಕ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 51
घृतस्नानेन चानन्तं शार्करे तच्छताधिकम् शिवक्षेत्रसमीपस्थां नदीं प्राप्यावगाह्य च
ಘೃತಾಭಿಷೇಕದಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಅನಂತವಾಗುತ್ತದೆ; ಶಾರ್ಕರಾಭಿಷೇಕ/ಸ್ನಾನದಿಂದ ಅದೇ ಪುಣ್ಯ ಶತಾಧಿಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮೀಪದ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 52
त्यजेद्देहं विहायान्नं शिवलोके महीयते शिवक्षेत्रसमीपस्था नद्यः सर्वाः सुशोभनाः
ಅನ್ನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡುವವನು ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳೂ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರವೂ ಶೋಭಾಮಯವೂ ಆಗಿವೆ।
Verse 53
वापीकूपतडागाश् च शिवतीर्था इति स्मृताः स्नात्वा तेषु नरो भक्त्या तीर्थेषु द्विजसत्तमाः
ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ವಾಪಿ/ಬಾವಿ, ಕೂಪ ಮತ್ತು ತಡಾಗಗಳು ‘ಶಿವತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶಿವಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಪಶುವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಪಾಶಬಂಧ ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಪತಿ ಸ್ವರೂಪ ಮಹಾದೇವನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ।
Verse 54
ब्रह्महत्यादिभिः पापैर् मुच्यते नात्र संशयः प्रातः स्नात्वा मुनिश्रेष्ठाः शिवतीर्थेषु मानवः
ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮಾನವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 55
अश्वमेधफलं प्राप्य रुद्रलोकं स गच्छति मध्याह्ने शिवतीर्थेषु स्नात्वा भक्त्या सकृन्नरः
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಶಿವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 56
गङ्गास्नानसमं पुण्यं लभते नात्र संशयः अस्तं गते तथा चार्के स्नात्वा गच्छेच्छिवं पदम्
ಅವನು ಗಂಗಾಸ್ನಾನದ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ। ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶಿವಪದವೆಂಬ ಪರಮಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 57
पापकञ्चुकमुत्सृज्य शिवतीर्थेषु मानवः द्विजास् त्रिषवणं स्नात्वा शिवतीर्थे सकृन्नरः
ಪಾಪರೂಪದ ಕಂಚುಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮಾನವನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತ್ರಿಸವಣ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ದ್ವಿಜನು—ಶಿವತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ನಾನದಿಂದಲೇ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 58
शिवसायुज्यमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा पुराथ सूकरः कश्चित् श्वानं दृष्ट्वा भयात्पथि
ಅವನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ। ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಂದಿ ನಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯದಿಂದ (ಶಿವಸ್ಮರಣೆಗೆ ತಿರುಗಿ) ಪರಮಫಲವನ್ನು ಪಡೆದಿತು।
Verse 59
प्रसंगाद्वारमेकं तु शिवतीर्थे ऽवगाह्य च मृतः स्वयं द्विजश्रेष्ठा गाणपत्यमवाप्तवान्
ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಅವನು ಒಂದೇ ದ್ವಾರದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶಿವತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಶಿವಗಣಗಳಲ್ಲಿ ‘ಗಾಣಪತ್ಯ’ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 60
यः प्रातर्देवदेवेशं शिवं लिङ्गस्वरूपिणम् पश्येत्स याति सर्वस्माद् अधिकां गतिमेव च
ಯಾರು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವೇಶನಾದ, ಲಿಂಗಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಶಿವನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಉನ್ನತವಾದ ಪರಮಗತಿ—ಮೋಕ್ಷ—ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 61
मध्याह्ने च महादेवं दृष्ट्वा यज्ञफलं लभेत् सायाह्ने सर्वयज्ञानां फलं प्राप्य विमुच्यते
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಯಜ್ಞಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಸಾಯಂಕಾಲ ದರ್ಶನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 62
मानसैर्वाचिकैः पापैः कायिकैश् च महत्तरैः तथोपपातकैश्चैव पापैश्चैवानुपातकैः
ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ—ಅತಿಗಂಭೀರವಾದವುಗಳೂ ಸೇರಿ—ಪಾಪಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಉಪಪಾತಕ ಹಾಗೂ ಅನುಪಾತಕ ಪಾಪಗಳು; ಇವೆಲ್ಲವೂ (ಪಾಶರೂಪ) ಬಂಧನಗಳೇ.
