Adhyaya 18
Genealogies of Kaśyapa and Pulastya; Rise of Brahmavādin Lines and Rākṣasa Branches
ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯ (17) ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ ಸೂತನು ಕಶ್ಯಪನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಸ್ಥಿರ ಗೋತ್ರ-ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು. ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ವತ್ಸರ ಮತ್ತು ಅಸಿತ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರರು; ಅವರಿಂದ ನೈಧ್ರುವ, ರೈಭ್ಯ ಮತ್ತು ರೈಭ್ಯರು, ಸುಮೇಧೆಯ ಮೂಲಕ ಕುಂಡಪಾಯಿನರು, ಅಸಿತನಿಂದ ದೇವಲನು ಎಂಬಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ವಂಶಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾಶ್ಯಪನ ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳು—ಶಾಂಡಿಲ್ಯ, ನೈಧ್ರು, ವಾರೈಭ್ಯ—ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕಥೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ—ಇಲವಿಲಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರವಸನ ಮೂಲಕ; ಅವರ ಪತ್ನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಬೇರ (ವೈಶ್ರವಣ) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಕ್ಷಸರು ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ, ಶೂರ್ಪಣಖಾ, ವಿಭೀಷಣ, ಜೊತೆಗೆ ತಪೋಬಲಸಂಪನ್ನ ರುದ್ರಭಕ್ತ ಇತರ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ರಾಕ್ಷಸರು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಪುಲಹನ ಪಶು-ಭೂತ ಪ್ರಜೆಗಳು, ಕ್ರತುವಿನ ಸಂತಾನರಹಿತತೆ, ಭೃಗುವಿನಿಂದ ಶುಕ್ರನ ಜನನ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷ–ನಾರದ ಶಾಪಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ವಸಿಷ್ಠ ವಂಶ (ಶಕ್ತಿ, ಪರಾಶರ, ವ್ಯಾಸ) ಹಾಗೂ ಶುಕನ ಸಂತತಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಇಳಿಯುವ ರಾಜವಂಶ ಪರಂಪರೆಯತ್ತ ಮುಂದಿನ ಪ್ರವಾಹದ ಸೂಚನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तदशो ऽध्यायः सूत उवाच एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात् / कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार सुमहत् तपः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಜಾಸಂತತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ಗೋತ್ರಕಾಮನಾದ ಕಶ್ಯಪನು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।
Verse 2
तस्य वै तपतो ऽत्यर्थं प्रादुर्भूतौ सुताविमौ / वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ
ಅವನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು—ವತ್ಸರ ಮತ್ತು ಅಸಿತ; ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು, ಪರಮ ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠರು।
Verse 3
वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश्च सुमहायशाः / रैभ्यस्य जज्ञिरे रैभ्याः पुत्रा द्युतिमतां वराः
ವತ್ಸರನಿಂದ ನೈಧ್ರುವನು ಜನಿಸಿದನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರೈಭ್ಯನೂ. ರೈಭ್ಯನಿಂದ ರೈಭ್ಯರು ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು—ದ್ಯುತಿಮಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು।
Verse 4
च्यवनस्य सुता पत्नी नैध्रुवस्य महात्मनः / सुमेधा जनयामास पुत्रान् वै कुण्डपायिनः
ಚ್ಯವನನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಸುಮೇಧಾ, ಮಹಾತ್ಮ ನೈಧ್ರುವನ ಪತ್ನಿ, ಕುಂಡಪಾಯಿನರು ಎಂಬ ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು।
Verse 5
असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत / नाम्ना वै देवलः पुत्रो योगाचार्यो महातपाः
ಅಸಿತನ (ಏಕಪರ್ಣಾ ಸಂಬಂಧಿತ) ವಂಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಒಬ್ಬನು ಜನಿಸಿದನು—ದೇವಲನೆಂಬ ಪುತ್ರ; ಅವನು ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ।
Verse 6
शाण्डिल्यानां परः श्रीमान् सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः / प्रसादात् पार्वतीशस्य योगमुत्तममाप्तवान्
ಶಾಂಡಿಲ್ಯರಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಮ ಶ್ರೀಮಂತ, ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾರ್ಥವಿತ್ ಸುಧೀ; ಪಾರ್ವತೀಶ್ವರ ಶಿವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಉತ್ತಮ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 7
शाण्डिल्या नैध्रु वारैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः / नरप्रकृतयो विप्राः पुलस्त्यस्य वदामि वः
ಶಾಂಡಿಲ್ಯರು, ನೈಧ್ರುಗಳು, ವಾರೈಭ್ಯರು—ಈ ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳು ಕಾಶ್ಯಪ ವಂಶದವು. ಈ ವಿಪ್ರರು ಮಾನವಸ್ವಭಾವದವರು; ಈಗ ನಿಮಗೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ವಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
Verse 8
तृणबिन्दोः सुता विप्रा नाम्ना त्विलविला स्मृता / पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत्
ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ತೃಣಬಿಂದುನ ಮಗಳು ‘ಇಲವಿಲಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯು ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪುಲಸ್ತ್ಯನಿಗೆ ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 9
ऋषिस्त्वैलविलिस्तस्यां विश्रवाः समपद्यत / तस्य पत्न्यश्चतस्त्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धिकाः
ಆ ಇಲವಿಲೆಯಿಂದ ಋಷಿ ವಿಶ್ರವನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು; ಅವರು ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ಕುಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು.
