
Cosmic Night, Nārāyaṇa as Brahmā, and the Varāha Raising of the Earth
ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಉಪಸಂಹಾರ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಕಥನವು ಪ್ರಳಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ—ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಏಕರಸ, ನಿಶ್ಚಲ ಮಹಾಸಾಗರ; ಅಲ್ಲಿ ಗತಿಯೂ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಪರಮಪುರುಷ ನಾರಾಯಣ, ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಜಲಗಳ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದವನು. ‘ನಾರಾಯಣ’ ಪದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ—ನಾರಾ ಎಂದರೆ ಜಲಗಳು, ಅಯನ ಎಂದರೆ ಆಶ್ರಯ/ನಿವಾಸ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಹಸ್ರಯುಗಪರಿಮಿತ ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಕಾರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿಗೆ ನಿಮಿತ್ತಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿ ರಸಾತಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ದಂಷ್ಟ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗುಣ-ಸಗುಣ ಸಮನ್ವಯ—ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಾಯೆ, ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ, ಗುಣಗಳು, ಅವತಾರಗಳು—ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ಅವಳನ್ನು ಸಮತಲಗೊಳಿಸಿ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ದಗ್ಧ ಲೋಕಗಳ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ ಮನಸ್ಸು ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच आसीदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / शान्तवातादिकं सर्वं न प्रज्ञायत किञ्चन
ಇತಿ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದ ಪಂಚಮ ಅಧ್ಯಾಯ. ಶ್ರೀಕೂರ್ಮನು ನುಡಿದನು—ಒಂದೇ ಭಯಂಕರ ಏಕಾರ್ಣವವಿತ್ತು, ವಿಭಾಗರಹಿತವೂ ತಮೋಮಯವೂ; ವಾಯು ಮೊದಲಾದವುಗಳೆಲ್ಲ ಶಾಂತ, ಏನೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ।
Verse 2
एकार्णवे तदा तस्मिन् नष्टे स्थावरजङ्गमे / तदा समभवद् ब्रह्मा सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात्
ಆ ಏಕಾರ್ಣವದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗಿ ಅದು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಸಹಸ್ರಪಾತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು।
Verse 3
सहस्त्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णस्त्वतीन्द्रियः / ब्रह्मा नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा
ಸಹಸ್ರಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ ಪುರುಷನು, ರುಕ್ಮವರ್ಣನೂ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತನೂ ಆದವನು—ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಗ ಜಲದಲ್ಲಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದನು।
Verse 4
इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं नारायणं प्रति / ब्रह्मस्वरूपिणं देवं जगतः प्रभवाप्ययम्
ಇಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಕುರಿತು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ—“ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ದೇವನು ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಭವವೂ ಲಯವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ।”
Verse 5
आपो नारा इति प्रोक्ता नाम्ना पूर्वमिति श्रुतिः / अयनं तस्य ता यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः
ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಜಲಗಳು (ಆಪಃ) ಹಿಂದೆ ‘ನಾರಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಅವೇ ಅವನ ಅಯನ—ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ನಿವಾಸ—ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 6
तुल्यं युगसहस्त्रस्य नैशं कालमुपास्य सः / शर्वर्यन्ते प्रकुरुते ब्रह्मत्वं सर्गकारणात्
ಸಹಸ್ರ ಯುಗಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಆ ರಾತ್ರಿಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಆ ಮಹಾರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರಣನಾಗಿ ಅವನು ಪುನಃ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
ततस्तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम् / अनुमानात् तदुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः
ಆಮೇಲೆ ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಅಂತರ್ಲೀನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಚಿಂತನೆಯ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 8
जलक्रीडासु रुचिरं वाराहं रुपमास्थितः / अधृष्यं मनसाप्यन्यैर्वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम्
ಜಲಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸುಂದರವಾದ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಇತರರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ—ವಾಕ್ಸ್ವರూప ಬ್ರಹ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ।
Verse 9
पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविश्य च रसातलम् / दंष्ट्रयाभ्युज्जहारैनामात्माधारो धराधरः
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಅವನು ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ತನ್ನ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ತಂದನು—ಸರ್ವಾತ್ಮಾಧಾರ, ಲೋಕಧಾರಕ।
Verse 10
दृष्ट्वा दंष्ट्राग्रविन्यस्तां पृथिवीं प्रथितपौरुषम् / अस्तुवञ्जनलोकस्थाः सिद्धा ब्रह्मर्षयो हरिम्
ದಂಷ್ಟ್ರೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿ—ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರಾಕ್ರಮಿಯನಾದ—ಜನಲೋಕಸ್ಥ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।
Verse 11
ऋषय ऊचुः नमस्ते देवदेवाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने / पुरुषाय पुराणाय शाश्वताय जयाय च