Verse 63
संक्रमे देवमीशानं दृष्ट्वा लिङ्गाकृतिं प्रभुम् मासेन यत्कृतं पापं त्यक्त्वा याति शिवं पदम्
ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭು ಈಶಾನನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ, ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿವಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 64
अयने चार्धमासेन दक्षिणे चोत्तरायणे विषुवे चैव सम्पूज्य प्रयाति परमां गतिम्
ಅಯನಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧಮಾಸ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಯನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಷುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶಿವನನ್ನು ಸಂಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಾಧಕನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 65
प्रदक्षिणत्रयं कुर्याद् यः प्रासादं समन्ततः सव्यापसव्यन्यायेन मृदुगत्या शुचिर्नरः
ಶುಚಿಯಾದ ಪುರುಷನು ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮೃದುಗತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ—ಸವ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ) ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಪಸವ್ಯ (ವಾಮಾವರ್ತ) ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು।
Verse 66
पदे पदे ऽश्वमेधस्य यज्ञस्य फलमाप्नुयात् वाचा यस्तु शिवं नित्यं संरौति परमेश्वरम्
ವಾಣಿಯಿಂದ ನಿತ್ಯ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವವನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 67
सो ऽपि याति शिवं स्थानं प्राप्य किं पुनरेव च कृत्वा मण्डलकं क्षेत्रं गन्धगोमयवारिणा
ಅವನು ಸಹ ಶಿವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು? ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ, ಗೋಮಯ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಮಂಡಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ ಶಿವಕೃಪೆಗೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 68
मुक्ताफलमयैश्चूर्णैर् इन्द्रनीलमयैस् तथा पद्मरागमयैश्चैव स्फाटिकैश् च सुशोभनैः
ಮುತ್ತಿನ ಚೂರ್ಣ, ಇಂದ್ರನೀಲ ಚೂರ್ಣ, ಪದ್ಮರಾಗ ಚೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನ ಸ್ಫಟಿಕ ಚೂರ್ಣಗಳಿಂದ (ಲಿಂಗ/ಚಿಹ್ನ) ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 69
तथा मारकतैश्चैव सौवर्णै राजतैस् तथा तद्वर्णैर् लौकिकैश्चैव चूर्णैर्वित्तविवर्जितैः
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮರಕತ, ಸ್ವರ್ಣ, ರಜತ ಹಾಗೂ ಅದೇ ವರ್ಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೂರ್ಣಗಳಿಂದಲೂ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧನವಿಲ್ಲದ ಭಕ್ತನು—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಬಹುದು; ಪಶುಪತಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ದ್ರವ್ಯವಲ್ಲ, ಶುದ್ಧ ಶಿವಭಕ್ತಿಯೇ ಪರಮ ಅರ್ಪಣೆ.
Verse 70
आलिख्य कमलं भद्रं दशहस्तप्रमाणतः सकर्णिकं महाभागा महादेवसमीपतः
ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ, ಹತ್ತು ಕೈ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಗಳಕರ ಕಮಲವನ್ನು—ಕರ್ಣಿಕಾಸಹಿತ—ಆಲಿಖ್ಯ ಮಾಡಿ ಮಹಾದೇವನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು; ಇದು ಪೂಜಾ-ವಿನ್ಯಾಸದ ಪವಿತ್ರ ಅಂಗ.