Verse 10
पुष्पोत्कटा च राका च कैकसी देववर्णिनी / रूपलावण्यसंपन्नास्तासां वै शृणुत प्रजाः
ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟಾ, ರಾಕಾ ಮತ್ತು ಕೈಕಸೀ—ದೇವವರ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರು—ರೂಪಲಾವಣ್ಯಸಂಪನ್ನರು. ಹೇ ಪ್ರಜಗಳೇ, ಅವರ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
Verse 11
ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देवरूपिणी / कैकसी जनयत् पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम्
ಅವನಿಂದ ದೇವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಕೈಕಸೀ ಮೊದಲು ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು; ನಂತರ ಅದೇ ಕೈಕಸೀ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳು।
Verse 12
कुम्भकर्णं शूर्पणखां तथैव च विभीषणम् / पुष्पोत्कटा व्यजनयत् पुत्रान् विश्रवसः शुभान्
ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟಾ ವಿಶ್ರವಸನಿಗೆ ಶುಭ ಸಂತಾನವಾಗಿ ಕುಂಭಕರ್ಣ, ಶೂರ್ಪಣಖಾ ಹಾಗೂ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳು।
Verse 13
महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा / कुम्भीनसीं तथा कन्यां राकायां शृणुत प्रजाः
ಓ ಪ್ರಜಗಳೇ, ಕೇಳಿರಿ—ಮಹೋದರ, ಪ್ರಹಸ್ತ, ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಖರ; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಂಭೀನಸೀ, ಕನ್ಯಾ, ರಾಕಾ—ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿರಿ।
Verse 14
त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वो महाबलः / इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश / सर्वे तपोबलोत्कृष्टा रुद्रभक्ताः सुभीषणाः
ತ್ರಿಶಿರ, ದೂಷಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲನಾದ ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ—ಇಂತೆ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಈ ಹತ್ತು ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ರಾಕ್ಷಸರು; ಎಲ್ಲರೂ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರು, ರುದ್ರಭಕ್ತರು, ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರರು।
Verse 15
पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः / भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा
ಪುಲಹನ ಪುತ್ರರು ಮೃಗಾದಿಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿರುವ ಭೀಕರ ವ್ಯಾಲಗಳೂ—ಭೂತ, ಪಿಶಾಚ, ಸರ್ಪ, ಶೂಕರ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಿಗಳೂ ಸಹ।
Verse 16
अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे / मरीचेः कश्यपः पुत्रः स्वयमेव प्रजापतिः
ಆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರತು ಸಂತಾನರಹಿತನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಮರೀಚಿಯ ಪುತ್ರ ಕಶ್ಯಪನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು।
Verse 17
भृगोरप्यभवच्छुक्रो दैत्याचार्यो महातपाः / स्वाध्याययोगनिरतो हरभक्तो महाद्युतिः
ಭೃಗುವಿನಿಂದಲೂ ಶುಕ್ರನು ಜನಿಸಿದನು—ದೈತ್ಯರ ಆಚಾರ್ಯ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ; ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ-ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತ, ಹರ (ಶಿವ) ಭಕ್ತ, ಮಹಾದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳವನು।
Verse 18
अत्रेः पत्न्यो ऽभवन् बह्व्यः सोदर्यास्ताः पतिव्रताः / कृशाश्वस्य तु विप्रेन्द्रा घृताच्यामिति मे श्रुतम्
ಅತ್ರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು—ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಹೋದರಿಯರು, ಪತಿವ್ರತೆಯರು; ಆದರೆ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕೃಶಾಶ್ವನಿಗೆ ಘೃತಾಚಿಯೇ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ।
Verse 19
स तासु जनयामास स्वस्त्यात्रेयान् महौजसः / वेदवेदाङ्गनिरतांस्तपसा हतकिल्बिषान्
