Adhyaya 4

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे तृतीयो ऽध्यायः सूत उवाच श्रुत्वाऽश्रमविधिं कृत्सनमृषयो हृष्टमानसाः / नमस्कृत्य हृषीकेशं पुनर्वचनमब्रुवन्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆಶ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಋಷಿಗಳು ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಕರಾದರು; ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡಿದರು.

Verse 2

मुनय ऊचुः भाषितं भवता सर्वं चातुराश्रम्यमुत्तमम् / इदानीं श्रोतुमिच्छामो यथा संभवते जगत्

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಚಾತುರಾಶ್ರಮ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಈಗ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 3

कुतः सर्वमिदं जातं कस्मिंश्च लयमेष्यति / नियन्ता कश्च सर्वेषां वदस्व पुरुषोत्तम

ಇದೆಲ್ಲವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುವುದು? ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ನಿಯಂತ ಯಾರು? ಓ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಹೇಳು.

Verse 4

श्रुत्वा नारायणो वाक्यमृषीणां कूर्मरूपधृक् / प्राह गम्भीरया वाचा भूतानां प्रभवाप्ययौ

ಋಷಿಗಳ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೂರ்மರೂಪಧಾರಿ ನಾರಾಯಣನು ಗಂಭೀರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 5

श्रीकूर्म उवाच महेश्वरः परो ऽव्यक्तश्चतुर्व्यूहः सनातनः / अनन्तश्चाप्रमेयश्च नियन्ता विश्वतोमुखः

ಶ್ರೀಕೂರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಮಹೇಶ್ವರನು ಪರಮ; ಅವ್ಯಕ್ತ, ಸನಾತನ, ಚತುರ್ವ್ಯೂಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು. ಅವನು ಅನಂತ, ಅಪ್ರಮೇಯ, ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ನಿಯಂತಾ, ವಿಶ್ವತೋಮುಖನು।

Verse 6

अव्यक्तं कारणं यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् / प्रधानं प्रकृतिश्चेति यदाहुस्तत्त्वचिन्तकाः

ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಕಾರಣತತ್ತ್ವವು ನಿತ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಸತ್-ಅಸತ್ ಎರಡೂ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ; ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕರು ಅದನ್ನು ‘ಪ್ರಧಾನ’ ಅಥವಾ ‘ಪ್ರಕೃತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 7

गन्धवर्णरसैर्हेनं शब्दस्पर्शविवर्जितम् / अजरं ध्रुवमक्षय्यं नित्यं स्वात्मन्यवस्थितम्

ಅವನು ಗಂಧ, ವರ್ಣ, ರಸಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಹ್ಯನು; ಆದರೆ ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದವನು. ಅಜ, ಅಜರ, ಧ್ರುವ, ಅಕ್ಷಯ—ನಿತ್ಯ ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 8

जगद्योनिर्महाभूतं परं ब्रह्म सनातनम् / विग्रहः सर्वभूतानामात्मनाधिष्ठितं महत्

ಸನಾತನ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೇ ಜಗತ್ತಿನ ಯೋನಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಭೂತ; ಅದೇ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಆಧಾರವಾದ ವಿಗ್ರಹಸ್ವರೂಪ—ಆತ್ಮದಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ।

Verse 9

अनाद्यन्तमजं सूक्ष्मं त्रिगुणं प्रभवाप्ययम् / असांप्रतमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे समवर्तत

ಆ ಬ್ರಹ್ಮ ಅನಾದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ, ಅಜ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ತ್ರಿಗುಣಮಯ, ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಭವ-ಲಯಕಾರಣ. ಇಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ, ಅವಿಜ್ಞೇಯ; ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಇತ್ತು.

Verse 10

गुणसाम्ये तदा तस्मिन् पुरुषे चात्मनि स्थिते / प्राकृतः प्रलयो ज्ञेयो यावद् विश्वसमुद्भवः

ಗುಣಗಳು ಸಮ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿ, ಪುರುಷ—ಆತ್ಮ—ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಕೃತ ಪ್ರಳಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ವಿಶ್ವವು ಮತ್ತೆ ಉದ್ಭವಿಸುವವರೆಗೆ ಅದು ಇರುತ್ತದೆ.

Verse 11

ब्राह्मी रात्रिरियं प्रोक्ता अहः सृष्टिरुदाहृता / अहर्न विद्यते तस्य न रात्रिर्ह्युपचारतः

ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ‘ರಾತ್ರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲವನ್ನು ಅವನ ‘ದಿನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿ ದಿನವೂ ಇಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ—ಇವು ಕೇವಲ ಉಪಚಾರಮಾತ್ರ.

