
Kali-yuga Doṣas, the Supremacy of Rudra as Refuge, and the Closure of the Manvantara Teaching
ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಮಾಪ್ತಿಯ ನಂತರ ವ್ಯಾಸರು ತಿಷ್ಯ/ಕಲಿಯುಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ದುರ್ಭಿಕ್ಷ‑ಅನಾವೃಷ್ಟಿ‑ರೋಗಗಳಿಂದ ಭಯ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಶ್ರೌತ‑ಸ್ಮಾರ್ತ ಆಚರಣೆಗಳ ಕ್ಷಯ. ವರ್ಣಾಶ್ರಮದ ಕಠಿಣ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರ ದುರುಪಚಾರ, ವಿಧಿಗಳ ಗೊಂದಲ, ಹೊರಗೆ ತ್ಯಾಗಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ ಒಳಗೆ ಶೂನ್ಯವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ—ಇವೆಲ್ಲ ಕಾಲಪ್ರೇರಿತ ಯುಗಾಂತ ದೋಷಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗ್ರಂಥ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ—ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರ/ಮಹಾದೇವನೇ ಪರಾತ್ಪರ ಪ್ರಭು, ಏಕೈಕ ಶುದ್ಧಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಶರಣು; ನಮಸ್ಕಾರ, ಧ್ಯಾನ, ದಾನ ವಿಶೇಷ ಫಲಪ್ರದ. ಬಳಿಕ ಶಿವನ ದೀರ್ಘ ಸ್ತುತಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಅವರ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಯೋಗಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಸಂಸಾರದಿಂದ ತಾರಕನೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮನ್ವಂತರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಲ್ಪವನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಚಕ್ರಗಳ ಕ್ರಮ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೋಪದೇಶವೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ, ವ್ಯಾಸರ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರಕಟರೂಪ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಢೀಕರಣ—ಮುಂದಿನ ಧರ್ಮ‑ಭಕ್ತಿ ಉಪದೇಶಗಳ ನಿರಂತರತೆಗೆ ನೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ।
Verse 1
इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच तिष्ये मायामसूयां च वधं चैव तपस्विनाम् / साधयन्ति नरा नित्यं तमसा व्याकुलीकृताः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ) ಯುಗದಲ್ಲಿ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾದ ಜನರು ನಿತ್ಯವೂ ಕಪಟ-ಮಾಯೆ, ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳ ವಧವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 2
कलौ प्रमारको रोगः सततं क्षुद् भयं तथा / अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಘಾತಕ ರೋಗಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ; ಸದಾ ಹಸಿವಿನ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ, ಭೀಕರ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 3
अधार्मिका अनाचारा महाकोपाल्पचेतसः / अनृतं वदन्ति ते लुब्धास्तिष्ये जाताः सुदुः प्रजाः
ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ) ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅಧಾರ್ಮಿಕರು, ಆಚಾರಹೀನರು, ಮಹಾಕ್ರೋಧಿಗಳು, ಅಲ್ಪಚೇತನರು; ಲೋಭದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 4
दुरिष्टैर्दुरधीतैश्च दुराचारैर्दुरागमैः / विप्राणां कर्मदोषैश्च प्रजानां जायते भयम्
ದುಷ್ಟ ಯಾಗಗಳು, ಕುಅಧ್ಯಯನ, ದುರಾಚಾರ ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಆಗಮಗಳಿಂದ—ಮತ್ತು ವಿಪ್ರರ ಕರ್ಮದೋಷಗಳಿಂದ—ಪ್ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 5
नाधीयते कलौ वेदान् न यजन्ति द्विजातयः / यजन्त्यन्यायतो वेदान् पठन्ते चाल्पबुद्धयः
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ಯಥಾವಿಧಿ ಅಧ್ಯಯನವಾಗದು, ದ್ವಿಜರು ಯಾಗ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ವೇದಪಠಣ ಮಾಡಿದರೂ ವಿಧಿವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 6
शूद्राणां मन्त्रयौनैश्च संबन्धो ब्राह्मणैः सह / भविष्यति कलौ तस्मिञ् शयनासनभोजनैः
ಆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಹಾಗೂ ಯೌನಸಂಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಶಯನ, ಆಸನ, ಭೋಜನಗಳನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವರು।
Verse 7
राजानः सूद्रभूयिष्ठा ब्राह्मणान् बाधयन्ति च / भ्रूणहत्या वीरहत्या प्रजायेते नरेश्वर
ಹೇ ನರೇಶ್ವರ! ರಾಜರು ಶೂದ್ರಸಮಾನ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕಾಡುವರು; ಆ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ವೀರಹತ್ಯೆ ಎಂಬ ಪಾಪಗಳು ಹುಟ್ಟುವವು।
Verse 8
स्नानं होमं जपं दानं देवतानां तथार्ऽचनम् / अन्यानि चैव कर्माणि न कुर्वन्ति द्विजातयः
ಸ್ನಾನ, ಹೋಮ, ಜಪ, ದಾನ, ದೇವತಾರ್ಚನೆ—ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿನಿಯತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು—ದ್ವಿಜರು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 9
विनिन्दन्ति महादेवं ब्राह्मणान् पुरुषोत्तमम् / आम्नायधर्मशास्त्राणि पुराणानि कलौ युगे
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರು ಮಹಾದೇವನನ್ನೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಮ್ನಾಯ ಪರಂಪರೆ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಪುರಾಣಗಳನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 10
कुर्वन्त्यवेददृष्टानि कर्माणि विविधानि तु / स्वधर्मे ऽभिरुचिर्नैव ब्राह्मणानां प्रिजायते
ಅವರು ವೇದಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ನಾನಾವಿಧ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಸ್ವಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ನಿಜವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 11
कुशीलचर्याः पाषण्डैर्वृथारूपैः समावृताः / बहुयाचनको लोको भविष्यति परस्परम्
ಜನರು ನೀಚಾಚಾರದಿಂದಲೂ ಪಾಷಂಡರ ಖಾಲಿ ವೇಷಗಳಿಂದಲೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುವರು; ಲೋಕವು ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಹಳ ಬೇಡುವದಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 12
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः / प्रमदाः केशशूलिन्यो भविष्यन्ति कलौ युगे
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನಪದಗಳು ‘ಅಟ್ಟಶೂಲ’ದಂತೆ ಕಟುವಾದ ನೋವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗುವವು; ಚತುಷ್ಪಥಗಳು ‘ಶಿವಶೂಲ’ದ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಕಾಣುವವು; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೇಶಶೂಲದಿಂದ ಕಂಗೆಡುವರು।
Verse 13
शुक्लदन्ताजिनाख्याश्च मुण्डाः काषायवाससः / शूद्रा धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते
ಯುಗಾಂತ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಶೂದ್ರರು ‘ಧರ್ಮ’ವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರಾಗುವರು; ಬಿಳಿ ಹಲ್ಲುಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಮಗೆ ‘ಅಜಿನಧಾರಿ’ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡು, ಮುಂಡಿತ ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಾಷಾಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವರಾಗಿ ಕಾಣುವರು।
Verse 14
शस्यचौरा भविष्यन्ति तथा चैलाभिमर्षिणः / चौराश्चौरस्य हर्तारो हर्तुर्हर्ता तथापरः
ನಿಂತ ಬೆಳೆ ಕದಿಯುವ ಕಳ್ಳರು ಇರುವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವರೂ ಇರುವರು. ಕಳ್ಳನು ಕಳ್ಳನನ್ನೇ ದೋಚುವನು; ಒಬ್ಬ ದೋಚುಗನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ದೋಚುಗನಿಂದ ದೋಚಲ್ಪಡುವನು—ದೋಚಾಟದ ಮೇಲೆಯೇ ದೋಚಾಟ ನಡೆಯುವುದು.
Verse 15
दुः खप्रचुरताल्पायुर्देहोत्सादः सरोगता / अधर्माभिनिवेशित्वात् तमोवृत्तं कलौ स्मृतम्
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಸಕ್ತರಾಗುವದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ತಮೋವೃತ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ದುಃಖದ ಅಧಿಕ್ಯ, ಅಲ್ಪಾಯು, ದೇಹಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ರೋಗ.
