
Avimukta-Māhātmya — Vyāsa in Vārāṇasī and Śiva’s Secret Teaching of Liberation
ವ್ಯಾಸನು ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಬಂದು ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಮಹಾದೇವಮೂಲವಾದ, ಪಾಪಹರ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಜೈಮಿನಿ ಧ್ಯಾನ, ಧರ್ಮ, ಸಾಂಖ್ಯ-ಯೋಗ, ತಪಸ್ಸು, ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಸಂನ್ಯಾಸ, ದಾನ, ತೀರ್ಥಸೇವೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಗೂಢ ರಹಸ್ಯವಿದ್ದರೆ ತಿಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಾಸನು ಪುರಾತನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಮೇರುಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಶಿವನು ಹೇಳಿದ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ವೇ, ಅಂದರೆ ಕಾಶಿ; ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಸಮಾಜದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣವು ನರಕವನ್ನು ತಡೆಯಿ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಶಿವನು ಕಾಶಿಯನ್ನು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳ ದುರ್ಲಭತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉಪದೇಶವು ಮಹಾದೇವನು ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ‘ತಾರಕ ಬ್ರಹ್ಮ’ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಅವಿಮುಕ್ತತತ್ತ್ವವನ್ನು ಭ್ರೂಮಧ್ಯ, ನಾಭಿ, ಹೃದಯ, ಮೂರ್ಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಧಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನು ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮೋಕ್ಷೋಪದೇಶಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टाविंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः प्राप्य वाराणसीं दिव्यां कृष्णद्वैपायनो मुनिः / किमकार्षोन्महाबुद्धिः श्रोतुं कौतूहलं हि नः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ದಿವ್ಯ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಮಹಾಬುದ್ಧಿ ಮುನಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಕೇಳಲು ನಮಗೆ ಮಹಾ ಕುತೂಹಲ.
Verse 2
सूत उवाच प्राप्य वाराणसी दिव्यामुपस्पृश्य महामुनिः / पूजयामास जाह्नव्यां देवं विश्वेश्वरं शिवम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ದಿವ್ಯ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ತಲುಪಿ ಮಹಾಮುನಿಯು ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಶುದ್ಧನಾದನು. ನಂತರ ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗಾ) ತೀರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಶಿವಭಗವಂತನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು।
Verse 3
तमागतं पुनिं दृष्ट्वा तत्र ये निवसन्ति वै / पूजयाञ्चक्रिरे व्यासं मुनयो मुनिपुङ्गवम्
ಆ ಪುಣ್ಯ ಮುನಿಯು ಬಂದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಮುನಿಗಳು ಮುನಿಪುಂಗವನಾದ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದರು।
Verse 4
पप्रच्छुः प्रणताः सर्वे कथाः पापविनाशनीः / महादेवाश्रयाः पुण्या मोक्षधर्मान् सनातनान्
ಎಲ್ಲರೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪಾಪವಿನಾಶಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು—ಮಹಾದೇವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯವಾದ, ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದ ಸನಾತನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು।
Verse 5
स चापि कथयामास सर्वज्ञो भगवानृषिः / माहात्म्यं देवदेवस्य धर्मान् वेदनिदर्शितान्
ನಂತರ ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದನು—ದೇವದೇವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ವೇದದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।
Verse 6
तेषां मध्ये मुनीन्द्राणां व्यासशिष्यो महामुनिः / पृष्टवान् जैमिनिर्व्यासं गूढमर्थं सनातनम्
ಆ ಮುನೀಂದ್ರರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಶಿಷ್ಯನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ಜೈಮಿನಿ, ಸನಾತನವಾದ ಗುಢಾರ್ಥವನ್ನು ಕುರಿತು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।
Verse 7
जैमिनिरुवाच भगवन् संशयं त्वेकं छेत्तुमर्हसि तत्त्वतः / न विद्यते ह्यविदितं भवता परमर्षिणा
ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು— ಓ ಭಗವನ್, ನನ್ನ ಈ ಒಂದೇ ಸಂಶಯವನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ನಿವಾರಿಸಬೇಕಾದವರು ನೀವು. ಓ ಪರಮರ್ಷಿ, ನಿಮಗೆ ಯಾವುದೂ ಅಜ್ಞಾತವಲ್ಲ.