Verse 12

निशान्ते प्रतिबुद्धो ऽसौ जगदादिरनादिमान् / सर्वभूतमयो ऽव्यक्तो ह्यन्तर्यामीश्वरः परः

ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಜಾಗೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಜಗತ್ತಿನ ಆದಿಕಾರಣ, ಅನಾದಿ. ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಮಯ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಮತ್ತು ಒಳಗಿರುವ ಪರಮೇಶ್ವರ—ಅಂತರ್ಯಾಮಿ—ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 13

प्रकृतिं पुरुषं चैव प्रविश्याशु महेश्वरः / क्षोभयामास योगेन परेण परमेश्वरः

ಮಹೇಶ್ವರ—ಪರಮೇಶ್ವರ—ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ತನ್ನ ಪರಮ ಯೋಗದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 14

यथा मदो नरस्त्रीणां यथा वा माधवो ऽनिलः / अनुप्रविष्टः क्षोभाय तथासौ योगमूर्तिमान्

ಯಥಾ ಮದವು ನರ-ನಾರಿಯರ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸುವದೋ, ಯಥಾ ಮಾಧವನ ವಸಂತವಾಯು ಒಳನುಗ್ಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕದಡುವದೋ, ತಥಾ ಯೋಗಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ಆ ಪರಮತತ್ತ್ವವು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದೇಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಕ್ಷೋಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

स एव क्षोभको विप्राः क्षोभ्यश्च परमेश्वरः / स संकोचविकासाभ्यां प्रधानत्वे ऽपि च स्थितः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸುವವನೂ, ಕ್ಷೋಭ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಸಂಕುಚನ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ ಎಂಬ ಎರಡರ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಧಾನ (ಪ್ರಕೃತಿ) ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

प्रधानात् क्षोभ्यमाणाच्च तथा पुंसः पुरातनात् / प्रादुरासीन्महद् बीजं प्रधानपुरुषात्मकम्

ಕ್ಷೋಭಿತವಾದ ಪ್ರಧಾನ (ಪ್ರಕೃತಿ)ದಿಂದಲೂ, ಆ ಪುರಾತನ ಪುರುಷ (ಚೈತನ್ಯ)ದಿಂದಲೂ, ಪ್ರಧಾನ-ಪುರುಷ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಹಾಬೀಜ ‘ಮಹತ್’ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 17

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा प्रबुद्धिः ख्यातिरीश्वरः / प्रज्ञाधृतिः स्मृतिः संविदेतस्मादिति तत् स्मृतम्

ಅವನು ‘ಮಹಾನಾತ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಮತಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಪ್ರಬುದ್ಧಿ, ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ. ಅವನೇ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಧೃತಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿತ್—ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಾಮಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 18

वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः / त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महतः संबभूव ह

ಮಹತ್‌ನಿಂದ ಈ ತ್ರಿವಿಧ ಅಹಂಕಾರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನ ‘ವೈಕಾರಿಕ’, ರಜಃಪ್ರಧಾನ ‘ತೈಜಸ’, ಮತ್ತು ತಮಃಪ್ರಧಾನ ‘ಭೂತಾದಿ’।

Verse 19

अहङ्कारो ऽबिमानश्च कर्ता मन्ता च स स्मृतः / आत्मा च पुद्गलो जीवो यतः सर्वाः प्रवृत्तयः

ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನವೆಂಬವು ತಾನೇ ಕರ್ತಾ ಹಾಗೂ ಮನ್ತಾ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದೇ ಆತ್ಮ, ಪುದ್ಗಲ, ಜೀವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 20

पञ्चभूतान्यहङ्कारात् तन्मात्राणि च जज्ञिरे / इन्द्रियाणि तथा देवाः सर्वं तस्यात्मजं जगत्

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳು ಜನಿಸಿದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅದರ ಸಂತಾನರೂಪವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ.