Verse 16
काषायिणो ऽथ निर्ग्रन्थास्तथा कापालिकाश्च ये / वेदविक्रयिणश्चान्ये तीर्थविक्रयिणः परे
ಆಗ ಕೇವಲ ಕಾಷಾಯ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು, ‘ನಿರ್ಗ್ರಂಥ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಪಾಲಧಾರಿ ಕಾಪಾಲಿಕರೂ ಇರುವರು. ಕೆಲವರು ವೇದವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಮಾಡುವರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತೀರ್ಥವನ್ನು ಮಾರುವರು—ಪವಿತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೇ ವಾಣಿಜ್ಯಗೊಳಿಸುವರು.
Verse 17
आसनस्थान् द्विजान् दृष्ट्वा न चलन्त्यल्पबुद्धयः / ताडयन्ति द्विजेन्द्रांश्च शूद्रा राजोपजीविनः
ಆಸನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಕಂಡರೂ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಗೌರವದಿಂದ ಏಳುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಜಸೇವೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಶೂದ್ರರು ದ್ವಿಜೇಂದ್ರರನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುವರು.
Verse 18
उच्चासनस्थाः शूद्रास्तु द्विजमध्ये परन्तप / ज्ञात्वा न हिंसते राजा कलौ कालबलेन तु
ಹೇ ಪರಂತಪ! ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರೂ ದ್ವಿಜರ ಮಧ್ಯೆ ಉಚ್ಚಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವರು; ಆದರೆ ಇದು ಕಾಲಬಲದ ಪ್ರಭಾವವೆಂದು ತಿಳಿದು ರಾಜನು ಹಿಂಸೆಗೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 19
पुष्पैश्च हसितैश्चैव तथान्यैर्मङ्गलैर्द्विजाः / शूद्रानभ्यर्चयन्त्यल्पश्रुतभग्यबलान्विताः
ಅಲ್ಪಶ್ರುತಿ, ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವಿವೇಕ ಹೊಂದಿದ ಕೆಲ ದ್ವಿಜರು ಪುಷ್ಪ, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ (ಕಥಿತ) ಮಂಗಳಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರರನ್ನೂ ಅಭ್ಯರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 20
न प्रेक्षन्ते ऽर्चितांश्चापि शूद्रा द्विजवरान् नृप / सेवावसरमालोक्य द्वारि तिष्ठन्ति च द्विजाः
ಓ ರಾಜನೇ! ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಶೂದ್ರರು ಅವರನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದ್ವಿಜರು ಸೇವಾವಕಾಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ।
Verse 21
वाहनस्थान् समावृत्य शूद्राञ् शूद्रोपजीविनः / सेवन्ते ब्राह्मणास्तत्र स्तुवन्ति स्तुतिभिः कलौ
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಬದುಕುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವಾಹನಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಶೂದ್ರರನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಚಾಟುಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳುವರು।
Verse 22
अध्यापयन्ति वै वेदाञ् शूद्राञ् शूद्रोपजीविनः / पठन्ति वैदिकान् मन्त्रान् नास्तिक्यं घोरमाश्रिताः
ಶೂದ್ರರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬದುಕುವವರು ಶೂದ್ರರಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭೀಕರ ನಾಸ್ತಿಕ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 23
तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः / यतयश्च भविष्यन्ति शतशो ऽथ सहस्त्रशः
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಫಲಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಇರುವರು; ಯತಿಗಳು, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳೂ ನೂರಾರು, ಸಹಸ್ರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವರು।
Verse 24
नाशयन्ति ह्यधीतानि नाधिगच्छन्ति चानघ / गायन्ति लौकिकैर्गानैर्दैवतानि नराधिप
ಹೇ ಅನಘ! ಅವರು ಅಧ್ಯಯನಿಸಿದುದನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯರು. ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಅವರು ಲೋಕಿಕ ಗೀತೆಗಳಿಂದಲೇ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 25
वामपाशुपताचारास्तथा वै पाञ्चरात्रिकाः / भविष्यन्ति कलौ तस्मिन् ब्राह्मणाः क्षत्रियास्तथा
ಆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವಾಮ-ಪಾಶುಪತ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರೂ, ಪಾಂಚರಾತ್ರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದವರೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಉದ್ಭವಿಸುವರು.
