Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने दण्डनाथाश्यामलासेनायात्रा नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ राजनायिका श्रिताज्वलिताङ्कुशा फणिसमानपाशभृत् / कलनिक्वणद्वलयमैक्ष्वं धनुर्दधती प्रदीप्तकुसुमेषुपञ्चका

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಯಗ್ರೀವ–ಅಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದದ ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ದಂಡನಾಥಾ-ಶ್ಯಾಮಲಾ-ಸೇನಾಯಾತ್ರೆ’ ಎಂಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅನಂತರ ರಾಜನಾಯಿಕಾ, ಜ್ವಲಿತ ಅಂಕುಶವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಸರ್ಪಸಮಾನ ಪಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಧುರ ನಿಕ್ವಣಿಸುವ ವಲಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಇಕ್ಷುಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಕುಸುಮೇಷುಗಳ ಪಂಚಕವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಪ್ರಕಟಳಾದಳು।

Verse 2

उदयत्सहत्स्रमहसा सहस्रतो ऽप्यतिपाटलं निजवपुः प्रभाझरम् / किरती दिशासु वदनस्य कान्तिभिः सृजतीव चन्द्रमयमभ्रमण्डलम्

ಉದಯಿಸುವ ಸಹಸ್ರ ಸೂರ್ಯರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತೆ, ಅವಳ ಸ್ವದೇಹವು ಅತಿಪಾಟಲ ಅರುಣ ಪ್ರಭಾಜರವಾಗಿತ್ತು; ಮುಖಕಾಂತಿಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾ, ಚಂದ್ರಮಯವಾದ ಮೇಘಮಂಡಲವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 3

दशयोजनायतिमाता जगत्त्रयीमभिवृण्वता विशदमौक्तिकात्मना / धवलातपत्रवलयेन भासुरा शशिमण्डलस्य सखितामुपेयुषा

ದಶ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ, ವಿಶದ ಮೌಕ್ತಿಕಸ್ವರೂಪದ ಧವಳ ಛತ್ರವಲಯವು ಜಗತ್ತ್ರಯವನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ಶಶಿಮಂಡಲದ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಂತಿತ್ತು।

Verse 4

अभिवीजिता च मणिकान्तशोभिना विजयादिमुख्यपरिचारिकागणैः / नवचन्द्रिकालहरिकान्तिकन्दलीचतुरेण चामरचतुष्टयेन च

ಅವಳು ಮಣಿಕಾಂತಿ ಶೋಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾದ ವಿಜಯಾದಿ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಚಾರಿಕೆಯರ ಗಣಗಳಿಂದಲೂ, ನವಚಂದ್ರಿಕೆಯಂತೆ ಶೀತಲ ಕాంతಿಯ ನಾಲ್ಕು ಚಾಮರಗಳಿಂದಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೀಜಿತಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 5

शक्त्यैकराज्यपदवीमभिसूचयन्ती साम्राज्यचिह्नशतमण्डितसैन्यदेशा / संगीतवाद्यरचनाभिरथामरीणां संस्तूयमानविभवा विशदप्रकाशा

ಅವಳು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಕಛತ್ರ ರಾಜ್ಯಪದವಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಚಿಹ್ನಗಳ ನೂರಾರು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅವಳ ಸೇನಾಪ್ರದೇಶ ಮಂಡಿತವಾಗಿತ್ತು; ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಸಂಗೀತ-ವಾದ್ಯರಚನೆಗಳಿಂದ ಅವಳ ವೈಭವ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವಳ ಪ್ರಕಾಶವು ವಿಶದವಾಗಿತ್ತು।

Verse 6

वाचामगोचरमगोचरमेव बुद्धेरीदृक्तया न कलनीयमनन्यतुल्यम्

ಅದು ವಾಣಿಗೆ ಅತೀತ, ಬುದ್ಧಿಗೂ ಅತೀತವೇ; ಇಂತಹ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಅದು ಅನನ್ಯತುಲ್ಯ.

Verse 7

त्रैलोक्यगर्भपरिपूरितशक्तिचक्रसाम्राज्यसंपदभिमानमभिस्पृशन्ती / आबद्धभक्तिविपुलाञ्जलिशेखराणामारादहंप्रथमिका कृतसेवनानाम्

ಅವಳು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಚಕ್ರ-ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಬದ್ಧಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಾ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ನಾನೇ ಪ್ರಥಮ’ ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।

Verse 8

ब्रह्मेशविष्णुवृषमुख्यसुरोत्तमानां वक्त्राणिवर्षितनुतीनि कटाक्षयन्ती / उद्दीप्तपुष्पशरपञ्चकतः समुत्थैज्योतिर्मयं त्रिभुवनं सहसा दधाना

ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶ, ವಿಷ್ಣು ಹಾಗೂ ವೃಷಮುಖ್ಯಾದಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರ ಮುಖಗಳಿಂದ ಸುರಿದ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಕಟಾಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮತ್ತು ಉದ್ದೀಪ್ತ ಪುಷ್ಪಶರಗಳ ಪಂಚಕದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಹಸಾ ತ್ರಿಭುವನವನ್ನು ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯವಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।

Verse 9

विद्युत्समद्युतिभिरप्सरसां समूहैर्विक्षिप्यमाणजयमङ्गललाजवर्षा / कामेश्वरीप्रभृतिभिः कमनीयभाभिः संग्रामवेषरचनासुमनोहराभिः

ಮಿಂಚಿನಂತ ದ್ಯುತಿಯ ಅಪ್ಸರಾಸಮೂಹಗಳು ಜಯಮಂಗಳ ಸೂಚಕ ಅಕ್ಷತವರ್ಷವನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಕಾಮೇಶ್ವರಿ ಮೊದಲಾದವರು ಮನೋಹರ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಯುದ್ಧವೇಷರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರು.

Verse 10

दीप्तायुधद्युतितिरस्कृत भास्कराभिर्नित्याभिरङ्घ्रिसविधे समुपाक्यमाना / श्रीचक्रनामतिलकं दशयोजनातितुङ्गध्वजोल्लिखितमेघकदंबमुच्चैः

ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಆಯುಧಗಳ ದ್ಯುತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯನ್ನೂ ಮಸುಕುಗೊಳಿಸುವ ನಿತ್ಯಾದೇವಿಯರು ಪಾದಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ‘ಶ್ರೀಚಕ್ರ’ ಎಂಬ ತಿಲಕವು ದಶಯೋಜನ ಎತ್ತರದ ಧ್ವಜವು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಮೇಘಗುಚ್ಛದಂತೆ ಉನ್ನತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.

Verse 11

तीव्राभिरावणसुशक्तिपरंपरभिर्युक्तं रथं समरकर्मणि चालयन्ती / प्रोद्यत्पिशङ्गरुचिभागमलांशुकेन वीतामनोहररुचिस्समरे व्यभासीत्

ತೀವ್ರ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಯುಧಪರಂಪರೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ರಥವನ್ನು ಸಮರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾ, ಉದಯಿಸುವ ಪಿಶಂಗ (ಹಳದಿ) ಕಿರಣಭಾಗವಿರುವ ನಿರ್ಮಲ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿ, ಅವಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರ ದ್ಯುತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು.

Verse 12

पञ्चाधिकैर्विशतिनामरत्नैः प्रपञ्चपापप्रशमातिदक्षैः / संस्तूयमाना ललिता मरुद्भिः संग्राममुद्दिश्य समुच्चचाल

ಪ್ರಪಂಚದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷವಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ನಾಮರತ್ನಗಳಿಂದ ಮರುದ್ಗಣಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಲಲಿತಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟಳು.

Verse 13

अगस्त्य उवाच वीजिवक्त्र महाबुद्धे पञ्चविंशतिनामभिः / ललितापरमेशान्या देहि कर्णरसायनम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ವೀಜಿವಕ್ತ್ರ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನೇ! ಲಲಿತಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿಯ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ನಾಮಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಕರ್ಣರಸಾಯನ—ಶ್ರವಣಾಮೃತ—ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 14

हयग्रीव उवाच सिंहासना श्रीललिता महाराज्ञी पराङ्कुशा / चापिनी त्रिपुरा चैव महात्रिपुरसुन्दरी

ಹಯಗ್ರೀವನು ಹೇಳಿದನು— ಅವಳು ಸಿಂಹಾಸನಾಸೀನ ಶ್ರೀಲಲಿತಾ, ಮಹಾರಾಜ್ಞೀ, ಪರಾಂಕುಶಾ, ಧನುರ್ಧಾರಿಣಿ, ತ್ರಿಪುರಾ ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ।

Verse 15

सुन्दरी चक्रनाथा च साम्राजी चक्रिणी तथा / चक्रेश्वरी महादेवी कामेशी परमेश्वरी

ಅವಳು ಸುಂದರಿ, ಚಕ್ರನಾಥಾ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞೀ, ಚಕ್ರಿಣಿ; ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ, ಮಹಾದೇವಿ, ಕಾಮೇಶೀ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರಿ।

Verse 16

कामराजप्रिया कामकोटिगा चक्रवर्तिनी / महाविद्या शिवानङ्गवल्लभा सर्वपाटला

ಅವಳು ಕಾಮರಾಜಪ್ರಿಯಾ, ಕಾಮಕೋಟಿಗಾ, ಚಕ್ರವರ್ತಿನೀ; ಮಹಾವಿದ್ಯಾ, ಶಿವಾ, ಅನಂಗವಲ್ಲಭಾ ಮತ್ತು ಸರ್ವಪಾಟಲಾ।

Verse 17

कुलनाथाम्नायनाथा सर्वाम्नायनिवासिनी / शृङ्गारनायिका चेति पञ्चविंशतिनामभिः

ಅವಳು ಕುಲನಾಥಾ, ಆಮ್ನಾಯನಾಥಾ, ಸರ್ವ ಆಮ್ನಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಸುವವಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಶೃಂಗಾರನಾಯಿಕಾ—ಎಂದು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ನಾಮಗಳಿಂದ (ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ)।

Verse 18

स्तुवन्ति ये महाभागां ललितां परमेश्वरीम् / ते प्राप्नुवन्ति सौभाग्यमष्टौ सिद्धीर्महद्यशः

ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಲಲಿತೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವವರು ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾದ್ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 19

इत्थं प्रचण्डसंरंभं चालयन्ती महद्बलम् / भण्डासुरं प्रति क्रुद्धा चचाल ललितांबिका

ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಚಂಡ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಹಾಬಲವನ್ನು ಕದಲಿಸುತ್ತಾ, ಭಂಡಾಸುರನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡು ಲಲಿತಾಂಬಿಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದಳು।