Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे योगिप्रशंसा नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच कथं जघान राजानं क्षुपं पादेन सुव्रत दधीचः समरे जित्वा देवदेवं जनार्दनम्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಯೋಗಿಪ್ರಶಂಸಾ’ ಎಂಬ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸುವ್ರತ, ದಧೀಚಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ರಾಜ ಕ್ಷುಪನನ್ನು ಪಾದದಿಂದ ಹೇಗೆ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು?

Verse 2

वज्रास्थित्वं कथं लेभे महादेवान्महातपाः वक्तुमर्हसि शैलादे जितो मृत्युस्त्वया यथा

ಹೇ ಶೈಲಾದ, ಮಹಾತಪಸ್ವೀ! ಮಹಾದೇವನಿಂದ ನೀನು ವಜ್ರಸಮಾನ ಅಚಲ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದೆಯೆ? ನೀನು ಮೃತ್ಯುವನ್ನೇ ಜಯಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ನೀನೇ ಯೋಗ್ಯನು।

Verse 3

शैलादिरुवाच ब्रह्मपुत्रो महातेजा राजा क्षुप इति स्मृतः अभून्मित्रो दधीचस्य मुनीन्द्रस्य जनेश्वरः

ಶೈಲಾದಿ ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ‘ಕ್ಷುಪ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆ ಜನೇಶ್ವರನು ಮುನೀಂದ್ರ ದಧೀಚಿ ಋಷಿಯ ಮಿತ್ರನಾದನು।

Verse 4

चिरात्तयोः प्रसंगाद्वै वादः क्षुपदधीचयोः अभवत् क्षत्रियश्रेष्ठो विप्र एवेति विश्रुतः

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಸಂಗದಿಂದ ಕ್ಷುಪ ಮತ್ತು ದಧೀಚಿಗಳ ನಡುವೆ ವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು—“ಇವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ರೇಷ್ಠನೇ?” ಅಥವಾ “ಇವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಪ್ರನೇ?” ಎಂದು. ಆ ವಿವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 5

अष्टानां लोकपालानां वपुर्धारयते नृपः तस्मादिन्द्रो ह्ययं वह्निर् यमश् च निरृतिस् तथा

ಹೇ ರಾಜನೇ, ನೃಪನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಷ್ಟ ಲೋಕಪಾಲಕರ ತೇಜೋಮಯ ವಪುವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ಯಮ ಮತ್ತು ನಿರೃತಿಯಂತೆ ಅವರ ಅಧಿಪತ್ಯಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

वरुणश्चैव वायुश् च सोमो धनद एव च ईश्वरो ऽहं न संदेहो नावमन्तव्य एव च

“ನಾನು ವರುಣನೂ ಹೌದು, ವಾಯುವೂ, ಸೋಮನೂ ಮತ್ತು ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನೂ ಹೌದು. ನಾನು ಈಶ್ವರನು—ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು.”

Verse 7

महती देवता या सा महतश्चापि सुव्रत तस्मात्त्वया महाभाग च्यावनेय सदा ह्यहम्

ನಿಜವಾಗಿ ‘ಮಹಾನ್’ ಎನ್ನಲ್ಪಡುವ ದೇವತೆಯೇ ಪರಮ ಮಹತ್ತ್ವ, ಓ ಸುವ್ರತ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಮಹಾಭಾಗ ಚ್ಯಾವನೇಯ, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಮೂಲಕ—ಉಪಾಯರೂಪವಾಗಿ—ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 8

नावमन्तव्य एवेह पूजनीयश् च सर्वथा श्रुत्वा तथा मतं तस्य क्षुपस्य मुनिसत्तमः

ಇಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು; ಅವನು ಸರ್ವಥಾ ಪೂಜನೀಯನು. ತಪಸ್ವಿ ಕ್ಷುಪನ ಆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅದನ್ನು ಯುಕ್ತವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 9

दधीचश् च्यावनिश् चोग्रो गौरवादात्मनो द्विजः अताडयत्क्षुपं मूर्ध्नि दधीचो वाममुष्टिना चिछेद वज्रेण च तं दधीचं बलवान् क्षुपः

ಚ್ಯಾವನನ ಉಗ್ರ ಪುತ್ರ ದಧೀಚಿ, ತನ್ನ ಗರ್ವದಿಂದ ಮದಗೊಂಡು, ಕ್ಷುಪನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು. ನಂತರ ದಧೀಚಿ ಎಡ ಮುತ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಡಿದನು; ಆದರೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಕ್ಷುಪನು ವಜ್ರಸಮಾನ ಆಯುಧದಿಂದ ದಧೀಚಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೀಳಿಸಿದನು.

Verse 10

ब्रह्मलोके पुरासौ हि ब्रह्मणः क्षुतसंभवः लब्धं वज्रं च कार्यार्थं वज्रिणा चोदितः प्रभुः

ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಕ್ಷುಧೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಪ್ರಭು, ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ವಜ್ರಿ ಇಂದ್ರನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಜ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 11

स्वेच्छयैव नरो भूत्वा नरपालो बभूव सः तस्माद्राजा स विप्रेन्द्रम् अजयद्वै महाबलः

ಅವನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಮಾನವನಾಗಿ, ಮಾನವರ ಪಾಲಕನಾದ ರಾಜನಾದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮಹಾಬಲ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದನು.

Verse 12

यथा वज्रधरः श्रीमान् बलवांस्तमसान्वितः पपात भूमौ निहतो वज्रेण द्विजपुङ्गवः

ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ ಬಲವಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗುವಂತೆ, ಆ ದ್ವಿಜಪುಂಗವನು ವಜ್ರಾಘಾತದಿಂದ ನಿಹತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು।

Verse 13

सस्मार च तदा तत्र दुःखाद्वै भार्गवं मुनिम् शुक्रो ऽपि संधयामास ताडितं कुलिशेन तम्

ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅವನು ಭಾರ್ಗವ ಮುನಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು; ಶುಕ್ರನೂ ವಜ್ರದಿಂದ ತಾಡಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 14

योगादेत्य दधीचस्य देहं देहभृतांवरः संधाय पूर्ववद्देहं दधीचस्याह भार्गवः

ಯೋಗಬಲದಿಂದ ದೇಹಭೃತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಾರ್ಗವನು ದಧೀಚಿಯ ದೇಹದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ದಧೀಚಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಸಂಧಿಸಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 15

भो दधीच महाभाग देवदेवमुमापतिम् सम्पूज्य पूज्यं ब्रह्माद्यैर् देवदेवं निरञ्जनम्

ಓ ಮಹಾಭಾಗ ದಧೀಚಿ! ಉಮಾಪತಿಯಾದ ದೇವದೇವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸು—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಂದಲೂ ಪೂಜ್ಯನಾದ, ದೇವದೇವನಾದ ನಿರಂಜನನನ್ನು।

Verse 16

अवध्यो भव विप्रर्षे प्रसादात्त्र्यम्बकस्य तु मृतसंजीवनं तस्माल् लब्धमेतन्मया द्विज

ಓ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ! ತ್ರ್ಯಂಬಕ (ಶಿವ)ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಅವಧ್ಯನಾಗು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಈ ಮೃತಸಂಜೀವನಿ—ಜೀವನಪ್ರದ ವಿದ್ಯೆ—ಲಭಿಸಿದೆ, ಓ ದ್ವಿಜ।

Verse 17

नास्ति मृत्युभयं शंभोर् भक्तानामिह सर्वतः मृतसंजीवनं चापि शैवमद्य वदामि ते

ಶಂಭುವಿನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಮರಣಭಯವಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ‘ಮೃತಸಂಜೀವನ’ ಎಂಬ ಶೈವ ಗುಹ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಶರಣದಿಂದ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 18

त्रियंबकं यजामहे त्रैलोक्यपितरं प्रभुम् त्रिमण्डलस्य पितरं त्रिगुणस्य महेश्वरम्

ನಾವು ತ್ರ್ಯಂಬಕ—ತ್ರಿನೇತ್ರ ಪ್ರಭು—ಅವರನ್ನು ಯಜಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವರು ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃ, ತ್ರಿಮಂಡಲದ ಪಿತೃ, ಹಾಗೂ ತ್ರಿಗುಣಾಧೀಶ ಮಹೇಶ್ವರರು.

Verse 19

त्रितत्त्वस्य त्रिवह्नेश् च त्रिधाभूतस्य सर्वतः त्रिवेदस्य महादेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्

ನಾನು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವರು ತ್ರಿತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರ, ತ್ರಿವಿಧ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳ ಅಧೀಶ, ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ತ್ರಿಧಾಭೂತಗಳ ಮೂಲ; ತ್ರಿವೇದಸಾರ, ಮಂಗಳಸುಗಂಧಿ, ಪುಷ್ಟಿವರ್ಧಕ.