Verse 26
ज्ञानकर्मण्युपरते लोके निष्क्रियतां गते / कीटमूषकसर्पाश्च धर्षयिष्यन्ति मानवान्
ಲೋಕವು ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕರ್ಮ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ, ಹುಳುಗಳು, ಇಲಿಗಳು, ಹಾವುಗಳೂ ಮಾನವರನ್ನು ಕಾಡಿ ಮಣಿಸುವವು.
Verse 27
कुर्वान्ति चावताराणि ब्राह्मणानां कुलेषु वै / दधीचशापनिर्दग्धाः पुरा दक्षाध्वरे द्विजाः
ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆ ದ್ವಿಜರು ದಧೀಚಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದರು.
Verse 28
निन्दन्ति च महादेवं तमसाविष्टचेतसः / वृथा धर्मं चरिष्यन्ति कलौ तस्मिन् युगान्तिके
ಆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಸಮೀಪ, ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತಚಿತ್ತರಾದವರು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವರು; ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುವರು—ಅಂತರಸತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹೊರಗಿನ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರ.
Verse 29
ये चान्ये शापनिर्दग्धा गौतमस्य महात्मनः / सर्वे ते च भविष्यन्ति ब्राह्मणाद्याः स्वजातिषु
ಮಹಾತ್ಮ ಗೌತಮನ ಶಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಇತರ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವರು।
Verse 30
विनिन्दन्ति हृषीकेशं ब्राह्मणान् ब्रह्मवादिनः / वेदबाह्यव्रताचारा दुराचारा वृथाश्रमाः
ಅವರು ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೇದಬಾಹ್ಯ ವ್ರತಾಚಾರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ದುರುಚಾರಿಗಳಾಗಿ, ಹೆಸರಿಗಷ್ಟೇ ಆಶ್ರಮಸ್ಥರು—ವ್ಯರ್ಥಾಶ್ರಮರಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 31
मोहयन्ति जनान् सर्वान् दर्शयित्वा फलानि च / तमसाविष्टमनसो वैडालवृत्तिकाधमाः
ಫಲಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆ ಅಧಮರು ಬೆಕ್ಕಿನಂತ ಕಪಟ-ಚೌರ್ಯ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ।
Verse 32
कलौ रुद्रो महादेवो लोकानामीश्वरः परः / न देवता भवेन्नृणां देवतानां च दैवतम्
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ—ಮಹಾದೇವ—ಲೋಕಗಳ ಪರಮೇಶ್ವರನು; ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಬೇರೆ ದೇವತೆ ಇಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅವನೇ ಪರಮ ದೈವತ।
Verse 33
करिष्यत्यवताराणि शङ्करो नीललोहितः / श्रौतस्मार्तप्रतिष्ठार्थं भक्तानां हितकाम्यया
ಶ್ರೌತ-ಸ್ಮಾರ್ತ ಪರಂಪರೆಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಥವಾಗಿ, ಭಕ್ತರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ನೀಲಲೋಹಿತ ಶಂಕರನು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವನು।
Verse 34
उपदेक्ष्यति तज्ज्ञानं शिष्याणां ब्रह्मसंज्ञितम् / सर्ववेदान्तसारं हि धर्मान् वेदनिदर्शितान्
ಅವನು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತವಾದ ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವನು—ಅದು ಸಮಸ್ತ ವೇದಾಂತಸಾರ; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಗಳು ಸೂಚಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುವನು।
Verse 35
ये तं विप्रा निषेवन्ते येन केनोपचारतः / विजित्यकलिजान् दोषान् यान्ति ते परमं पदम्
ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸೇವಾ-ಉಪಚಾರದಿಂದಲಾದರೂ ಅವನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕಲಿಯುಗಜನ್ಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 36
अनायासेन सुमहत् पुण्यमाप्नोति मानवः / अनेकदोषदुष्टस्य कलेरेष महान् गुणः
ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಮಾನವನು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ದೂಷಿತವಾದ ಕಲಿಯುಗಕ್ಕೆ ಇದುವೇ ಮಹಾಗುಣ.
