Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवार्चनतत्त्वसंख्यादिवर्णनं नामाष्टाविंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच इदानीं श्रोतुमिच्छामि पुरा दारुवने विभो प्रवृत्तं तद्वनस्थानां तपसा भावितात्मनाम्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ “ಶಿವಾರ್ಚನ ತತ್ತ್ವಸಂಖ್ಯಾದಿವರ್ಣನ” ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಭೋ! ಈಗ ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ: ಹಿಂದೆ ದಾರುವನದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ವನಸ್ಥರ ನಡುವೆ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು?

Verse 2

कथं दारुवनं प्राप्तो भगवान्नीललोहितः विकृतं रूपमास्थाय चोर्ध्वरेता दिगम्बरः

ಭಗವಾನ್ ನೀಲಲೋಹಿತನು ದಾರುವನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದನು—ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಊರ್ಧ್ವರೇತಸನಾಗಿ ದಿಗಂಬರ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ?

Verse 3

किं प्रवृत्तं वने तस्मिन् रुद्रस्य परमात्मनः वक्तुमर्हसि तत्त्वेन देवदेवस्य चेष्टितम्

ಆ ವನದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮ ರುದ್ರನ ಕುರಿತು ಏನು ನಡೆಯಿತು? ದೇವದೇವನ ಚೇಷ್ಟಿತವನ್ನು ತತ್ತ್ವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರಿ।

Verse 4

सूत उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा श्रुतिसारविदां वरः शिलादसूनुर्भगवान् प्राह किंचिद्भवं हसन्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶ್ರುತಿಸಾರದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶಿಲಾದಪುತ್ರ ಭಗವಾನ್ (ನಂದಿ) ಮಂಗಳಭಾವದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ನಗೆದು ಕೆಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು।

Verse 5

शैलादिरुवाच <दारुवन> मुनयो दारुगहने तपस्तेपुः सुदारुणम् तुष्ट्यर्थं देवदेवस्य सदारतनयाग्नयः

ಶೈಲಾದಿ ಹೇಳಿದರು—ದಾರುವನದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿಗಳೊಡನೆ ದೇವದೇವ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।

Verse 6

तुष्टो रुद्रो जगन्नाथश् चेकितानो वृषध्वजः धूर्जटिः परमेशानो भगवान्नीललोहितः

ತೃಪ್ತನಾದ ರುದ್ರನೇ ಜಗನ್ನಾಥ; ಸದಾ ಜಾಗರೂಕ; ವೃಷಧ್ವಜ; ಧೂರ್ಜಟಿ; ಪರಮೇಶ್ವರ; ನೀಲಲೋಹಿತ ವರ್ಣದ ಭಗವಾನ್।

Verse 7

प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं ज्ञातुं दारुवनौकसाम् परीक्षार्थं जगन्नाथः श्रद्धया क्रीडया च सः

ದಾರುವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮುನಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿ-ಲಕ್ಷಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು, ಜಗನ್ನಾಥನು ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯೂ ಲೀಲಾಭಾವವೂ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿ ವರ್ತಿಸಿದನು।

Verse 8

निवृत्तिलक्षणज्ञानप्रतिष्ठार्थं च शङ्करः देवदारुवनस्थानां प्रवृत्तिज्ञानचेतसाम्

ನಿವೃತ್ತಿ-ಲಕ್ಷಣವಾದ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಂಕರನು, ದೇವದಾರುವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ—ಪ್ರವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಲಸಿದವರ—ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 9

विकृतं रूपमास्थाय दिग्वासा विषमेक्षणः मुग्धो द्विहस्तः कृष्णाङ्गो दिव्यं दारुवनं ययौ

ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಿಗಂಬರನಾಗಿ, ವಿಚಿತ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು—ಮುಗ್ಧನಂತೆ, ದ್ವಿಭುಜ, ಕೃಷ್ಣಾಂಗ—ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ದಿವ್ಯ ದಾರುವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 10

मन्दस्मितं च भगवान् स्त्रीणां मनसिजोद्भवम् भ्रूविलासं च गानं च चकारातीव सुंदरः

ಅತೀ ಸುಂದರನಾದ ಭಗವಾನ್ ಮಂದಸ್ಮಿತವನ್ನು ಧರಿಸಿ; ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರೇಮರಸದ ಮೋಹವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಭ್ರೂವಿಲಾಸ ಹಾಗೂ ಮಧುರ ಗಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು।

