Adhyaya 22

Verse 1

सूत उवाच अत्यन्तावनतौ दृष्ट्वा मधुपिङ्गायतेक्षणः प्रहृष्टवदनो ऽत्यर्थम् अभवत्सत्यकीर्तनात्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಾಲಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಧು-ಸುವರ್ಣವರ್ಣದ ನೇತ್ರಗಳಿರುವವನು ಸತ್ಯಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾದನು।

Verse 2

उमापतिर्विरूपाक्षो दक्षयज्ञविनाशनः पिनाकी खण्डपरशुः सुप्रीतस्तु त्रिलोचनः

ಅವನೇ ಉಮಾಪತಿ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ದಕ್ಷಯಜ್ಞವಿನಾಶಕ, ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಖಂಡಪರಶುಧಾರಿ, ಮತ್ತು ತ್ರಿಲೋಚನ—ಸದಾ ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನ ಶಿವನು।

Verse 3

ततः स भगवान्देवः श्रुत्वा वागमृतं तयोः जानन्नपि महादेवः क्रीडापूर्वमथाब्रवीत्

ನಂತರ ಆ ಭಗವಾನ್ ದೇವ ಮಹಾದೇವನು ಅವರಿಬ್ಬರ ವಾಗಮೃತವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಲೀಲಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 4

कौ भवन्तौ महात्मानौ परस्परहितैषिणौ समेतावंबुजाभक्षाव् अस्मिन् घोरे महाप्लवे

ಹೇ ಮಹಾತ್ಮರೇ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಯಾರು—ಪರಸ್ಪರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವರು—ಕಮಲಾಹಾರದಿಂದ ಜೀವಿಸುವವರು—ಈ ಘೋರ ಮಹಾಪ್ಲವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಂದಿರಿ?

Verse 5

तावूचतुर्महात्मानौ संनिरीक्ष्य परस्परम् भगवान् किं तु यत्ते ऽद्य न विज्ञानं त्वया विभो

ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಭಗವನ್! ಹೇ ವಿಭೋ, ಇಂದು ನಿಮಗೆ ಈ ಸಮ್ಯಕ್ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನ ಏಕೆ ಲಭಿಸಲಿಲ್ಲ?”

Verse 6

विभो रुद्र महामाय इच्छया वां कृतौ त्वया तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा अभिनन्द्याभिमान्य च

“ಹೇ ವಿಭೋ ರುದ್ರ, ಹೇ ಮಹಾಮಾಯೆ! ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ನೀವು ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದ್ದೀರಿ.” ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.

Verse 7

उवाच भगवान्देवो मधुरं श्लक्ष्णया गिरा भो भो हिरण्यगर्भ त्वां त्वां च कृष्ण ब्रवीम्यहम्

ಭಗವಾನ್ ದೇವರು ಮಧುರವಾದ ಮೃದು ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು— “ಓ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ಮತ್ತು ನೀನೂ, ಹೇ ಕೃಷ್ಣ—ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು.”

Verse 8

प्रीतो ऽहमनया भक्त्या शाश्वताक्षरयुक्तया भवन्तौ हृदयस्यास्य मम हृद्यतरावुभौ

ಶಾಶ್ವತ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಈ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಹೃದಯ—ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು.

Verse 9

युवाभ्यां किं ददाम्यद्य वराणां वरमीप्सितम् अथोवाच महाभागो विष्णुर्भवमिदं वचः

“ಇಂದು ನಿಮಿಬ್ಬರಿಗೆ ನಾನು ಏನು ವರ ನೀಡಲಿ—ವರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದ ವರ?” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾಭಾಗ ವಿಷ್ಣು ಭವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 10

सर्वं मम कृतं देव परितुष्टो ऽसि मे यदि त्वयि मे सुप्रतिष्ठा तु भक्तिर्भवतु शङ्करः

ಹೇ ದೇವಾ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಮಾಡಿದೆನು. ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ, ಹೇ ಶಂಕರ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ದೃಢವಾಗಿ ಅಚಲವಾಗಿ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಲಿ।

Verse 11

एवमुक्तस्तु विज्ञाय संभावयत केशवम् प्रददौ च महादेवो भक्तिं निजपदांबुजे

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮಹಾದೇವನು ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೇಶವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ತನ್ನ ಪದಾಂಬುಜಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 12

भवान्सर्वस्य लोकस्य कर्ता त्वमधिदैवतम् तदेवं स्वस्ति ते वत्स गमिष्याम्यंबुजेक्षण

ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಕರ್ತನು; ನೀನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಧಿದೈವತ. ಆದ್ದರಿಂದ ವತ್ಸ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಹೇ ಅಂಬುಜಾಕ್ಷ, ನಾನು ಈಗ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 13

एवमुक्त्वा तु भगवान् ब्रह्माणं चापि शङ्करः अनुगृह्यास्पृशद्देवो ब्रह्माणं परमेश्वरः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರ—ಪರಮೇಶ್ವರ—ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು।

Verse 14

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च प्राह हृष्टतरः स्वयम् मत्समस्त्वं न संदेहो वत्स भक्तश् च मे भवान्

ತನ್ನ ಎರಡು ಶುಭ್ರವಾದ ಸುಂದರ ಕೈಗಳಿಂದ (ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ) ಸ್ವಯಂ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೇಳಿದರು—“ವತ್ಸ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಭಾವದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಸಮಾನ; ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನೇ.”