Verse 8
केचिद् ध्यानं प्रशंसन्ति धर्ममेवापरे जनाः / अन्ये सांख्यं तथा योगं तपस्त्वन्ये महर्षयः
ಕೆಲವರು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತವರು ಸಾಂಖ್ಯ ಹಾಗೂ ಯೋಗವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ; ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 9
ब्रह्मचर्यमथो मौनमन्ये प्राहर्महर्षयः / अहिंसां सत्यमप्यन्ये संन्यासमपरे विदुः
ಕೆಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌನವನ್ನು ಧರ್ಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತವರು ಸನ್ನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 10
केचिद् दयां प्रशंसन्ति दानमध्ययनं तथा / तीर्थयात्रां तथा केचिदन्ये चेन्द्रियनिग्रहम्
ಕೆಲವರು ದಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದಾನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು. ಕೆಲವರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತವರು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 11
किमेतेषां भवेज्ज्यायः प्रब्रूहि मुनिपुङ्गव / यदि वा विद्यते ऽप्यन्यद् गुह्यं तद्वक्तुमर्हसि
ಓ ಮುನಿಪುಂಗವ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೆಂದು ತಿಳಿಸಿ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಗುಹ್ಯ ಉಪದೇಶವಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನೂ ಹೇಳಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು.
Verse 12
श्रुत्वा स जैमिनेर्वाक्यं कृष्णद्वैपायनो मुनिः / प्राह गम्भीरया वाचा प्रणम्य वृषकेतनम्
ಜೈಮಿನಿಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ನು ವೃಷಕೇತನ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗಂಭೀರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು।
Verse 13
साधु साधु महाभाग यत्पृष्टं भवता मुने / वक्ष्ये गुह्यतमाद् गुह्यं श्रुण्वन्त्वन्ये महर्षयः
ಸಾಧು ಸಾಧು ಮಹಾಭಾಗ ಮುನೇ! ನೀನು ಕೇಳಿದುದು ಅತ್ಯಂತ ಯುಕ್ತ. ನಾನು ಪರಮಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗುಹ್ಯವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಕೇಳಲಿ।
Verse 14
ईश्वरेण पुरा प्रोक्तं ज्ञानमेतत् सनातनम् / गूढमप्राज्ञविद्विष्टं सेवितं सूक्ष्मदर्शिभिः
ಈ ಸನಾತನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಈಶ್ವರನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಇದು ಗೂಢ; ಅಪ್ರಾಜ್ಞರಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯ, ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 15
नाश्रद्दधाने दातव्यं नाभक्ते परमेष्ठिनः / न वेदविद्विषु शुभं ज्ञाननानां ज्ञानमुत्तमम्
ಅಶ್ರದ್ಧೆಯವನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು; ಪರಮೇಶ್ವರನ ಅಭಕ್ತನಿಗೂ ಅಲ್ಲ. ವೇದದ್ವೇಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭವಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಜ್ಞಾನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ।
Verse 16
मेरुशृङ्गे पुरा देवमीशानं त्रिपुरद्विषम् / देवासनगता देवी महादेवमपृच्छत
ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇರುಶಿಖರದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ದಿವ್ಯಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿ ತ್ರಿಪುರದ್ವೇಷಿ ಈಶಾನ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು।
Verse 17
देव्युवाच देवदेव महादेव भक्तानामार्तिनाशन / कथं त्वां पुरुषो देवमचिरादेव पश्यति
ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಭಕ್ತರ ಆರ್ಥಿ-ನಾಶಕ! ಮನುಷ್ಯನು ನಿನ್ನನ್ನು, ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರ, ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಹೇಗೆ ದರ್ಶನಮಾಡಬಹುದು?