Verse 11

संप्रोक्ष्य नारीवृन्दं वै मुहुर्मुहुरनङ्गहा अनङ्गवृद्धिम् अकरोद् अतीव मधुराकृतिः

ಅತೀ ಮಧುರಾಕೃತಿಯ ಅನಂಗ (ಕಾಮ)ನು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಮರುಮರು ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಿ, ಕಾಮವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 12

वने तं पुरुषं दृष्ट्वा विकृतं नीललोहितम् स्त्रियः पतिव्रताश्चापि तमेवान्वयुरादरात्

ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆ ವಿಚಿತ್ರ ನೀಲಲೋಹಿತ ಪುರುಷನನ್ನು ನೋಡಿ, ಪತಿವ್ರತೆಯರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಸಹ ಆದರದಿಂದ ಅವನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದರು।

Verse 13

वनोटजद्वारगताश् च नार्यो विस्रस्तवस्त्राभरणा विचेष्टाः लब्ध्वा स्मितं तस्य मुखारविन्दाद् द्रुमालयस्थास् तम् अथान्वयुस्ताः

ಕಾಡಿನ ಗುಡಿಸಲಿನ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರು—ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳು ಜಾರಿ, ಚೇಷ್ಟೆಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ—ಅವನ ಮುಖಾರವಿಂದದಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಮಿತವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮರಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುವ ಅವರು ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು।

Verse 14

दृष्ट्वा काश्चिद्भवं नार्यो मदघूर्णितलोचनाः विलासबाह्यास्ताश्चापि भ्रूविलासं प्रचक्रिरे

ಭವನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡ ಕೆಲ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮದದಿಂದ ತಿರುಗುವ ಕಣ್ಣುಗಳವರಾದರು. ಅಭ್ಯಾಸದ ಲಾಸ್ಯವನ್ನೂ ಮರೆತರೂ, ಒಳಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಭ್ರೂವಿಲಾಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 15

अथ दृष्ट्वापरा नार्यः किंचित् प्रहसिताननाः किंचिद् विस्रस्तवसनाः स्रस्तकाञ्चीगुणा जगुः

ನಂತರ ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹಾಡತೊಡಗಿದರು—ಕೆಲವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ ನಗು, ಕೆಲವರ ವಸ್ತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲ, ಮತ್ತು ಕಂಚೀಗುಣಗಳು ಶಿಥಿಲವಾದವು.

Verse 16

काश्चित्तदा तं विपिने तु दृष्ट्वा विप्राङ्गनाः स्रस्तनवांशुकं वा स्वान्स्वान्विचित्रान् वलयान्प्रविध्य मदान्विता बन्धुजनांश् च जग्मुः

ಆಗ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಕೆಲ ವಿಪ್ರಾಂಗನರು—ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಜಾರುವಂತೆ ಇದ್ದಾಗ—ಮದದಿಂದ ಮೋಗ್ದರಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಚಿತ್ರ ಬಣ್ಣದ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ಬಂಧುಜನರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 17

काचित्तदा तं न विवेद दृष्ट्वा विवासना स्रस्तमहांशुका च शाखाविचित्रान् विटपान्प्रसिद्धान् मदान्विता बन्धुजनांस्तथान्याः

ಆಗ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಅವನನ್ನು ಕಂಡರೂ ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವಳ ವಸ್ತ್ರ ಸರಿದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಟ್ಟೆಯೂ ಜಾರುತ್ತಿತ್ತು. ಮದದಿಂದ ಮೋಗ್ದಳಾಗಿ ಅವಳು (ಮತ್ತಿತರರೂ) ಶಾಖಾವೈಚಿತ್ರ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮರಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಬಂಧುಜನರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

Verse 18

काश्चिज्जगुस्तं ननृतुर् निपेतुश् च धरातले निषेदुर्गजवच्चान्या प्रोवाच द्विजपुङ्गवाः

ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಹಾಡಿದರು, ಕೆಲವರು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟರು. ಇತರರು ಗಜದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಕುಳಿತರು; ಮತ್ತು ಕೆಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.

Verse 19

अन्योन्यं सस्मितं प्रेक्ष्य चालिलिङ्गुः समन्ततः निरुध्य मार्गं रुद्रस्य नैपुणानि प्रचक्रिरे

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ನಗುನಗುತ್ತ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸಿದರು. ರುದ್ರನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದು ನಾನಾ ಚಾತುರ್ಯೋಪಾಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

Verse 20

को भवानिति चाहुस्तं आस्यतामिति चापराः कुत्रेत्यथ प्रसीदेति जजल्पुः प्रीतमानसाः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೃದುವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೆಲವರು, “ನೀವು ಯಾರು?” ಎಂದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, “ದಯವಿಟ್ಟು ಆಸನಗ್ರಹಿಸಿ” ಎಂದರು. ಮತ್ತವರು, “ಎಲ್ಲಿ നിന്നೆ ಬಂದಿರಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿ, “ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು.