Verse 37
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्राप्य माहेश्वरं युगम् / विशेषाद् ब्राह्मणो रुद्रमीशानं शरणं व्रजेत्
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾಹೇಶ್ವರ ಯುಗವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರುದ್ರನಾದ ಈಶಾನ ಪ್ರಭುವಿನ ಶರಣು ಹೋಗಬೇಕು।
Verse 38
ये नमन्ति विरूपाक्षमीशानं कृत्तिवाससम् / प्रसन्नचेतसो रुद्रं ते यान्ति परमं पदम्
ಪ್ರಸನ್ನ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ರುದ್ರನಾದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ಈಶಾನ, ಕೃತ್ತಿವಾಸನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 39
यथा रुद्रनमस्कारः सर्वकर्मफलो ध्रुवम् / अन्यदेवनमस्कारान्न तत्फलमवाप्नुयात्
ರುದ್ರನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಮಸ್ಕಾರವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸರ್ವ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇತರ ದೇವರಿಗೆ ಕೇವಲ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರೆ ಅದೇ ಫಲ ದೊರೆಯದು।
Verse 40
एवंविधे कलियुगे दोषाणामेकशोधनम् / महादेवनमस्कारो ध्यानं दानमिति श्रुतिः
ಇಂತಹ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳ ಏಕಮಾತ್ರ ಶೋಧನೆ—ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಜೊತೆಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ದಾನ—ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ।
Verse 41
तस्मादनीश्वरानन्यान् त्यक्त्वा देवं महेश्वरम् / समाश्रयेद् विरूपाक्षं यदीच्छेत् परमं पदम्
ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಈಶ್ವರರಲ್ಲದ ಇತರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪರಮಪದವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮಹೇಶ್ವರ ದೇವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗಬೇಕು।
Verse 42
नार्चयन्तीह ये रुद्रं शिवं त्रिदशवन्दितम् / तेषां दानं तपो यज्ञो वृथा जीवितमेव च
ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿದಶರಿಂದ ವಂದಿತನಾದ ರುದ್ರ-ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸದವರ ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ ಎಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥ; ಅವರ ಜೀವನವೂ ಫಲರಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 43
नमो रुद्राय महते देवदेवाय शूलिने / त्र्यम्बकाय त्रिनेत्राय योगिनां गुरवे नमः
ಮಹಾನ್ ರುದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ದೇವದೇವ, ಶೂಲಧಾರಿ; ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ತ್ರಿನೇತ್ರ; ಯೋಗಿಗಳ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಃ।
Verse 44
नमो ऽस्तु वामदेवाय महादेवाय वेधसे / शंभवे स्थाणवे नित्यं शिवाय परमेष्ठिने / नमः शोमाय रुद्राय महाग्रासाय हेतवे
ವಾಮದೇವನಾದ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ, ವಿಧಾತಾ ವೇಧಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಂಭು, ಸ್ಥಾಣು, ಶಿವ, ಪರಮೇಷ್ಠಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಣಾಮ. ಸೋಮ, ರುದ್ರ, ಮಹಾಗ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಆದಿಕಾರಣ ಹೇತುವಿಗೆ ನಮಃ.
Verse 45
प्रपद्ये ऽहं विरूपाक्षं शरण्यं ब्रह्मचारिणम् / महादेवं महायोगमीशानं चाम्बिकापतिम्
ನಾನು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನಾದ—ಶರಣ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ—ಶರಣು ಹೊಂದುತ್ತೇನೆ; ಅವನೇ ಮಹಾದೇವ, ಮಹಾಯೋಗಿ, ಈಶಾನ ಮತ್ತು ಅಂಬಿಕಾಪತಿ.
Verse 46
योगिनां योगदातारं योगमायासमावृतम् / योगिनां कुरुमाचार्यं योगिगम्यं पिनाकिनम्
ನಾನು ಪಿನಾಕಿನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗದಾತ, ತನ್ನ ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತ, ಸಾಧನಾಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳ ಆಚಾರ್ಯ, ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಗಮ್ಯನು.
Verse 47
संसारतारणं रुद्रं ब्रह्माणं ब्रह्मणो ऽधिपम् / शाश्वतं सर्वगं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम्
ನಾನು ರುದ್ರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸಂಸಾರದಿಂದ ತಾರಿಸುವವನು; ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಧಿಪತಿಯೂ; ಶಾಶ್ವತ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ವೇದಧರ್ಮಪೋಷಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಿಯ.