Verse 20

सर्वभूतेषु सर्वत्र त्रिगुणे प्रकृतौ तथा इन्द्रियेषु तथान्येषु देवेषु च गणेषु च

ಅವರು ಸರ್ವತ್ರ, ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ; ತ್ರಿಗುಣಮಯ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇತರ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಣಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 21

पुष्पेषु गन्धवत्सूक्ष्मः सुगन्धिः परमेश्वरः पुष्टिश् च प्रकृतिर्यस्मात् पुरुषस्य द्विजोत्तम

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪುಷ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಧದಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ—ಅವನೇ ಸುಗಂಧಿ. ಅವನು ಪುರುಷನ ಪುಷ್ಟಿಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಅಂತರಸಾರವಾಗಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

महदादिविशेषान्तविकल्पस्यापि सुव्रत विष्णोः पितामहस्यापि मुनीनां च महामुने

ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಮಹತ್‌ನಿಂದ ವಿಶೇಷಾಂತವರೆಗೆ ಇರುವ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಕಲ್ಪಪ್ರಪಂಚವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಣನೆಗೆ ಅತೀತ; ವಿಷ್ಣು, ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹಾಗೂ ಮುನಿಗಳಿಗೂ, ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ, ಹಾಗೆಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮ ಪತಿ ಶಿವನು ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೂ ಮನೋವಿಕಲ್ಪಗಳಿಗೂ ಅತೀತನು.

Verse 23

इन्द्रस्यापि च देवानां तस्माद्वै पुष्टिवर्धनः तं देवममृतं रुद्रं कर्मणा तपसा तथा

ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪುಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವನು. ಆ ಅಮರ ದೇವ ರುದ್ರನನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 24

स्वाध्यायेन च योगेन ध्यानेन च यजामहे सत्येनानेन मुक्षीयान् मृत्युपाशाद् भवः स्वयम्

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಯೋಗಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ನಾವು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಸತ್ಯಬಲದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಭವ (ಶಿವ) ನಮ್ಮನ್ನು ಮೃತ್ಯುಪಾಶದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಿ.

Verse 25

बन्धमोक्षकरो यस्माद् उर्वारुकमिव प्रभुः मृतसंजीवनो मन्त्रो मया लब्धस्तु शङ्करात्

ಪ್ರಭು ಬಂಧನಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಮಾಡುವವನು—ಹಾಗೆ ಪಕ್ವವಾದ ಉರ್ವಾರುಕ (ಸೌತೆಕಾಯಿ) ಕಾಂಡದಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ—ಆದ್ದರಿಂದ ಮೃತಸಂಜೀವನೀ ಮಂತ್ರವು ನನಗೆ ಶಂಕರನಿಂದ ಲಭಿಸಿತು.

Verse 26

जप्त्वा हुत्वाभिमन्त्र्यैवं जलं पीत्वा दिवानिशम् लिङ्गस्य संनिधौ ध्यात्वा नास्ति मृत्युभयं द्विज

ಮಂತ್ರಜಪ ಮಾಡಿ, ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಹೀಗೆ ಜಲವನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಶಿವಲಿಂಗದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಮೃತ್ಯುಭಯವಿಲ್ಲ.

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तपसाराध्य शङ्करम् वज्रास्थित्वम् अवध्यत्वम् अदीनत्वं च लब्धवान्

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು; ಪ್ರಭುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ವಜ್ರಸಮಾನ ದೃಢದೇಹ, ಅವಧ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಅದೀನ—ಅಚಲ ಧೈರ್ಯ—ಪಡೆದನು।

Verse 28

एवमाराध्य देवेशं दधीचो मुनिसत्तमः प्राप्यावध्यत्वमन्यैश् च वज्रास्थित्वं प्रयत्नतः

ಈ ರೀತಿ ದೇವೇಶನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದಧೀಚಿ ದೃಢ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇತರರಿಂದ ಅವಧ್ಯತ್ವದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅವನ ಅಸ್ಥಿಗಳು ವಜ್ರಸಮಾನ ಕಠಿಣವಾದವು।

Verse 29

अताडयच्च राजेन्द्रं पादमूलेन मूर्धनि क्षुपो दधीचं वज्रेण जघानोरसि च प्रभुः

ಆಗ, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅವನು ಪಾದತಳದಿಂದ ರಾಜನ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಡೆದನು; ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಮಂತ ಪ್ರಭು ದಧೀಚಿ ವಜ್ರದಿಂದ (ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಯ) ವಕ್ಷಸ್ಥಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು।

Verse 30

नाभून्नाशाय तद्वज्रं दधीचस्य महात्मनः प्रभावात्परमेशस्य वज्रबद्धशरीरिणः

ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಜ್ರಬದ್ಧ ದೇಹವಿದ್ದ ಮಹಾತ್ಮ ದಧೀಚಿಗೆ ಆ ವಜ್ರವು ನಾಶಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 31

दृष्ट्वाप्यवध्यत्वमदीनतां च क्षुपो दधीचस्य तदा प्रभावम् आराधयामास हरिं मुकुन्दम् इन्द्रानुजं प्रेक्ष्य तदांबुजाक्षम्

ದಧೀಚಿಯ ಅವಧ್ಯತ್ವ, ಅದೀನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿ ಕ್ಷುಪನು ಆಗ ಕಮಲನಯನ ಇಂದ್ರಾನುಜ, ಮುಕ್ತಿದಾತ ಮುಕುಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।