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ದೇವದೇವ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಆದಿಪುರುಷ, ಪುರಾತನ, ಶಾಶ್ವತ ಹಾಗೂ ಜಯಸ್ವರೂಪನೇ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ।
Verse 12
नमः स्वयंभुवे तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने / नमो हिरण्यगर्भाय वेधसे परमात्मने
ಸ್ವಯಂಭೂ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸರ್ವಾರ್ಥವೇದಿ ನಿಮಗೆ ನಮಃ; ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ವೇಧಸ್ ಹಾಗೂ ಪರಮಾತ್ಮನೆ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 13
नमस्ते वासुदेवाय विष्णवे विश्वयोनये / नारायणाय देवाय देवानां हितकारिणे
ವಾಸುದೇವ, ವಿಷ್ಣು—ವಿಶ್ವಯೋನಿ—ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾರಾಯಣ ದೇವ, ದೇವರ ಹಿತಕಾರಿಯೇ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ।
Verse 14
नमो ऽस्तु ते चतुर्वक्त्रे शार्ङ्गचक्रासिधारिणे / सर्वभूतात्मभूताय कूटस्थाय नमो नमः
ಚತುರ್ಮುಖನೇ, ಶಾರ್ಙ್ಗಧನು, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ ಧಾರಿಯೇ ನಿಮಗೆ ನಮಃ; ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಕೂಟಸ್ಥ ಅವಿಕಾರಿಯೇ ನಿಮಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮ।
Verse 15
नमो वेदरहस्याय नमस्ते वेदयोनये / नमो बुद्धाय शुद्धाय नमस्ते ज्ञानरूपिणे
ವೇದರಹಸ್ಯಸ್ವರೂಪನೇ ನಿಮಗೆ ನಮಃ, ವೇದಯೋನಿಯೇ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಬುದ್ಧ (ಪ್ರಬುದ್ಧ) ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧನೇ ನಿಮಗೆ ನಮಃ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನೇ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ।
Verse 16
नमो ऽस्त्वानन्दरूपाय साक्षिणे जगतां नमः / अनन्तायाप्रमेयाय कार्याय करणाय च
ಆನಂದಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ನಮಃ. ಅನಂತ, ಅಪ್ರಮೇಯ—ಕಾರ್ಯವೂ ಕಾರಣವೂ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 17
नमस्ते पञ्चबूताय पञ्चभूतात्मने नमः / नमो मूलप्रकृतये मायारूपाय ते नमः
ಪಂಚಮಹಾಭೂತಸ್ವರೂಪನೇ ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಪಂಚಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ. ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮಾಯಾರೂಪನೇ ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 18
नमो ऽस्तु ते वराहाय नमस्ते मत्स्यरूपिणे / नमो योगाधिगम्याय नमः सकर्षणाय ते
ವರಾಹಸ್ವರೂಪನೇ ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಮತ್ಸ್ಯರೂಪಿಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಯೋಗದಿಂದ ಅಧಿಗಮ್ಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಹೇ ಸಂಕರ್ಷಣ, ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 19
नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं त्रिधाम्ने दिव्यतेजसे / नमः सिद्धाय पूज्याय गुणत्रयविभाविने
ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಸ್ವರೂಪನೇ ನಿನಗೆ ನಮಃ; ತ್ರಿಧಾಮಾಧಿಪತಿ, ದಿವ್ಯತೇಜಸ್ವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಿದ್ಧ, ಪೂಜ್ಯ, ತ್ರಿಗುಣವಿಭಾವಕನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 20
तमो ऽस्त्वादित्यवर्णाय नमस्ते पद्मयोनये / नमो ऽमूर्ताय मूर्ताय माधवाय नमो नमः
ಆದಿತ್ಯವರ್ಣನೇ, ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮಸ್ಸು ದೂರವಾಗಲಿ; ಪದ್ಮಯೋನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಮೂರ್ತವೂ ಮೂರ್ತವೂ ಆದ ಮಾಧವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಃ.
Verse 21
त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव लयमेष्यति / पालयैतज्जगत् सर्वं त्राता त्वं शरणं गति
ಹೇ ಪ್ರಭು! ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುವುದು. ಈ ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ರಕ್ಷಿಸು; ನೀನೇ ತ್ರಾತ, ಶರಣು, ಪರಮಗತಿ.
Verse 22
इत्थं स भगवान् विष्णुः सनकाद्यैरभिष्टुतः / प्रसादमकरोत् तेषां वराहवपुरीश्वरः
ಈ ರೀತಿ ಸನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು—ವರಾಹವಪುರಿಯ ಈಶ್ವರ—ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
Verse 23
ततः संस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीपतिः / मुमोच रूपं मनसा धारयित्वा प्रिजापतिः
ನಂತರ ಭೂಪತಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಂದು, ಆ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Verse 24
तस्योपरि जलौघस्य महती नौरिव स्थिता / विततत्वाच्च देहस्य न मही याति संप्लवम्
ಆ ಭಾರೀ ಜಲಪ್ರವಾಹದ ಮೇಲಾಗಿ ಮಹಾ ಭೂಮಿ ವಿಶಾಲ ನೌಕೆಯಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿತು; ಅವನ ದೇಹವು ವ್ಯಾಪಕ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಲಿಲ್ಲ.
Verse 25
पृथिवीं तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद् गिरीन् / प्राक्सर्गदग्धानखिलांस्ततः सर्गे ऽदधन्मनः
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಮಮಾಡಿ ಯಥಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಂದು, ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪೂರ್ವಸೃಷ್ಟಿಯ ದಹನದಿಂದ ಕರಕಲಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದನು.
It derives the name from the Vedic designation of the primordial waters as “nārā,” and states that because those waters are His resting-place (ayana), He is remembered as Nārāyaṇa—Lord who abides in and transcends the cosmic waters.
Creation and dissolution are attributed to the one Supreme Lord who is simultaneously Brahman (beyond senses and conceptual grasp) and the operative cause as Brahmā; the hymn’s language of Māyā, guṇas, and Paramātman implies that individual beings arise within conditioned manifestation while the Lord remains the immutable ground and inner Self of all.