ಆ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾತ್ರೇಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು—ಮಹೌಜಸ್ವಿಗಳು; ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪವಿಮುಕ್ತರು।
Verse 20
नारदस्तु वसिष्ठाय ददौ देवीमरुन्धतीम् / ऊर्ध्वरेतास्तत्र मुनिः शापाद् दक्षस्य नारदः
ನಾರದನು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ದೇವಿ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ಆ ಮುನಿ ಊರ್ಧ್ವರೇತ (ಸಂಯಮಿ) ಆದನು—ನಾರದನ ಮೇಲೆ ದಕ್ಷನ ಶಾಪದ ಫಲವಾಗಿ।
Verse 21
हर्यश्वेषु तु नष्टेषु मायया नारदस्य तु / शशाप नारदं दक्षः क्रोधसंरक्तलोचनः
ನಾರದನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಹರ್ಯಶ್ವರು ಅಂತರಧಾನವಾದಾಗ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ದಕ್ಷನು ನಾರದನಿಗೆ ಶಾಪವಿಟ್ಟನು।
Verse 22
यस्मान्मम सुताः सर्वे भवतो मायया द्विज / क्षयं नीतास्त्वशेषेण निरपत्यो भविष्यति
ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಕ್ಕೆ ನಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸಂತಾನರಹಿತನಾಗುವೆ।
Verse 23
अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु शक्तिमुत्पादयत् सुतम् / शक्तेः पराशरः श्रीमान् सर्वज्ञस्तपतां वरः
ಅರುಂಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠನು ‘ಶಕ್ತಿ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದನು; ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪರಾಶರನು ಜನಿಸಿದನು।
Verse 24
आराध्य देवदेवेशमीशानं त्रिपुरान्तकम् / लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं कृष्णाद्वैपायनं प्रभुम्
ದೇವದೇವೇಶನಾದ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ ಈಶಾನನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಅವಳು ಅಪ್ರತಿಮ ಪುತ್ರನಾದ ಪ್ರಭು ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ನನ್ನು ಪಡೆದಳು।
Verse 25
द्वैपायनाच्छ्रको जज्ञे भगवानेव शङ्करः / अंशांशेनावतीर्योर्व्यां स्वं प्राप परमं पदम्
ದ್ವೈಪಾಯನನಿಂದ ‘ಶೃಕ’ ಜನಿಸಿದನು—ಅವನು ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನೇ. ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದ ಅಂಶದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು।
Verse 26
शुकस्याप्यभवन् पुत्राः पञ्चात्यन्ततपस्विनः / भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः / कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता
ಶುಕನಿಗೂ ಐದು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಅತ್ಯಂತ ತಪಸ್ವಿಗಳು—ಭೂರಿಶ್ರವಾಃ, ಪ್ರಭು, ಶಂಭು, ಕೃಷ್ಣ, ಐದನೆಯವನು ಗೌರ. ಅವನಿಗೆ ಕೀರ್ತಿಮತಿ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯೂ ಇದ್ದಳು; ಅವಳು ಧೃತವ್ರತೆಯಾದ ಯೋಗಮಾತೆ.
Verse 27
एते ऽत्र वंश्याः कथिता ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनाम् / अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं कश्यपाद्राजसंततिम्
ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಂಶಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೇಳಿರಿ—ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ರಾಜಸಂತತಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Frequently Asked Questions
Kaśyapa’s austerity is presented as the generative cause for manifesting spiritually accomplished sons whose descendants become named branches (gotras), thereby ensuring both biological continuity of creation and the transmission of sacred knowledge.
The chapter depicts tapas as a neutral cosmic force that can empower even cruel beings; their Rudra-devotion reflects the Kurma Purāṇa’s samanvaya, where Śaiva devotion appears across moral spectra while remaining integrated within the broader cosmic order.
After completing brahmavādin genealogies, it explicitly announces a shift to royal succession descending from Kaśyapa, moving from sage-line authority to kṣatriya dynastic history.