Verse 21

विपरीता निपेतुर्वै विस्रस्तांशुकमूर्धजाः पतिव्रताः पतीनां तु संनिधौ भवमायया

ಭವನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪತಿವ್ರತೆಯರು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ ಬಿದ್ದರು; ವಸ್ತ್ರಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿತು—ಅದು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೇ.

Verse 22

दृष्ट्वा श्रुत्वा भवस्तासां चेष्टावाक्यानि चाव्ययः शुभं वाप्यशुभं वापि नोक्तवान्परमेश्वरः

ಅವರ ಚೇಷ್ಟೆ ಮತ್ತು ವಚನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ-ಕೇಳಿದರೂ ಅವ್ಯಯನಾದ ಭವ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ‘ಶುಭ’ ಅಥವಾ ‘ಅಶುಭ’ ಎಂದು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 23

दृष्ट्वा नारीकुलं विप्रास् तथाभूतं च शङ्करम् अतीव परुषं वाक्यं जजल्पुस्ते मुनीश्वराः

ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಮೂಹವನ್ನೂ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶಂಕರನನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮುನೀಶ್ವರರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 24

तपांसि तेषां सर्वेषां प्रत्याहन्यन्त शङ्करे यथादित्यप्रकाशेन तारका नभसि स्थिताः

ಶಂಕರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಲ್ಲರ ತಪಸ್ಸುಗಳು ಮಂಕಾದವು—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಮಸುಕಾಗುವಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪತಿ ಶಿವನೇ ಅನುತ್ತರ ಜ್ಯೋತಿ; ಅವನ ಮುಂದೆ ಪಶು (ಜೀವ)ಗಳ ಸೀಮಿತ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮೌನವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 25

श्रूयते ऋषिशापेन ब्रह्मणस्तु महात्मनः समृद्धश्रेयसां योनिर् यज्ञा वै नाशमाप्तवान्

ಋಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನ ಯಜ್ಞವೂ—ಸಮೃದ್ಧ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಗರ್ಭವೆನಿಸಿದದು—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ।

Verse 26

भृगोर् अपि च शापेन विष्णुः परमवीर्यवान् प्रादुर्भावान्दश प्राप्तो दुःखितश् च सदा कृतः

ಭೃಗು ಶಾಪದಿಂದ ಪರಮವೀರ್ಯವಂತ ವಿಷ್ಣು ದಶ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಸದಾ ದುಃಖಿತನಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು। ಹೀಗೆ ಪುರಾಣವು ಪತಿ ಶಿವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ಮವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ದೈವ ನಿಯಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 27

इन्द्रस्यापि च धर्मज्ञ छिन्नं सवृषणं पुरा ऋषिणा गौतमेनोर्व्यां क्रुद्धेन विनिपातितम्

ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ವೃಷಣವೂ ಛಿನ್ನವಾಯಿತು; ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಗೌತಮ ಋಷಿಯು ಅವನನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಕೆಡವಿದನು।

Verse 28

गर्भवासो वसूनां च शापेन विहितस् तथा ऋषीणां चैव शापेन नहुषः सर्पतां गतः

ಶಾಪಬಲದಿಂದ ವಸುಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭವಾಸ (ದೇಹಧಾರಣೆ) ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಿಗಳ ಶಾಪದಿಂದ ನಹುಷನು ಸರ್ಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋದನು। ಹೀಗೆ ಪಾಶ (ಬಂಧನ)ದಿಂದ ಪಶು (ಜೀವ) ಬಂಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಪತಿ ಶಿವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವವರೆಗೆ।

Verse 29

क्षीरोदश् च समुद्रो ऽसौ निवासः सर्वदा हरेः द्वितीयश्चामृताधारो ह्य् अपेयो ब्राह्मणैः कृतः

ಕ್ಷೀರಸಾಗರವು ಸದಾ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯ ನಿವಾಸ. ಅದು ಅಮೃತದ ಎರಡನೇ ಆಧಾರ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿಧಿಯಂತೆ ಅದರ ಜಲವು ಪಾನಾರ್ಹವಲ್ಲ.

