Adhyaya 22
Purva BhagaAdhyaya 2247 Verses

Adhyaya 22

Durjaya, Urvaśī, and the Expiation at Vārāṇasī (Genealogy and Sin-Removal through Viśveśvara)

ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅಂತ್ಯಾನಂತರ ಸೂತನು ಜಯಧ್ವಜದಿಂದ ತಾಲಜಂಘವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಯಾದವ ಶಾಖೆಗಳ ವಂಶವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ವೀತಿಹೋತ್ರ ವಂಶವನ್ನು ಅನಂತ ಮತ್ತು ದುರ್ಜಯ ತನಕ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಉಪದೇಶಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂದೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜಯನು ಅಪ್ಸರೆ ಉರ್ವಶಿಗೆ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಪುನಃಪುನಃ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ಅವನ ಪತಿವ್ರತಾ ಪತ್ನಿ ಅವನ ಅಂತರ್ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಭಯವಲ್ಲ, ಶುದ್ಧಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಕಣ್ವಮುನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಗಂಧರ್ವನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಉನ್ಮತ್ತ ಅಲೆದಾಟದಿಂದ ಅವನ ಪುನಃಪತನ; ನಂತರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಕಣ್ವನು ವಾರಾಣಸೀ ಯಾತ್ರೆ, ಗಂಗಾಸ್ನಾನ, ದೇವ-ಪಿತೃ ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗದರ್ಶನವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪಾಪಕ್ಷಯಕ್ಕಾಗಿ. ದುರ್ಜಯನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಸುಪ್ರತೀಕನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಿನ ಕ್ರೋಷ್ಟು ವಂಶಧಾರೆಯತ್ತ ಕಥೆ ತಿರುಗಿ, ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ಪಾಪನಾಶಕವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकविशो ऽध्यायः सूत उवाच जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालाजङ्घ इति स्मृतः / शतपुत्रास्तु तस्यासन् तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಜಯಧ್ವಜನಿಗೆ ತಾಳಜಂಘ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು, ಅವರು ತಾಳಜಂಘರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು।

Verse 2

तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः / वृषप्रभृतयश्चान्ये यादवाः पुण्यकर्मिणः

ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ಮಹಾವೀರ್ಯನಾದ ವೀತಿಹೋತ್ರ ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ವೃಷ ಮೊದಲಾದ ಇತರರೂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಯಾದವರು ಆಗಿದ್ದರು।

Verse 3

वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः / मधोः पुत्रशतं त्वासीद् वृषणस्तस्य वंशभाक्

ಅವರಲ್ಲಿ ವೃಷನು ವಂಶಸ್ಥಾಪಕನಾದನು; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಮಧು. ಮಧುವಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ವೃಷಣನು ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು।

Verse 4

वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो ऽनन्त इत्युत / दुर्जयस्तस्य पुत्रो ऽबूत् सर्वशास्त्रविशारदः

ವೀತಿಹೋತ್ರನ ಪುತ್ರನು ಅನಂತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನ ಪುತ್ರನು ದುರ್ಜಯ; ಅವನು ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 5

तस्य भार्या रूपवती गुणैः सर्वैरलङ्कृता / पतिव्रतासीत् पतिना स्वधर्मपरिपालिका

ಅವನ ಪತ್ನಿ ರೂಪವತಿಯಾಗಿದ್ದು ಸರ್ವಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿ ಪತಿಯೊಡನೆ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 6

स कदाचिन्महाभागः कालिन्दीतीरसंस्थिताम् / अपश्यदुर्वशीं देवीं गायन्तीं मधुरस्वनाम्

ಒಮ್ಮೆ ಆ ಮಹಾಭಾಗನು ಕಾಲಿಂದೀ (ಯಮುನಾ) ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಧುರಸ್ವರದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಿ ಉರ್ವಶಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 7

ततः कामाहतमनास्तत्समीपमुपेत्य वै / प्रोवाच सुचिरं कालं देवि रन्तुं मयार्ऽहसि

ನಂತರ ಕಾಮದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಅವಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ದೇವಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ನನ್ನೊಡನೆ ರಮಿಸಲು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.”

