
Naimiṣa-kṣetra-prādurbhāva and Jāpyeśvara-māhātmya — Nandī’s Birth, Japa, and Consecration
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಭಾಗದ ತೀರ್ಥೋಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ನೈಮಿಷಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪರಮಪಾವನ ತೀರ್ಥವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆದಿಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಋಷಿಗಳು ಈಶಾನ-ದರ್ಶನದ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೋಷರಹಿತ ಸಹಸ್ರಮಾಸ ಸತ್ರವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಮನೋಮಯ ಚಕ್ರದ ಜೀರ್ಣ ನೇಮಿಯಿಂದ ಆ ಭೂಮಿಗೆ ‘ನೈಮಿಷ’ ಎಂಬ ನಾಮ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣ-ಯಕ್ಷ-ಗಂಧರ್ವರ ಮಹಾಸಮಾಗಮಭೂಮಿ; ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ವರಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ, ಒಂದೇ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದಿಂದ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ವಾಯು ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನಂತರ ಜಾಪ್ಯೇಶ್ವರ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಲಾದನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗರ್ಭಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಪುತ್ರ ನಂದಿ ಲಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂದಿ ರುದ್ರಮಂತ್ರ ಜಪವನ್ನು ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಮಾಡಿ, ಪುನಃಪುನಃ ಶಿವದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಮುಂದಿನ ಜಪವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಅಭಿಷೇಕದಿಂದ ನಂದೀಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಾಂತ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ವಿವಾಹವನ್ನೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಪ್ಯೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಮರಣವು ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುಂದಿನ ತೀರ್ಥೋಪದೇಶಕ್ಕೆ ಪೀಠಿಕೆ ಇಡುತ್ತದೆ।
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिशमुत्तमम् / महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम्
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನೈಮಿಷ ತೀರ್ಥವು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಇದು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು.
Verse 2
महादेवं दिदृक्षूणामृषीणणां परमेष्ठिनाम् / ब्रहामणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः
ಮಹಾದೇವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಪರಮೇಷ್ಠಿಸಮಾನ ಋಷಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
Verse 3
मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा / भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಕ್ರತು ಎಂಬ ವಿಪ್ರರು; ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾತನ ಭೃಗು ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಕಮಲೋದ್ಭವ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು.
Verse 4
समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्ति चतुर्मुखम् / पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम्
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ, ಸರ್ವವರದಾತ, ಚತುರ್ಮೂರ್ತಿ, ಚತುರ್ಮುಖನಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಆ ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
Verse 5
षट्कुलीया ऊचुः भगवन् देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम् / केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम्
ಷಟ್ಕುಲೀಯ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್! ದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದ, ಏಕಮಾತ್ರ ತೇಜೋಮಯ ಭರ್ಗ, ಜಟಾಧಾರಿಯಾದ ಈಶಾನ ದೇವನನ್ನು ನಾವು ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬಹುದು? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ.
Verse 6
ब्रह्मोवाच सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः / देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन् देशे चरिष्यथ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ನೀವು ಸಹಸ್ರ ಮಾಸಗಳವರೆಗೆ ಸತ್ರಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ನೀವು ವಾಸಿಸಿ ವ್ರತ-ತಪ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ದೇಶವನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿಸುವೆನು।
Verse 7
उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह / क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत मा चिरम् / यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ಮನೋಮಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ಈ ಚಕ್ರವನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದೇನೆ; ತಡಮಾಡದೆ ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರಿ. ಇದರ ನೇಮಿ ಎಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವಾಗಿ ಮುರಿಯುವುದೋ, ಅದೇ ದೇಶ, ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರೇ!”
Verse 8
ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत्समनुव्रजन् / तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत / नैमिसं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम्
ನಂತರ ಅವರು ಆ ಚಕ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿದರು; ಅವರು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಅದು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವಾಗ ಎಲ್ಲಿ ಅದರ ನೇಮಿ ಕ್ಷಯವಾಯಿತೋ, ಆ ಸ್ಥಳ ‘ನೈಮಿಷ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು—ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜಿತ।
Verse 9
सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम् / स्थानं भगवतः शंभोरेतन्नैमिशमुत्तमम्
ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದು, ಯಕ್ಷ-ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿರುವುದು—ಈ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನೈಮಿಷವು ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು (ಶಿವ) ಅವರ ಪವಿತ್ರ ಧಾಮವಾಗಿದೆ।
Verse 10
अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान् वरान्
ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು—ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ—ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದರು; ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ದೇವರುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು।
Verse 11
इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः / सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
ಈ ದೇಶವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಆರು ಕುಲಗಳ ಋಷಿಗಳು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತರಾಗಿ ಸತ್ರಯಾಗದಿಂದ ದೇವೇಶನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಮಹೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರು।
Verse 12
अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत् / एकैकं पावयेत् पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಇಲ್ಲಿ ದಾನ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ತಪಸ್ಸು, ಸ್ನಾನ, ಜಪಾದಿಗಳು—ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂದೊಂದೇ ಕರ್ಮವೂ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 13
अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम् / प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम्
ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಋಷಿಗಳು ಸತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ವಾಯು ಬ್ರಹ್ಮನು ಭಾಷಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।
Verse 14
अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत् / रमते ऽध्यापि भगवान् प्रमथैः परिवारितः
ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವಕೃತ್ ದೇವ ಮಹಾದೇವನು ರುದ್ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭಗವಾನ್ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮಥಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವಾರಿತನಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 15
अत्र प्राणान् परित्यज्य नियमेन द्विजातयः / ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते
ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುವರು; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ।
Verse 16
अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम् / जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः
ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವಿದೆ; ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಜಾಪ್ಯೇಶ್ವರ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಗಣ ನಂದಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ರುದ್ರನ ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 17
प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक् / ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च
ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಮಹಾದೇವನು ದೇವಿಯೊಡನೆ, ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪಸಮಾನತ್ವದ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಮರಣವನ್ನು ವಂಚಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.
