Shloka 11
Daṇḍanātha-Śyāmalā Senāyātrā (The Marshal Śyāmalā’s Military Procession) / दण्डनाथश्यामला सेनायात्रा
Devanagari script
तीव्राभिरावणसुशक्तिपरंपरभिर्युक्तं रथं समरकर्मणि चालयन्ती / प्रोद्यत्पिशङ्गरुचिभागमलांशुकेन वीतामनोहररुचिस्समरे व्यभासीत्
Transliteration
tīvrābhirāvaṇasuśaktiparaṃparabhiryuktaṃ rathaṃ samarakarmaṇi cālayantī / prodyatpiśaṅgarucibhāgamalāṃśukena vītāmanohararucissamare vyabhāsīt
Translation
ತೀವ್ರ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಯುಧಪರಂಪರೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ರಥವನ್ನು ಸಮರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾ, ಉದಯಿಸುವ ಪಿಶಂಗ (ಹಳದಿ) ಕಿರಣಭಾಗವಿರುವ ನಿರ್ಮಲ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿ, ಅವಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರ ದ್ಯುತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು.
Word by Word
तीव्राभिःwith fierce
तीव्राभिः:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन (परंपराभिः इत्यस्य विशेषणम्)
आवण-सु-शक्ति-परंपराभिःwith a succession of excellent powers/energies
आवण-सु-शक्ति-परंपराभिः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootआवण (प्रातिपदिक; ‘आवण’/‘रावण’ पाठभेदसम्भवः) + सु (उपसर्ग/अव्यय) + शक्ति (प्रातिपदिक) + परंपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुशक्तीनां परंपरा)
युक्तम्yoked/connected
युक्तम्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (रथम् इत्यस्य विशेषणम्)
रथम्chariot
रथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
समर-कर्मणिin the act of battle
समर-कर्मणि:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (समरे कर्म)
चालयन्तीdriving (it)
चालयन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचाल्/चल् (धातु; causative/णिच्)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्तः (शतृ), प्रथमा एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘चालयन्ती’ = causing to move/driving
प्रोद्यत्-पिशङ्ग-रुचि-भाग-मल-अंशुकेनwith a garment having portions of rising tawny sheen (and) spotless
प्रोद्यत्-पिशङ्ग-रुचि-भाग-मल-अंशुकेन:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootप्र-उद्-यत् (कृदन्त; यत् धातु) + पिशङ्ग (प्रातिपदिक) + रुचि (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक) + मल (प्रातिपदिक) + अंशुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; समासः—बहुपदतत्पुरुषः (प्रोद्यत्पिशङ्गरुचेः भागः, मलम्; तेन अंशुकेन)
वीत-आ-मनोहर-रुचिःhaving captivating radiance
वीत-आ-मनोहर-रुचिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवीत (प्रातिपदिक/कृदन्त; वि-इ धातु ‘वीत’ = devoid/removed) + आ (उपसर्ग) + मनोहर (प्रातिपदिक) + रुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मनोहररुचिः यस्याः; वीत- इति विशेषणपूर्वक)
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन
व्यभासीत्shone forth
व्यभासीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-भास् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्