Verse 15

स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामि संज्ञा भवतु सुव्रत एवमुक्त्वा तु भगवांस् ततो ऽन्तर्धानमीश्वरः

ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಾನು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ; ಓ ಸುವ್ರತ, ಇದೇ ಸಂಜ್ಞೆ (ಚಿಹ್ನೆ) ಸ್ಥಿರವಾಗಲಿ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನು ಅಂತರಧಾನನಾದನು.

Verse 16

गतवान् गणपो देवः सर्वदेवनमस्कृतः अवाप्य संज्ञां गोविन्दात् पद्मयोनिः पितामहः

ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದ ಗಣಪ-ದೇವನು ಹೊರಟನು. ಮತ್ತು ಪದ್ಮಯೋನಿಯಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಗೋವಿಂದನಿಂದ ಸಂಜ್ಞೆ (ಹೆಸರು-ಮಾನ್ಯತೆ) ಪಡೆದು ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 17

प्रजाः स्रष्टुमनाश्चक्रे तप उग्रं पितामहः तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित् समवर्तत

ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಹೀಗೆ ತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಏನೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 18

ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो ह्यजायत क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः

ನಂತರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ದುಃಖದಿಂದ ಕ್ರೋಧವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳು ಬೀಳಲಾರಂಭಿಸಿದವು.

Verse 19

ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो वातपित्तकफात्मकाः महाभागा महासत्त्वाः स्वस्तिकैरप्यलंकृताः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳಿಂದ ವಾತ-ಪಿತ್ತ-ಕಫ ಸ್ವರೂಪದ ಮಹಾಭಾಗರು, ಮಹಾಸತ್ತ್ವರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು; ಅವರು ಶುಭ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 20

प्रकीर्णकेशाः सर्पास्ते प्रादुर्भूता महाविषाः सर्पांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानम् अनिन्दयत्

ಆ ಸರ್ಪಗಳು ಚದುರಿದ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮಹಾವಿಷಧರರಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು. ಆ ಅಗ್ರಜ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕಂಡರೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 21

अहो धिक् तपसो मह्यं फलमीदृशकं यदि लोकवैनाशिकी जज्ञे आदावेव प्रजा मम

ಅಯ್ಯೋ, ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಅದರ ಫಲ ಇಂಥದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ—ನನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಆದಿಯಲ್ಲೇ ಲೋಕವಿನಾಶಕರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 22

तस्य तीव्राभवन्मूर्च्छा क्रोधामर्षसमुद्भवा मूर्च्छाभिपरितापेन जहौ प्राणान्प्रजापतिः

ಆಗ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನಭಾವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತೀವ್ರ ಮೂರ್ಚೆ ಅವನಿಗೆ ಬಂತು. ಆ ಮೂರ್ಚೆಯ ತಾಪದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವನು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 23

तस्याप्रतिमवीर्यस्य देहात्कारुण्यपूर्वकम् अथैकादश ते रुद्रा रुदन्तो ऽभ्यक्रमंस् तथा

ನಂತರ ಅಪರಿಮಿತ ವೀರ್ಯವಿರುವ ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಕರುಣಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಅಳುತ್ತಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು.

Verse 24

रोदनात्खलु रुद्रत्वं तेषु वै समजायत ये रुद्रास्ते खलु प्राणा ये प्राणास्ते तदात्मकाः

ಅವರ ರೋದನದಿಂದಲೇ ಅವರಲ್ಲಿ ‘ರುದ್ರತ್ವ’ ಉಂಟಾಯಿತು. ರುದ್ರರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಗಳು; ಆ ಪ್ರಾಣಗಳು ಆ ರುದ್ರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 25

प्राणाः प्राणवतां ज्ञेयाः सर्वभूतेष्ववस्थिताः अत्युग्रस्य महत्त्वस्य साधुराचरितस्य च

ಪ್ರಾಣಗಳು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣವಂತರಾದ ದೇಹಧಾರಿಗಳದ್ದೇ; ಅವು ಸರ್ವಭೂತಗಳೊಳಗೆ ಅಂತರ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅತ್ಯುಗ್ರ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳ ಸದಾಚಾರವು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 26

प्राणांस्तस्य ददौ भूयस् त्रिशूली नीललोहितः लब्ध्वासून् भगवान्ब्रह्म देवदेवमुमापतिम्

ಆಮೇಲೆ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಮತ್ತೆ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು. ಪ್ರಾಣಗಳು ಮರಳಿ ದೊರಕಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವದೇವ ಉಮಾಪತಿಯನ್ನು ಪರಮ ಪತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 27

प्रणम्य संस्थितो ऽपश्यद् गायत्र्या विश्वमीश्वरम् सर्वलोकमयं देवं दृष्ट्वा स्तुत्वा पितामहः

ಪ್ರಣಮಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಗಾಯತ್ರಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿಶ್ವರೂಪ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡನು. ಸರ್ವಲೋಕಮಯ ದೇವನನ್ನು ನೋಡಿ ಪಿತಾಮಹನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 28

ततो विस्मयमापन्नः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः उवाच वचनं शर्वं सद्यादित्वं कथं विभो

ಆಗ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮರುಮರು ಪ್ರಣಿಪಾತ ಮಾಡಿ ಶರ್ವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀವು ‘ಸದ್ಯಾದಿ’ ಹೇಗೆ—ಆದಿಯಿಂದಲೇ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತರಾಗಿರುವುದು ಹೇಗೆ?”