
विष्णुरुवाच—एकाक्षर-प्रणव-लिङ्ग-व्याप्ति-शिवस्तोत्रम्
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ರುದ್ರ–ಶಿವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಿರಂತರ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏಕಾಕ್ಷರ ಪ್ರಣವ (ಅ-ಉ-ಮ್) ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅ’ ರುದ್ರ/ಆತ್ಮರೂಪ, ‘ಉ’ ಆದಿದೇವ/ವಿದ್ಯಾದೇಹ, ‘ಮ್’ ತೃತೀಯ ತತ್ತ್ವ—ಶಿವ/ಪರಮಾತ್ಮ, ಸೂರ್ಯ-ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮ ಸಮ ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಶಿವನು ರುದ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ ಮುಖಗಳು (ಸದ್ಯೋಜಾತ, ವಾಮದೇವ, ಅಘೋರ, ಈಶಾನ) ಹಾಗೂ ಊರ್ಧ್ವಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಲಿಂಗೀ ರೂಪವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಜಲ, ಪೃಥ್ವಿ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳು (ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸ, ಗಂಧ)ಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅರೂಪನಾಗಿಯೂ ಸರೂಪನಾಗಿರುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿ—ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣ ಅಥವಾ ವೇದಜ್ಞ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿ ಭಕ್ತನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದತ್ತ ಉನ್ನತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಮುಂದಿನ ಉಪದೇಶ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 1
विष्णुर् उवाच एकाक्षराय रुद्राय अकारायात्मरूपिणे उकारायादिदेवाय विद्यादेहाय वै नमः
ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಏಕಾಕ್ಷರ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ‘ಅ’ ಕಾರರೂಪ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ‘ಉ’ ಕಾರರೂಪ ಆದಿದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾದೇಹನಾದ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 2
तृतीयाय मकाराय शिवाय परमात्मने सूर्याग्निसोमवर्णाय यजमानाय वै नमः
ಮೂರನೇ ‘ಮ’ (ಮಕಾರ) ರೂಪ ಶಿವನಿಗೆ—ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ—ನಮಸ್ಕಾರ; ಅವನ ಕಾಂತಿ ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮದ ವರ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಯಜಮಾನಸ್ವರೂಪ ಅಂತర్యಾಮಿ ಪ್ರಭು, ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವವನು.
Verse 3
अग्नये रुद्ररूपाय रुद्राणां पतये नमः शिवाय शिवमन्त्राय सद्योजाताय वेधसे
ರುದ್ರರೂಪಿಯಾದ ಅಗ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ರುದ್ರರ ಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಿವಮಂತ್ರಸ್ವರೂಪನಾದ ಶಿವನಿಗೆ, ಸದ್ಯೋಜಾತ ವೇಧಸ್ (ವಿಧಾತ) ಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 4
वामाय वामदेवाय वरदायामृताय ते अघोरायातिघोराय सद्योजाताय रंहसे
ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಸುಂದರ (ವಾಮ) ವಾಮದೇವನಿಗೆ; ವರದಾತ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪನಿಗೆ. ಅಘೋರನಿಗೆ, ಅತಿಘೋರನಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಶೀಘ್ರಕಾರ್ಯನಾದ ಸದ್ಯೋಜಾತನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 5
ईशानाय श्मशानाय अतिवेगाय वेगिने नमो ऽस्तु श्रुतिपादाय ऊर्ध्वलिङ्गाय लिङ्गिने
ಈಶಾನ—ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿ—ಅತಿವೇಗಿ, ವೇಗವಂತನಿಗೆ ನಮೋऽಸ್ತು. ಯಾರ ಪಾದಗಳೇ ಶ್ರುತಿ (ವೇದ)ವೋ ಆ ಶ್ರುತಿಪಾದನಿಗೆ; ಊರ್ಧ್ವಲಿಂಗಕ್ಕೂ ಲಿಂಗೀ (ಲಿಂಗಾಧಿಪತಿ)ಗೂ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 6
हेमलिङ्गाय हेमाय वारिलिङ्गाय चांभसे शिवाय शिवलिङ्गाय व्यापिने व्योमव्यापिने
ಹೇಮಲಿಂಗಕ್ಕೂ ಹೇಮಸ್ವರೂಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಾರಿಲಿಂಗಕ್ಕೂ ಅಂಭಸ್ (ಜಲತತ್ತ್ವ)ಕ್ಕೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಿವನಿಗೂ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೂ; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ವ್ಯೋಮವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 7
वायवे वायुवेगाय नमस्ते वायुव्यापिने तेजसे तेजसां भर्त्रे नमस्तेजो ऽधिव्यापिने
ವಾಯುರೂಪ, ವಾಯುವೇಗಸ್ವರೂಪ, ವಾಯುವ್ಯಾಪಿಯಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ತೇಜಸ್ವರೂಪ, ತೇಜಸ್ಸುಗಳ ಭರ್ತೃ (ಧಾರಕ), ಮತ್ತು ಅಂತರಜ್ಯೋತಿರೂಪವಾಗಿ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 8
जलाय जलभूताय नमस्ते जलव्यापिने पृथिव्यै चान्तरिक्षाय पृथिवीव्यापिने नमः
ಹೇ ಶಿವನೇ! ಜಲರೂಪ, ಜಲತತ್ತ್ವರূপ ಮತ್ತು ಜಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪ್ರಭು—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪೃಥ್ವಿ ಹಾಗೂ ಅಂತರಿಕ್ಷರೂಪ, ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಈಶ್ವರ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 9
शब्दस्पर्शस्वरूपाय रसगन्धाय गन्धिने गणाधिपतये तुभ्यं गुह्याद्गुह्यतमाय ते
ಹೇ ಶಿವನೇ! ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ರಸ-ಗಂಧಗಳ ಸಾರವಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ ಸುಗಂಧಿಯಾಗಿರುವವನೇ; ಹೇ ಗಣಾಧಿಪತೇ, ಗುಹ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಹ್ಯತಮನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 10
अनन्ताय विरूपाय अनन्तानामयाय च शाश्वताय वरिष्ठाय वारिगर्भाय योगिने
ಅನಂತನೇ, ಅನೇಕರೂಪಾಧಿಪತೇ, ಆದಿರಹಿತ ಕ್ಲೇಶರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನೇ; ಶಾಶ್ವತನೇ, ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಜಲವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ; ಮಹಾಯೋಗಿ ಶಿವನೇ—ಪಶುಗಳನ್ನು ಪಾಶಬಂಧದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 11
संस्थितायाम्भसां मध्ये आवयोर्मध्यवर्चसे गोप्त्रे हर्त्रे सदा कर्त्रे निधनायेश्वराय च
ಹೇ ಈಶ್ವರನೇ! ಜಲಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ್ಯೋತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೇ; ರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕ, ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಕರ್ತೃ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಲಯದ ಅಧಿಪತಿ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 12
अचेतनाय चिन्त्याय चेतनायासहारिणे अरूपाय सुरूपाय अनङ्गायाङ्गहारिणे
ಹೇ ಶಿವನೇ! ಜಡತ್ವದ ಪಾರಾಗಿದ್ದರೂ ಜಡದಿಂದಲೂ ಚಿಂತ್ಯನಾದವನೇ; ಚೇತನದಲ್ಲಿನ ಅಹಂಭಾವವನ್ನು ಹರಿಸುವವನೇ; ಅರൂപನಾಗಿದ್ದರೂ ಸೂರೂಪಗಳ ಮೂಲನಾದವನೇ; ಅನಂಗನಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಭಾವವನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನಗೊಳಿಸುವವನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 13
भस्मदिग्धशरीराय भानुसोमाग्निहेतवे श्वेताय श्वेतवर्णाय तुहिनाद्रिचराय च
ಭಸ್ಮಲಿಪ್ತ ದೇಹಧಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ-ಅಗ್ನಿಗಳ ಅಂತర్యಾಮಿ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಆಧಾರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ. ಶ್ವೇತನೇ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶ್ವೇತವರ್ಣನೇ, ಹಿಮಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಶಿವನೇ, ನಮಃ।
Verse 14
सुश्वेताय सुवक्त्राय नमः श्वेतशिखाय च श्वेतास्याय महास्याय नमस्ते श्वेतलोहित
ಅತಿಶಯ ಶ್ವೇತನೇ, ಶುಭಮುಖನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಶ್ವೇತಶಿಖಾಧಾರಿಯೇ (ಜಟಾಶಿಖರ), ಪ್ರಣಾಮ. ಶ್ವೇತಾಸ್ಯನೇ, ಮಹಾಸ್ಯನೇ—ಹೇ ಶ್ವೇತಲೋಹಿತ (ಶ್ವೇತ-ರಕ್ತ) ಪ್ರಭು, ನಿನಗೆ ನಮಃ।
Verse 15
सुताराय विशिष्टाय नमो दुन्दुभिने हर शतरूपविरूपाय नमः केतुमते सदा
ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಾರಕ (ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ) ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಃ; ಹೇ ಹರ, ದುಂದುಭಿನಾದಸ್ವರೂಪನೇ, ಪ್ರಣಾಮ. ಶತರೂಪಧಾರಿಯೂ ವಿರೂಪನೂ (ನಿರ್ಗುಣ) ಆದವನೆ, ನಮಃ; ಚೈತನ್ಯದ ಧ್ವಜವಾದ ಕೇತುಮಂತನೆ, ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 16
ऋद्धिशोकविशोकाय पिनाकाय कपर्दिने विपाशाय सुपाशाय नमस्ते पाशनाशिने
ಋದ್ಧಿಸ್ವರೂಪನೇ, ಶೋಕನಾಶಕನೇ, ಶೋಕಾತೀತನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಪಿನಾಕಧಾರಿಯಾದ ಕಪರ್ದೀ (ಜಟಾಧರ) ಗೆ ಪ್ರಣಾಮ. ವಿಪಾಶ (ಬಂಧನರಹಿತ) ಹಾಗೂ ಸುಪಾಶ (ಶುಭಪಾಶನಿಯಂತ) ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಹೇ ಪಾಶನಾಶಿನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 17
सुहोत्राय हविष्याय सुब्रह्मण्याय सूरिणे सुमुखाय सुवक्त्राय दुर्दमाय दमाय च
ಸುಹೋತ್ರ (ಮಂಗಳ ಯಜ್ಞಕರ್ತ) ಹಾಗೂ ಹವಿಸ್ಸ್ವರೂಪನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ವೇದಧರ್ಮಪೋಷಕ) ಮತ್ತು ಸೂರಿ (ಜ್ಞಾನಿ) ಗೆ ಪ್ರಣಾಮ. ಸುಮുഖನೇ, ಸುವಕ್ತ್ರನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಃ; ದುರ್ಧಮ (ಅಜೇಯ) ಮತ್ತು ದಮ (ನಿಯಮಕರ) ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 18
कङ्काय कङ्करूपाय कङ्कणीकृतपन्नग सनकाय नमस्तुभ्यं सनातन सनन्दन
ಕಂಕನಾಗಿ, ಕಂಕ-ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವವನಾಗಿ, ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕಂಕಣ-ಭೂಷಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವವನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಸನಾತನ, ಹೇ ಸನಂದನ—ಸನಕ-ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 19
सनत्कुमारसारङ्गम् आरणाय महात्मने लोकाक्षिणे त्रिधामाय नमो विरजसे सदा
ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅರಣ್ಯ-ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ, ಮಹಾತ್ಮ, ಲೋಕಗಳ ಕಣ್ಣು, ತ್ರಿಧಾಮ-ಸ್ವರೂಪ, ಸದಾ ವಿರಜ (ನಿರ್ಮಲ) ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 20
शङ्खपालाय शङ्खाय रजसे तमसे नमः सारस्वताय मेघाय मेघवाहन ते नमः
ಶಂಖಪಾಲ-ಸ್ವರೂಪ, ಶಂಖ-ಸ್ವರೂಪ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್-ಸ್ವರೂಪ ನಿನಗೆ ನಮಃ। ಸಾರಸ್ವತ-ತತ್ತ್ವದ ಅಧಿಪತಿ, ಮೇಘ-ಸ್ವರೂಪ, ಮೇಘವಾಹನ ಪ್ರಭು—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 21
सुवाहाय विवाहाय विवादवरदाय च नमः शिवाय रुद्राय प्रधानाय नमोनमः
ಸುವಾಹ (ಶುಭ-ವಾಹನ) ಮತ್ತು ವಿವಾಹ (ಶುಭ-ನಾಯಕತ್ವ) ನೀಡುವವನೇ, ವಿವಾದದಲ್ಲಿಯೂ ವರ ನೀಡುವವನೇ ನಿನಗೆ ನಮಃ। ಶಿವನಿಗೆ, ರುದ್ರನಿಗೆ, ಪ್ರಧಾನ-ಸ್ವರೂಪ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 22
त्रिगुणाय नमस्तुभ्यं चतुर्व्यूहात्मने नमः संसाराय नमस्तुभ्यं नमः संसारहेतवे
ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಚತುರ್ವ್ಯೂಹ-ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ। ಸಂಸಾರ-ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸಂಸಾರ-ಹೇತುವಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ।
Verse 23
मोक्षाय मोक्षरूपाय मोक्षकर्त्रे नमोनमः आत्मने ऋषये तुभ्यं स्वामिने विष्णवे नमः
ಮೋಕ್ಷವೇ ನೀನು, ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪನು, ಮೋಕ್ಷದಾತನು—ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಅಂತರೃಷಿ, ಸ್ವಾಮಿ—ವಿಷ್ಣುರೂಪ ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 24
नमो भगवते तुभ्यं नागानां पतये नमः ओङ्काराय नमस्तुभ्यं सर्वज्ञाय नमो नमः
ಹೇ ಭಗವನ್, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾಗಗಳ ಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓಂಕಾರಸ್ವರೂಪ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ವಜ್ಞ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 25
सर्वाय च नमस्तुभ्यं नमो नारायणाय च नमो हिरण्यगर्भाय आदिदेवाय ते नमः
ಸರ್ವಸ್ವರೂಪ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾರಾಯಣನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಆದಿದೇವ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 26
नमो ऽस्त्वजाय पतये प्रजानां व्यूहहेतवे महादेवाय देवानाम् ईश्वराय नमो नमः
ಅಜನು, ಪ್ರಜಗಳ ಪತಿ, ವ್ಯೂಹ-ಪ್ರಪಂಚದ ಕಾರಣ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದೇವರ ಈಶ್ವರ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 27
शर्वाय च नमस्तुभ्यं सत्याय शमनाय च ब्रह्मणे चैव भूतानां सर्वज्ञाय नमो नमः
ಶರ್ವರೂಪ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸತ್ಯರೂಪ, ಶಮನರೂಪ (ಶಾಂತಿದಾತ) ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭೂತಗಳ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸರ್ವಜ್ಞ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 28
महात्मने नमस्तुभ्यं प्रज्ञारूपाय वै नमः चितये चितिरूपाय स्मृतिरूपाय वै नमः
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪ್ರಜ್ಞಾ-ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಃ. ಚಿತಿ-ಸ್ವರೂಪವಾದ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ನಮಃ, ಸ್ಮೃತಿ-ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಃ.
Verse 29
ज्ञानाय ज्ञानगम्याय नमस्ते संविदे सदा शिखराय नमस्तुभ्यं नीलकण्ठाय वै नमः
ಜ್ಞಾನ-ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಃ; ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಗಮ್ಯನಾದ ಸदा-ಸ್ಥಿತ ಸಂವಿದ್ಗೆ ನಮಃ. ಪರಮ ಶಿಖರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನೀಲಕಂಠ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮಃ.
Verse 30
अर्धनारीशरीराय अव्यक्ताय नमोनमः एकादशविभेदाय स्थाणवे ते नमः सदा
ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನೇ—ಅರ್ಧ-ನಾರಿ ದೇಹವಿರುವ ಅವ್ಯಕ್ತನೇ—ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಃ. ಹೇ ಸ್ಥಾಣು, ಏಕಾದಶ ಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೇ, ನಿನಗೆ ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 31
नमः सोमाय सूर्याय भवाय भवहारिणे यशस्कराय देवाय शङ्करायेश्वराय च
ಸೋಮ-ಸೂರ್ಯ ಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಃ; ಭವನೆ, ಭವಹಾರಿಣಿಗೆ ನಮಃ. ಯಶಸ್ಸು ನೀಡುವ ದೇವನಿಗೆ ನಮಃ; ಶಂಕರನಿಗೂ ಈಶ್ವರನಿಗೂ ನಮಃ.
Verse 32
नमो ऽंबिकाधिपतये उमायाः पतये नमः हिरण्यबाहवे तुभ्यं नमस्ते हेमरेतसे
ಅಂಬಿಕಾಧಿಪತಿಗೆ ನಮಃ; ಉಮಾಪತಿಗೆ ನಮಃ. ಹೇ ಹಿರಣ್ಯಬಾಹು, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಹೇಮರೇತಸೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಃ.
Verse 33
नीलकेशाय वित्ताय शितिकण्ठाय वै नमः कपर्दिने नमस्तुभ्यं नागाङ्गाभरणाय च
ನೀಲಕೇಶನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸತ್ಯಧನಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಃ; ಶಿತಿಕಂಠನಿಗೆ ನಮಃ। ಹೇ ಕಪರ್ದಿನ್, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾಭರಣ ಧರಿಸಿದವನೆ, ನಿಮಗೆ ನಮಃ।
Verse 34
वृषारूढाय सर्वस्य हर्त्रे कर्त्रे नमोनमः वीररामातिरामाय रामनाथाय ते विभो
ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ, ಸರ್ವದ ಕర్తೃ ಹಾಗೂ ಹರ್ತೃನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ। ಹೇ ವಿಭೋ, ವೀರರಾಮ, ಅತಿರಾಮ (ಅತಿಶಯ ರಮಣೀಯ ರಾಮ) ಮತ್ತು ರಾಮನಾಥ—ನಿಮಗೆ ನಮಃ।
Verse 35
नमो राजाधिराजाय राज्ञामधिगताय ते नमः पालाधिपतये पालाशाकृन्तते नमः
ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಪಡೆದೂ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಃ। ಪಾಲಕರ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಃ; ಪಾಲಾಶ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಛೇದಿಸುವ, ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಃ।
Verse 36
नमः केयूरभूषाय गोपते ते नमोनमः नमः श्रीकण्ठनाथाय नमो लिकुचपाणये
ಕೇಯೂರಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಃ; ಹೇ ಗೋಪತೇ, ನಿಮಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ। ಶ್ರೀಕಂಠನಾಥನಿಗೆ ನಮಃ; ಲಿಕುಚ ಫಲವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ ನಮಃ।
Verse 37
भुवनेशाय देवाय वेदशास्त्र नमो ऽस्तु ते सारङ्गाय नमस्तुभ्यं राजहंसाय ते नमः
ಭುವನೇಶನಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ದೇವನೆ, ನಿಮಗೆ ನಮಃ; ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ. ಹೇ ಸಾರಂಗ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ರಾಜಹಂಸ, ನಿಮಗೆ ನಮಃ।
Verse 38
कनकाङ्गदहाराय नमः सर्पोपवीतिने सर्पकुण्डलमालाय कटिसूत्रीकृताहिने
ಕನಕ ಅಂಗದ-ಹಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ಪವನ್ನೇ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸರ್ಪವೇ ಕುಂಡಲ-ಮಾಲೆಯಾದವನಿಗೆ, ಸರ್ಪವನ್ನೇ ಕಟಿಸೂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಃ।
Verse 39
वेदगर्भाय गर्भाय विश्वगर्भाय ते शिव ब्रह्मोवाच विररामेति संस्तुत्वा ब्रह्मणा सहितो हरिः
ಹೇ ಶಿವಾ! ನೀನು ವೇದಗಳ ಗರ್ಭ, ಸರ್ವ ಪ್ರಕಟನೆಗಳ ಗರ್ಭ, ವಿಶ್ವಗರ್ಭ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ಹರಿ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಮೌನವಾದನು; ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಇಲ್ಲಿ ವಿರಮಿಸೋಣ.”
Verse 40
एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् यः पठेच्छ्रावयेद्वापि ब्राह्मणान् वेदपारगान्
ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಕವೂ ಆಗಿದೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಥವಾ ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೋ—ಆ ಪಾಠ-ಶ್ರವಣವು ಪಶುವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಪಾಶವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಪತಿ-ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 41
स याति ब्रह्मणो लोके पापकर्मरतो ऽपि वै तस्माज्जपेत्पठेन्नित्यं श्रावयेद्ब्राह्मणाञ्छुभान्
ಪಾಪಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿತ್ಯ ಜಪ-ಪಠಣ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಶುಭ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿಸಬೇಕು—ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಶ್ರವಣವು ಪಶುವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಪತಿ-ಶಿವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪಾಶವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 42
सर्वपापविशुद्ध्यर्थं विष्णुना परिभाषितम्
ಸರ್ವಪಾಪ ವಿಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಿಷ್ಣುವೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ—ಪಶು ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಲೆಂದು।
It interprets A-U-M as a theological ladder: A as Rudra/ātman-aspect, U as the primordial divine principle and vidyā-body, and M as Śiva/Paramātman—thereby making Pranava a concise mantra of Śiva’s totality (immanence + transcendence).
The phalaśruti states that reading, reciting, or causing it to be heard—especially in the presence of Veda-versed brāhmaṇas—destroys sins (sarva-pāpa-praṇaśana), purifies karma, and supports ascent toward higher lokas, ultimately orienting the sādhaka toward mokṣa.