Adhyaya 10
The True Liṅga as Formless Brahman — Self-Luminous Īśa and the Yoga of Liberation
ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಸಮಾಪ್ತಿಯ ನಂತರ ಈಶ್ವರ-ಗೀತೆಯ ಉಪದೇಶ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನ್ ಪರಮ ‘ಲಿಂಗ’ವು ಭೌತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲ, ಗುಣಾತೀತ ನಿರಾಕಾರ-ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಬ್ರಹ್ಮವೇ—ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದು; ವಿಭೇದರಹಿತ ನಿರ್ಮಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಪ್ರಭು ಸ್ವಾತ್ಮರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಿದ್ಧ ಯೋಗಿ ಅದ್ವೈತ ಧ್ಯಾನದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೋ—ಒಂದನ್ನು ಒಂದಾಗಿಯೂ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಾಗಿಯೂ ದರ್ಶಿಸಿ—ಅಂತರ್ಮುಖ, ಶಾಂತ, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ. ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನಿರ್ವಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯ, ಕೈವಲ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರಗಳಿಂದ ಹೇಳಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಶಿವ/ಮಹಾದೇವ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ-ಅಗ್ನಿಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸದ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಜ್ಯೋತಿಯ ಉಪಮೆಯಿಂದ ಅತೀತತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಉಪಾಯ-ನಿಯಮ-ಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿ-ಯೋಗಸ್ಥೈರ್ಯ ಸಮನ್ವಯದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) नवमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अलिङ्गमेकमव्यक्तं लिङ्गं ब्रह्मेति निश्चितम् / स्वयञ्ज्योतिः परं तत्त्वं परे व्योम्नि व्यवस्थितम्
ಇತಿ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರಗೀತೆಯ ನವಮ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತಿ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಒಂದೇ ನಿರ್ಲಿಂಗ, ಅವ್ಯಕ್ತ ತತ್ತ್ವವೇ ನಿಜವಾದ ‘ಲಿಂಗ’; ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅದು ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಪರತತ್ತ್ವ, ಪರವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ (ಪರಮ ಚಿದಾಕಾಶದಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 2
अव्यक्तं कारणं यत्तदक्षरं परमं पदम् / निर्गुणं शुद्धविज्ञानं तद् वै पश्यन्ति सूरयः
ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಕಾರಣತತ್ತ್ವವೇ ಅಕ್ಷರ, ಪರಮಪದ; ಗುಣಾತೀತವೂ ಶುದ್ಧವಿಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವೂ ಆದ ಅದನ್ನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 3
तन्निष्ठाः शान्तसंकल्पा नित्यं तद्भावभाविताः / पश्यन्ति तत् परं ब्रह्म यत्तल्लिङ्गमिति श्रुतिः
ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠಿತರಾದವರು, ಶಾಂತಸಂಕಲ್ಪರು, ನಿತ್ಯವೂ ಅದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಭಾವಿತರಾಗಿರುವವರು—ಅವರು ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ‘ಅದೇ ಅದರ (ನಿಜ) ಲಿಂಗ.’
Verse 4
अन्यथा नहि मां द्रष्टुं शक्यं वै मुनिपुङ्गवाः / नहि तद् विद्यते ज्ञानं यतस्तज्ज्ञायते परम्
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಓ ಮುನಿಪುಂಗವರೇ, ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಿಸುವಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲ.
Verse 5
एतत्तत्परमं ज्ञानं केवलं कवयो विदुः / अज्ञानमितरत् सर्वं यस्मान्मायामयं जगत्
ಇದೇ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ—ಕವಿಗಳು (ಋಷಿಗಳು) ಇದನ್ನೇ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಜ್ಞಾನ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಮಾಯಾಮಯವಾಗಿದೆ.