Verse 8

सा देवी नृपतिं दृष्ट्वा रूपलावण्यसंयुतम् / रेमे तेन चिरं कालं कामदेवमिवापरम्

ರೂಪಲಾವಣ್ಯಸಂಪನ್ನನಾದ ಆ ನೃಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ದಿವ್ಯಕನ್ಯೆ ಅವನೊಡನೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ರಮಿಸಿದಳು; ಅವನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಾಮದೇವನಂತೆ ತೋಚಿದನು.

Verse 9

कालात् प्रबुद्धो राजा तामुर्वशीं प्राह शोभनाम् / गमिष्यामि पुरीं रम्यां हसन्ती साब्रवीद् वचः

ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ರಾಜನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಆ ಶೋಭನ ಉರ್ವಶಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ರಮ್ಯಪುರಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು.” ಆಗ ಅವಳು ನಗುತ್ತಾ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 10

न ह्यनेनोपभोगेन भवता राजसुन्दर / प्रीतिः संजायते मह्यं स्थातव्यं वत्सरं पुनः

ಓ ರಾಜಸುಂದರಾ! ನಿನ್ನೊಡನೆ ಈ ರೀತಿಯ ಉಪಭೋಗದಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಇರಬೇಕು.

Verse 11

तामब्रवीत् स मतिमान् गत्वा शीघ्रतरं पुरीम् / आगमिष्यामि भूयो ऽत्र तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हसि

ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವೆನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದು ಯುಕ್ತ.”

Verse 12

तमब्रवीत् सा सुभगा तथा कुरु विशांपते / नान्ययाप्सरसा तावद् रन्तव्यं भवत् पुनः

ಆ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಅಪ್ಸರಸು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು, ಓ ಜನಾಧಿಪತೇ; ಆದರೆ ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನೀನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಅಪ್ಸರಸೊಂದಿಗೂ ಮತ್ತೆ ಕ್ರೀಡಿಸಬಾರದು.”

Verse 13

ओमित्युक्त्वा ययौ तूर्णं पुरीं परमशोभनाम् / गत्वा पतिव्रतां पत्नीं दृष्ट्वा बीतो ऽभवन्नृपः

“ಓಂ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜನು ಭೀತನಾದನು.

Verse 14

संप्रेक्ष्य सा गुणवती भार्या तस्य पतिव्रता / भीतं प्रसन्नया प्राह वाचा पीनपयोधरा

ಆ ಗುಣವಂತಿ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಪತ್ನಿ ಅವನು ಭೀತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಶಾಂತ ವಾಣಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದಳು; ಅವಳು ಸತಿ, ಗೌರವಯುತ ಸ್ತ್ರೀ.

Verse 15

स्वामिन् किमत्र भवतो भीतिरद्य प्रवर्तते / तद् ब्रूहि मे यथा तत्त्वं न राज्ञां कीर्तये त्विदम्

ಸ್ವಾಮಿ, ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಯ ಏಕೆ ಉದಯಿಸಿದೆ? ತತ್ತ್ವವು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ; ರಾಜರ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ತತ್ತ್ವಬೋಧಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 16

स तस्या वाक्यमाकर्ण्य लज्जावनतचेतनः / नोवाच किञ्चिन्नृपतिर्ज्ञानदृष्ट्या विवेद सा

ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ನೃಪತಿ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತಗ್ಗಿ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವಳು ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಅಂತರಭಾವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಳು।

Verse 17

न भेतव्यं त्वया स्वामिन् कार्यं पापविशोधनम् / भीते त्वयि महाराज राष्ट्रं ते नाशमेष्यति

ಸ್ವಾಮಿ, ನೀವು ಭಯಪಡಬಾರದು; ಇದು ಪಾಪವಿಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯ. ಮಹಾರಾಜ, ನೀವು ಭೀತರಾದರೆ ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 18

