
Prayāga-māhātmya — The Greatness of Prayāga and the Discipline of Pilgrimage
ಅವಿಮುಕ್ತದ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನಿಂದ ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಶೋಕಗ್ರಸ್ತ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ನೀಡಿದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಹಿಂಸಾಪಾಪದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ರಾಜನು ಶುದ್ಧಿಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಪರಮ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮತ್ತು ರುದ್ರರು ಅಧಿಷ್ಠಾತೃಗಳಾಗಿ ಇದ್ದು ದೇವತೆಗಳು ಗಂಗಾ–ಯಮುನಾ ಸಂಗಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದರ್ಶನ, ನಾಮಕೀರ್ತನ, ಸ್ಮರಣ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥದ ಮಣ್ಣು-ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದವರೆಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಫಲಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಮರಣವು ವಿಶೇಷ ಪಾವನವೆಂದು ಹಾಗೂ ಪರಲೋಕಗತಿಗಳು (ಸ್ವರ್ಗ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ, ರಾಜತ್ವರೂಪ ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಧರ್ಮರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಪವಿತ್ರ ದೋಆಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಮಿ/ಗ್ರಾಮದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು, ನಿಂದಿತವಾಗಿದ್ದು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾನದ ಮಹಿಮೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತ ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುವಿನ ದಾನ, ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿ ಮುಂದಿನ ತೀರ್ಥ-ಆಚಾರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः माहात्म्यमविमुक्तस्य यथावत् तदुदीरितम् / इदानीं तु प्रयागस्य माहात्म्यं ब्रूहि सुव्रत
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು। ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಅವಿಮುಕ್ತದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ। ಈಗ, ಹೇ ಸುವ್ರತ, ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು।
Verse 2
यानि तीर्थानि तत्रैव विश्रुतानि महान्ति वै / इदानीं कथयास्माकं सूत सर्वार्थविद् भवान्
ಹೇ ಸೂತನೇ! ನೀನು ಸರ್ವಾರ್ಥವಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮಹಾನ್ ತೀರ್ಥಗಳು ಯಾವುವೋ, ಅವನ್ನು ಈಗ ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು।
Verse 3
सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे विस्तरेण ब्रवीमि वः / प्रयागस्य च माहात्म्यं यत्र देवः पितामहः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳೇ, ಕೇಳಿರಿ; ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು, ಅಲ್ಲಿ ದೇವ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 4
मार्कण्डेयेन कथितं कौन्तेयाय महात्मने / यथा युधिष्ठिरायैतत् तद्वक्ष्ये भवतामहम्
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಕೌಂತೇಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನೇ ನಾನು ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 5
निहत्य कौरवान सर्वान् भ्रातृभिः सह पार्थिवः / शोकेन महाताविष्टा मुमोह स युधिष्ठिरः
ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕೌರವರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮಹಾಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು।
Verse 6
अचिरेणाथ कालेन मार्कण्डेयो महातपाः / संप्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे स तिष्ठति
ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ರಾಜದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು।
Verse 7
द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान् द्रुतम् / मार्कण्डेयो द्रष्टुमिच्छंस्त्वामास्ते द्वार्यसौ मुनिः
ದ್ವಾರಪಾಲನು ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ತಕ್ಷಣ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು—“ಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸಿ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।”
Verse 8
त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परम् / स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने
ಆಗ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ಮಹಾಮುನಿ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ।”
Verse 9
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् / अद्य मे पितरस्तुष्टास्त्वयि तुष्टे महामुने
ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಯಿತು, ಇಂದು ನನ್ನ ಕುಲವು ಉದ್ಧಾರವಾಯಿತು. ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾದರು।
Verse 10
सिंहासनमुपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः / युधिष्ठिरो महात्मेति पूजयामास तं मुनिम्
ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಮುನಿಯ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನ, ಪೂಜೆ ಮೊದಲಾದ ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ‘ಮಹಾತ್ಮ’ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು।
Verse 11
मार्कण्डेयस्ततस्तुष्टः प्रोवाच स युधिष्ठिरम् / किमर्थं मुह्यसे विद्वन् सर्वं ज्ञात्वाहमागतः
ನಂತರ ತೃಪ್ತನಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—‘ಹೇ ವಿದ್ಯವಂತನೇ, ನೀನು ಏಕೆ ಮರುಳಾಗುತ್ತೀ? ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।’
Verse 12
ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्याह महामुनिम् / कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषैः
ನಂತರ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—‘ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ; ಯಾವುದರಿಂದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?’
Verse 13
निहता वहवो युद्धे पुंसो निरपराधिनः / अस्माभिः कौरवैः सार्धं प्रसङ्गान्मुनिपुङ्गव
ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವ, ಸಂದರ್ಭದ ಬಂಧನದಿಂದ ನಾವು ಕೌರವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಿರಪರಾಧ ಪುರುಷರು ಹತರಾದರು।
Verse 14
येन हिंसासमुद्भूताज्जन्मान्तरकृतादपि / मुच्यते पातकादस्मात् तद् भवान् वक्तुमर्हति
ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಪಾಪದಿಂದ—ಅದು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದದ್ದಾದರೂ—ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ನೀವು ಹೇಳಬೇಕು।
Verse 15
मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन् महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत् / प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पापनाशनम्
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ ಭಾರತಕುಲೋದ್ಭವನೇ! ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು. ಪ್ರಯಾಗಗಮನವು ನರರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪಾಪನಾಶಕ.
Verse 16
तत्र देवो महादेवो रुद्रो विश्वामरेश्वरः / समास्ते भगवान् ब्रह्मा स्वयंभूरपि दैवदैः
ಅಲ್ಲಿ ದೇವಾಧಿದೇವ ಮಹಾದೇವ—ರುದ್ರ, ವಿಶ್ವಾಮರೇಶ್ವರ—ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಯಂಭೂ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 17
युधिष्ठिर उवाच भगवञ्च्छ्रोतुमिच्छामि प्रयागगमने फलम् / मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानामपि किं फलम्
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ಪ್ರಯಾಗಗಮನದ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರ ಗತಿ ಏನು? ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೂ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?
Verse 18
ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां तु किं फलम् / भवता विदितं ह्येतत् तन्मे ब्रूहि नमो ऽस्तु ते
ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರಿ. ಇದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದದ್ದೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿರಿ—ನಮಸ್ಕಾರ ನಿಮಗೆ।
Verse 19
मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स या चेष्टा यच्च तत्फलम् / पुरा महर्षिभिः सम्यक् कथ्यमानं मया श्रुतम्
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸ, ಯಾವ ವಿಧದ ಆಚರಣಾ-ಚೇಷ್ಟೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
Verse 20
एतत् प्रजापतिक्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् / अत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
ಇದು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ; ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯರು.
Verse 21
तत्र ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः / बहून्यन्यानि तीर्थानि सर्वपापापहानि तु
ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ; ಅವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವು.
Verse 22
कथितुं नेह शक्नोमि बहुवर्षशतैरपि / संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्येह कीर्तनम्
ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ವಿವರಿಸಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯಾಗದ ಕೀರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.
Verse 23
षष्टिर्धनुः सहस्त्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् / यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः
ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಧನುರ್ಧರರು ಸದಾ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗೆ)ಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ. ಏಳು ಅಶ್ವಗಳ ರಥಾರೂಢನಾದ ಸವಿತಾ (ಸೂರ್ಯದೇವ) ನಿತ್ಯ ಯಮುನೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 24
प्रयागे तु विशेषेण स्वयं वसति वासवः / मण्डलं रक्षति हरिः सर्वदेवैश्च सम्मितम्
ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಸವನು (ಇಂದ್ರನು) ಸ್ವಯಂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಸರ್ವ ದೇವರಿಂದ ಸಮ್ಮತವಾದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಮಂಡಲವನ್ನು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 25
न्यग्रोधं रक्षते नित्यं शूलपाणिर्महेश्वरः / स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्
ಶೂಲಪಾಣಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ನಿತ್ಯ ನ್ಯಗ್ರೋಧ (ಅರಳಿ/ಬನಿಯನ್) ವೃಕ್ಷವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವರುಗಳು ಆ ಶುಭವಾದ, ಸರ್ವಪಾಪಹರ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 26
स्वकर्मणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् / स्वल्पं स्वल्पतरं पापं यदा तस्य नराधिप / प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्
ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಜೀವನು ಆ ಪರಮಪದವನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾಪವೂ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 27
दर्शनात् तस्य तीर्थस्य नाम संकीर्तनादपि / मुत्तिकालम्भनाद् वापि नरः पापात् प्रमुच्यते
ಆ ತೀರ್ಥದ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ, ಅದರ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನೆಯಿಂದಲೂ, ಅಥವಾ ಅದರ ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 28
पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र येषां मध्ये तु जाह्नवी / प्रयागं विशतः पुंसः पापं नश्यति तत्क्षणात्
ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಅಲ್ಲಿ ಐದು ಕುಂಡಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗೆ) ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವನ ಪಾಪವು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 29
योजनानां सहस्त्रेषु गङ्गां यः स्मरते नरः / अपि दुष्कृतकर्मासौ लभते परमां गतिम्
ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು, ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 30
कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति / तथोपस्पृश्य राजेन्द्र स्वर्गलोके महीयते
ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ, ದರ್ಶನದಿಂದ ಮಂಗಳದರ್ಶನ; ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಸ್ಪೃಶಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 31
व्याधितो यदि वा दीनः क्रूद्धो वापि भवेन्नरः / गङ्गायमुनमासाद्य त्यजेत् प्राणान् प्रयत्नतः
ರೋಗಪೀಡಿತನಾಗಲಿ, ದೀನನಾಗಲಿ, ಕ್ರೋಧಿತನಾಗಲಿ—ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ಸಂಗಮವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮನುಷ್ಯನು ದೃಢಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 32
दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर्विमानैर्भानुवर्णिभिः / ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति मुनिपुङ्गवाः
ದೀಪ್ತ ಕಂಚನ ವರ್ಣದಂತೆ, ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಇಷ್ಟಕಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಮುನಿಪುಂಗವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 33
सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः / वराङ्गनासमाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणः
ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ದಿವ್ಯ ಸೌಧಗಳಿಂದ, ನಾನಾ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವರಾಂಗನರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಆ ಶುಭಲಕ್ಷಣನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 34
गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते / यावन्न स्मरते जन्म तापत् स्वर्गे महीयते
ಗೀತ-ವಾದ್ಯಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ನಿದ್ರಿತನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪೂರ್ವಜನ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸದವರೆಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಸ್ಮರಣೆ ಉದಯಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ದುಃಖತಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 35
तस्मात् स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा नरोत्तम / हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले
ಆದುದರಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಆ ನರೋತ್ತಮನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮೃದ್ಧ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 36
तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात् तत्र गच्छति / देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे
ಅದೇ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಸ್ಮರಣದಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಿ ‘ಹೋಗುವ’ ಫಲ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ—ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಲಿ.