Verse 71
तत्रावाह्य महादेवं नवशक्तिसमन्वितम् पञ्चभिश्च तथा षड्भिर् अष्टाभिश्चेष्टदं परम्
ಅಲ್ಲಿ ನವಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ, ಐದು, ಆರು ಮತ್ತು ಎಂಟು (ದೈವಸಮೂಹ/ಉಪಚಾರ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಷ್ಟಫಲ ನೀಡುವ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 72
पुनरष्टाभिर् ईशानं दशारे दशभिस् तथा पुनर्बाह्ये च दशभिः सम्पूज्य प्रणिपत्य च
ಮತ್ತೆ ಎಂಟು (ಉಪಚಾರ)ಗಳಿಂದ ಈಶಾನನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ದಶಾರ (ಹತ್ತು ಅಂಚುಗಳ) ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು (ಉಪಚಾರ)ಗಳಿಂದಲೂ. ನಂತರ ಹೊರ ವಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹತ್ತು (ಉಪಚಾರ)ಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 73
निवेद्य देवदेवाय क्षितिदानफलं लभेत् शालिपिष्टादिभिर् वापि पद्ममालिख्य निर्धनः
ದೇವದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಭೂದಾನದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬಡ ಭಕ್ತನೂ ಅಕ್ಕಿಹಿಟ್ಟು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಕಮಲವನ್ನು ಆಲಿಖ್ಯ ಮಾಡಿ (ಶಿವನಿಗೆ) ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಅದೇ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 74
पूर्वोक्तमखिलं पुण्यं लभते नात्र संशयः द्वादशारं तथालिख्य मण्डलं पदम् उत्तमम्
ಅವನು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಸಮಸ್ತ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಾದಶಾರ ಮಂಡಲವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಲಿಂಗಪೂಜೆಗೆ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಪದ (ಆಸನ)ವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 75
रत्नचूर्णादिभिश्चूर्णैस् तथा द्वादशमूर्तिभिः मण्डलस्य च मध्ये तु भास्करं स्थाप्य पूजयेत्
ರತ್ನಚೂರ್ಣಾದಿ ಶುಭ ಚೂರ್ಣಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ದ್ವಾದಶಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ, ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು (ಸೂರ್ಯನನ್ನು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 76
ग्रहैश् च संवृतं वापि सूर्यसायुज्यमुत्तमम् एवं प्राकृतम् अप्यार्थ्यां षडस्रं परिकल्प्य च
ಅಥವಾ ನವಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದರೆ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಾಯುಜ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಲೌಕಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ, ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಷಡಸ್ರ (ಷಟ್ಕೋಣ)ವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 77
मध्यदेशे च देवेशीं प्रकृतिं ब्रह्मरूपिणीम् दक्षिणे सत्त्वमूर्तिं च वामतश् च रजोगुणम्
ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಿಣಿಯಾದ ದೇವೇಶಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಜೋಗುಣವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು.
