Adhyaya 31
Kapardeśvara at Piśācamocana — Liberation of a Piśāca and the Brahmapāra Hymn
ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಮಾಪ್ತಿಯ ನಂತರ ಸೂತನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಋಷಿಗಳು ಗುರುವನ್ನು ವಂದಿಸಿ ಪಿಶಾಚಮೋಚನ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ಅವಿನಾಶಿ ಲಿಂಗ ‘ಕಪರ್ದೇಶ್ವರ’ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಭಯಾನಕವಾದರೂ ಬೋಧಕವಾದ ಘಟನೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ—ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಹುಲಿ ಒಂದು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ; ತಕ್ಷಣ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಟನೆ, ಗಣಪರಿವಾರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸಂಭವಿಸಿ ಸ್ಥಳದ ಅಪೂರ್ವ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಜೈಮಿನಿ ಮೊದಲಾದವರು ಅಚ್ಯುತ/ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕಪರ್ದೇಶ್ವರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಸರು—ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪನಾಶ, ವಿಘ್ನನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ದೃಷ್ಟಾಂತ: ತಪಸ್ವಿ ಶಂಕುಕರ್ಣನಿಗೆ ಹಸಿದ ಪಿಶಾಚನು ಎದುರಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೂ ಪೂಜೆ-ದಾನವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣ ತಾನು ಪತಿತನಾದೆನು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಶಂಕುಕರ್ಣನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಕಪರ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದಿವ್ಯರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ರುದ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವೇದಸ್ವರೂಪ ಮಂಡಲವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಶಂಕುಕರ್ಣನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಪಾರ’ ಎಂಬ ವೇದಾಂತ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹಾಡಿ ಅದ್ವೈತ ಜ್ಞಾನಾನಂದಸ್ವರೂಪ ಲಿಂಗದ ಪ್ರಕಟನೆ ಕಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಶ್ರವಣ-ಪಠಣದ ಫಲಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागेत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच समाभाष्य मुनीन् धीमान् देवदेवस्य शूलिनः / जगाम लिङ्गं तद् द्रष्टुं कपर्देश्वरमव्ययम्
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮுப்பತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಮುನಿಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸಂಭಾಷಿಸಿ, ಆ ಧೀಮಂತನು ದೇವದೇವ ಶೂಲಿನನ ಅವ್ಯಯ ಕಪರ್ದೇಶ್ವರ ಲಿಂಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
Verse 2
स्नात्वा तत्र विधानेन तर्पयित्वा पितॄन् द्विजाः / पिशाचमोचने तीर्थे पूजयामास शूलिनम्
ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ, ದ್ವಿಜರು ‘ಪಿಶಾಚಮೋಚನ’ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶೂಲಿನನಾದ (ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ) ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
Verse 3
तत्राश्चर्यमपश्यंस्ते मुनयो गुरुणा सह / मेनिरे क्षेत्रमाहात्म्यं प्रणेमुर्गिरिशं हरम्
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮುನಿಗಳು ಗುರುವರ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡರು. ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಗಿರೀಶನಾದ ಹರನಿಗೆ (ಶಿವನಿಗೆ) ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.