Verse 37
प्रयागं स्मरमाणस्तु यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति मुनिपुङ्गवाः
ಮುನಿಪುಂಗವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಲೇ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 38
सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी / ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र लोके स गच्छति
ಅವನು ಆ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ಅಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಭೂಮಿ ಸ್ವರ್ಣಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಆ ಧಾಮವನ್ನೇ ಅವನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
Verse 39
स्त्रीसहस्त्राकुले रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे / मोदते मुनिभिः सार्धं स्वकृतेनेह कर्मणा
ಮಂದಾಕಿನಿಯ ಶುಭ, ರಮ್ಯ ತೀರದಲ್ಲಿ—ಸಹಸ್ರ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 40
सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः / ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बुद्वीपपतिर्भवेत्
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗಂಧರ್ವರು ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ; ದೇವತೆಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಪತನಗೊಂಡು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 41
ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः / गुणवान् वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः / कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः
ಆದುದರಿಂದ ಶುಭಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಚಿಂತಿಸುವವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಗುಣವಂತನಾಗಿ, ಧನಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ—ಮತ್ತು ಕರ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ ಮೂಲಕ ಸತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 42
गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु ग्रामं प्रतीच्छति / सुवर्णमथ मुक्तां वा तथैवान्यान् प्रतिग्रहान्
ಆದರೆ ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅಥವಾ ಚಿನ್ನ, ಮುತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ—ಆ ಸ್ವೀಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ದೋಷಕರವೆಂದು ನಿಂದಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 43
स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा / निष्फलं तस्य तत् तीर्थं यावत् तत्फलमश्नुते
ಸ್ವಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ, ದೇವತಾರ್ಚನೆಗಾಗಲಿ—ಅದರ ಫಲವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವವರೆಗೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆ ತೀರ್ಥವು ಫಲರಹಿತವಾದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ।
Verse 44
अतस्तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च / निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत्
ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಿಜನು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ, ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಯೋಗ್ಯ ದಾನ ಅಥವಾ ಲಾಭವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ಎಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಮಿತ್ತಗಳಲ್ಲೂ ಶೌಚಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು.
Verse 45
कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति / स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां चैलकण्ठां पयस्विनीम्
ಯಾರು ಕಪಿಲಾ, ಪಾಟಲವರ್ಣದ ಹಾಲುಳ್ಳ ಧೇನುವನ್ನು—ಸುವರ್ಣ ಶೃಂಗಗಳು, ರೌಪ್ಯ ಖುರಗಳು, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ—ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮಹಾಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 46
यावद् रोमाणि तस्या वै सन्ति गात्रेषु सत्तम / तावद् वर्षसहस्त्राणि रुद्रलोके महीयते
ಹೇ ಸತ್ತಮನೇ! ಆ ಧೇನುವಿನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ರೋಮಗಳಿವೆಯೋ, ಅಷ್ಟು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಾತನು ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
The chapter repeatedly prioritizes Prayāga-centered practices—especially smaraṇa (remembrance), darśana (beholding), nāma-kīrtana (chanting the name), and snāna (bathing)—stating that even subtle sins are destroyed through remembering Prayāga and contact with its sacred earth and waters.
Dying there after bathing is said to lead to heaven without return to rebirth, while departing from life remembering Prayāga is declared to lead to Brahmaloka; the text also describes eventual fall from Svarga upon merit’s exhaustion, followed by auspicious rebirth (including royal sovereignty).
It treats the interfluvial region as exceptionally sanctified and warns that receiving villages/wealth there is blameworthy; such conduct can obstruct the promised fruit of pilgrimage until rectified, so a dvija is urged to remain vigilant about purity and right conduct at tīrthas.