तदा स राजा द्युतिमान् निर्गत्य तु पुरात् ततः / गत्वा कण्वाश्रमं पुण्यं दृष्ट्वा तत्र महामुनिम्

ಆಗ ಆ ದ್ಯುತಿಮಾನ ರಾಜನು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹೊರಟು ಪುಣ್ಯವಾದ ಕಣ್ವಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 19

निशम्य कण्ववदनात् प्रायश्चित्तविधिं शुभम् / जगाम हिमवत्पृष्ठं समुद्दिश्य महाबलः

ಕಣ್ವರ ಮುಖದಿಂದ ಶುಭವಾದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮಹಾಬಲನು ಹಿಮವಂತನ ಉನ್ನತ ಪೃಷ್ಠಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ದಿಕ್ಕು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಹೊರಟನು।

Verse 20

सो ऽपश्यत् पथि राजेन्द्रो गन्धर्ववरमुत्तमम् / भ्राजमानं श्रिया व्योम्नि भूषितं दिव्यमालया

ಆಗ ರಾಜೇಂದ್ರನು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಂಧರ್ವನನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ದಿವ್ಯಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 21

वीक्ष्य मालाममित्रघ्नः सस्माराप्सरसां वराम् / उर्वशीं तां मनश्चक्रे तस्या एवेयमर्हति

ಮಾಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಶತ್ರುಹಂತನು ಅಪ್ಸರಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ಉರ್ವಶಿಯ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ—“ಈ ಮಾಲೆ ಅವಳಿಗೇ ಯೋಗ್ಯ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.

Verse 22

सो ऽतीव कामुको राजा गन्धर्वेणाथ तेन हि / चकार सुमहद् युद्धं मालामादातुमुद्यतः

ಆ ರಾಜನು ಕಾಮದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಆ ಗಂಧರ್ವನೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಮಾಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 23

विजित्य समरे मालां गृहीत्वा दुर्जयो द्विजाः / जगाम तामप्सरसं कालिन्दीं द्रष्टुमादरात्

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅಜೇಯ ದ್ವಿಜ ದುರ್ಜಯನು ಆ ಅಪ್ಸರೆ ಕಾಲಿಂದಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಆದರದಿಂದ ಹೊರಟನು.

Verse 24

अदृष्ट्वाप्सरसं तत्र कामबाणाभिपीडितः / बभ्राम सकलां पृथ्वीं सप्तद्वीपसमन्विताम्

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಅಪ್ಸರೆಯನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಸಪ್ತದ್ವೀಪಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿದನು.

Verse 25

आक्रम्य हिमवत्पार्श्वमुर्वशीदर्शनोत्सुकः / जगाम शैलप्रवरं हेमकूटमिति श्रुतम्

ಉರ್ವಶೀದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಅವನು ಹಿಮವತ್ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ದಾಟಿ, ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಹೇಮಕೂಟಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು—ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ।

Verse 26

तत्र तत्राप्सरोवर्या दृष्ट्वा तं सिंहविक्रमम् / कामं संदधिरे घोरं भूषितं चित्रमालया

ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರಾವರ್ಯರು, ಸಿಂಹವಿಕ್ರಮನಾದ ಹಾಗೂ ವಿಚಿತ್ರಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯಂಕರ ಕಾಮದಿಂದ ಆವರಿತರಾದರು।

Verse 27

संस्मरन्नुर्वशीवाक्यं तस्यां संसक्तमानसः / न पश्यति स्मताः सर्वागिरिशृङ्गाणिजग्मिवान्

ಉರ್ವಶೀ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಅವಳಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಯಾವುದನ್ನೂ ಕಾಣದೆ ಸಾಗಿದನು; ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ನೋಡದೆ ದಾಟಿಹೋದನು।

Verse 28

तत्राप्यप्सरसं दिव्यामदृष्ट्वा कामपीडितः / देवलोकं महामेरुं ययौ देवपराक्रमः

ಅಲ್ಲಿಯೂ ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರಸನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಕಾಮಪೀಡಿತನಾದ ದೇವಪರಾಕ್ರಮನು ದೇವಲೋಕದತ್ತ, ಮಹಾಮೇರುವಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 29