Verse 18
सांख्ययोगस्तथा ध्यानं कर्मयोगो ऽथ वैदिकः / आयासबहुला लोके यानि चान्यानि शङ्कर
ಹೇ ಶಂಕರ! ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ, ಕರ್ಮಯೋಗ ಹಾಗೂ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗ—ಮತ್ತು ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸಾಧನೆಗಳೂ—ಬಹುಪಾಲು ಶ್ರಮಭರಿತವಾಗಿವೆ.
Verse 19
येन विब्रान्तचित्तानां योगिनां कर्मिणामपि / दृश्यो हि भगवान् सूक्ष्मः सर्वेषामथ देहिनाम्
ಆ ಉಪಾಯದಿಂದ, ಚಿತ್ತಭ್ರಾಂತಿಯಾದ ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಿಗಳಿಗೂ ಸಹ, ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶನಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 20
एतद् गुह्यतमं ज्ञानं गूढं ब्रह्मादिसेवितम / हिताय सर्वभक्तानां ब्रूहि कामाङ्गनाशन
ಇದು ಪರಮಗುಹ್ಯವಾದ ಜ್ಞಾನ—ಅತಿಗೂಢವಾದುದು—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೂ ಸೇವಿಸುವುದು. ಹೇ ಕಾಮಗಣನಾಶಕ! ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳು.
Verse 21
ईश्वर उवाच अवाच्यमेतद् विज्ञानं ज्ञानमज्ञैर्बहिष्कृतम् / वक्ष्ये तव यथा तत्त्वं यदुक्तं परमर्षिभिः
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಅನುಭವಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನವು ವಾಣಿಗೆ ಅತೀತ; ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಪರಮರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ ಯಥಾರ್ಥ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಿನಗೆ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.
Verse 22
परं गुह्यतमं क्षेत्रं मम वाराणसी पुरी / सर्वेषामेव भूतानां संसारार्णवतारिणी
ನನ್ನ ನಗರವಾದ ವಾರಾಣಸಿ ಪರಮ ಗುಹ್ಯತಮವೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವೂ ಆದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಅದು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ದಾಟಿಸುವ ತಾರಿಣಿ.
Verse 23
तत्र भक्ता महादेवि मदीयं व्रतमास्थिताः / निवसन्ति महात्मानः परं नियममास्थिताः
ಅಲ್ಲಿ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ನನ್ನ ವ್ರತವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ತರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ಮಹಾತ್ಮರು, ಪರಮ ನಿಯಮ-ಸಂಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರು.
Verse 24
उत्तमं सर्वतीर्थानां स्थानानामुत्तमं च तत् / ज्ञानानामुत्तमं ज्ञानमविमुक्तं परं मम
ಅವಿಮುಕ್ತವು ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥ; ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅದೇ ಉತ್ತಮ ಧಾಮ. ಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಮ ಜ್ಞಾನ—ಅವಿಮುಕ್ತ, ನನ್ನ ಪರಮ ಪದ.
Verse 25
स्थानान्तरं पवित्राणि तीर्थान्यायतनानि च / श्मशानसंस्थितान्येव दिव्यभूमिगतानि च
ಇನ್ನೂ ಇತರ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ—ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು—ಕೆಲವು ಶ್ಮಶಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ, ಇನ್ನಾವು ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ.
