Adhyaya 20
Śrāddha-Kāla-Nirṇaya: Proper Times, Nakṣatra Fruits, Tīrtha Merit, and Offerings for Ancestral Rites
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಭೋಗವೂ ಅಪವರ್ಗವೂ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಕಾರಕರ್ಮವಾಗಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಪಿಂಡಾನ್ವಾಹಾರ್ಯಕ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಗ್ರಾಹ್ಯ ತಿಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿಯ ನಿಷೇಧ (ಶಸ್ತ್ರಹತ ಮರಣಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ) ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಗ್ರಹಣ, ಮರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅಯನ, ವಿಷುವ, ವ್ಯತೀಪಾತ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಜನ್ಮದಿನ ಮುಂತಾದ ಕಾಮ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳು ವಿವರವಾಗಿವೆ. ನಕ್ಷತ್ರ, ವಾರ, ಗ್ರಹ, ತಿಥಿ ಆಧಾರಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಕಾಲಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧರ್ಮಕರ್ಮವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿತ್ಯ, ಕಾಮ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ, ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ, ವೃದ್ಧಿ/ಪಾರ್ವಣ, ಯಾತ್ರಾ, ಶುದ್ಧಿ, ದೈವಿಕ ಮೊದಲಾದ ಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ನಿಯಮಗಳೂ ಇವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ, ಪ್ರಯಾಗ, ಗಯಾ, ವಾರಾಣಸಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯ, ಪಿತೃ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಧಾನ್ಯ-ಫಲ-ಭೋಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच अथ श्राद्धममावास्यां प्राप्य कार्यं द्विजोत्तमैः / पिण्डान्वाहार्यकं भक्त्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
ಇತಿ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರಿ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ (ಆರಂಭ). ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಬಂದಾಗ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಿಂಡಾನ್ವಾಹಾರ್ಯಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅದು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ—ಎರಡರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 2
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं क्षीणे राजनि शस्यते / अपराह्ने द्विजातीनां प्रशस्तेनामिषेण च
ರಾಜನ ರಕ್ಷಣಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಪಿಂಡ-ಅನ್ವಾಹಾರ್ಯಕ ಶ್ರಾದ್ಧವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿಜರು ಇದನ್ನು ಅಪರಾಹ್ನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತ ಮಾಂಸದಿಂದಲೂ ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.
Verse 3
प्रतिपत्प्रभृति ह्यन्यास्तिथयः कृष्णपक्षके / चतुर्दशीं वर्जयित्वा प्रशस्ता ह्युत्तरोत्तराः
ಪ್ರತಿಪದದಿಂದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಇತರ ತಿಥಿಗಳು—ಚತುರ್ದಶಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು—ಪ್ರಶಸ್ತ. ಅವು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶುಭಕರವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 4
अमावास्याष्टकास्तिस्त्रः पौषमासादिषु त्रिषु / तिस्त्रश्चान्वष्टकाः पुण्या माघी पञ्चदशी तथा
ಪೌಷದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂರು ಅಷ್ಟಕಾ ಆಚರಣೆಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರು ಅನ್ವಷ್ಟಕಾ ದಿನಗಳೂ ಪುಣ್ಯಕರ; ಮಾಘದ ಪಂಚದಶಿಯೂ ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯಪ್ರದ.