Verse 6
यज्ज्ञानं निर्मलं सूक्ष्मं निर्विकल्पं यदव्ययम् / ममात्मासौ तदेवेमिति प्राहुर्विपश्चितः
ಯಾವ ಜ್ಞಾನವು ನಿರ್ಮಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯವೋ—ಅದೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾರುತ್ತಾರೆ।
Verse 7
ये ऽप्यनेकं प्रपश्यन्ति ते ऽपि पश्यन्ति तत्परम् / आश्रिताः परमां निष्ठां बुद्ध्वैकं तत्त्वमव्ययम्
ಅನೇಕತೆಯನ್ನು ನೋಡುವವರೂ ಸಹ ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪರಮ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಅವ್ಯಯವಾದ ಏಕ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 8
ये पुनः परमं तत्त्वमेकं वानेकमीश्वरम् / भक्त्या मां संप्रपश्यन्ति विज्ञेयास्ते तदात्मकाः
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪರಮ ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುವವರು—ಏಕ ಈಶ್ವರನಾಗಿ ಅಥವಾ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ ಈಶ್ವರನಾಗಿ—ಅವರು ತದಾತ್ಮಕರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 9
साक्षादेव प्रपश्यन्ति स्वात्मानं परमेश्वरम् / नित्यानन्दं निर्विकल्पं सत्यरूपमिति स्थितिः
ಅವರು ಸాక్షಾತ್ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲೇ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ನಿತ್ಯಾನಂದ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ; ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ।
Verse 10
भजन्ते परमानन्दं सर्वगं यत्तदात्मकम् / स्वात्मन्यवस्थिताः शान्ताः परे ऽव्यक्ते परस्य तु
ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ಶಾಂತರಾಗಿ, ಅಂತರ್ಮುಖರಾಗಿ ಅವರು ಆ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅದು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ತದಾತ್ಮಕ; ಪರಮದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಪರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ।
Verse 11
एषा विमुक्तिः परमा मम सायुज्यमुत्तमम् / निर्वाणं ब्रह्मणा चैक्यं कैवल्यं कवयो विदुः
ಇದೇ ಪರಮ ವಿಮುಕ್ತಿ—ನನ್ನೊಡನೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಯುಜ್ಯ. ಇದೇ ನಿರ್ವಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಏಕ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈವಲ್ಯ ಎಂದು ಋಷಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 12
तस्मादनादिमध्यान्तं वस्त्वेकं परमं शिवम् / स ईश्वरो महादेवस्तं विज्ञाय विमुच्यते
ಆದ್ದರಿಂದ ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ ಏಕ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವಾದ ಪರಮಶಿವನನ್ನು ತಿಳಿ. ಅವನೇ ಈಶ್ವರ, ಮಹಾದೇವ; ಅವನನ್ನು ಅರಿತರೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 13
न तत्र सूर्यः प्रविभातीह चन्द्रो न नक्षत्राणि तपनो नोत विद्युत् / तद्भासेदमखिलं भाति नित्यं तन्नित्यभासमचलं सद्विभाति
ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಚಂದ್ರನೂ ಅಲ್ಲ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಅಲ್ಲ; ಮಿಂಚೂ ಅಲ್ಲ, ಲೋಕಾಗ್ನಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಆ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿಯ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಅಚಲ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 14
नित्योदितं संविदा निर्विकल्पं शुद्धं बृहन्तं परमं यद्विभाति / अत्रान्तरं ब्रह्मविदो ऽथ नित्यं पश्यन्ति तत्त्वमचलं यत् स ईशः
ನಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ—ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರ್ಮಲ, ಮಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಪರಮ—ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದರು ಈ ಅಂತರಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಅಚಲ ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಅವನೇ ಈಶನು.
Verse 15
नित्यानन्दममृतं सत्यरूपं शुद्धं वदन्ति पुरुषं सर्ववेदाः / तदेवेदमिति प्रणवेनेशितारं धायायन्ति वेदार्थविनिश्चितार्थाः
ಸರ್ವ ವೇದಗಳು ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು ನಿತ್ಯಾನಂದ, ಅಮೃತ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪರಮ ಶುದ್ಧನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಅದೇ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ವೇದಾರ್ಥನಿಶ್ಚಿತರು ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಮೂಲಕ ಈಶ್ವರನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 16
न भूमिरापो न मनो न वह्निः प्राणो ऽनिलो गगनं नोत बुद्धिः / न चेतनो ऽन्यत् परमाकाशमध्ये विभाति देवः शिव एव केवलः
ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಜಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸೂ ಇಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಪ್ರಾಣವೂ ಇಲ್ಲ, ವಾಯುವೂ ಇಲ್ಲ, ಆಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಬುದ್ಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಚೇತನ ತತ್ತ್ವವೂ ಇಲ್ಲ. ಪರಮಾಕಾಶಸ್ವರೂಪ ಸತ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ದೇವ ಶಿವನೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶಿವನೇ ಏಕಮಾತ್ರ.
Verse 17
इत्येतदुक्तं परमं रहस्यं ज्ञानामृतं सर्ववेदेषु गूढम् / जानाति योगी विजने ऽथ देशे युञ्जीत योगं प्रयतो ह्यजस्रम्
ಹೀಗೆ ಈ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು—ಸರ್ವ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿರುವ ಜ್ಞಾನಾಮೃತ. ಯೋಗಿ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
Frequently Asked Questions
It defines the true liṅga as the formless, unmanifest Brahman—self-luminous Supreme Reality—rather than a merely external symbol; the ‘sign’ (liṅga) is the Śruti-indicated mark of the Absolute itself.
The chapter presents realization as directly beholding the Supreme Lord as one’s own Self (Ātman): liberation is abiding as that ever-blissful, construction-free Truth, expressed as oneness with Brahman (brahmaikatā) and kaivalya.
Yes. It affirms that devotees who behold the Supreme clearly—either as the one Lord or as the Lord in many forms—are established in the Supreme Truth, indicating a convergence of bhakti with the non-dual culmination.
It recommends disciplined, uninterrupted yoga—ideally in solitude—along with inward stabilization, contemplation of the Supreme, and meditation on the Lord through the pranava (Oṁ).