Verse 18
अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित् / आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम्
ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಇದ್ದನು—ಧರ್ಮವಿತ್ ‘ಶಿಲಾದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು—ಪುತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 19
तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत् / शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत
ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ವಿಶ್ವಕೃತನಾದ ಶರ್ವ—ಸೋಮ, ಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ—ಹೇಳಿದನು: “ನಾನು ವರದಾತನು.”
Verse 20
स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम् / अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम्
ಅವನು ವರವಾಗಿ ಈಶಾನನನ್ನು—ಅತ್ಯಂತ ವರೇಣ್ಯ ಗಿರಿಜಾಪತಿಯನ್ನು—ಬೇಡಿಕೊಂಡನು: “ಅಯೋನಿಜನಾಗಿ, ಮರಣರಹಿತನಾಗಿ, ನಿನಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.”
Verse 21
तथास्त्वित्याह भगवान् देव्या सह महेश्वरः / पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः
ದೇವಿಯೊಡನೆ ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ್ವರನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ನುಡಿದನು. ಆ ವಿಪ್ರಋಷಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹರ (ಶಿವ) ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.
Verse 22
ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः / चकर्ष लाङ्गलेनोर्वों भित्त्वादृश्यत शोभनः
ನಂತರ ಧರ್ಮವಿತ್ತಮ ಶಿಲಾದನು ತನ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ನಂಗಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿದನು. ನೆಲ ಚೀರಿದ ತಕ್ಷಣ ಅತಿ ಶೋಭನ ದಿವ್ಯರೂಪವು ದೃಶ್ಯವಾಯಿತು.
Verse 23
संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव / रूपलावण्यसंपन्नस्तेजसा भासयन् दिशः
ಆ ದಿವ್ಯ ಕುಮಾರನು ಸಂವರ್ತಕ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು, ಆದರೂ ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುವವನಂತೆ ಕಂಡನು. ರೂಪ-ಲಾವಣ್ಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 24
कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा / शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः
ಕुमारನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅಪ್ರತಿಮ ನಂದಿ, ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲಾದನನ್ನು ಮರುಮರು ಕರೆದು—“ತಾತ! ತಾತ!” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
Verse 25
तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे / मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः
ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರ ನಂದನನು ಜನಿಸಿದುದನ್ನು ಕಂಡ ಶಿಲಾದನು ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಆ ಬಾಲಕನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದನು.
Verse 26
जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह / उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत् सुतम्
ಅವನಿಗಾಗಿ ಜಾತಕರ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಉಪನಯನ ಮಾಡಿ ಪುತ್ರನಿಗೆ ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಸಿದನು.
Verse 27
अधीतवेदो भगवान् नन्दी मतिमनुत्तमाम् / चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम्
ವೇದಾಧ್ಯಯನಸಂಪನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ನಂದೀ ಅನುತ್ತಮ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು—“ಮಹೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವೆನು; ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸುವೆನು” ಎಂದು ಪ್ರಭುವಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 28
स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः / जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः
ಅವನು ಏಕಾಗ್ರ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪುಣ್ಯ ನದಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮಹೇಶನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರಂತರ ರುದ್ರಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.
Verse 29
तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः / आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह
ಅವನ ಕೋಟಿ (ಜಪ) ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಶಂಕರನು ಸಾಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು—“ನಾನು ವರದಾತನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
Verse 30
स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम् / तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर
ನಂತರ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಇದೇ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿದೆ—“ನಾನು ಈಶ್ವರನ ನಾಮವನ್ನು ಕೋಟಿ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಲಿ; ಓ ಮಹಾದೇವ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು” ಎಂದು, ಓ ಈಶ್ವರ, ವರ ಕೇಳಿದೆ.
Verse 31
एवमस्त्विति संप्रोच्य देवो ऽप्यन्तरधीयत / जजाप कोटिं भगवान् भूयस्तद्गतमानसः
“ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೇವನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ನಂತರ ಭಗವಂತನು ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಜಪ ಮಾಡಿದನು; ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ಪ್ರಭುವಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಯಿತು.
Verse 32
द्वितीयायां च कोट्यां वै संपूर्णायां वृषध्वजः / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः
ಎರಡನೇ ಕೋಟಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ) ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಬಂದು—“ನಾನು ವರದಾತ; ವರ ಕೇಳು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
Verse 33
तृतीयां जप्तुमिच्छामि कोटिं भूयो ऽपि शङ्कर / तथास्त्वित्याह विश्वात्मा देवो ऽप्यन्तरधीयत
ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಶಂಕರ, ನಾನು ಮೂರನೇ ಕೋಟಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಜಪಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.” ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು “ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.
Verse 34
कोटित्रये ऽथ संपूर्णे देवः प्रीतमना भृशम् / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः
ಮೂರು ಕೋಟಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ದೇವನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಚಿತ್ತನಾಗಿ ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಬಂದು—“ನಾನು ವರದಾತ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
Verse 35
जपेयं कोटिमन्यां वै भूयो ऽपि तव तेजसा / इत्युक्ते भगवानाह न जप्तव्यं त्वया पुनः
ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ನಾನು ಇನ್ನೊಂದು ಕೋಟಿಯನ್ನೂ ಜಪಿಸಬಲ್ಲೆ.” ಆಗ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು—“ನೀನು ಮತ್ತೆ ಜಪ ಮಾಡಬಾರದು.”
Verse 36
अमरो जरया त्यक्तो मम पार्श्वगतः सदा / महागणपतिर्देव्याः पुत्रो भव महेश्वरः
ಜರೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಅಮರನು ಸದಾ ನನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ, ಅವನು ದೇವಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಮಹಾಗಣಪತಿಯಾಗಲಿ।
Verse 37
योगीश्वरो योगनेता गणानामीश्वरेश्वरः / सर्वलोकाधिपः श्रीमान् सर्वज्ञो मद्बलान्वितः
ಅವನು ಯೋಗಿಗಳ ಈಶ್ವರ, ಯೋಗದ ನಾಯಕ, ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಅಧೀಶ್ವರರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಾಧೀಶ್ವರ. ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಧಿಪತಿ—ಸರ್ವಜ್ಞ, ನನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತನು।
Verse 38
ज्ञानं तन्मामकं दिव्यं हस्तामलकवत् तव / आभूतसंप्लवस्थायी ततो यास्यसि मत्पदम्
ನನ್ನ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವು ನಿನಗೆ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮಲಕ ಫಲದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದು. ಭೂತಸಂಪ್ಲವ (ಪ್ರಳಯ) ತನಕ ಅದು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದು, ನಂತರ ನಿನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಪದಕ್ಕೆ (ಪರಮಧಾಮಕ್ಕೆ) ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು।
Verse 39
एतदुक्त्वा महादेवो गणानाहूय शङ्करः / अभिषेकेण युक्तेन नन्दीश्वरमयोजयत्
ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ ಮಹಾದೇವ ಶಂಕರನು ಗಣಗಳನ್ನು ಕರೆದು, ಯುಕ್ತವಾದ ಅಭಿಷೇಕವಿಧಿಯಿಂದ ನಂದೀಶ್ವರನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।
Verse 40
उद्वाहयामास च तं स्वयमेव पिनाकधृक् / मरुतां च शुभां कन्यां सुयशेति च विश्रुताम्
ಮತ್ತು ಪಿನಾಕಧೃಕ್ (ಶಿವ) ಸ್ವತಃ ಅವನಿಗೆ ಮರುತಗಳ ಶುಭ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು—‘ಸುಯಶಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದವಳನ್ನು—ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸಿದನು।
Verse 41
एतज्जप्येश्वरं स्थानं देवदेवस्य शूलिनः / यत्र तत्र मृतो मर्त्यो रुद्रलोके महीयते
ಇದು ಜಪ್ಯೇಶ್ವರನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನ—ದೇವದೇವನಾದ ಶೂಲಧಾರಿಯದು. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮನುಷ್ಯನು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Brahmā casts a mind-made cakra and instructs the sages to follow it; the place where its rim (nemi) breaks/wears away becomes the chosen land, remembered as Naimiṣa—linking sacred geography to a mythic etymology.
Brahmā prescribes a thousand-month sattra-sacrifice performed with faultless speech and mind; the narrative also emphasizes tapas, japa, and disciplined niyama as direct means to Śiva-darśana.
The chapter states that single acts—dāna (charity), tapas properly undertaken, bathing, and japa—purify sins accumulated across seven births, portraying the tīrtha as exceptionally potent.
Nandī performs sustained Rudra-mantra japa in successive koṭis with one-pointed faith; Śiva appears repeatedly as boon-giver, ultimately halting further japa and granting consecration, knowledge, and enduring proximity until dissolution.
The text concludes that any mortal who dies there is honored and exalted in Rudra’s world (Rudraloka), marking the site as a powerful locus of Shaiva soteriology.