Verse 5
त्रयोदशी मघायुक्ता वर्षासु तु विशेषतः / शस्यापाकश्राद्धकाला नित्याः प्रोक्ता दिने दिने
ವರ್ಷಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರಯುಕ್ತ ತ್ರಯೋದಶಿ ಪ್ರಶಸ್ತ. ಶಸ್ಯಪಾಕ-ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಇದು ದಿನೇದಿನೇ ನಿತ್ಯ ಯೋಗ್ಯಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 6
नैमित्तिकं तु कर्तव्यं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः / बान्धवानां च मरणे नारकी स्यादतो ऽन्यथा
ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ಬಂಧುಗಳ ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 7
काम्यानि चैव श्राद्धानि शस्यान्ते ग्रहणादिषु / अयने विषुवे चैव व्यतीपाते ऽप्यनन्तकम्
ಕಾಮ್ಯ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳು ಬೆಳೆಕಟಾವು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಣಾದಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿತ. ಅಯನ, ವಿಷುವ, ವ್ಯತೀಪಾತದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಿದರೆ ಅನಂತ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 8
संक्रान्त्यमक्षयं श्राद्धं तथा जन्मदिनेष्वपि / नक्षत्रेषु च सर्वेषु कार्यं काम्यं विशेषतः
ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಜನ್ಮದಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 9
स्वर्गं च लभते कृत्वा कृत्तिकासु द्विजोत्तमः / अपत्यमथ रोहिण्यां सौम्ये तु ब्रह्मवर्चसम्
ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಪುತ್ರಸಂಪತ್ತು, ಸೌಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸು—ವೇದತೇಜಸ್ಸು—ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 10
रौद्राणां कर्मणां सिद्धिमार्द्रायां शौर्यमेव च / पुनर्वसौ तथा भूमिं श्रियं पुष्ये तथैव च
ಆರ್ದ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ರೌದ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪುನರ್ವಸುವಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಲಾಭ, ಪುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ—ಸಮೃದ್ಧಿ—ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
Verse 11
सर्वान् कामांस्तथा सार्पे पित्र्ये सौभाग्यमेव च / अर्यम्णे तु धनं विन्द्यात् फाल्गुन्यां पापनाशनम्
ಸಾರ್ಪ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಪಿತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೌಭಾಗ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆರ್ಯಮನ್ನಲ್ಲಿ ಧನಲಾಭ, ಫಾಲ್ಗುನಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಪನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 12
ज्ञातिश्रैष्ठ्यं तथा हस्ते चित्रायां च बहून् सुतान् / वाणिज्यसिद्धिं स्वातौ तु विशाखासु सुवर्णकम्
ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ವಿಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಹಾಗೂ ಧನಸಂಪತ್ತು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 13
मैत्रे बहूनि मित्राणि राज्यं शाक्रे तथैव च / मूले कृषिं लभेद् यानसिद्धिमाप्ये समुद्रतः
ಮೈತ್ರ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಿತ್ರರು ದೊರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶಾಕ್ರ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಿದ್ಧಿಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಆಪ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 14
सर्वान् कामान् वैश्वदेवे श्रैष्ठ्यं तु श्रवणे पुनः / श्रविष्ठायां तथा कामान् वारुणे च परं बलम्
ವೈಶ್ವದೇವ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಿಷ್ಠಾ (ಧನಿಷ್ಠಾ) ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಇಷ್ಟಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ವಾರుణ (ಶತಭಿಷಜ) ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಬಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 15
अजैकपादे कुप्यं स्यादहिर्बुध्ने गृहं शुभम् / रेवत्यां बहवो गावो ह्यश्विन्यां तुरगांस्तथा / याम्ये ऽथ जीवनं तत् स्याद्यदि श्राद्धं प्रयच्छति
ಅಜೈಕಪಾದ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ನೀಡಿದರೆ ಪಾತ್ರೆ-ಉಪಕರಣಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ; ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಶುಭವಾದ ಮನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ರೇವತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಸುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ; ಅಶ್ವಿನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಕುದುರೆಗಳು. ಯಾಮ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 16
आदित्यवारे त्वारोग्यं चन्द्रे सौभाग्यमेव च / कौजे सर्वत्र विजयं सर्वान् कामान् बुधस्य तु