Verse 78
अग्रतस्तु तमोमूर्तिं मध्ये देवीं तथांबिकाम् पञ्चभूतानि तन्मात्रापञ्चकं चैव दक्षिणे
ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮೋಮೂರ್ತಿಯನ್ನು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣ (ಬಲ) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳ ಪಂಚಕವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Verse 79
कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव तथा बुद्धीन्द्रियाणि च उत्तरे विधिवत्पूज्य षडस्रे चैव पूजयेत्
ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಷಡಸ್ರ (ಷಟ್ಕೋಣ) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 80
आत्मानं चान्तरात्मानं युगलं बुद्धिमेव च अहङ्कारं च महता सर्वयज्ञफलं लभेत्
ಮಹೇಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆತ್ಮ, ಅಂತರಾತ್ಮ, ಯುಗಲ ತತ್ತ್ವ, ಬುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅರಿತರೆ ಸರ್ವ ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 81
एवं वः कथितं सर्वं प्राकृतं मण्डलं परम् अतो वक्ष्यामि विप्रेन्द्राः सर्वकामार्थसाधनम्
ಈ ರೀತಿ ನಿಮಗೆ ಪರಮ ಪ್ರಾಕೃತ ಮಂಡಲದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ, ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಸರ್ವ ಕಾಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 82
गोचर्ममात्रमालिख्य मण्डलं गोमयेन तु चतुरश्रं विधानेन चाद्भिर् अभ्युक्ष्य मन्त्रवित्
ಮಂತ್ರವಿತ್ ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಡಲವನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು; ಗೋಮಯದಿಂದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಚತುರಸ್ರ (ಚೌಕ) ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಜಲದಿಂದ ಅಭ್ಯುಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 83
अलंकृत्य वितानाद्यैश् छत्रैर् वापि मनोरमैः बुद्बुदैरर्धचन्द्रैश् च हैमैरश्वत्थपत्रकैः
ವಿತಾನಾದಿ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದಲೂ ಮನೋಹರ ಛತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು; ಸ್ವರ್ಣ ಬುದ್ಬುದಾಕಾರದ ಆಭರಣಗಳು, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣ ಅಶ್ವತ್ಥಪತ್ರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಬೇಕು।
Verse 84
सितैर्विकसितैः पद्मै रक्तैर् नीलोत्पलैस् तथा मुक्तादामैर् वितानान्ते लम्बितस्तु सितैर्ध्वजैः
ವಿತಾನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಶುಭ್ರ ಧ್ವಜಗಳು ತೂಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಮಂಟಪವು ವಿಕಸಿತ ಶ್ವೇತ ಪದ್ಮಗಳು, ರಕ್ತ ಪುಷ್ಪಗಳು, ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳು ಹಾಗೂ ಮುತ್ತಿನ ದಾಮಗಳಿಂದ ಮಂಗಳವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 85
सितमृत्पात्रकैश्चैव सुश्लक्ष्णैः पूर्णकुम्भकैः फलपल्लवमालाभिर् वैजयन्तीभिर् अंशुकैः
ಶ್ವೇತ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾದ ತುಂಬಿದ ಪೂರ್ಣಕುಂಭಗಳು, ಫಲ-ಪಲ್ಲವ ಮಾಲೆಗಳು, ವೈಜಯಂತೀ ಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ—ಇಂತೆ ಲಿಂಗಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 86
पञ्चाशद्दीपमालाभिर् धूपैः पञ्चविधैस् तथा पञ्चाशद्दलसंयुक्तम् आलिखेत्पद्ममुत्तमम्
ಐವತ್ತು ದೀಪಮಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಐದು ವಿಧದ ಧೂಪಗಳಿಂದ, ಐವತ್ತು ದಳಗಳಿರುವ ಉತ್ತಮ ಪದ್ಮವನ್ನು ಆಲಿಖಿಸಬೇಕು।
Verse 87
तत्तद्वर्णैस् तथा चूर्णैः श्वेतचूर्णैरथापि वा एकहस्तप्रमाणेन कृत्वा पद्मं विधानतः
ತಕ್ಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಚೂರ್ಣಗಳಿಂದ—ಅಥವಾ ಶ್ವೇತ ಚೂರ್ಣದಿಂದ ಮಾತ್ರವೂ—ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರಮಾಣದ ಪದ್ಮವನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು।
Verse 88
कर्णिकायां न्यसेद् देवं देव्या देवेश्वरं भवम् वर्णानि च न्यसेत्पत्रे रुद्रैः प्रागाद्यनुक्रमात्
ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೊಡನೆ ದೇವೇಶ್ವರ ಭವವನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ದಳಗಳ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ರುದ್ರಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಣನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 89