Verse 21

मनस्त्वव्यक्तजं प्रोक्तं विकारः प्रथमः स्मृतः / येनासौ जायते कर्ता भूतादींश्चानुपश्यति

ಮನಸ್ಸು ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಜನಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಪ್ರಥಮ ವಿಕಾರವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೂಲಕ ಜೀವನು ತಾನೇ ಕರ್ತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಭೂತಾದಿ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

वैकारिकादहङ्कारात् सर्गो वैकारिको ऽभवत् / तैजसानीन्द्रियाणि स्युर्देवा वैकारिका दश

ವೈಕಾರಿಕ (ಸಾತ್ತ್ವಿಕ) ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ವೈಕಾರಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ತೈಜಸ (ರಾಜಸ) ಅಂಶದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳಾದ ಹತ್ತು ದೇವರುಗಳು ವೈಕಾರಿಕರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 23

एकादशं मनस्तत्र स्वगुणेनोभयात्मकम् / भूततन्मात्रसर्गो ऽयं भूतादेरभवन् प्रजाः

ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ಸ್ವಗುಣದಿಂದ ದ್ವೈತಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭೂತ-ತನ್ಮಾತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ; ಭೂತಾದಿ ಮೂಲದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಉಂಟಾದರು.

Verse 24

भूतादिस्तु विकुर्वाणः शब्दमात्रं ससर्ज ह / आकाशं शुषिरं तस्मादुत्पन्नं शब्दलक्षणम्

ಭೂತಾದಿ (ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರ) ವಿಕಾರಗೊಂಡು ಶಬ್ದ-ತನ್ಮಾತ್ರವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಅದರಿಂದ ಶಬ್ದಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ, ಶೂಷಿರ ಹಾಗೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಆಕಾಶವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.

Verse 25

आकाशस्तु विकुर्वाणः स्पर्शमात्रं ससर्ज ह / वायुरुत्पद्यते तस्मात् तस्य स्पर्शो गुणो मतः

ಆಕಾಶವು ವಿಕಾರಗೊಂಡು ಸ್ಪರ್ಶ-ತನ್ಮಾತ್ರವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ವಾಯು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವೇ ಅದರ ಗುಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

वायुश्चापि विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह / ज्योतिरुत्पद्यते वायोस्तद्रूपगुणमुच्यते

ವಾಯುವೂ ವಿಕಾರಗೊಂಡು ರೂಪ-ತನ್ಮಾತ್ರವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯುವಿನಿಂದ ಜ್ಯೋತಿ (ಅಗ್ನಿ/ತೇಜಸ್ಸು) ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ; ರೂಪವೇ ಅದರ ಗುಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 27

ज्योतिश्चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह / संभवन्ति ततो ऽम्भांसि रसाधाराणि तानि तु

ಜ್ಯೋತಿಯೂ (ತೇಜಸ್ಸು) ವಿಕಾರಗೊಂಡು ರಸ-ತನ್ಮಾತ್ರವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ನೀರುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ—ಅವು ರಸಾಧಾರವಾದ ನೀರುಗಳು.

Verse 28

आपश्चापि विकुर्वन्त्यो गन्धमात्रं ससर्जिरे / संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः

ನೀರೂ ವಿಕಾರಗೊಂಡು ಗಂಧ-ತನ್ಮಾತ್ರವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದ ಸಂಘಾತ (ಘನತೆ/ಠೋಸತ್ವ) ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗಂಧವೇ ಅದರ ಗುಣವೆಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 29

आकाशं शब्दमात्रं यत् स्पर्शमात्रं समावृणोत् / द्विगुणस्तु ततो वायुः शब्दस्पर्शात्मको ऽभवत्

ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏಕಮಾತ್ರ ಗುಣ ಶಬ್ದ; ಅದು ಸ್ಪರ್ಶಗುಣದಿಂದ ಆವೃತವಾದಾಗ, ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶ ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಣಗಳಿರುವ ವಾಯು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 30

रूपं तथैवाविशतः शब्दस्पर्शौ गुणावुभौ / त्रिगुणः स्यात् ततो वह्निः स शब्दस्पर्शरूपवान्

ನಂತರ ರೂಪವೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ತದನಂತರ ತ್ರಿಗುಣವಾದ ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ) ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶ-ರೂಪವಂತನು.

Verse 31

शब्द स्पर्शश्च रूपं च रसमात्रं समाविशन् / तस्माच्चतुर्गुणा आपो विज्ञेयास्तु रसात्मिकाः

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ ಮತ್ತು ರಸ-ತನ್ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ತದನಂತರ ಆಪಃ (ಜಲ) ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಚತುರ್ಗುಣ, ರಸಾತ್ಮಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 32

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धं समाविशन् / तसमात् पञ्चगुणा भूमिः स्थूला भूतेषु शब्द्यते

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ ಇವೆಲ್ಲ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಪಂಚಗುಣವಾದ ಭೂಮಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥೂಲವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 33