Verse 30

अविमुक्तेश्वरं प्राप्य वाराणस्यां जनार्दनः क्षीरेण चाभिषिच्येशं देवदेवं त्रियंबकम्

ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತೇಶ್ವರನನ್ನು ಸೇರಿ ಜನಾರ್ದನ (ವಿಷ್ಣು) ಕ್ಷೀರದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ದೇವದೇವ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಈಶನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು—ಪಶುವನ್ನು ಪಾಶಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮೋಚಿಸುವ ಪತಿ.

Verse 31

श्रद्धया परया युक्तो देहाश्लेषामृतेन वै निषिक्तेन स्वयं देवः क्षीरेण मधुसूदनः

ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಮಧುಸೂದನ (ವಿಷ್ಣು) ದೇಹಕ್ಲೇಶ ನಿವಾರಕ ಅಮೃತವನ್ನು ಕ್ಷೀರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಸುರಿದು, ದೇವ (ಶಿವ) ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು.

Verse 32

सेचयित्वाथ भगवान् ब्रह्मणा मुनिभिः समम् क्षीरोदं पूर्ववच्चक्रे निवासं चात्मनः प्रभुः

ನಂತರ ಭಗವಂತನು ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸೆಚನ-ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಪ್ರಭುವು ಪೂರ್ವವಂತೆ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 33

धर्मश्चैव तथा शप्तो माण्डव्येन महात्मना वृष्णयश्चैव कृष्णेन दुर्वासाद्यैर्महात्मभिः

ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಮಾಂಡವ್ಯನು ಧರ್ಮನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷ್ಣಿಗಳೂ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ದುರ್ವಾಸಾದಿ ಮಹಾತ್ಮರ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು—ಪ್ರಭು (ಪತಿ)ಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವಿಧಾನ ಅಚಲವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 34

राघवः सानुजश् चापि दुर्वासेन महात्मना श्रीवत्सश् च मुनेः पाद पतनात्तस्य धीमतः

ರಾಘವ (ರಾಮ) ಅನುಜನೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀವತ್ಸನೂ ಮಹಾತ್ಮ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯ—ಆ ಧೀಮಂತ ಋಷಿಯ—ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸಿದ್ಧನ ಪಾದಪ್ರಣಾಮವೇ ಪಶುವಿನ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ ಪತಿ—ಶಿವ—ನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 35

एते चान्ये च बहवो विप्राणां वशमागताः वर्जयित्वा विरूपाक्षं देवदेवमुमापतिम्

ಇವರೂ ಮತ್ತಿತರ ಅನೇಕರು ವಿಪ್ರರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದರು; ಆದರೆ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ—ದೇವದೇವ, ಉಮಾಪತಿ—ನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವನೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತಿ।

Verse 36

एवं हि मोहितास्तेन नावबुध्यन्त शङ्करम् अत्युग्रवचनं प्रोचुश् चोग्रो ऽप्यन्तरधीयत

ಈ ರೀತಿ ಅವನ ಮೋಹದಿಂದ ಅವರು ಶಂಕರನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ಆ ಉಗ್ರನೂ ಅಂತರಧಾನನಾದನು।

Verse 37

ते ऽपि दारुवनात्तस्मात् प्रातः संविग्नमानसाः पितामहं महात्मानम् आसीनं परमासने

ಆಮೇಲೆ ಅವರೂ ಆ ದಾರುವನದಿಂದ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಪರಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು।

Verse 38

गत्वा विज्ञापयामासुः प्रवृत्तमखिलं विभोः शुभे दारुवने तस्मिन् मुनयः क्षीणचेतसः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಕ್ಷೀಣಚಿತ್ತರಾದ ಮುನಿಗಳು ಆ ಶುಭ ದಾರುವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಭುವಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು।

Verse 39

सो ऽपि संचिन्त्य मनसा क्षणादेव पितामहः तेषां प्रवृत्तमखिलं पुण्ये दारुवने पुरा

ಆಗ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿ, ಪುಣ್ಯ ದಾರುವನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಪ್ರವಾಹವೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 40

उत्थाय प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणिपत्य भवाय च उवाच सत्वरं ब्रह्मा मुनीन्दारुवनालयान्

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಎದ್ದು ನಿಂತು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಭವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದಾರುವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು।

Verse 41

धिग् युष्मान् प्राप्तनिधनान् महानिधिम् अनुत्तमम् वृथाकृतं यतो विप्रा युष्माभिर् भाग्यवर्जितैः