स तत्र मानसं नाम सरस्त्रैलोक्यविश्रुतम् / भेजे शृङ्गाण्यतिक्रम्य स्वबाहुबलभावितः

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಮಾನಸ’ ಎಂಬ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸರೋವರವನ್ನು ಸೇರಿದನು; ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ತನ್ನ ಭುಜಬಲದ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದನು।

Verse 30

स तस्य तीरे सुभगां चरन्तीमतिलालसाम् / दृष्टवाननवद्याङ्गीं तस्यै मालां ददौ पुनः

ಅವನು ಆ ನದಿ/ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ದೋಷರಹಿತ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಮತ್ತೆ ಆಕೆಗೆ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 31

स मालया तदा देवीं भूषितां प्रेक्ष्य मोहितः / रेमे कृतार्थमात्मानं जानानः सुचिरं तया

ಆಗ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಮೋಹಿತನಾದನು. ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ರಮಿಸಿದನು; ತಾನು ಕೃತಾರ್ಥನೂ ಕೃತಕೃತ್ಯನೂ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.

Verse 32

अथोर्वशी राजवर्यं रतान्ते वाक्यमब्रवीत् / किं कृतं भवता पूर्वं पुरीं गत्वा वृथा नृप

ನಂತರ ರತಿಕ್ರೀಡೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉರ್ವಶೀ ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ಹೇ ನೃಪಾ! ನೀನು ಮೊದಲು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಿದೆ?”

Verse 33

स तस्यै सर्वमाचष्ट पत्न्या यत् समुदीरितम् / कण्वस्य दर्शनं चैव मालापहरणं तथा

ಅವನು ಪತ್ನಿಯು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವಳಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು— ಕಣ್ವನ ದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಘಟನೆಯನ್ನೂ.

Verse 34

श्रुत्वैतद् व्याहृतं तेन गच्छेत्याह हितैषिणी / शापं दास्यति ते कण्वो ममापि भवतः प्रिया

ಅವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಹಿತೈಷಿಣಿಯಾದ ಆಕೆ “ಹೋಗು” ಎಂದಳು. ಮತ್ತೆ “ಕಣ್ವನು ನಿನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುವನು; ಆದರೂ ನಾನೂ ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯಳೇ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 35

तयासकृन्महाराजः प्रोक्तो ऽपि मदमोहितः / न तत्यजाथ तत्पार्श्वं तत्र संन्यस्तमानसः

ಅವಳು ಮರುಮರು ಉಪದೇಶಿಸಿದರೂ, ಮದಮೋಹದಿಂದ ಮರುಳಾದ ಮಹಾರಾಜನು ಅವಳ ಪಕ್ಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಸಿತ್ತು.

Verse 36

ततोर्वशी कामरूपा राज्ञे स्वं रूपमुत्कटम् / सुरोमशं पिङ्गलाक्षं दर्शयामास सर्वदा

ಆಮೇಲೆ ಕಾಮರೂಪಿಣಿಯಾದ ಉರ್ವಶಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪವನ್ನು ಸದಾ ತೋರಿಸಿದಳು—ರೋಮಾಂಚಿತ ದೇಹ, ಪಿಂಗಲ (ಹಳದಿ-ಕಂದು) ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 37

तस्यां विरक्तचेतस्कः स्मृत्वा कण्वाभिभाषितम् / धिङ्मामिति विनिश्चित्यतपः कर्तुं समारभत्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಿತ್ತ ವೈರಾಗ್ಯಗೊಂಡಿತು; ಕಣ್ವಮುನಿಯ ವಚನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ‘ಧಿಕ್ಕಾರ ನನಗೆ!’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 38

संवत्सरद्वादशकं कन्दमूलफलाशनः / भूय एव द्वादशकं वायुभक्षो ऽभवन्नृपः

ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ರಾಜನು ಕಂದ-ಮೂಲ-ಫಲಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದನು; ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬದುಕಿದನು.