प्रणवादिनमो ऽन्तानि सर्ववर्णानि सुव्रताः सम्पूज्यैवं मुनिश्रेष्ठा गन्धपुष्पादिभिः क्रमात्
ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ, ಸುವ್ರತಿಯಾದ ಸಾಧಕನು ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದಿಂದ ‘ನಮಃ’ವರೆಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 90
ब्राह्मणान् भोजयेत्तत्र पञ्चाशद्विधिपूर्वकम् अक्षमालोपवीतं च कुण्डलं च कमण्डलुम्
ಅಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಶತ್ ವಿಧಿ/ಕ್ರಮದಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಜಪಮಾಲೆ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಕುಂಡಲ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲುವನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 91
आसनं च तथा दण्डम् उष्णीषं वस्त्रमेव च दत्त्वा तेषां मुनीन्द्राणां देवदेवाय शंभवे
ಆ ಮುನೀಂದ್ರರಿಗೆ ಆಸನ, ದಂಡ, ಉಷ್ಣೀಷ (ಪಾಗಡಿ) ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, (ಆ ದಾನವನ್ನು) ದೇವದೇವ ಶಂಭು—ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 92
महाचरुं निवेद्यैवं कृष्णं गोमिथुनं तथा अन्ते च देवदेवाय दापयेच्चूर्णमण्डलम्
ಹೀಗೆ ಮಹಾಚರುವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಒಂದು ಕೃಷ್ಣ (ಕಪ್ಪು) ವೃಷಭ ಮತ್ತು ಗೋಮಿಥುನ (ಹಸು-ಎತ್ತು ಜೋಡಿ)ವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನಿಗಾಗಿ ಚೂರ್ಣಮಂಡಲ (ಪುಡಿಯಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಮಂಡಲ) ದಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।
Verse 93
यागोपयोगद्रव्याणि शिवाय विनिवेदयेत् ओङ्काराद्यं जपेद्धीमान् प्रतिवर्णम् अनुक्रमात्
ಯಾಗ-ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಜ್ಞಾನಿಯು ಓಂಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಪ್ರತಿವರ್ಣವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಪಿಸಬೇಕು।
Verse 94
एवमालिख्य यो भक्त्या सर्वमण्डलमुत्तमम् यत्फलं लभते मर्त्यस् तद्वदामि समासतः
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪರಮ ಸರ್ವಮಂಡಲವನ್ನು ಆಲಿಖ್ಯ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 95
साङ्गान् वेदान् यथान्यायम् अधीत्य विधिपूर्वकम् इष्ट्वा यज्ञैर्यथान्यायं ज्योतिष्टोमादिभिः क्रमात्
ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನೆರವೇರಿಸಿ।
Verse 96
ततो विश्वजिदन्तैश् च पुत्रानुत्पाद्य तादृशान् वानप्रस्थाश्रमं गत्वा सदारः साग्निरेव च
ನಂತರ ವಿಶ್ವಜಿತಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅಂಥ ಯೋಗ್ಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 97
चान्द्रायणादिकाः सर्वाः कृत्वा न्यस्य क्रिया द्विजाः ब्रह्मविद्यामधीत्यैव ज्ञानमासाद्य यत्नतः
ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ದ್ವಿಜನು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಯತ್ನದಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 98
ज्ञानेन ज्ञेयम् आलोक्य योगी यत्काममाप्नुयात् तत्फलं लभते सर्वं वर्णमण्डलदर्शनात्
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞೇಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಲೋಕಿಸಿ ಯೋಗಿ ಇಚ್ಛಿತ ಸಾಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ವರ್ಣಮಂಡಲದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆ ಫಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 99
येन केनापि वा मर्त्यः प्रलिप्यायतनाग्रतः उत्तरे दक्षिणे वापि पृष्ठतो वा द्विजोत्तमाः
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲಾದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ—ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಥವಾ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ—ಅಶುಚಿಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದರೆ, ಅದು ಈಶನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾದ ಅನుచಿತ ಕರ್ಮ; ಶಿವಲಿಂಗಪೂಜೆಯ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 100
चतुष्कोणं तु वा चूर्णैर् अलंकृत्य समन्ततः पुष्पाक्षतादिभिः पूज्य सर्वपापैः प्रमुच्यते