ಭಾನುವಾರ ಆರೋಗ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಸೋಮವಾರ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳವಾರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಜಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಬುಧವಾರ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 17
विद्यामभीष्टा जीवे तु धनं वै भार्गवे पुनः / शमैश्वरे लभेदायुः प्रतिपत्सु सुतान् शुभान्
ಗುರು ಬಲವಂತನಾಗಿರುವಾಗ ಜೀವಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿದ್ಯೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಶುಕ್ರ ಪ್ರಬಲವಾದರೆ ಧನಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶನಿಶಾಂತಿಯಿಂದ ದೀರ್ಘಾಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿಪತ್ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಶುಭ ಪುತ್ರರು ಲಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 18
कन्यकां वै द्वितीयायां तृतीयायां तु वन्दिनः / पशून्क्षुद्रांश्चतुर्थ्यां तु पञ्चम्यांशोभनान् सुतान्
ದ್ವಿತೀಯ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆ (ಯೋಗ್ಯ ವಧು) ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ತೃತೀಯದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುವ ವಂದಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಶುಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ; ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಶುಭ ಪುತ್ರರು ದೊರೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 19
षष्ट्यां द्यूतं कृषिं चापि सप्तम्यां लभते नरः / अष्टम्यामपि वाणिज्यं लभते श्राद्धदः सदा
ಷಷ್ಠಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನ ಮಾಡುವವನು ಜೂಜು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಲಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರಾದ್ಧದಾತನು ಸದಾ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 20
स्यान्नवम्यामेकखुरं दशम्यां द्विखुरं बहु / एकादश्यां तथा रूप्यं ब्रह्मवर्चस्विनः सुतान्
ನವಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಖುರ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದ್ವಿಖುರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪುತ್ರರು ಲಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 21
द्वादश्यां जातरूपं च रजतं कुप्यमेव च / ज्ञातिश्रैष्ठ्यं त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां तु क्रुप्रजाः / पञ्चदश्यां सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा
ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕುಪ್ಯ (ಲೋಹಧನ) ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಚತುರ್ಧಶಿಯಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಮಯ ಸಂತಾನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದಾತನು ಸದಾ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 22
तस्माच्छ्राद्धं न कर्तव्यं चतुर्दश्यां द्विजातिभिः / शस्त्रेण तु हतानां वै तत्र श्राद्धं प्रकल्पयेत्
ಆದ್ದರಿಂದ ಚತುರ್ದಶೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ಆದರೆ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹತರಾದವರಿಗಾಗಿ ಅದೇ ತಿಥಿಯಲ್ಲೇ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು.
Verse 23
द्रव्यब्राह्मणसंपत्तौ न कालनियमः कृतः / तस्माद् भोगापवर्गार्थं श्राद्धं कुर्युर्द्विजातयः
ದ್ರವ್ಯಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಲಭ್ಯತೆ ಇದ್ದಾಗ ಕಾಲನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೋಗವೂ ಅಪವರ್ಗವೂ—ಎರಡಕ್ಕೂ ದ್ವಿಜರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 24
कर्मारम्भेषु सर्वेषु कुर्यादाभ्युदयं पुनः / पुत्रजन्मादिषु श्राद्धं पार्वणं पर्वणि स्मृतम्
ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಆಭ್ಯುದಯಿಕ (ಮಂಗಳ) ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಪುತ್ರಜನ್ಮಾದಿ ಹರ್ಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪಾರ್ವಣ; ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾರ್ವಣ ಶ್ರಾದ್ಧವೇ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 25
अहन्यहनि नित्यं स्यात् काम्यं नैमित्तिकं पुनः / एकोद्दिष्टादि विज्ञेयं वृद्धिश्राद्धं तु पार्वणम्
ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ‘ನಿತ್ಯ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮತ್ತೆ ‘ಕಾಮ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ನೈಮಿತ್ತಿಕ’ ವಿಧಿಗಳೂ ಇವೆ. ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟಾದಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ತದನುಗುಣವಾಗಿ ಅರಿಯಬೇಕು; ‘ವೃದ್ಧಿ-ಶ್ರಾದ್ಧ’ವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾರ್ವಣವೇ (ಪೂರ್ಣ ಪಿತೃಅರ್ಪಣಗಳೊಂದಿಗೆ).