Verse 4
कश्चिदभ्याजगामेदं शार्दूलो घोररूपधृक् / मृगीमेकां भक्षयितुं कपर्देश्वरमुत्तमम्
ಆಗ ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಹುಲಿ, ಒಂದು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಲು, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಪರ್ದೇಶ್ವರ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
Verse 5
तत्र सा भीतहृदया कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणम् / धावमाना सुसंभ्रान्ता व्याघ्रस्य वशमागता
ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಭೀತಿಹೃದಯಳಾಗಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅತಿಸಂಭ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಓಡುತ್ತಾ ವ್ಯಾಘ್ರನ ವಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು।
Verse 6
तां विदार्य नखैस्तीक्ष्णैः शार्दूलः सुमहाबलः / जगाम चान्यं विजनं देशं दृष्ट्वा मुनीश्वरान्
ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಖಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಚೀರಿ, ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಘ್ರನು ಮುನೀಶ್ವರರನ್ನು ಕಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ನಿರ್ಜನ ದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।
Verse 7
मृतमात्रा च सा बाला कपर्देशाग्रतो मृगी / अदृश्यत महाज्वाला व्योम्नि सूर्यसमप्रभा
ಆ ಬಾಲ ಮೃಗಿ ಮೃತಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಕಪರ್ದೇಶನ ಮುಂದೆಯೇ ಕುಸಿದಳು; ಆಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಸಮ ಪ್ರಕಾಶದ ಮಹಾಜ್ವಾಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು।
Verse 8
त्रिनेत्रा नीलकण्ठा च शशाङ्काङ्कितमूर्धजा / वृषाधिरूढा पुरुषैस्तादृशैरेव संवृता
ಅವಳು ತ್ರಿನೇತ್ರೆ, ನೀಲಕಂಠೆ, ಶಶಾಂಕಚಿಹ್ನಿತ ಮೂರ್ದಜೆಯು; ವೃಷಭಾರೂಢಳಾಗಿ, ಅದೇ ದಿವ್ಯರೂಪದ ಪರಿವಾರರಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।
Verse 9
पुष्पवृष्टिं विमुञ्चिन्ति खेचरास्तस्य मूर्धनि / गणेश्वरः स्वयं भूत्वा न दृष्टस्तत्क्षणात् ततः
ಆಕಾಶಚರ ದೇವರುಗಳು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿದರು; ನಂತರ ಗಣೇಶ್ವರನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರकटನಾಗಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಕಾಣದೆ ಹೋದನು।
Verse 10
दृष्ट्वैतदाश्चर्यवरं जैमिनिप्रमुखा द्विजाः / कपर्देश्वरमाहात्म्यं पप्रच्छुर्गुरुमच्युतम्
ಈ ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಜೈಮಿನಿ-ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರು ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಕಪರ್ದೇಶ್ವರನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
Verse 11
तेषां प्रोवाच भगवान् देवाग्रे चोपविश्य सः / कपर्देशस्य माहात्म्यं प्रणम्य वृषभध्वजम्
ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ದೇವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕಪರ್ದೇಶದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
Verse 12
इदं देवस्य तल्लिङ्गं कपर्दोश्वरमुत्तमम् / स्मृत्वैवाशेषपापौघं क्षिप्रमस्य विमुञ्चति
ಇದು ದೇವನ ಆ ಪವಿತ್ರ ಲಿಂಗವೇ—ಉತ್ತಮ ಕಪರ್ದೋಶ್ವರ. ಇದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯನು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪರಾಶಿಯಿಂದ ಶೀಘ್ರ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 13
कामक्रोधादयो दोषा वाराणसीनिवासिनाम् / विघ्नाः सर्वे विनश्यन्ति कपर्देश्वरपूजनात्
ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಾದಿ ದೋಷಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳು ಕಪರ್ದೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ಪೂಜೆಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 14
तस्मात् सदैव द्रष्टव्यं कपर्देश्वरमुत्तमम् / पूजितव्यं प्रयत्नेन स्तोतव्यं वैदिकैः स्तवैः
ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಕಪರ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಸದಾ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಸ್ತವಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು.
Verse 15
ध्यायतामत्र नियतं योगिनां शान्तचेतसाम् / जायते योगसंसिद्धिः सा षण्मासे न संशयः
ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಚಿತ್ತರಾದ ನಿಯತ ಯೋಗಿಗಳು ನಿಯಮದಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 16
ब्रह्महत्यादयः पापा विनश्यन्त्यस्य पूजनात् / पिशाचमोचने कुण्डे स्नातस्यात्र समीपतः
ಅವನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿಶಾಚಮೋಚನ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ।
Verse 17
अस्मिन् क्षेत्रे पुरा विप्रास्तपस्वी शंसितव्रतः / शङ्कुकर्ण इति ख्यातः पूजयामास शङ्करम् / जजाप रुद्रमनिशं प्रणवं ब्रह्मरूपिणम्
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಂಸಿತವ್ರತ ತಪಸ್ವಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ‘ಶಂಕುಕರ್ಣ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಿಯಾದ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಎಂಬ ರುದ್ರಮಂತ್ರವನ್ನು ನಿರಂತರ ಜಪಿಸಿದನು।
Verse 18
पुष्पधूपादिभिः स्तोत्रैर्नमस्कारैः प्रदक्षिणैः / उवास तत्र योगात्मा कृत्वा दीक्षां तु नैष्ठिकीम
ಪುಷ್ಪ-ಧೂಪಾದಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳು, ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯೋಗಾತ್ಮನು ನೈಷ್ಠಿಕೀ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದನು।
Verse 19
कदाचिदागतं प्रेतं पश्यति स्म क्षुधान्वितम् / अस्थिचर्मपिनद्धाङ्गं निः श्वसन्तं मुहुर्मुहुः
ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿ ಬಂದ ಪ್ರೇತವನ್ನು ಕಂಡರು; ಅದರ ಅಂಗಗಳು ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಮರುಮರು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 20
तं दृष्ट्वा स मुनिश्रेष्ठः कृपया परया युतः / प्रोवाच को भवान् कस्माद् देशाद् देशमिमंश्रितः
ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪರಮ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ಯಾರು? ಯಾವ ದೇಶದಿಂದ ಬಂದೆ? ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದೀ?”
Verse 21
तस्मै पिशाचः क्षुधया पीड्यमानो ऽब्रवीद् वचः / पूर्वजन्मन्यहं विप्रो धनधान्यसमन्वितः / पुत्रपौत्रादिभिर्युक्तः कुटुम्बभरणोत्सुकः
ಆಗ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಪಿಶಾಚನು ಹೇಳಿದನು—“ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದೆ; ಧನಧಾನ್ಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿದ್ದೆ; ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೆ; ಕುಟುಂಬಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದೆ।”
Verse 22
न पूजिता मया देवा गावो ऽप्यतिथयस्तथा / न कदाचित् कृतं पुण्यमल्पं वा स्वल्पमेव वा
“ನಾನು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಹಸುಗಳನ್ನೂ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎಂದಿಗೂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ—ದೊಡ್ಡದೂ ಅಲ್ಲ, ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅಲ್ಲ।”
Verse 23
एकदा भगवान् देवो गोवृषेश्वरवाहनः / विश्वेश्वरो वाराणस्यां दृष्टः स्पृष्टे नमस्कृतः
“ಒಮ್ಮೆ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವೃಷಭವಾಹನನಾದ ಗೋವೃಷೇಶ್ವರ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಂಡೆ; ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆ।”
Verse 24
तदाचिरेण कालेन पञ्चत्वमहमागतः / न दृष्टं नन्मया घोरं यमस्य वदनं मुने
“ನಂತರ ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ನಾನು ಪಂಚತ್ವಕ್ಕೆ (ಮರಣಕ್ಕೆ) ತಲುಪಿದೆ. ಆದರೆ, ಓ ಮುನೇ, ಯಮನ ಭಯಾನಕ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ.”
Verse 25
ईदृशीं योनिमापन्नः पैशाचीं क्षुधयान्वितः / पिपासयाधुनाक्रान्तो न जानामि हिताहितम्
ಇಂತಹ ಪಿಶಾಚ-ಯೋನಿಗೆ ಬಿದ್ದು ನಾನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ದಾಹವು ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ನನಗೆ ಹಿತವೇನು, ಅಹಿತವೇನು ಎಂದು ಇನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 26
यदि कञ्चित् समुद्धर्तुमुपायं पश्यसि प्रभो / कुरुष्व तं नमस्तुभ्यं त्वामहं शरणं गतः
ಪ್ರಭೋ! ಈ ಸಂಕಟದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಉಪಾಯ ನಿಮಗೆ ಕಂಡರೆ, ದಯಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ. ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶರಣನ್ನೇ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 27
इत्युक्तः शङ्कुकर्णो ऽथ पिशाचमिदमब्रवीत् / त्वादृशो न हि लोके ऽस्मिन् विद्यते पुण्यकृत्तमः
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಶಙ್ಕುಕರ್ಣನು ಆ ಪಿಶಾಚನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಂತಹವನು ಇಲ್ಲ; ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.”
Verse 28
यत् त्वया भगवान् पूर्वं दृष्टो विश्वेश्वरः शिवः / संस्पृष्टो वन्दितो भूयः को ऽन्यस्त्वत्सदृशो भुवि
ನೀನು ಹಿಂದೆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು—ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಜಗದೀಶ್ವರನನ್ನು—ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದೀ; ಮತ್ತೆ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಪುನಃ ವಂದನೆ-ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದೀ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಮಾನ ಇನ್ನಾರು?
