Adhyaya 7

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) षष्ठो ऽध्यायः ईश्वर उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे प्रभावं परमेष्ठिनः / यं ज्ञात्वा पुरुषो मुक्तो न संसारे पतेत् पुनः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಉತ್ತರ-ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಈಶ್ವರಗೀತಾಸು ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ (ಆರಂಭ). ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಋಷಿಗಳೇ, ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 2

परात् परतरं ब्रह्म शाश्वतं निष्कलं ध्रुवम् / नित्यानन्दं निर्विकल्पं तद्धाम परमं मम

ಪರಾತ್ಪರವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತ, ನಿಷ್ಕಲ, ಧ್ರುವ; ನಿತ್ಯಾನಂದಸ್ವರೂಪ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ. ಅದೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ।

Verse 3

अहं ब्रह्मविदां ब्रह्मा स्वयंभूर्विश्वतोमुखः / मायाविनामहं देवः पुराणो हरिरव्ययः

ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಿಗೆ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನೇ—ಸ್ವಯಂಭೂ, ವಿಶ್ವತೋಮುಖ. ಮಾಯಾಧಿಪತಿಯಾದ ನಾನು ದೇವನು; ಪುರಾತನ ಹರಿ, ಅವ್ಯಯ।

Verse 4

योगिनामस्म्यहं शंभुः स्त्रीणां देवी गिरीन्द्रजा / आदित्यानामहं विष्णुर्वसूनामस्मि पावकः

ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಶಂಭು; ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಗಿರೀಂದ್ರಜಾ ದೇವಿ. ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಷ್ಣು; ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ)।

Verse 5

रुद्राणां शङ्करश्चाहं गरुडः पततामहम् / ऐरावतो गजेन्द्राणां रामः शस्त्रभृतामहम्

ರುದ್ರರಲ್ಲಿ ನಾನು ಶಂಕರ; ಹಾರುವವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಗರುಡ. ಗಜೇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ನಾನು ಐರಾವತ; ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ರಾಮ।

Verse 6

ऋषीणां च वसिष्ठो ऽहं देवानां च शतक्रतुः / शिल्पिनां विश्वकर्माहं प्रह्लादो ऽस्म्यमरद्विषाम्

ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಸಿಷ್ಠನು, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ)ನು. ಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು, ಅಮರರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನು.

Verse 7

मुनीनामप्यहं व्यासो गणानां च विनायकः / वीराणां वीरभद्रो ऽहं सिद्धानां कपिलो मुनिः

ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವ್ಯಾಸನು, ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿನಾಯಕನು. ವೀರರಲ್ಲಿ ನಾನು ವೀರಭದ್ರನು, ಸಿದ್ಧರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮುನಿ ಕಪಿಲನು.

Verse 8

पर्वतानामहं मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः / वज्रं प्रहरणानां च व्रतानां सत्यमस्म्यहम्

ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೇರು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಚಂದ್ರನು. ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಜ್ರ, ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸತ್ಯ—ಅದೇ ನಾನು.

Verse 9

अनन्तो भोगिनां देवः सेनानीनां च पावकिः / आश्रमाणां च गार्हस्थमीश्वराणां महेश्वरः

ಭೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ (ನಾಗಗಳಲ್ಲಿ) ನಾನು ದೇವ ಅನಂತನು, ಸೇನಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾವಕಿ (ಅಗ್ನಿ). ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯ, ಈಶ್ವರರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಹೇಶ್ವರನು.

Verse 10

महाकल्पश्च कल्पानां युगानां कृतमस्म्यहम् / कुबेरः सर्वयक्षाणां गणेशानां च वीरकः

ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಹಾಕಲ್ಪ, ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೃತ (ಸತ್ಯ) ಯುಗ. ಎಲ್ಲಾ ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ನಾನು ಕುಬೇರನು, ಗಣೇಶರ ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವೀರಕನು.

Verse 11

प्रजापतीनां दक्षो ऽहं निरृतिः सर्वरक्षसाम् / वायुर्बलवतामस्मि द्वीपानां पुष्करो ऽस्म्यहम्

ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ದಕ್ಷನು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರೃತಿ. ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ನಾನು ವಾಯು, ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪುಷ್ಕರನು.

Verse 12

मृगेन्द्राणां च सिंहो ऽहं यन्त्राणां धनुरेव च / वेदानां सामवेदो ऽहं यजुषां शतरुद्रियम्

ಮೃಗೇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಿಂಹನು, ಯಂತ್ರ-ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಧನುಸ್ಸು. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಾಮವೇದ, ಯಜುರ್ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಶತರುದ್ರೀಯ.

Verse 13

सावित्री सर्वजप्यानां गुह्यानां प्रणवो ऽस्म्यहम् / सूक्तानां पौरुषं सूक्तं ज्येष्ठसाम च सामसु

ಎಲ್ಲ ಜಪ್ಯಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಾವಿತ್ರೀ (ಗಾಯತ್ರಿ), ಗುಹ್ಯಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಣವ (ಓಂ). ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪೌರುಷಸೂಕ್ತ, ಸಾಮಗಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಜ್ಯೇಷ್ಠಸಾಮ.

Verse 14

सर्ववेदार्थविदुषां मनुः स्वायंभुवो ऽस्म्यहम् / ब्रह्मावर्तस्तु देशानां क्षेत्राणामविमुक्तकम्

ಸರ್ವವೇದಾರ್ಥವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು. ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತ, ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವಿಮುಕ್ತಕ.

Verse 15

विद्यानामात्मविद्याहं ज्ञानानामैश्वरं परम् / भूतानामस्म्यहं व्योम सत्त्वानां मृत्युरेव च

ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆ, ಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪರಮ ಐಶ್ವರ ಜ್ಞಾನ (ಈಶ್ವರತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ). ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವ್ಯೋಮ (ಆಕಾಶ), ಸತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮರಣವೇ.

Verse 16

पाशानामस्म्यहं माया कालः कलयतामहम् / गतीनां मुक्तिरेवाहं परेषां परमेश्वरः

ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಮಾಯೆ; ಗಣನೆಮಾಡಿ ನಿಯಮಿಸುವವರಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಕಾಲ. ಎಲ್ಲ ಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಮುಕ್ತಿ; ಪರಮ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

Verse 17

यच्चान्यदपि लोके ऽस्मिन् सत्त्वं तेजोबलाधिकम् / तत्सर्वं प्रतिजानीध्वं मम तेजोविजृम्भितम्

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವ, ತೇಜಸ್ಸು, ಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರುವ ಯಾವುದಾದರೂ—ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಶಾಲ ವಿಸ್ತಾರವೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

Verse 18

आत्मानः पशवः प्रोक्ताः सर्वे संसारवर्तिनः / तेषां पतिरहं देवः स्मृतः पशुपतिर्बुधैः

ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಆತ್ಮಗಳು ‘ಪಶು’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವರ ಅಧಿಪತಿ ನಾನೇ ದೇವನು; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ‘ಪಶುಪತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

मायापाशेन बध्नामि पशूनेतान् स्वलीलया / मामेव मोचकं प्राहुः पशूनां वेदवादिनः

ನನ್ನ ಸ್ವಲೀಲೆಯಿಂದ ಈ ಪಶುವಿನಂತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮಾಯಾಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿಸುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತು ವೇದಜ್ಞರು—ಬಂಧಿತರಾದ ಪಶುಗಳ ಮೋಚಕನು ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

मायापाशेन बद्धानां मोचको ऽन्यो न विद्यते / मामृते परमात्मानं भूताधिपतिमव्ययम्

ಮಾಯಾಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದವರಿಗೆ ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಮೋಚಕನಿಲ್ಲ—ನಾನೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಅವ್ಯಯ ಅಧಿಪತಿ.

Verse 21

चतुर्विंशतितत्त्वानि माया कर्म गुणा इति / एते पाशाः पशुपतेः क्लेशाश्च पशुबन्धनाः

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಯೆ, ಕರ್ಮ, ಗುಣಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ ಪಶುಪತಿ ಈಶ್ವರನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಜೀವ (ಪಶು)ವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಪಾಶಗಳು; ಇವೇ ಕ್ಲೇಶಗಳಾಗಿ ಜೀವಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 22

मनो बुद्धिरहङ्कारः खानिलाग्निजलानि भूः / एताः प्रकृतयस्त्वष्टौ विकाराश्च तथापरे

ಮನ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ, ಭೂಮಿ—ಇವು ಎಂಟು ಪ್ರಕೃತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇತರ ತತ್ತ್ವಗಳು ಅವುಗಳ ವಿಕಾರಗಳು (ಪರಿಣಾಮಗಳು).

Verse 23

श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा घ्राणं चैव तु पञ्चमम् / पायूपस्थं करौ पादौ वाक् चैव दशमी मता

ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು—ಇವು ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು. ಗುದ, ಉಪಸ್ಥ, ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿ—ಇವು ಸೇರಿ ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 24

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च / त्रयोविंशतिरेतानि तत्त्वानि प्राकृतानि तु

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ ಮತ್ತು ಗಂಧ—ಇವುಗಳೂ ತತ್ತ್ವಗಳೇ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 25

चतुर्विंशकमव्यक्तं प्रधानं गुणलक्षणम् / अनादिमध्यनिधनं कारणं जगतः परम्

ಗುಣಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ಅವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಧಾನವೇ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ತತ್ತ್ವ. ಅದಕ್ಕೆ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅದೇ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಕಾರಣ.

Verse 26

सत्त्वं रजस्तमश्चेति गुणत्रयमुदाहृतम् / साम्यावस्थितिमेतेषामव्यक्तं प्रकृतिं विदुः

ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್—ಇವು ತ್ರಿಗುಣವೆಂದು ಘೋಷಿತ. ಇವು ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಆ ಸ್ಥಿತಿ ‘ಅವ್ಯಕ್ತ’; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನೇ ಆದಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 27

सत्त्वं ज्ञानं तमो ऽज्ञानं रजो मिश्रमुदाहृतम् / गुणानां बुद्धिवैषम्याद् वैषम्यं कवयो विदुः

ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ತಮಸ್ಸನ್ನು ಅಜ್ಞಾನ, ರಜಸ್ಸನ್ನು ಮಿಶ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಗಳ ಅಸಮಾನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಬುದ್ಧಿಯ ವೈಷಮ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 28

धर्माधर्माविति प्रोक्तौ पाशौ द्वौ बन्धसंज्ञितौ / मय्यर्पितानि कर्माणि निबन्धाय विमुक्तये

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ—ಇವು ಎರಡು ಪಾಶಗಳು; ಬಂಧನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವು. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಕೆಲವರಿಗೆ ಬಂಧಹೇತುವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತವರಿಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಯ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 29

अविद्यामस्मितां रागं द्वेषं चाभिनिवेशकम् / क्लेशाख्यानचलान् प्राहुः पाशानात्मनिबन्धनान्

ಅವಿದ್ಯೆ, ಅಸ್ಮಿತೆ (ಅಹಂಭಾವ), ರಾಗ, ದ್ವೇಷ, ಅಭಿನಿವೇಶ (ಜೀವನಾಸಕ್ತಿ)—ಇವು ಐದು ‘ಕ್ಲೇಶ’ಗಳು ಎಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವು ಅಚಲ ಪಾಶಗಳು, ಆತ್ಮವನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 30

एतेषामेव पाशानां माया कारणमुच्यते / मूलप्रकृतिरव्यक्ता सा शक्तिर्मयि तिष्ठति

ಈ ಪಾಶಗಳ ಕಾರಣವೆಂದು ‘ಮಾಯೆ’ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ಅವ್ಯಕ್ತ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ; ಅದು ನನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದೆ.

Verse 31

स एव मूलप्रकृतिः प्रधानं पुरुषो ऽपि च / विकारा महदादीनि देवदेवः सनातनः

ಅವನೇ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ, ಅವನೇ ಪ್ರಧಾನ, ಅವನೇ ಪುರುಷನೂ ಹೌದು. ಮಹತ್ ಮೊದಲಾದ ವಿಕಾರಗಳು ಅವನದೇ ರೂಪಪರಿಣಾಮಗಳು; ಅವನೇ ದೇವದೇವ, ಸನಾತನನು.

Verse 32

स एव बन्धः स च बन्धकर्ता स एव पाशः पशवः स एव / स वेद सर्वं न च तस्य वेत्ता तमाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्

ಅವನೇ ಬಂಧನ, ಅವನೇ ಬಂಧನಕರ್ತನೂ. ಅವನೇ ಪಾಶ, ಅವನೇ ಪಶು (ಬಂಧಿತ ಜೀವ) ಕೂಡ. ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯುವವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಅಗ್ರ್ಯ, ಪುರಾತನ ಪುರುಷನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.