Verse 48
कपर्दिनं कालमूर्तिममूर्ति परमेश्वरम् / एकमूर्ति महामूर्ति वेदवेद्यं दिवस्पतिम्
ನಾನು ಕಪರ್ದಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ—ಕಾಲಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಮೂರ್ತಿ; ಪರಮೇಶ್ವರ; ಏಕಮೂರ್ತಿಯಾದರೂ ಮಹಾಮೂರ್ತಿ; ವೇದಗಳಿಂದ ವೇದ್ಯ, ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ.
Verse 49
नीलकण्ठं विश्वमूर्ति व्यापिनं विश्वरेतसम् / कालाग्निं कालदहनं कामदं कामनाशनम्
ನೀಲಕಂಠನಾದ, ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿಯಾದ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ, ವಿಶ್ವಬೀಜಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕಾಲಾಗ್ನಿ, ಕಾಲದಹನ, ವರಪ್ರದ, ಕಾಮನಾಶಕನಿಗೆ ವಂದನೆ.
Verse 50
नमस्ये गिरिशं देवं चन्द्रावयवभूषणम् / विलोहितं लेलिहानमाहित्यं परमेष्ठिनम् / उग्रं पशुपतिं भीमं भास्करं तमसः परम्
ಚಂದ್ರಭೂಷಿತ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಗಿರೀಶ ದೇವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ, ಜ್ವಲಿಸುವ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಲೀಲಿಹಾನವಾಗಿ ನುಂಗುವಂತೆ ತೋರುವ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮೇಷ್ಠಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಉಗ್ರ-ಭೀಮ ಪಶುಪತಿಗೆ, ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ, ತಮಸ್ಸು (ಅಜ್ಞಾನ) ಮೀರಿದವನಿಗೆ ವಂದನೆ.
Verse 51
इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै समासतः / अतीतानागतानां वै यावन्मन्वन्तरक्षयः
ಹೀಗೆ ಯುಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಹಿಂದಿನವು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನವು—ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ.
Verse 52
मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै / व्याख्यातानि न संदेहः कल्पः कल्पेन चैव हि
ಒಂದು ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಮಧ್ಯಚಕ್ರಗಳೂ ವಿವರಿಸಿದಂತೇ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಇತರ ಕಲ್ಪಗಳೂ ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ರಮ ಒಂದೇ.
Verse 53
मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेषु वै / तुल्याभिमानिनः सर्वे नामरूपैर्भवन्त्युत
ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ—ಹಿಂದಿನವು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನವು—ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು; ಅವರು ನಾಮರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 54
एवमुक्तो भगवता किरीटी श्वेतवाहनः / बभार परमां भक्तिमीशाने ऽव्यभिचारिणीम्
ಭಗವಾನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಶ್ವೇತವಾಹನನು ಈಶಾನನಲ್ಲಿ ಪರಮ, ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।
Verse 55
नमश्चकार तमृषिं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् / सर्वज्ञं सर्वकर्तारं स्क्षाद् विष्णुं व्यवस्थितम्
ಅವನು ಆ ಋಷಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ಪ್ರಭು (ವ್ಯಾಸ)ರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು—ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಕರ್ತೃ, ಸాక్షಾತ್ ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು।
Verse 56
तमुवाच पुनर्व्यासः पाथं परपुरञ्जयम् / कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतं मुनिः
ಆಮೇಲೆ ಮುನಿ ವ್ಯಾಸನು ನಮ್ರನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಪರಪುರಂಜಯ ಪಾಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು; ತನ್ನ ಎರಡು ಸುಂದರ ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 57
धन्यो ऽस्यनुगृहीतो ऽसि त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते / त्रैलोक्ये शङ्करे नूनं भक्तः परपुरञ्जय
ನೀನು ಧನ್ಯನು, ನಿನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆತಿದೆ; ನಿನ್ನಂತಹ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲ. ಓ ಪರಪುರಂಜಯ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಂಕರಭಕ್ತನು।
Verse 58
दृष्टवानसि तं देवं विश्वाक्षं विश्वतोमुखम् / प्रत्यक्षमेव सर्वेशं रुद्रं सर्वजगद्गुरुम्
ನೀನು ಆ ದೇವನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ—ವಿಶ್ವವೇ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಮುಖಗಳಿರುವವನನ್ನು—ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸರ್ವೇಶ್ವರ ರುದ್ರನನ್ನು, ಸಮಸ್ತ ಜಗದ್ಗುರುವನ್ನು।
Verse 59
ज्ञानं तदैश्वरं दिव्यं यथावद् विदितं त्वया / स्वयमेव हृषीकेशः प्रीत्योवाच सनातनः
ಆ ದಿವ್ಯವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯಮಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ. ಆಗ ಸನಾತನ ಹೃಷೀಕೇಶನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೀತಿ-ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 60
गच्छ गच्छ स्वकं स्थानं न शोकं कर्तुमर्हसि / व्रजस्व परया भक्त्या शरण्यं शरणं शिवम्
ಹೋಗು—ಹೋಗು, ನಿನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳು; ಶೋಕಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನ ಶರಣಾಗು—ಅವನೇ ಶರಣಾಗತರ ಶರಣ್ಯನು.