ಧಿಕ್ಕಾರ ನಿಮಗೆ! ನಿಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರೂ ನೀವು ನಾಶವನ್ನೇ ಕಂಡಿರಿ. ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ನೀವು ಆ ಅನುತ್ತಮ ಮಹಾನಿಧಿಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಮಾಡಿದಿರಿ।

Verse 42

यस्तु दारुवने तस्मिंल् लिङ्गी दृष्टो ऽप्यलिङ्गिभिः युष्माभिर् विकृताकारः स एव परमेश्वरः

ಆ ದಾರುವನದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಧಾರಿಯಾಗಿ, ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರೂ ಕಂಡವನನ್ನು—ನೀವು ವಿಕೃತಾಕಾರನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದವನನ್ನು—ಅವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು।

Verse 43

गृहस्थैश् च न निन्द्यास्तु सदा ह्यतिथयो द्विजाः विरूपाश् च सुरूपाश् च मलिनाश्चाप्यपण्डिताः

ಗೃಹಸ್ಥರು ಬಂದ ದ್ವಿಜ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿಂದಿಸಬಾರದು. ಅವರು ವಿರೂಪರಾಗಲಿ ಸರೂಪರಾಗಲಿ, ಮಲಿನರಾಗಲಿ ಅಲ್ಪಪಂಡಿತರಾಗಲಿ—ಅತಿಥಿ ಸದಾ ಪೂಜ್ಯನು।

Verse 44

<स्तोर्य् ओफ़् सुदर्शन> सुदर्शनेन मुनिना कालमृत्युरपि स्वयम् पुरा भूमौ द्विजाग्र्येण जितो ह्यतिथिपूजया

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿ ಸುದರ್ಶನನು ಅತಿಥಿ-ಪೂಜೆಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಕಾಲಮೃತ್ಯುವನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದನು।

Verse 45

अन्यथा नास्ति संतर्तुं गृहस्थैश् च द्विजोत्तमैः त्यक्त्वा चातिथिपूजां ताम् आत्मनो भुवि शोधनम्

ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರಿಗೆ—ದಾಟಲು ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ; ಆ ಅತಿಥಿ-ಪೂಜೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಮಲಿನಗೊಳಿಸುವುದು।

Verse 46

गृहस्थो ऽपि पुरा जेतुं सुदर्शन इति श्रुतः प्रतिज्ञामकरोज्जायां भार्यामाह पतिव्रताम्

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ‘ಸುದರ್ಶನ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅವನು ಜಯಿಸಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು; ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಪತ್ನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 47

सुव्रते सुभ्रु सुभगे शृणु सर्वं प्रयत्नतः त्वया वै नावमन्तव्या गृहे ह्यतिथयः सदा

ಓ ಸುವ್ರತೇ, ಸುಭ್ರೂ, ಸುಭಗೇ! ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಳು; ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಗಳು ಸದಾ ಪೂಜ್ಯರು।

Verse 48

सर्व एव स्वयं साक्षाद् अतिथिर्यत्पिनाकधृक् तस्मादतिथये दत्त्वा आत्मानमपि पूजय

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅತಿಥಿಯೂ ಸాక్షಾತ್ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಪ್ರಭುವೇ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅತಿಥಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಒಳಗಿರುವ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಪೂಜಿಸು।

Verse 49

एवमुक्त्वाथ संतप्ता विवशा सा पतिव्रता पतिमाह रुदन्ती च किमुक्तं भवता प्रभो

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಶೋಕದಿಂದ ದಗ್ಧಳಾಗಿ, ವಿಹ್ವಳಳಾದ ಆ ಪತಿವ್ರತೆ ಅಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ಪ್ರಭೋ, ನೀವು ಏನು ಹೇಳಿದರು?” ಎಂದಳು.

Verse 50

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह सुदर्शनः देयं सर्वं शिवायार्ये शिव एवातिथिः स्वयम्

ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸುದರ್ಶನನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಆರ್ಯೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು; ಏಕೆಂದರೆ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಶಿವನೇ ಬಂದಿರುತ್ತಾನೆ.”

Verse 51

तस्मात्सर्वे पूजनीयाः सर्वे ऽप्यतिथयः सदा एवमुक्ता तदा भर्त्रा भार्या तस्य पतिव्रता

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳೂ ಸದಾ ಪೂಜ್ಯರು. ಪತಿಯ ಈ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಆ ಪತಿವ್ರತೆ ಆ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಅತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಳು.