शान्ता घोराश्च मूढाश्च विशेषास्तेन ते स्मृताः / परस्परानुप्रवेशाद् धारयन्ति परस्परम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಶಾಂತ, ಘೋರ, ಮೂಢ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪರಸ್ಪರ ಅನುಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅವು ಒಂದೊಂದು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 34

एते सप्त महात्मानो ह्यन्योन्यस्य समाश्रयात् / नाशक्नुवन् प्रजाः स्त्रष्टुमसमागम्य कृत्स्नशः

ಈ ಏಳು ಮಹಾತ್ಮರು ಪರಸ್ಪರಾಶ್ರಯದಿಂದಲೇ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದಾಗುವ ತನಕ ಅವರು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 35

पुरुषाधिष्ठितात्वाच्च अव्यक्तानुग्रहेण च / महादादयो विशेषान्ता ह्मण्डमुत्पादयन्ति ते

ಪುರುಷನ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದಲೂ ಅವ್ಯಕ್ತ (ಪ್ರಕೃತಿ)ಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ, ಮಹತ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಿಶೇಷ ತತ್ತ್ವಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ತತ್ತ್ವಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೆಂಬ ಅಂಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 36

एककालसमुत्पन्नं जलबुद्बुदवच्च तत् / विशेषेभ्यो ऽण्डमभवद् बृहत् तदुदकेशयम्

ಅದು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಬ್ಬುಳಿಯಂತೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ವಿಶೇಷ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಮಹತ್ತಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಅಂಡವು ಉಂಟಾಗಿ, ಆ ಮಹಾ ಅಂಡವು ಜಲಗಳ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿತು.

Verse 37

तस्मिन् कार्यस्य करणं संसिद्धिः परमेष्ठिनः / प्राकृते ऽण्डे विवृत्तः स क्षेत्रज्ञो ब्रह्मसंज्ञितः

ಆ ಅಂಡದೊಳಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ಸಾಧನಗಳೂ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸಂಕಲ್ಪದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಪ್ರಾಕೃತ ಅಂಡದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ವ್ಯಕ್ತನಾಗಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 38

स वै शरीरी प्रथमः स वै पुरुष उच्यते / आदिकर्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्तत

ಅವನೇ ಮೊದಲ ದೇಹಧಾರಿ; ಅವನೇ ‘ಪುರುಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಭೂತಗಳ ಆದಿಕರ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 39

यमाहुः पुरुषं हंसं प्रधानात् परतः स्थितम् / हिरण्यगर्भं कपिलं छन्दोमूर्ति सनातनम्

ಅವನನ್ನು ಪರಮಪುರುಷ—ಹಂಸ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಪ್ರಧಾನ (ಪ್ರಕೃತಿ)ಕ್ಕಿಂತ ಪರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನೇ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಕಪಿಲ, ಛಂದೋಮೂರ್ತಿ ಸನಾತನನು।

Verse 40

मेरुरुल्बमभूत् तस्य जरायुश्चापि पर्वताः / गर्भोदकं समुद्राश्च तस्यासन् परमात्मनः

ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಮೇರು ಗರ್ಭಕೋಶ (ಉಲ್ಬ) ಆಯಿತು; ಪರ್ವತಗಳು ಆವರಣಝಿಲ್ಲೆಗಳು (ಜರಾಯು) ಆದವು; ಸಮುದ್ರಗಳು ಅವನ ಗರ್ಭೋದಕ—ಗರ್ಭಜಲ—ಆದವು।

Verse 41

तस्मिन्नण्डे ऽभवद् विश्वं सदेवासुरमानुषम् / चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

ಆ ಅಂಡದೊಳಗೆ ದೇವ-ಅಸುರ-ಮಾನವರೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಚಂದ್ರ-ಆದಿತ್ಯರು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯುವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 42

अद्भिर्दशगुणाभिश्च बाह्यतो ऽण्डं समावृतम् / आपो दशगुणेनैव तेजसा बाह्यतो वृताः

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಹೊರಗಿನಿಂದ ದಶಗುಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಆ ಜಲವೂ ದಶಗುಣವಾಗಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ತೇಜಸ್ಸು (ಅಗ್ನಿ) ಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 43

तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुनावृतम् / आकाशेनावृतो वायुः खं तु भूतादिनावृतम्

ತೇಜಸ್ಸು ದಶಗುಣವಾಗಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ವಾಯು ಆಕಾಶದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಆಕಾಶವು ಭೂತಾದಿ—ತತ್ತ್ವಗಳ ಆದಿಕಾರಣ—ದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 44

भूतादिर्महता तद्वदव्यक्तेनावृतो महान् / एते लोका महात्मनः सर्वतत्त्वाभिमानिनः

ಹೇ ಮಹಾತ್ಮನೇ! ಭೂತಾದಿ ತತ್ತ್ವಸಮೂಹವು ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹತ್ತೂ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೇ ಉದಾರಹೃದಯ! ಈ ಲೋಕಗಳು ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ.