Verse 61
एवमुक्त्वा स भगवाननुगृह्यार्जुनं प्रभुः / जगाम शङ्करपुरीं समाराधयितुं भवम्
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಭುವಾದ ಭಗವಂತನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆರಾಧಿಸಲು ಶಂಕರಪುರಿಗೆ ತೆರಳಿದನು.
Verse 62
पाण्डवेयो ऽपि तद् वाक्यात् संप्राप्य शरणं शिवम् / संत्यज्य सर्वकर्माणि तद्भक्तिपरमो ऽभवत्
ಪಾಂಡವೇಯನೂ ಆ ವಚನಗಳಂತೆ ಶಿವನ ಶರಣನ್ನು ಪಡೆದನು; ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಪರಾಯಣನಾದನು.
Verse 63
नार्जुनेन समः शंभोर्भक्त्या भूतो भविष्यति / मुक्त्वा सत्यवतीसूनुं कृष्णं वा देवकीसुतम्
ಶಂಭುವಿನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಮನಾದವನು ಯಾರೂ ಆಗಿಲ್ಲ, ಆಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ—ಸತ್ಯವತೀಸೂನು (ವ್ಯಾಸ) ಅಥವಾ ದೇವಕೀಸುತ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
Verse 64
तस्मै भगवते नित्यं नमः सत्याय धीमते / पाराशर्याय मुनये व्यासायामिततेजसे
ಆ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ, ಪರಮ ಧೀಮಂತನಾದ ಪಾರಾಶರ್ಯ ಮುನಿ—ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವೇದವ್ಯಾಸ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾವು ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 65
कृष्णद्वैपायनः साक्षाद् विष्णुरेव सनातनः / को ह्यन्यस्तत्त्वतो रुद्रं वेत्ति तं परमेश्वरम्
ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಸాక్షಾತ್ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣುವೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಇನ್ನಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?
Verse 66
नमः कुरुध्वं तमृषिं कृष्णं सत्यवतीसुतम् / पाराशर्यं महात्मानं योगिनं विष्णुमव्ययम्
ಆ ಋಷಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನಿಗೆ—ಸತ್ಯವತೀಸುತ, ಪಾರಾಶರ್ಯ—ಮಹಾತ್ಮ ಯೋಗಿ, ಅವ್ಯಯ ವಿಷ್ಣು (ಅವತಾರ)ಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿರಿ।
Verse 67
एवमुक्तास्तु मुनयः सर्व एव समीहिताः / प्रेणेमुस्तं महात्मानं व्यासं सत्यवतीसुतम्
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾದ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಸತ್ಯವತೀಸುತ ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು।
Kali is depicted as tamas-dominated: epidemics, drought and hunger fears, ritual corruption, weakened Vedic study, social disrespect and inversion, and the proliferation of outward asceticism without inner truth—producing widespread disorder and suffering.
Reverent salutation to Rudra/Mahādeva—supported by meditation and charitable giving—is named a singular purifier in Kali, yielding the fruit of sacred actions with comparatively little effort.
It prioritizes refuge in Rudra as the supreme Lord for Kali-yuga while closing by identifying Vyāsa as Viṣṇu manifest and as the knower of Rudra’s true essence—signaling a samanvaya where supreme divinity is approached through multiple orthodox idioms rather than sectarian negation.
The yuga diagnosis is grounded in kāla’s force: dharma and conduct vary by age, yet the chapter claims that understanding one Manvantara and one Kalpa reveals the repeating structure of all cycles, enabling a principled reading of decline and restoration across time.