Verse 52

शेषामिवाज्ञामादाय मूर्ध्ना सा प्राचरत्तदा परीक्षितुं तथा श्रद्धां तयोः साक्षाद् द्विजोत्तमाः

ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅವಳು ಪ್ರಸಾದಶೇಷದಂತೆ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಗೆ ಆಚರಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬಂದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು.

Verse 53

धर्मो द्विजोत्तमो भूत्वा जगामाथ मुनेर्गृहम् तं दृष्ट्वा चार्चयामास सार्घ्याद्यैरनघा द्विजम्

ಧರ್ಮನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮುನಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ಆ ನಿರ್ದೋಷ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಕಂಡು ಅನಘಾ ಸ್ತ್ರೀಯು ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದಳು.

Verse 54

सम्पूजितस्तया तां तु प्राह धर्मो द्विजः स्वयम् भद्रे कुतः पतिर्धीमांस् तव भर्ता सुदर्शनः

ಅವಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿತನಾದ ಧರ್ಮನು ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಭದ್ರೆಯೊಡನೆ ಹೇಳಿದನು— “ಭದ್ರೇ, ನಿನ್ನ ಪತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದನು? ನಿನ್ನ ಧೀಮಂತನಾದ, ಸುಂದರನಾದ ಭರ್ತೃ ಸುదర్శನ.”

Verse 55

अन्नाद्यैरलमद्यार्ये स्वं दातुमिह चार्हसि सा च लज्जावृता नारी स्मरन्ती कथितं पुरा

“ಆರ್ಯೆ, ಇಂದು ಅನ್ನಾದಿಗಳೇ ಸಾಕು; ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ದಾನಮಾಡುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.” ಎಂದು. ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆವೃತಳಾದ ಆ ನಾರಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಳು.

Verse 56

भर्त्रा न्यमीलयन्नेत्रे चचाल च पतिव्रता किंचेत्याह पुनस्तं वै धर्मे चक्रे च सा मतिम्

ಭರ್ತೃಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಪತಿವ್ರತೆ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯತೊಡಗಿದಳು. ನಂತರ ಮತ್ತೆ— “ಇದೇನು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು; ಆದರೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದಳು.

Verse 57

निवेदितुं किलात्मानं तस्मै पत्युरिहाज्ञया एतस्मिन्नन्तरे भर्ता तस्या नार्याः सुदर्शनः

ಪತಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಅವಳು ಸಿದ್ಧಳಾದಾಗ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ನಾರಿಯ ಭರ್ತೃ ಸುదర్శನನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 58

गृहद्वारं गतो धीमांस् तामुवाच महामुनिः एह्येहि क्व गता भद्रे तमुवाचातिथिः स्वयम्

ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದ ಆ ಧೀಮಂತ ಮಹಾಮುನಿ ಅವಳಿಗೆ— “ಬಾ ಬಾ; ಭದ್ರೇ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆಯೆ?” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಅತಿಥಿಯೇ ಸ್ವತಃ ಅವನಿಗೆ (ಮುನಿಗೆ) ಹೇಳಿದನು.

Verse 59

भार्यया त्वनया सार्धं मैथुनस्थो ऽहमद्य वै सुदर्शन महाभाग किं कर्तव्यमिहोच्यताम्

ಇಂದು ನಾನು ನನ್ನ ಈ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇನೆ. ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಸುದರ್ಶನ, ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು.

Verse 60

सुरतान्तस्तु विप्रेन्द्र संतुष्टो ऽहं द्विजोत्तम सुदर्शनस्ततः प्राह सुप्रहृष्टो द्विजोत्तमः

ಸಂಯೋಗ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸುದರ್ಶನನು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 61

भुङ्क्ष्व चैनां यथाकामं गमिष्ये ऽहं द्विजोत्तम हृष्टो ऽथ दर्शयामास स्वात्मानं धर्मराट् स्वयम्

“ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸು; ನಾನು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹರ್ಷಿತ ಧರ್ಮರಾಜನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 62

प्रददौ चेप्सितं सर्वं तमाह च महाद्युतिः एषा न भुक्ता विप्रेन्द्र मनसापि सुशोभना

ಆ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯು ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡಿ ನಂತರ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಇವಳು ಭೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಮನಸಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡದೆ, ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ.”