ಚತುರಸ್ಕೋಣ (ಚೌಕ) ಮಂಡಲವನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚೂರ್ಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಪುಷ್ಪ, ಅಕ್ಷತ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪತಿ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪಶುಜೀವ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 101
यस्तु गर्भगृहं भक्त्या सकृदालिप्य सर्वतः चन्दनाद्यैः सकर्पूरैर् गन्धद्रव्यैः समन्ततः
ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಲವಾದರೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಂದನಾದಿ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ, ಕರ್ಪೂರ ಸಹಿತವಾಗಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಲೇಪಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಪತಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಕರವಾದ ಶುದ್ಧ ಉಪಚಾರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 102
विकीर्य गन्धकुसुमैर् धूपैर्धूप्य चतुर्विधैः प्रार्थयेद्देवमीशानं शिवलोकं स गच्छति
ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಧೂಪಗಳಿಂದ ಧೂಪನ ಮಾಡಿ, ಈಶಾನ ದೇವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು; ಅಂಥ ಭಕ್ತನು ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 103
तत्र भुक्त्वा महाभोगान् कल्पकोटिशतं नरः स्वदेहगन्धकुसुमैः पूरयञ्छिवमन्दिरम्
ಅಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳವರೆಗೆ ಮಹಾಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ತನ್ನ ಶುದ್ಧ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಶಿವಮಂದಿರವನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 104
क्रमाद्गान्धर्वमासाद्य गन्धर्वैश् च सुपूजितः क्रमादागत्य लोके ऽस्मिन् राजा भवति वीर्यवान्
ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನು ಗಂಧರ್ವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಮಹಾಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ವೀರ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 105
आदिदेवो महादेवः प्रलयस्थितिकारकः सर्गश् च भुवनाधीशः शर्वव्यापी सदाशिवः शिवब्रह्मामृतं ग्राह्यं मोक्षसाधनम् उत्तमम्
ಆದಿದೇವ ಮಹಾದೇವನು ಪ್ರಳಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ಕರ್ತನು; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಅವನೇ—ಭುವನಾಧೀಶ, ಶರ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸದಾಶಿವನಾಗಿ ನಿತ್ಯಸ್ಥಿತ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವ-ಬ್ರಹ್ಮಾಮೃತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬೇಕು; ಅದೇ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಪರಮ ಸಾಧನ.
Verse 106
व्यक्ताव्यक्तं सदा नित्यम् अचिन्त्यम् अर्चयेत् प्रभुम्
ವ್ಯಕ್ತವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವೂ ಆಗಿರುವ, ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತ, ನಿತ್ಯ, ಅಚಿಂತ್ಯನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Frequently Asked Questions
Nāgara, Drāviḍa, and Kesara are mentioned as valid forms of Rudrālaya construction, alongside prāsāda archetypes likened to Kailāsa, Mandara, Meru, Niṣadha, Himśaila, Nīlādri-śikhara, and Mahendraśaila.
It presents an escalating ladder: darśana (seeing) is meritorious; entry is 100×; touch and pradakṣiṇā are 100× beyond that; snāna is higher still, with abhiṣeka substances (water → milk → curd → honey → ghee → sugar-water) described as progressively more potent in phala.
By drawing and worshiping prescribed mandalas (lotus and ṣaḍ-asra), installing deities/principles, and performing japa and offerings, the practitioner symbolically integrates cosmic categories (prakṛti, guṇas, bhūtas, indriyas, buddhi/ahaṅkāra/ātman) and gains purification, ritual merit comparable to extensive Vedic rites, and readiness for liberation.
It concludes by urging worship of the Lord as vyakta–avyakta (manifest–unmanifest), nitya (eternal), and acintya (inconceivable), presenting this grasp of Shiva-tattva as the supreme mokṣa-sādhana.