Verse 26
एतत् पञ्चविधं श्राद्धं मनुना परिकीर्तितम् / यात्रायां षष्ठमाख्यातं तत्प्रयत्नेन पालयेत्
ಈ ಐದು ವಿಧದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾಡುವ ಆರನೆಯದನ್ನೂ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ನಿಯಮವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
Verse 27
शुद्धये सप्तमं श्राद्धं ब्रह्मणा परिभाषितम् / दैविकं चाष्टमं श्राद्धं यत्कृत्वा मुच्यते भयात्
ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶ್ರಾದ್ಧದ ಏಳನೇ ವಿಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಂಟನೆಯದು ‘ದೈವಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧ’; ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 28
संध्यारात्र्योर्न कर्तव्यं राहोरन्यत्र दर्शनात् / देशानां च विशेषेण भवेत् पुण्यमनन्तकम्
ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕರ್ಮ ಮಾಡಬಾರದು—ರಾಹುವಿನ ದರ್ಶನ (ಗ್ರಹಣಲಕ್ಷಣ) ಕಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಪವಾದ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶೇಷ ದೇಶ-ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಅನಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 29
गङ्गायामक्षयं श्राद्धं प्रयागे ऽमरकण्टके / गायन्ति पितरो गाथां कीर्तयन्ति मनीषिणः
ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಪ್ರಯಾಗ ಮತ್ತು ಅಮರಕಂಟಕದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಸ್ವತಃ ಗಾಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 30
एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः / तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गायां व्रजेत्
ಶೀಲವಂತರೂ ಗುಣಸಂಪನ್ನರೂ ಆದ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸೇರಿರುವಾಗ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದರೂ ಗೋವಿನ ಸೇವೆ-ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೋದರೆ ಧರ್ಮಕರ್ತವ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 31
गयां प्राप्यानुषङ्गेण यदि श्राद्धं समाचरेत् / तारिताः पितरस्तेन स याति परमां गतिम्
ಗಯೆಗೆ ತಲುಪಿ—ಅನുഷಂಗದಿಂದಾದರೂ—ಯಾರಾದರೂ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ತನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 32
वराहपर्वते चैव गङ्गायां वै विशेषतः / वाराणस्यां विशेषेण यत्र देवः स्वयं हरः
ವರಾಹಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ದೇವ ಹರ (ಶಿವ) ಸాక్షಾತ್ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 33
गङ्गाद्वारे प्रभासे च बिल्वके नीलपर्वते / कुरुक्षेत्रे च कुब्जाम्रे भृगुतुङ्गे महालये
ಗಂಗಾದ್ವಾರ (ಹರಿದ್ವಾರ), ಪ್ರಭಾಸ, ಬಿಲ್ವಕ, ನೀಲಪರ್ವತ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಕುಬ್ಜಾಮ್ರ, ಭೃಗುತುಂಗ ಮತ್ತು ಮಹಾಲಯ—ಇವೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳು।
Verse 34
केदारे फल्गुतीर्थे च नैमिषारण्य एव च / सरस्वत्यां विशेषेण पुष्करेषु विशेषतः
ಕೇದಾರ, ಫಲ್ಗುತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸರಸ್ವತೀ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುಷ್ಕರಗಳಲ್ಲಿ—ಪುಣ್ಯಫಲ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 35
नर्मदायां कुशावर्ते श्रीशैले भद्रकर्णके / वेत्रवत्यां विपाशायां गोदावर्यां विशेषतः
ನರ್ಮದೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶಾವರ್ತದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಶೈಲದಲ್ಲಿ ಭದ್ರಕರ್ಣಕದಲ್ಲಿ, ವೇತ್ರವತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಪಾಶೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋದಾವರಿಯಲ್ಲಿ—ಈ ಪವಿತ್ರ ಜಲಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು।