Verse 63

मया चैषा न संदेहः श्रद्धां ज्ञातुमिहागतः जितो वै यस्त्वया मृत्युर् धर्मेणैकेन सुव्रत

ನನಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ—ಈ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಸುವ್ರತ, ಏಕನಿಷ್ಠ ಧರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೀ; ಆ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 64

अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् इत्युक्त्वा प्रययौ च सः तस्मात्तथा पूजनीयाः सर्वे ह्यतिथयः सदा

“ಅಹೋ, ಇವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಎಷ್ಟೋ!” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಹೊರಟನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳು ಸದಾ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೂಜ್ಯರು; ಅತಿಥಿ-ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪಶುವನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸುವ ಪತಿ-ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸೇವೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 65

बहुनात्र किमुक्तेन भाग्यहीना द्विजोत्तमाः तमेव शरणं तूर्णं गन्तुमर्हथ शङ्करम्

ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಭಾಗ್ಯಹೀನರಾಗಿದ್ದರೂ ನೀವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಶಂಕರನನ್ನೇ ಶರಣಾಗಿರಿ—ಅವನೇ ಪತಿ; ಪಶುವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಅವನೇ ಛೇದಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 66

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो ब्राह्मणर्षभाः ब्रह्माणमभिवन्द्यार्ताः प्रोचुराकुलितेक्षणाः

ಬ್ರಹ್ಮನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ವೃಷಭಸಮಾನ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು; ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಶಾಂತವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 67

ब्राह्मणा ऊचुः नापेक्षितं महाभाग जीवितं विकृताः स्त्रियः दृष्टो ऽस्माभिर् महादेवो निन्दितो यस्त्वनिन्दितः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಭಾಗ! ಈಗ ಜೀವಿತವೂ ಬೇಡ; ನಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀಯರು ವಿಕೃತರಾದರು. ನಿಂದಾತೀತನಾದ ಮಹಾದೇವನನ್ನೇ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು।

Verse 68

शप्तश् च सर्वगः शूली पिनाकी नीललोहितः अज्ञानाच्छापजा शक्तिः कुण्ठितास्यनिरीक्षणात्

ಅವನು ‘ಸಪ್ತ’ನೂ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯೂ; ಶೂಲಧಾರಿ, ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ನೀಲ-ಲೋಹಿತ ಪ್ರಭು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಶಾಪಜನ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಅದು ಕುಂಠಿತವಾಗಿ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 69

वक्तुमर्हसि देवेश संन्यासं वै क्रमेण तु द्रष्टुं वै देवदेवेशम् उग्रं भीमं कपर्दिनम्

ಹೇ ದೇವೇಶ! ಸಂನ್ಯಾಸಧರ್ಮವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುವೆ; ಅದರಿಂದ ದೇವದೇವೇಶ ರುದ್ರ—ಉಗ್ರ, ಭೀಮ, ಕಪರ್ಧಿ—ಪಾಶಬಂಧಿತ ಪಶುಗಳನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮೋಚಿಸುವ ಏಕೈಕ ಪತಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 70

पितामह उवाच आदौ वेदानधीत्यैव श्रद्धया च गुरोः सदा विचार्यार्थं मुनेर्धर्मान् प्रतिज्ञाय द्विजोत्तमाः

ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೇಳಿದರು—ಮೊದಲು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಗುರುಪ್ರೀತಿಗೆ ಸದಾ ಭಕ್ತಿಭಾವವಿಟ್ಟು, ಸತ್ಯವಿಚಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಮುನಿಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 71

ग्रहणान्तं हि वा विद्वान् अथ द्वादशवार्षिकम् स्नात्वाहृत्य च दारान्वै पुत्रानुत्पाद्य सुव्रतान्

ವಿದ್ವಾಂಸನು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಗ್ರಹಣಾಂತದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ದ್ವಾದಶ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಶುದ್ಧಿಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸುವ್ರತ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 72

वृत्तिभिश्चानुरूपाभिस् तान् विभज्य सुतान्मुनिः अग्निष्टोमादिभिश्चेष्ट्वा यज्ञैर्यज्ञेश्वरं विभुम्

ಮುನಿಯು ಪುತ್ರರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಜೀವನವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿ; ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 73

पूजयेत् परमात्मानं प्राप्यारण्यं विभावसौ मुनिर्द्वादशवर्षं वा वर्षमात्रम् अथापि वा

ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿ ಮುನಿಯು ಪರಮಾತ್ಮ—ಪತಿಸ್ವರূপ ಶಿವನನ್ನು—ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ದ್ವಾದಶ ವರ್ಷಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ವರ್ಷವಾಗಲಿ.