Verse 26
भूर्लोके नैव संलग्नमन्तरिक्षे ममालयम् / अयुक्तास्तन्न पश्यन्ति युक्ताः पश्यन्ति चेतसा
ನನ್ನ ಆಲಯವು ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಅದು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಅಯುಕ್ತರು ಅದನ್ನು ಕಾಣರು, ಯೋಗಯುಕ್ತರು ಶುದ್ಧ ಚೇತಸದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
Verse 27
श्मसानमेतद् विख्यातमविमुक्तमिति श्रुतम् / कालो भूत्वा जगदिदं संहराम्यत्र सुन्दरि
ಈ ಸ್ಥಳ ಶ್ಮಶಾನವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಎಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ. ಓ ಸುಂದರಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 28
देवीदं सर्वगुह्यानां स्थानं प्रियतमं मम / मद्भक्तास्तत्र गच्छन्ति मामेव प्रविशन्ति ते
ಓ ದೇವಿ, ಇದು ಎಲ್ಲ ಗುಹ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಗುಹ್ಯವಾದ, ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಧಾಮ. ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರು ನನ್ನನ್ನೇ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 29
दत्तं जप्तं हुतं चेष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् / ध्यानमध्ययनं ज्ञानं सर्वं तत्राक्षयं भवेत्
ಯಾವ ದಾನವನ್ನಾದರೂ, ಯಾವ ಜಪವನ್ನಾದರೂ, ಹೋಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಆಹುತಿಯನ್ನಾದರೂ, ಧರ್ಮಪ್ರಯತ್ನವನ್ನಾದರೂ, ತಪಸ್ಸನ್ನಾದರೂ, ಮತ್ತೇನನ್ನಾದರೂ—ಧ್ಯಾನ, ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ, ಜ್ಞಾನ ಸಹಿತ—ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 30
जन्मान्तरसहस्त्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् / अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्
ಸಾವಿರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸಂಚಿತವಾದ ಯಾವ ಪಾಪವಿದ್ದರೂ, ಅವಿಮುಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನಿಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 31
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये वर्णसंकराः / स्त्रियो म्लेच्छाश्च ये चान्ये संकीर्णाः पापयोनयः
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು—ಮತ್ತು ವರ್ಣಸಂಕರರಾದವರು; ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಹಾಗೂ ಇತರರು—ಇವರೆಲ್ಲ ಮಿಶ್ರ ಗುಂಪುಗಳು, ಪಾಪಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।
Verse 32
कोटाः पिपीलिकाश्चैव ये चान्ये मृगपक्षिणः / कालेन निधनं प्राप्ता अविमुक्ते वरानने
ಹೇ ವರಾನನೆ! ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳು, ಇರುವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಕಾಲವಶವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.
Verse 33
चन्द्रार्धमौलयस्त्र्यक्षा महावृषभवाहनाः / शिवे मम पुरे देवि जायन्ते तत्र मानवाः
ಹೇ ದೇವಿ ಶಿವೇ! ನನ್ನ ಆ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ರುದ್ರಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ—ಚಂದ್ರಾರ್ಧಮೌಲಿ, ತ್ರಿನೇತ್ರರು, ಮಹಾವೃಷಭವಾಹನರು.
Verse 34
नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी / ईश्वरानुगृहीता हि सर्वे यान्ति परां गतिम्
ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಪಾಪಿಯೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಈಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 35
मोक्षं सुदुर्लभं मत्वा संसारं चातिभीषणम् / अश्मना चरणौ हत्वा वाराणस्यां वसेन्नरः
ಮೋಕ್ಷವು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ, ಸಂಸಾರವು ಅತಿಭೀಷಣ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಮನುಷ್ಯನು ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು—ಅವಶ್ಯಕವಾದರೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಕೊಂಡರೂ (ತನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸಿ) ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕು.
Verse 36
दुर्लभा तपसा चापि पूतस्य परमेश्वरि / यत्र तत्र विपन्नस्य गतिः संसारमोक्षणी
ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ! ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶುದ್ಧನಾದವನಿಗೂ ನೀನು ದುರ್ಲಭೆ; ಆದರೆ ವಿಪನ್ನನಿಗೆ ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡುವ ಶರಣಾಗತಿಯಾಗುತ್ತೀ.