Verse 36
एवमादिषु चान्येषु तीर्थेषु पुलिनेषु च / नदीनां चैव तीरेषु तुष्यन्ति पितरः सदा
ಹೀಗೆಯೇ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳ ಮರಳುಪಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದೀತೀರಗಳಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸುವ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಸದಾ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 37
व्रीहिभिश्च यवैर्माषैरद्भिर्मूलफलेन वा / श्यामाकैश्च यवैः शाकैर्नोवारैश्च प्रियङ्गुभिः / गौधूमैश्च तिलैर्मुद्गैर्मासं प्रीणयते पितॄन्
ಅಕ್ಕಿ, ಯವ, ಮಾಷ (ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ), ಜಲ, ಮೂಲ‑ಫಲ; ಶ್ಯಾಮಾಕ, ಯವ, ಶಾಕ, ನಿವಾರ ಧಾನ್ಯ, ಪ್ರಿಯಂಗು; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಧೂಮ, ಎಳ್ಳು, ಮುದ್ಗ (ಹೆಸರುಬೇಳೆ)—ಇವುಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಒಂದು ಮಾಸ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 38
आम्रान् पाने रतानिक्षून् मृद्वीकांश्च सदाडिमान् / विदार्याश्च भरण्डाश्च श्राद्धकाले प्रादपयेत्
ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು, ಕುಡಿಯಲು ಯೋಗ್ಯ ರಸವಿರುವ ಕಬ್ಬು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ದಾಳಿಂಬೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿದಾರಿ ಹಾಗೂ ಭರಣ್ಡ ಫಲಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 39
लाजान् मधुयुतान् दद्यात् सक्तून् शर्करया सह / दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन शृङ्गाटककशेरुकान्
ಜೇನು ಮಿಶ್ರಿತ ಲಾಜ (ಹೊರಿದ ಧಾನ್ಯ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ತು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶೃಂಗಾಟಕ (ಸಿಂಗಾಡಿ) ಮತ್ತು ಕಶೇರುಕ (ಭೋಜ್ಯ ಕಂದ)ಗಳನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು।
Verse 40
द्वौ मासौ मत्स्यमांसेन त्रीन् मासान् हारिणेनतु / औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनेह पञ्च तु
ಮೀನಿನ ಮಾಂಸದಿಂದ (ದೋಷ/ಅಶೌಚ) ಅವಧಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳು; ಹರಿಣ ಮಾಂಸದಿಂದ ಮೂರು; ಕುರಿ ಮಾಂಸದಿಂದ ನಾಲ್ಕು; ಪಕ್ಷಿ ಮಾಂಸದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಐದು ತಿಂಗಳು ಆಗುತ್ತದೆ।
Verse 41
षण्मासांश्छागमांसेन पार्षतेनाथ सप्त वै / अष्टावेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु
ಮೇಕೆ ಮಾಂಸದಿಂದ (ದೋಷ/ಅಶೌಚ) ಆರು ತಿಂಗಳು; ‘ಪಾರ್ಷತ’ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸದಿಂದ ಏಳು; ‘ವೇಣ’ ಮಾಂಸದಿಂದ ಎಂಟು; ‘ರೌರವ’ ಮಾಂಸದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳು ಆಗುತ್ತದೆ।
Verse 42
दशमासांस्तु तृप्यन्ति वराहमहिषामिषैः / शशकूर्मर्योर्मांसेन मासानेकादशैव तु
ವರಾಹ ಮತ್ತು ಮಹಿಷದ ಮಾಂಸದಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಶಶಕ ಮತ್ತು ಕೂರ್ಮದ ಮಾಂಸದಿಂದ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 43
संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन तु / वार्ध्रोणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी
ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷ ತೃಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹಾಲಿನಿಂದಲೂ, ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಪಾಯಸದಿಂದಲೂ. ಆದರೆ ವಾರ್ಧ್ರೋಣಸ (ವರಾಹ) ಮಾಂಸದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ತೃಪ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 44
कालशाकं महाशल्कं खङ्गलोहामिषं मधु / आनन्त्यायैव कल्पन्ते मुन्यन्नानि च सर्वशः