Verse 74

पक्षद्वादशकं वापि दिनद्वादशकं तु वा क्षीरभुक् संयुतः शान्तः सर्वान् सम्पूजयेत्सुरान्

ಹನ್ನೆರಡು ಪಕ್ಷಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಾಗಲಿ—ಕ್ಷೀರಾಹಾರಿಯಾಗಿ, ಸಂಯಮದಿಂದ, ಶಾಂತನಾಗಿ ಭಕ್ತನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 75

इष्ट्वैवं जुहुयादग्नौ यज्ञपात्राणि मन्त्रतः अप्सु वै पार्थिवं न्यस्य गुरवे तैजसानि तु

ಹೀಗೆ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ, ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕ ಯಜ್ಞಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು। ಮಣ್ಣಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ತೈಜಸ (ಲೋಹ) ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 76

स्वधनं सकलं चैव ब्राह्मणेभ्यो विशङ्कया प्रणिपत्य गुरुं भूमौ विरक्तः संन्यसेद्यतिः

ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧನವನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿ, ನಂತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಆಗಿ ಗುರುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ; ವಿರಕ್ತ ಯತಿಯಾದವನು ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 77

निकृत्य केशान् सशिखान् उपवीतं विसृज्य च पञ्चभिर् जुहुयाद् अप्सु भूः स्वाहेति विचक्षणः

ಶಿಖೆಯೊಡನೆ ಕೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಉಪವೀತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ವಿವೇಕಿ ಸಾಧಕನು ‘ಭೂಃ ಸ್ವಾಹಾ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 78

ततश्चोर्ध्वं चरेदेवं यतिः शिवविमुक्तये व्रतेनानशनेनापि तोयवृत्त्यापि वा पुनः

ನಂತರ ಯತಿಯಾದವನು ಶಿವವಿಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು—ವ್ರತದಿಂದಾಗಲಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಆಧಾರದಿಂದ ಬದುಕುವುದರಿಂದಾಗಲಿ।

Verse 79

पर्णवृत्त्या पयोवृत्त्या फलवृत्त्यापि वा यतिः एवं जीवन्मृतो नो चेत् षण्मासाद्वत्सरात्तु वा

ಯತಿ ಎಲೆಗಳನ್ನೋ, ಹಾಲನ್ನೋ, ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೋ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ನಿಯಮದಿಂದಲೂ ಅವನು ‘ಜೀವನ್ಮೃತ’—ದೇಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಪಾಶಬಂಧದಿಂದ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಮುಕ್ತ—ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿವಮುಖಿ ಅನುಶಾಸನವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 80

प्रस्थानादिकमायासं स्वदेहस्य चरेद्यतिः शिवसायुज्यमाप्नोति कर्मणाप्येवमाचरन्

ಯತಿ ಪ್ರಯಾಣಾದಿ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಶಿಸ್ತುಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಕರ್ಮ-ಆಚರಣದಲ್ಲಿ ನಿಯಮದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅವನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ (ಏಕತ್ವ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 81

सद्यो ऽपि लभते मुक्तिं भक्तियुक्तो दृढव्रताः

ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತನಾಗಿ ದೃಢವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಪಶು (ಬಂಧಿತ ಜೀವ), ಪಾಶಛೇದಕ ಪತಿ—ಶಿವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ—ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 82

त्यागेन वा किं विधिनाप्य् अनेन भक्तस्य रुद्रस्य शुभैर्व्रतैश्च यज्ञैश् च दानैर्विविधैश् च होमैर् लब्धैश्चशास्त्रैर्विविधैश् च वेदैः

ರುದ್ರಭಕ್ತನಿಗೆ ಕೇವಲ ತ್ಯಾಗವೋ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ವಿಧಿನಿಷ್ಠ ಕ್ರಮವೋ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಶುಭ ವ್ರತಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು, ವಿವಿಧ ದಾನಗಳು, ಹೋಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರ-ವೇದಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನ—ಇವೆಲ್ಲವೂ गौಣ; ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಧನವೆಂದರೆ ಪತಿ ರುದ್ರನ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯೇ।

Verse 83

श्वेतेनैवं जितो मृत्युर् भवभक्त्या महात्मना वो ऽस्तु भक्तिर्महादेवे शङ्करे परमात्मनि

ಈ ರೀತಿ ಮಹಾತ್ಮ ಶ್ವೇತನು ಭವ (ಶಿವ) ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ನಿಮಗೂ ಮಹಾದೇವ—ಶಂಕರ, ಪರಮಾತ್ಮ—ನಲ್ಲಿ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ದೊರಕಲಿ।