Verse 29
तेन कर्मविपाकेन देशमेतं समागतः / स्नानं कुरुष्व शीघ्रं त्वमस्मिन् कुण्डे समाहितः / येनेमां कुत्सितां योनिं क्षिप्रमेव प्रहास्यसि
ಆ ಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದಲೇ ನೀನು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಈ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರ ಸ್ನಾನಮಾಡು; ಇದರಿಂದ ನೀನು ಈ ನಿಂದಿತ ಯೋನಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ತ್ಯಜಿಸುವೆ.
Verse 30
स एवमुक्तो मुनिना पिशाचो दयालुना देववरं त्रिनेत्रम् / स्मृत्वा कपर्देश्वरमीशितारं चक्रे समाधाय मनो ऽवगाहम्
ದಯಾಳು ಮುನಿಯ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಆ ಪಿಶಾಚನು ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಕಪರ್ದೇಶ್ವರ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಗಾಢ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು।
Verse 31
तदावगाढो मुनिसंनिधाने ममार दिव्याभरणोपपन्नः / अदृश्यतार्कप्रतिमे विमाने शशाङ्कचिह्नाङ्कितचारुमौलिः
ಆಗ ಮುನಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಅವನು ಆ ಗಾಢ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು; ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ತೇಜೋಮಯನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು—ಅದೃಶ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ಸುಂದರ ಮೌಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಚಿಹ್ನ ಧರಿಸಿದವನು।
Verse 32
विभाति रुद्रैरभितो दिवस्थैः समावृतो योगिभैरप्रमेयैः / सबालखिल्यादिभिरेष देवो यथोदये भानुरशेषदेवः
ಆ ದೇವನು ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥ ರುದ್ರರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಪರಿಮಿತ ಯೋಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಲಖಿಲ್ಯಾದಿ ಋಷಿಗಳಿಂದ ವಲಯಿತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಉದಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರ ಮಧ್ಯೆ ಸೂರ್ಯನು ಹೇಗೆ ದೀಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ।
Verse 33
स्तुवन्ति सिद्धा दिवि देवसङ्घा नृत्यन्ति दिव्याप्सरसो ऽभिरामाः / मुञ्चन्ति वृष्टिं कुसुमाम्बुमिश्रां गन्धर्वविद्याधरकिंनराद्याः
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ದೇವಸಂಘಗಳು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮನೋಹರ ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರಸರು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಕಿನ್ನರರು ಮೊದಲಾದವರು ಪುಷ್ಪ-ಜಲಮಿಶ್ರಿತ ವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 34
संस्तूयमानो ऽथ मुनीन्द्रसङ्घै- रवाप्य बोधं भगवात्प्रसादात् / समाविशन्मण्डलमेतदग्र्यं त्रयीमयं यत्र विभाति रुद्रः
ನಂತರ ಮುನೀಂದ್ರರ ಸಂಘದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಭಗವಂತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಬೋಧವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವನು ತ್ರಯೀಮಯವಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಪ್ರಕಟ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 35
दृष्ट्वा विमुक्तं स पिशाचभूतं मुनिः प्रहृष्टो मनसा महेशम् / विचिन्त्य रुद्रं कविमेकमग्निं प्रणम्य तुष्टाव कपर्दिनं तम्
ಪಿಶಾಚಭಾವದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ಆ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು. ಮಹೇಶ—ರುದ್ರ, ಏಕಕವಿ, ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭು—ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಕಪರ್ದಿ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।
Verse 36
शङ्कुकर्ण उवाच कपर्दिनं त्वां परतः परस्ताद् गोप्तारमेकं पुरुषं पुराणम् / व्रजामि योगेश्वरमीशितार- मादित्यमग्निं कपिलाधिरूढम्
ಶಂಕುಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಕಪರ್ದೀ! ನೀನು ಪರಾತ್ಪರ, ಏಕಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಕ, ಪುರಾತನ ಪುರುಷ; ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣು ಸೇರುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಯೋಗೇಶ್ವರ, ಅಧಿಪತಿ-ನಿಯಂತ, ಆದಿತ್ಯನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ, ಕಪಿಲಾಧಿರೂಢ ಪ್ರಭು।
Verse 37
त्वां ब्रह्मपारं हृदि सन्निविष्टं हिरण्मयं योगिनमादिमन्तम् / व्रजामि रुद्रं शरणं दिवस्थं महामुनिं ब्रह्ममयं पवित्रम्
ನೀನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರ, ಹಿರಣ್ಯಮಯ, ಆದ್ಯ ಯೋಗಿ. ದಿವ್ಯಲೋಕಸ್ಥನಾದ ಆ ರುದ್ರ—ಮಹಾಮುನಿ, ಬ್ರಹ್ಮಮಯ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರ—ಅವನ ಶರಣು ನಾನು ಸೇರುತ್ತೇನೆ।
Verse 38
सहस्त्रपादाक्षिशिरो ऽभियुक्तं सहस्त्रबाहुं नमसः परस्तात् / त्वां ब्रहामपारं प्रणमामि शंभुं हिरण्यगर्भाधिपतिं त्रिनेत्रम्
ಸಹಸ್ರ ಪಾದಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳು, ಶಿರಸ್ಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಹಸ್ರ ಭುಜಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ನಮಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಅತೀತನಾದವನೇ—ಹೇ ಶಂಭು! ಅನಂತ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಾಧಿಪತಿ, ತ್ರಿನೇತ್ರ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 39
यतः प्रसूतिर्जगतो विनाशो येनावृतं सर्वमिदं शिवेन / तं ब्रह्मपारं भगवन्तमीशं प्रणम्य नित्यं शरणं प्रपद्ये
ಯಾರಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಆ ಶಿವನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ—ಆ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರ ಭಗವಾನ್ ಈಶನಿಗೆ ನಾನು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಶಾಶ್ವತ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।
Verse 40
अलिङ्गमालोकविहीनरूपं स्वयंप्रभं चित्पतिमेकरुद्रम् / तं ब्रह्मपारं परमेश्वरं त्वां नमस्करिष्ये न यतो ऽन्यदस्ति
ಹೇ ಅಲಿಂಗ, ಲೋಕಾಲೋಕಗಳಿಗೂ ಅತೀತವಾದ ರೂಪವಂತ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಭ, ಚಿತ್ಪತಿ ಏಕರುದ್ರ! ನೀನೇ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರ, ಪರಮೇಶ್ವರ. ನಿನಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 41
यं योगिनस्त्यक्तसबीजयोगा लब्ध्वा समाधिं परमार्थभूताः / पश्यन्ति देवं प्रणतो ऽस्मि नित्यं तं ब्रह्मपारं भवतः स्वरूपम्
ಯೋಗಿಗಳು ಸಬೀಜಯೋಗವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಮಾರ್ಥಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ನೋಡುವ ಆ ದೇವನಿಗೆ—ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರನಿಗೆ—ನಾನು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 42
न यत्र नामादिविशेषकॢप्ति- र् न संदृशे तिष्ठति यत्स्वरूपम् / तं ब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यं स्वयंभुवं त्वां शरणं प्रपद्ये
ಎಲ್ಲಿ ನಾಮಾದಿ ಭೇದಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ—ಆ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ನಾನು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಸ್ವಯಂಭೂ ಪ್ರಭು, ನಿನಗೇ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
Verse 43
यद् वेदवादाभिरता विदेहं सब्रह्मविज्ञानमभेदमेकम् / पश्यन्त्यनेकं भवतः स्वरूपं सब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्
ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರು ನಿನ್ನನ್ನು ದೇಹರಹಿತ, ಬ್ರಹ್ಮವಿಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಅಭೇದ ಏಕ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ತಿಳಿದರೂ, ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ಬ್ರಹ್ಮವೂ ಬ್ರಹ್ಮಸೀಮೆಯೂ ಮೀರಿದ ನಿನಗೆ ನಾನು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 44
यतः प्रधानं पुरुषः पुराणो विवर्तते यं प्रणमन्ति देवाः / नमामि तं ज्योतिषि संनिविष्टं कालं बृहन्तं भवतः स्वरूपम्
ಯಾರಿಂದ ಪ್ರಧಾನವೂ ಪುರಾತನ ಪುರುಷನೂ ವಿಕಸಿಸುತ್ತವೋ, ಯಾರಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತವೋ—ಆ ಪರಮಜ್ಯೋತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ, ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಮಹಾಕಾಲಕ್ಕೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 45
व्रजामि नित्यं शरणं गुहेशं स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुरारिम् / शिवं प्रपद्ये हरमिन्दुमौलिं पिनाकिनं त्वां शरणं व्रजामि
ನಾನು ನಿತ್ಯ ಗುಹೇಶ್ವರನ ಶರಣು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಅಚಲನಾದ ಸ್ಥಾಣು, ಗಿರೀಶ, ತ್ರಿಪುರಾರಿಯ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ಚಂದ್ರಮೌಳಿ ಹರ-ಶಿವನ ಶರಣು ಸೇರುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ನಿನ್ನ ಶರಣೇ ಸೇರುತ್ತೇನೆ.