ಕಾಲಶಾಕ, ಮಹಾಶಲ್ಕ (ದೊಡ್ಡ ಮೀನು), ಖಂಗ-ಲೋಹದ ಮಾಂಸ, ಮಧು ಇತ್ಯಾದಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮುನಿಗಳ ಆಹಾರವೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ‘ಆನಂತ್ಯ’ ಅಂದರೆ ಅಸೀಮ ಫಲಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 45
क्रीत्वा लब्ध्वा स्वयं वाथ मृतानाहृत्य वा द्विजः / दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन तदस्याक्षयमुच्यते
ಖರೀದಿಸಿ, ದಾನವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಗಳಿಸಿ, ಅಥವಾ ಮೃತರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದದ್ದನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ—ದ್ವಿಜನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಫಲ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 46
पिप्पलीं क्रमुकं चैव तथा चैव मसूरकम् / कूष्माण्डालाबुवार्ताकान् भूस्तृणं सुरसं तथा
ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಕ್ರಮುಕ (ಅಡಿಕೆ) ಮತ್ತು ಮಸೂರಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ (ಬೂದು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ), ಆಲಾಬು (ಸೊರೆಕಾಯಿ), ವಾರ್ತಾಕ (ಬದನೆಕಾಯಿ), ಭೂಸ್ತೃಣ ಮತ್ತು ಸುರಸಾ (ತುಳಸಿ) ಕೂಡ।
Verse 47
कुसुम्भपिण्डमूलं वै तन्दुलीयकमेव च / राजमाषांस्तथा क्षीरं माहिषं च विवर्जयेत्
ಕುಸುಂಭ ಪಿಂಡಮೂಲ, ತಂದುಲೀಯಕ ಸೊಪ್ಪು, ರಾಜಮಾಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಷಿಯ ಹಾಲು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।
Verse 48
कोद्रवान् कोविदारांश्चपालक्यान् मरिचांस्तथा / वर्जयेत् सर्वयत्नेन श्राद्धकाले द्विजोत्तमः
ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ಸರ್ವಯತ್ನದಿಂದ ಕೋದ್ರವ, ಕೋವಿದಾರ ಪುಷ್ಪ/ಫಲ, ಪಾಲಕ್ಯ ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮರಿ್ಚವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।
Frequently Asked Questions
The dark-fortnight tithis from pratipat onward are commended, progressively auspicious, with caturdaśī generally prohibited; however, for those slain by weapons, śrāddha may be performed on caturdaśī.
It presents a multi-type framework: nitya (daily), kāmya (desire-motivated), naimittika (occasion-specific), plus ekoddiṣṭa-related forms, vṛddhi/pārvaṇa, a travel form, a purification form, and daivika. This taxonomy governs intention, eligibility, timing, and expected phala (results), aligning ritual with both social dharma and liberation-oriented merit.
Saṃkrānti days are explicitly said to give inexhaustible merit, and the chapter also praises eclipses, solstices, equinoxes, and vyatīpāta conjunctions as exceptionally fruitful occasions for kāmya rites.
The Gaṅgā is singled out for inexhaustible fruit, and sites such as Prayāga, Amarakantaka, Gayā, Varāha Mountain, Gaṅgādvāra (Haridvāra), Prabhāsa, Kurukṣetra, Kedāra, Phalgu-tīrtha, Naimiṣāraṇya, Sarasvatī, Puṣkara, Narmadā locations, Śrīśaila, and especially Vārāṇasī are praised.
Recommended items include rice, barley, black gram, sesame, wheat, green gram, roots/fruits, and various fruits (mango, sugarcane juice, grapes, pomegranate), along with specific preparations (parched grain with honey, saktu with sugar, water-chestnut, tubers). Items to avoid include kusumbha root, tandulīyaka greens, rāja-māṣa, buffalo milk, kodo millet, kovidāra blossoms/pods, pālakya greens, and black pepper.