Verse 39

गत्वा कण्वाश्रमं भीत्या तस्मै सर्वं न्यवेदयत् / वासमप्सरसा भूयस्तपोयोगमनुत्तमम्

ನಂತರ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಕಣ್ವಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು—ಅಪ್ಸರೆ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನೂ, ತನ್ನ ಅನುತ್ತಮ ತಪೋಯೋಗ ಸಂಯಮ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದನ್ನೂ.

Verse 40

वीक्ष्य तं राजशार्दूलं प्रसन्नो भगवानृषिः / कर्तुकामो हि निर्बोजं तस्याघमिदमब्रवीत्

ಆ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ಅವನ ಪಾಪವನ್ನು ನಿರ್ಬೀಜಗೊಳಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 41

गच्छ वाराणसीं दिव्यामीश्वराध्युषितां पुरीम् / आस्ते मोचयितुं लोकं तत्र देवो महेश्वरः

ದಿವ್ಯ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಹೋಗು—ಈಶ್ವರನು ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾಗಿರುವ ಆ ಪುರಿಗೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಲೋಕವನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸಲು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 42

स्नात्वा संतर्प्य विधिवद् गङ्गायान्देवताः पितॄन् / दृष्ट्वा विश्वेश्वरं लिङ्गङ्किल्बिषान्मोक्ष्यसे ऽखिलात्

ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ, ನಂತರ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆ.

Verse 43

प्रणम्य शिरसा कण्वमनुज्ञाप्य च दुर्जयः / वाराणस्यां हरं दृष्ट्वा पापान्मुक्तो ऽभवत् ततः

ದುರ್ಜಯನು ಶಿರಸಾ ಕಣ್ವ ಋಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಹರ (ಶಿವ)ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅವನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 44

जगाम स्वपुरीं शुभ्रां पालयामास मेदिनीम् / याजयामास तं कण्वो याचितो घृणया मुनिः

ಅವನು ತನ್ನ ಶುಭ್ರ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲನೆಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಬೇಡಿಕೆಯಾದಾಗ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮುನಿ ಕಣ್ವನು ಅವನಿಗೆ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ಯಜ್ಞಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 45

तस्य पुत्रो ऽथ मतिमान् सुप्रतीक इति श्रुतः / बभूव जातमात्रं तं राजानमुपतस्थिरे

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪುತ್ರನು ‘ಸುಪ್ರತೀಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಜನ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಮೀಪಿಸಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.

Verse 46

उर्वश्यां च महावीर्याः सप्त देवसुतोपमाः / कन्या जगृहिरे सर्वा जन्धर्वदयिता द्विजाः

ಮತ್ತು ಉರ್ವಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಏಳು ಕನ್ಯೆಗಳು ಜನ್ಮಿಸಿದವು; ಅವು ದೇವಪುತ್ರರಂತೆ ಇದ್ದವು. ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯರಾದ ಆ ಎಲ್ಲರನ್ನು ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

Verse 47

एष व कथितः सम्यक् सहस्त्रजित उत्तमः / वंशः पापहरो नृणां क्रोष्टोरपि निबोधत

ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸಹಸ್ರಜಿತನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಕ್ರೋಷ್ಟುವಿನ ವಂಶವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಿರಿ—ಈ ವಂಶವು ಮಾನವರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

← Adhyaya 21Adhyaya 23

Frequently Asked Questions

Desire-driven transgression leads to instability, but sin can be rendered “seedless” through a sequence of remorse, guided prāyaścitta, sustained tapas, and culminating tīrtha practice—especially Gaṅgā bathing and Viśveśvara-liṅga darśana at Vārāṇasī.

It is described as Īśvara’s own city where Maheśvara abides for world-liberation; ritual purity (snāna, tarpaṇa) paired with direct darśana of Viśveśvara functions as the decisive purifier that removes all sins.

After concluding Durjaya’s purification and succession (Supratīka), the text explicitly signals a transition: it has described Sahasrajit properly and now turns to the lineage of Kroṣṭu, continuing the dynastic framework.