Verse 46
स्तुत्वैवं शङ्कुकर्णो ऽसौ भगवन्तं कपर्दिनम् / पपात दण्डवद् भूमौ प्रोच्चरन् प्रणवं परम्
ಈ ರೀತಿ ಭಗವಾನ್ ಕಪರ್ದಿನ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ಶಂಕುಕರ್ಣನು ದಂಡವತ್ ನಮಸ್ಕಾರವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಪರಮ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ಘೋಷವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.
Verse 47
तत्क्षणात् परमं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम् / ज्ञानमानन्दमद्वैतं कोटिकालाग्निसन्निभम्
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪರಮ ಲಿಂಗವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು—ಶಿವಸ್ವರೂಪ, ಅದ್ವೈತ, ಜ್ಞಾನಾನಂದಸ್ವಭಾವ, ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ।
Verse 48
शङ्कुकर्णो ऽथ मुक्तात्मा तदात्मा सर्वगो ऽमलः / निलिल्ये विमले लिङ्गे तद्भुतमिवाभवत्
ನಂತರ ಮುಕ್ತಾತ್ಮನಾದ ಶಂಕುಕರ್ಣನು ಅದೇ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನಾಗಿ—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ನಿರ್ಮಲನಾದನು. ಅವನು ವಿಮಲ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು; ಅದು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಅದ್ಭುತವೆನಿಸಿತು.
Verse 49
एतद् रहस्यमाख्यातं माहात्म्यं वः कपर्दिनः / न कश्चिद् वेत्ति तमसा विद्वानप्यत्र मुह्यति
ಕಪರ್ದಿನ (ಶಿವ)ನ ಈ ರಹಸ್ಯಮಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು; ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರೂ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 50
य इमां शृणुयान्नित्यं कथां पापप्रणाशिनीम् / भक्तः पापविशुद्धात्मा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಈ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪಾಪಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ಭಕ್ತನು ರುದ್ರ (ಶಿವ)ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 51
पठेच्च सततं शुद्धो ब्रह्मपारं महास्तवम् / प्रातर्मध्याह्नसमये स योगं प्राप्नुयात् परम्
ಶುದ್ಧನಾದವನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಪಾರ’ ಎಂಬ ಈ ಮಹಾಸ್ತವವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಠಿಸಿದರೆ ಅವನು ಪರಮ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 52
इहैव नित्यं वत्स्यामो देवदेवं कपर्दिनम् / द्रक्ष्यामः सततं देवं पूजयामो ऽथ शूलिनम्
ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿತ್ಯ ವಾಸಮಾಡುವೆವು; ದೇವದೇವನಾದ ಕಪರ್ದಿನ್ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸದಾ ದರ್ಶನಮಾಡುವೆವು; ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭು (ಶೂಲಿನ್)ನನ್ನು ನಿತ್ಯ ಪೂಜಿಸುವೆವು.
Verse 53
इत्युक्त्वा भगवान् व्यासः शिष्यैः सह महामुनिः / उवास तत्र युक्तात्मा पूजयन् वै कपर्दिनम्
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸ—ಆ ಮಹಾಮುನಿ—ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗಯುಕ್ತಚಿತ್ತನಾಗಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು; ಕಪರ್ದಿನ್ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.
Frequently Asked Questions
Because the narrative exemplifies ‘release from piśāca-hood’: a hungry piśāca, instructed to bathe and remember Kapardeśvara, enters samādhi and is liberated from the degraded womb, illustrating the site’s purificatory power.
Ritual bath at Piśācamocana, worship of Kapardeśvara with hymns/prostrations/circumambulation, steady meditation (samādhi), and recitation/hearing of the Brahmapāra stotra—together framed as destroying sins and granting yogic accomplishment.
The hymn presents Rudra/Śiva as the signless, self-luminous supreme Brahman beyond name-form distinctions; liberation is depicted as identity/absorption into that non-dual reality, dramatized when Śaṅkukarṇa dissolves into the spotless liṅga of pure knowledge-bliss.