Verse 37
प्रसादाज्जायते ह्येतन्मम शैलेन्द्रनन्दिनि / अप्रबुद्धा न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः
ಓ ಶೈಲೇಂದ್ರನಂದಿನಿ! ಈ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವು ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪ್ರಬುದ್ಧರು ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತರಾಗಿ ನನನ್ನು—ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು—ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 38
अविमुक्तं न सेवन्ति मूढा ये तमसावृताः / विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसन्ति पुनः पुनः
ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಮೂಢರು ಅವಿಮುಕ್ತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ರೇತಸ್ಸಿನ ಮಧ್ಯೆ—ಅಶುಚಿ ದೇಹಬಂಧನದಲ್ಲಿ—ಪುನಃ ಪುನಃ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 39
हन्यमानो ऽपि यो विद्वान् वसेद् विघ्नशतैरपि / स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति
ಹಲ್ಲೆಗೊಳಗಾದರೂ ನೂರಾರು ವಿಘ್ನಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇರುವ ವಿದ್ಯಾವಂತನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 40
जन्ममृत्युजरामुक्तं परं याति शिवालयम् / अपुनर्मरणानां हि सा गतिर्मोक्षकाङ्क्षिणाम् / यां प्राप्य कृतकृत्यः स्यादिति मन्यन्ति पण्डताः
ಜನ್ಮ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಜರೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸಾಧಕನು ಪರಮ ಶಿವಾಲಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ಗತಿ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವರಿಗೆ ಪುನರ್ಮರಣವಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಪಡೆದವನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 41
न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैर्नापि विद्यया / प्राप्यते गतिरुत्कृष्टा याविमुक्ते तु लभ्यते
ದಾನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗತಿ ದೊರೆಯದು; ಅದು ವಿಮುಕ್ತಿ—ಮುಕ್ತಿ—ಯಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 42
नानावर्णा विवर्णाश्च चण्डालाद्या जुगुप्सिताः / किल्बिषैः पूर्णदेहा ये विशिष्टैः पातकैस्तथा / भेषजं परमं तेषामविमुक्तं विदुर्बुधाः
ನಾನಾವರ್ಣದವರೂ, ಪತಿತ ಸ್ಥಿತಿಯವರೂ—ಚಂಡಾಲಾದಿ ಜುಗುಪ್ಸಿತರಾಗಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವವರು, ಅವರ ದೇಹಗಳು ಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ ವಿಶೇಷ ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದಲೂ ತುಂಬಿದಂತಿದ್ದರೂ—ಅವರಿಗೂ ಅವಿಮುಕ್ತ (ಕಾಶೀ)ವೇ ಪರಮ ಔಷಧ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಪಂಡಿತರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 43
अविमुक्तं परं ज्ञानमविमुक्तं परं पदम् / अविमुक्तं परं तत्त्वमविमुक्तं परं शिवम्
ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ; ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ಪರಮ ಪದ. ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ; ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ಪರಮ ಶಿವ ಸ್ವಯಂ.
Verse 44
कृत्वा वै नैष्ठिकीं दीक्षामविमुक्ते वसन्ति ये / तेषां तत्परमं ज्ञानं ददाम्यन्ते परं पदम्
ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನೈಷ್ಠಿಕೀ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ನಾನು ಆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 45
प्रायागं नैमिषं पुण्यं श्रीशैलो ऽथ महालयः / केदारं भद्रकर्णं च गया पुष्करमेव च
ಪ್ರಯಾಗ, ಪುಣ್ಯ ನೈಮಿಷ, ಶ್ರೀಶೈಲ ಮತ್ತು ಮಹಾಲಯ; ಕೇದಾರ, ಭದ್ರಕರ್ಣ, ಗಯಾ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಕರವೂ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳು.
Verse 46
कुरुक्षेत्रं रुद्रकोटिर्नर्मदाम्रातकेश्वरम् / शालिग्रामं च कुब्जाम्रं कोकामुखमनुत्तमम् / प्रभासं विजयेशानं गोकर्णं भद्रकर्णकम्
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ರುದ್ರಕೋಟಿ, ನರ್ಮದಾ ತೀರದ ಅಮ್ರಾತಕೇಶ್ವರ; ಶಾಲಿಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಕುಬ್ಜಾಮ್ರ; ಅನುತ್ತಮ ಕೋಕಾಮುಖ; ಪ್ರಭಾಸ, ವಿಜಯೇಶಾನ, ಗೋಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಭದ್ರಕರ್ಣಕ—ಇವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 47
एतानि पुण्यस्थानानि त्रैलोक्ये विश्रुतानि ह / न यास्यन्ति परं मोक्षं वाराणस्यां यथा मृताः
ಈ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೇ; ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರು ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರಂತೆ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯರು।
Verse 48
वाराणस्यां विशेषेण गङ्गा त्रिपथगामिनी / प्रविष्टा नाशयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम्
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪಥಗಾಮಿನಿ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 49
अन्यत्र सुलभा गङ्गा श्राद्धं दानं तपो जपः / व्रतानि सर्वमेवैतद् वाराणस्यां सुदुर्लभम्
ಬೇರೆಡೆ ಗಂಗೆಯೂ ಸುಲಭ, ಶ್ರಾದ್ಧ-ದಾನ-ತಪ-ಜಪ-ವ್ರತಗಳೂ ಸುಲಭ; ಆದರೆ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ (ಸಿದ್ಧಫಲದೊಂದಿಗೆ) ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ।
Verse 50
यजेत जुहुयान्नित्यं ददात्यर्चयते ऽमरान् / वायुभक्षश्च सततं वाराणस्यां स्तितो नरः
ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ನಿತ್ಯ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿ ಹೋಮಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಿ, ದಾನ ನೀಡಲಿ, ಅಮರ ದೇವರನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಸದಾ ಸಂಯಮದಿಂದ, ವಾಯುಭಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ತಪೋನಿಷ್ಠ ಜೀವನ ನಡೆಸಲಿ।
Verse 51
यदि पापो यदि शठो यदि वाधार्मिको नरः / वाराणसीं समासाद्य पुनाति सकलं नरः
ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪಿಯಾಗಿರಲಿ, ವಂಚകനಾಗಿರಲಿ, ಅಧಾರ್ಮಿಕನಾಗಿರಲಿ—ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ಸೇರಿದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 52
वाराणस्यां महादेवं येर्ऽचयन्ति स्तुवन्ति वै / सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते विज्ञेया गणेश्वराः
ವಾರಾಣಸಿ (ಕಾಶಿ)ಯಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುವವರು, ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ ಶಿವಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ್ವರರು (ಗಣಾಧಿಪತಿಗಳು) ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 53
अन्यत्र योगज्ञानाभ्यां संन्यासादथवान्यतः / प्राप्यते तत् परं स्थानं सहस्त्रेणैव जन्मना
ಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಮೋಚಕ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ—ಅಥವಾ ಸಂನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಶೇಷ ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ—ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನ ಸಾವಿರ ಜನ್ಮಗಳ ನಂತರವೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 54
ये भक्ता देवदेवेशे वाराणस्यां वसन्ति वै / ते विन्दन्ति परं मोक्षमेकेनैव तु जन्मना
ದೇವದೇವೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ವಾರಾಣಸಿ (ಕಾಶಿ)ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಭಕ್ತರು ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 55
यत्र योगस्तथा ज्ञानं मुक्तिरेकेन जन्मना / अविमुक्तं समासाद्य नान्यद् गच्छेत् तपोवनम्
ಯೋಗವೂ ಜ್ಞಾನವೂ ಇರುವಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ. ಅವಿಮುಕ್ತ (ಕಾಶಿ)ಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ತಪೋವನಕ್ಕೂ ಹೋಗಬಾರದು।
Verse 56
यतो मया न मुक्तं तदविमुक्तं ततः स्मृतम् / तदेव गुह्यं गुह्यानामेतद् विज्ञाय मुच्यते
ನಾನು ಇದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ (ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲದದು) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಹ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಹ್ಯತಮ; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 57
ज्ञानाज्ञानाभिनिष्ठानां परमानन्दमिच्छताम् / या गतिर्विहिता सुभ्रु साविमुक्ते मृतस्य तु