Verse 45

वसन्ति तत्र पुरुषास्तदात्मानो व्यवस्थिताः / ईश्वरा योगधर्माणो ये चान्ये तत्त्वचिन्तकाः

ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು—ಅದೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ—ದೃಢವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಈಶ್ವರಸ್ವರೂಪರು ಹಾಗೂ ಇತರ ತತ್ತ್ವಚಿಂತಕ ಮುನಿಗಳೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 46

सर्वज्ञाः शान्तरजसो नित्यं मुदितमानसाः / एतैरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्

ಅವರು ಸರ್ವಜ್ಞರು; ರಜೋಗುಣದ ಅಶಾಂತಿ ಶಮನಗೊಂಡಿದೆ; ಮನಸ್ಸು ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರಸನ್ನ ಹಾಗೂ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಮುನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ಅಂಡ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ) ಏಳು ಪ್ರಾಕೃತ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 47

एतावच्छक्यते वक्तुं मायैषा गहना द्विजाः / एतत् प्राधानिकं कार्यं यन्मया बीजमीरितम् / प्रजापतेः परा मूर्तिरितीयं वैदिकी श्रुतिः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಇಷ್ಟಷ್ಟೇ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ—ಈ ಮಾಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಹನ. ಇದು ಪ್ರಧಾನ (ಪ್ರಕೃತಿ) ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯ; ನಾನು ಹೇಳಿದ ಆ ಬೀಜವೇ ಇದು. ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಇದೇ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪರಮ ಮೂರ್ತಿ ಎಂದು.

Verse 48

ब्रह्माण्डमेतत् सकलं सप्तलोकतलान्वितम् / द्वितीयं तस्य देवस्य शरीरं परमेष्ठिनः

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು—ಸಪ್ತ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ತಲಲೋಕಗಳೊಂದಿಗೆ—ಆ ದಿವ್ಯ ಪರಮೇಶ್ವರ (ಪರಮೇಷ್ಠಿನ್)ನ ಎರಡನೆಯ ದೇಹವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 49

हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा वै कनकाण्डजः / तृतीयं भगवद्रूपं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ, ಕನಕಾಂಡಜನಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು; ವೇದಾರ್ಥವೇದಿನರು ಅವನನ್ನು ಭಗವಂತನ ತೃತೀಯ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 50

रजोगुणमयं चान्यद् रूपं तस्यैव धीमतः / चतुर्मुखः स भगवान् जगत्सृष्टौ प्रवर्तते

ಆ ಪರಮ ಧೀಮಂತನ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ ರಜೋಗುಣಮಯ; ಅವನೇ ಚತುರ್ಮುಖ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 51

सृष्टं च पाति सकलं विश्वात्मा विश्वतोमुखः / सत्त्वं गुणमुपाश्रित्य विष्णुर्विश्वेश्वरः स्वयम्

ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣು—ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ವಿಶ್ವಾತ್ಮ, ವಿಶ್ವತೋಮುಖ—ಸತ್ತ್ವಗುಣವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 52

अन्तकाले स्वयं देवः सर्वात्मा परमेश्वरः / तमोगुणं समाश्रित्य रुद्रः संहरते जगत्

ಅಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದೇ ದೇವ—ಪರಮೇಶ್ವರ, ಸರ್ವಾತ್ಮ—ತಮೋಗುಣವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ರುದ್ರನಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

एको ऽपि सन्महादेवस्त्रिधासौ समवस्थितः / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः / एकधा स द्विधा चैव त्रिधा च बहुधा पुनः

ಶುಭ ಮಹಾದೇವನು ನಿಜವಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಧಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸೃಷ್ಟಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಲಯ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಗುಣಯುಕ್ತನಂತೆ ತೋರುವನು; ಆದರೂ ಅವನು ನಿರ್ಗುಣ, ನಿರಂಜನ. ಅವನು ಏಕ; ಮತ್ತೆ ದ್ವಿಧಾ, ತ್ರಿಧಾ ಹಾಗೂ ಪುನಃ ಬಹುಧಾ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