ಹೇ ಸುಭ್ರೂ! ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠರಿಗೂ ಸಾಧನೆ/ಕರ್ಮನಿಷ್ಠರಿಗೂ, ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಧಿಸಿದ ಯಾವ ಗತಿಯಿದೆಯೋ—ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಭಾವದಿಂದ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಅದೇ ಪರಮಗತಿ ಆಗುತ್ತದೆ।
Verse 58
यानि चैवाविमुक्तस्य देहे तूक्तानि कृत्स्नशः / पुरी वाराणसी तेभ्यः स्थानेभ्यो ह्यधिकाशुभा
ಅವಿಮುಕ್ತನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತಲೂ—ಕಾಶೀಪುರಿ ವಾರಾಣಸಿ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಶುಭಕರವಾಗಿದೆ।
Verse 59
यत्र साक्षान्महादेवो देहान्ते स्वयमीश्वरः / व्याचष्टे तारकं ब्रह्म तत्रैव ह्यविमुक्तकम्
ದೇಹಾಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಈಶ್ವರನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಸాక్షಾತ್ ಆಗಿ ‘ತಾರಕ ಬ್ರಹ್ಮ’ವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಸ್ಥಳ—ಅದೇ ‘ಅವಿಮುಕ್ತಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 60
यत् तत् परतरं तत्त्वमविमुक्तमिति श्रुतम् / एकेन जन्मना देवि वाराणस्यां तदाप्नुयात्
ಹೇ ದೇವಿ! ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಎಂದು ಶ್ರುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆ ಪರಮತತ್ತ್ವವನ್ನು—ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 61
भ्रूमध्ये नाभिमध्ये च हृदये चैव मूर्धनि / यथाविमुक्तादित्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्
ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಾಭಿಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧ್ನಿಯಲ್ಲಿ—ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ (ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಸನ್ನಿಧಿ) ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 62
वरणायास्तथा चास्या मध्ये वाराणसी पुरी / तत्रैव संस्थितं तत्त्वं नित्यमेवाविमुक्तकम्
ವರಣಾ–ಅಸೀ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ವಾರಾಣಸೀ ಪುರಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ನಿತ್ಯವೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ಅದೇ ಶಾಶ್ವತ ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಕ್ಷೇತ್ರ।
Verse 63
वाराणस्याः परं स्थानं न भूतं न भविष्यति / यत्र नारायणो देवो महादेवो दिवेश्वरः
ವಾರಾಣಸಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು—ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣ ದೇವರು ವಿರಾಜಮಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವನು ದಿವ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ।
Verse 64
तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / उपासते मां सततं देवदेवं पितामहम्
ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು—ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಉರಗರು (ನಾಗರು), ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ—ನನ್ನನ್ನು, ದೇವದೇವನಾದ ಆದ್ಯ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು, ಸದಾ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 65
महापातकिनो ये च ये तेभ्यः पापकृत्तमाः / वाराणसीं समासाद्य ते यान्ति परमां गतिम्
ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರೀ ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳು ಕೂಡ—ವಾರಾಣಸಿ (ಕಾಶೀ) ಯನ್ನು ಸೇರಿ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 66
तस्मान्मुमुक्षुर्नियतो वसेद् वै मरणान्तिकम् / वाराणस्यां महादेवाज्ज्ञानं लब्ध्वा विमुच्यते
ಆದ್ದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಸಾಧಕನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಜೀವಾಂತವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನಿಂದ ವಿಮೋಚಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 67
किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति पापोपहतचेतसः / ततो नैव चरेत् पापं कायेन मनसा गिरा
ಆದರೆ ಪಾಪದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಚಿತ್ತವಿರುವವರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಘ್ನಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು।
Verse 68
एतद् रहस्यं वेदानां पुराणानां च सुव्रताः / अविमुक्ताश्रयं ज्ञानं न कश्चिद् वेत्ति तत्त्वतः
ಹೇ ಸುವ್ರತಿಗಳೇ, ಇದೇ ವೇದಗಳೂ ಪುರಾಣಗಳೂ ಹೇಳುವ ರಹಸ್ಯ; ಅವಿಮುಕ್ತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಯಾರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು।
Verse 69
देवतानामृषीणां च शृण्वतां परमेष्ठिनाम् / देव्यै देवेन कथितं सर्वपापविनाशनम्
ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವನು ದೇವಿಗೆ ಸರ್ವಪಾಪವಿನಾಶಕವಾದ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।
Verse 70
यथा नारायणः श्रेष्ठो देवानां पुरुषोत्तमः / यथेश्वराणां गिरिशः स्थानानां चैतदुत्तमम्
ದೇವರಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾದ ನಾರಾಯಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದಂತೆ, ಈಶ್ವರರಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ) ಪ್ರಥಮನು; ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ।
Verse 71
यैः समाराधितो रुद्रः पूर्वस्मिन्नेव जन्मनि / ते विन्दन्ति परं क्षेत्रमविमुक्तं शिवालयम्
ಯಾರು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ರುದ್ರನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಅವಿಮುಕ್ತ—ಶಿವಾಲಯವನ್ನು—ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 72
कलिकल्मषसंभूता येषामुपहता मतिः / न तेषां वेदितुं शक्यं स्थानं तत् परमेष्ठिनः
ಕಲಿಯುಗದ ಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೋಷಗಳಿಂದ ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ಹತವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರರು।
Verse 73
ये स्मरन्ति सदा कालं विन्दन्ति च पुरीमिमाम् / तेषां विनश्यति क्षिप्रमिहामुत्र च पातकम्
ಯಾರು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಈ ಪವಿತ್ರ ಪುರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಪಾಪ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಶೀಘ್ರ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 74
यानि चेह प्रकुर्वन्ति पातकानि कृतालयाः / नाशयेत् तानि सर्वाणि देवः कालतनुः शिवः
ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವವರು ಮಾಡುವ ಯಾವ ಪಾಪಗಳನ್ನಾದರೂ ಕಾಲತನು ದೇವ ಶಿವನು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 75
आगच्छतामिदं स्थानं सेवितुं मोक्षकाङ्क्षिणाम् / मृतानां च पुनर्जनम् न भूयो भवसागरे
ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಬರಲಿ; ಇಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರಿಗೆ ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ।
Verse 76
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः / योगी वाप्यथवायोगी पापी वा पुण्यकृत्तमः
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು—ಯೋಗಿಯಾಗಿರಲಿ ಅಯೋಗಿಯಾಗಿರಲಿ, ಪಾಪಿಯಾಗಿರಲಿ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಯಾಗಿರಲಿ।
Verse 77
न वेदवचनात् पित्रोर्न चैव गुरुवादतः / मतिरुत्क्रमणीया स्यादविमुक्तगतिं प्रति
ವೇದವಚನಬಲದಿಂದಾಗಲಿ, ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಒತ್ತಾಯದಿಂದಾಗಲಿ, ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶದಿಂದಾಗಲಿ—ಅವಿಮುಕ್ತಗತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಸಂಕಲ್ಪವು ಎಂದಿಗೂ ತಿರುಗಬಾರದು।
Verse 78
सूत उवाच इत्येवमुक्त्वा भगवान् व्यासो वेदविदां वरः / सहैव शिष्यप्रवरैर्वाराणस्यां चचार ह
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸನು ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು।
It acknowledges multiple disciplines but elevates a ‘most secret’ mokṣa-dharma centered on Avimukta: in Kāśī, worship, japa, dāna, tapas, study, and jñāna become imperishable and culminate in liberation—especially through Śiva’s final transmission of Tāraka Brahman.
Rituals, gifts, austerities, and learning are praised yet declared insufficient for the highest destiny by themselves; the chapter insists the supreme state is obtained through vimukti—realized liberation—granted decisively in Avimukta by Śiva’s grace and saving instruction.
No. It explicitly includes mixed castes, women, mlecchas, and even beings like insects as falling under Kāśī’s Time-power and salvific scope, portraying Avimukta as the ‘supreme medicine’ even for those marked by grave sins.
Other tīrthas are revered, but the chapter claims that dying in them does not yield liberation ‘in the same way’ as dying in Vārāṇasī, where Śiva directly gives Tāraka Brahman and where sin-destruction and perfected religious fruit are said to be uniquely concentrated.