योगेश्वरः शरीराणि करोति विकरोति च / नानाकृतिक्रियारूपनामवन्ति स्वलीलया

ಯೋಗೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಯಿಂದ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವುಗಳಿಗೆ ನಾನಾವಿಧ ರೂಪ, ಕ್ರಿಯೆ, ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 55

हिताय चैव भक्तानां स एव ग्रसते पुनः / त्रिधा विभज्य चात्मानं त्रैकाल्ये संप्रवर्तते / सृजते ग्रसते चैव वीक्षते च विशेषतः

ಭಕ್ತರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನೇ ಮತ್ತೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತ್ರಿಧಾ ವಿಭಜಿಸಿ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೇತನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 56

यस्मात् सृष्ट्वानुगृह्णाति ग्रसते च पुनः प्रजाः / गुणात्मकत्वात् त्रैकाल्ये तस्मादेकः स उच्यते

ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ನಂತರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗುಣಗಳ ಸಾರಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ—ಅವನು ಏಕನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 57

अग्रे हिरण्यगर्भः स प्रादुर्भूतः सनातनः / आदित्वादादिदेवो ऽसौ अजातत्वादजः स्मृतः

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸನಾತನ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು. ಆದಿತ್ವದಿಂದ ಅವನು ಆದಿದೇವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅಜಾತತ್ವದಿಂದ ‘ಅಜ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 58

पातियस्मात् प्रजाः सर्वाः प्रजापतिरिति स्मृतः / देवेषु च महादेवो माहदेव इति स्मृतः

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ‘ಪ್ರಜಾಪತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ದೇವರಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಮಹಾದೇವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ‘ಮಾಹಾದೇವ’ ಎಂದೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 59

बृहत्त्वाच्च स्मृतो ब्रह्मा परत्वात् परमेश्वरः / वशित्वादप्यवश्यत्वादीश्वरः परिभाषितः

ಅವರ ಬೃಹತ್ತ್ವದಿಂದ ಅವರು ‘ಬ್ರಹ್ಮಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಪರತ್ವದಿಂದ ‘ಪರಮೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಪತ್ಯವಿದ್ದು ಯಾರ ವಶಕ್ಕೂ ಒಳಗಾಗದ ಕಾರಣ ಅವರು ‘ಈಶ್ವರ’ ಎಂದು ನಿರ್ವಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 60

ऋषिः सर्वत्रगत्वेन हरिः सर्वहरो यतः / अनुत्पादाच्च पूर्वत्वात् स्वयंभूरिति स स्मृतः

ಸರ್ವತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರು ‘ಋಷಿ’; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹರಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ‘ಹರಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಜನನವಿಲ್ಲದವರಾಗಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ‘ಸ್ವಯಂಭೂ’—ಸ್ವಯಂಜಾತ—ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 61

नराणामयनो यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः / हरः संसारहरणाद् विभुत्वाद् विष्णुरुच्यते

ಎಲ್ಲ ನರರ ಆಶ್ರಯವೂ ಪರಮ ಗತಿಯೂ (ಅಯನ) ಅವರೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸಾರವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ‘ಹರ’; ಸರ್ವವ്യാപಿ ವಿಭುತ್ವದಿಂದ ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂದು ಉಚ್ಯತೆ.

Verse 62

भगवान् सर्वविज्ञानादवनादोमिति स्मृतः / सर्वज्ञः सर्वविज्ञानात् सर्वः सर्वमयो यतः

ಸರ್ವವಿಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರು ‘ಭಗವಾನ್’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ‘ಓಂ’ ಕೂಡ. ಸರ್ವವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವರು ‘ಸರ್ವಜ್ಞ’; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದಲ್ಲೂ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ‘ಸರ್ವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 63

शिवः स निर्मलो यस्माद् विभुः सर्वगतो यतः / तारणात् सर्वदुः खानां तारकः परिगीयते

ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಳಂಕರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ‘ಶಿವ’; ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ‘ವಿಭು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ವ ದುಃಖಗಳಿಂದ ದಾಟಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರು ‘ತಾರಕ’—ಉದ್ಧಾರಕ—ಎಂದು ಪರಿಗೀಯತೆ.

Verse 64

बहुनात्र किमुक्तेन सर्वं ब्रह्ममयं जगत् / अनेकभेदभिन्नस्तु क्रीडते परमेश्वरः

ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಮಯವಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅನೇಕ ಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 65

इत्येष प्राकृतः सर्गः संक्षेपात् कथितो मया / अबुद्धिपूर्वको विप्रा ब्राह्मीं सृष्टिं निबोधत

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಕೃತ ಸರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ।