Adhyaya 9

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे मानससृष्टिवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः सूत उवाच रुद्रं धर्मं मनश्चैव रुचिं चैवाकृतिं तथा / पञ्च कर्तॄन् हि स तदा मनसा व्यसृजत्प्रभुः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಮಾನಸಸೃಷ್ಟಿವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ವೇಳೆ ಪ್ರಭುವು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರುದ್ರ, ಧರ್ಮ, ಮನ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿ ಎಂಬ ಐದು ಕರ್ತೃಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 2

एते महाभुजाः सर्वे प्रजानां स्थितिहेतवः / औषधीः प्रतिसंधत्ते रुद्रः क्षीणः पुनः पुनः

ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಬಾಹುಗಳು, ಪ್ರಜೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣರು; ರುದ್ರನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕ್ಷೀಣನಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

प्राप्तौषधिफलैर्देवः सम्यगिष्टः फलार्थिभिः / त्रिभिरेव कपालैस्तु त्र्यंबकैरोषधीक्षये

ಔಷಧಿಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಫಲಾರ್ಥಿಗಳು ದೇವರನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಧಿಯಿಂದ ಯಜಿಸಿದರು. ಔಷಧಿ-ಕ್ಷಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಯಾಗವು ಮೂರು ಕಪಾಲಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 4

इज्यते मुनिभिर्यस्मात्तस्मात्त्त्र्यंबक उच्यते / गायत्रीं चैव त्रिष्टुप् च जगती चैव ताः स्मृताः

ಮುನಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಅದರಿಂದ ಅವನು ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಗಾಯತ್ರೀ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಜಗತೀ—ಇವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 5

अंबिकानां मया प्रोक्ता योनयः स्वनस्पतेः / ताभिरेकत्वभूता भिस्त्रिविधाभिः स्ववीर्यतः

ಅಂಬಿಕೆಗಳ ಯೋನಿಗಳನ್ನು ನಾನು ವನಸ್ಪತಿ-ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅವು ಸ್ವವೀರ್ಯದಿಂದ ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.

Verse 6

त्रिसाधनः पुरोडाशस्त्रिकपालस्ततः स्मृतः / त्र्यंबकः स पुरोडाशस्तेनेह त्र्यंबकःस्मृतः

ಮೂರು ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ‘ತ್ರಿಕಪಾಲ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಪುರೋಡಾಶವೇ ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 7

धत्ते धर्मः प्रजाः सर्वा मनो ज्ञानकरं स्मृतम् / आकृतिः सुरुचे रूपं रुचिः श्रद्धाकरः स्मृतः

ಧರ್ಮವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸು ಜ್ಞಾನಕಾರಕವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಆಕೃತಿ ಸುರುಚಿಯಾದ ರೂಪ; ರುಚಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 8

एवमेते प्रजापालाः प्रजानां स्थितिहेतवः / अथास्य सृजतः सर्गं प्रजानां परिवृद्धये

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕರು ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣರು. ನಂತರ ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಪರಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 9

न व्यवर्द्धत ताः सृष्टाः प्रजाः केनापि हेतुना / ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगा मिनीम्

ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನು ಅರ್ಥನಿಶ್ಚಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 10

अथात्मनि समद्राक्षीत्तमोमात्रां तु चारिणीम् / रजः सत्त्वं परित्यज्य वर्तमानां स्वकर्मतः

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನೊಳಗೆ ತಮೋಮಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು; ಅದು ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ವಕರ್ಮಾನುಸಾರ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 11

ततः स तेन दुखेनशुचं चक्रे जगत्पतिः / तमश्च व्यनुदत्पश्चाद् रजसातु समावृणोत्

ಆಗ ಜಗತ್ಪತಿ ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ತಮಸ್ಸನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿ ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿದನು.

Verse 12

तत्तमः प्रतिनुत्तं वै मिथुनं संप्रसूयत / अधर्माचरणा त्तस्य हिंसा शोको व्यजायत

ಆ ತಮಸ್ಸು ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಮಿಥುನವನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿತು. ಅದರ ಅಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶೋಕವು ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 13

ततस्तस्मिन्समुद्भूते मिथुने वरणात्मके / ततः स भगवानासीत् प्रीतश्चैतं हि शिश्रिये

ಆ ವರಸ್ವರೂಪ ಯುಗಲವು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಪರಮಪ್ರೀತನಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು।

Verse 14

एवं प्रीतात्मनस्तस्य स्वदेहार्द्धाद्विनिःसृता / नारी परमकल्याणी सर्वभूतमनोहरा

ಹೀಗೆ ಪ್ರೀತಾತ್ಮನಾದ ಅವನ ಸ್ವದೇಹದ ಅರ್ಧಭಾಗದಿಂದ ಪರಮಮಂಗಳಮಯಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ನಾರಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಳು।

Verse 15

सा हि कामात्मना सृष्टा प्रकृतेः सा सुरूपिणी / शतरूपेति सा प्रोक्ता सा प्रोक्तैव पुनः पुनः

ಅವಳು ಕಾಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸುರೂಪಿಣಿ; ಅವಳನ್ನು ‘ಶತರೂಪಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು—ಅದೇ ನಾಮ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 16

ततः प्रजाः समुद्भूता यथा प्रोक्ता मया पुरा / प्रक्रियायां यथा तुभ्यं त्रेतामध्ये महात्मनः

ನಂತರ ಪ್ರಜைகள் ಉದ್ಭವಿಸಿದವು, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ; ಹೇ ಮಹಾತ್ಮನೇ, ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಕ್ರಮದಂತೆ.

Verse 17

यदा प्रजास्तु ताः सृष्टा न व्यवद्धत धीमतः / ततो ऽन्यान्मानसान्पुत्रानात्मनः सदृशो ऽसृजत

ಆ ಪ್ರಜைகள் ಸೃಷ್ಟಿಯಾದರೂ ಆ ಧೀಮಂತನಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಇರುವ ಇತರ ಮಾನಸಪುತ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 18

भृग्वङ्गिरोमरीचींश्च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् / दक्षमत्रिं वसिष्ठं च निर्ममे मानसान्सुतान्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ದಕ್ಷ, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಾನಸಪುತ್ರರಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 19

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यतात्मकानां तु सर्वेषामात्मयोनिनाम्

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವರನ್ನು ‘ನವ ಬ್ರಹ್ಮರು’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಆತ್ಮಯೋನಿಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದೆ।

Verse 20

ततो ऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा धर्मं भूतसुखावहम् / प्रजापतिं रुचिं चैव पूर्वेषामेव पूर्वजौ

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ಪೂರ್ವಜನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ರುಚಿಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು।

Verse 21

बुद्धितः ससृजे धर्मं सर्वभूतसुखावहम् / मनसस्तु रुचिर्नाम जज्ञे जो ऽव्यक्तजन्मनः

ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಾದ ‘ರುಚಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದನು।

Verse 22

भृगुस्तु त्दृदयाज्जज्ञे ऋषिः साललयोनिनः / प्राणाद्दक्षं सृजन्ब्रह्मा चक्षुर्भ्यां तु मरीचिनम्

ಭೃಗು ಋಷಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೃದಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದನು, ಜಲತತ್ತ್ವಸಂಬಂಧ ಯೋನಿಯವನು; ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ದಕ್ಷನನ್ನು, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮರೀಚಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 23

अभिमानात्मकं रुद्रं निर्ममे नीललोहितम् / शिरसोंगिरसं चैव श्रोत्रादत्रिं तथैव च

ಅಭಿಮಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ರುದ್ರನನ್ನೂ, ನೀಲಲೋಹಿತನನ್ನೂ ಆತನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಂಗಿರಸನನ್ನೂ, ಶ್ರೋತ್ರದಿಂದ ಅತ್ರಿಯನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 24

पुलस्त्यं च तथोदानाद्व्यानाच्च पुलहं पुनः / समानजो वसिष्ठश्च ह्यपानान्निर्ममे क्रतुम्

ಉದಾನದಿಂದ ಪುಲಸ್ತ್ಯನನ್ನೂ, ವ್ಯಾನದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪುಲಹನನ್ನೂ ಆತನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಸಮಾನದಿಂದ ವಸಿಷ್ಠನು ಜನಿಸಿದನು; ಅಪಾನದಿಂದ ಕ್ರತುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 25

इत्येते ब्रह्मणः पुत्राः प्रजादौ द्वादश स्मृताः / धर्मस्तेषां प्रथमजो देवतानां स्मृतस्तु वै

ಹೀಗೆ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆ ಜನ್ಮ ಧರ್ಮನು; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಸ್ಮೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 26

भृग्वादयस्तु ये सृष्टास्ते वै ब्रह्मर्षयः स्मृताः / गृहमेधिपुराणास्ते धर्मस्तैः प्राक् प्रवर्त्तितः

ಭೃಗು ಮೊದಲಾದವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗೃಹಮೇಧಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನರು; ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವರು ಮೊದಲೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದರು.

Verse 27

द्वादशैते प्रसूयन्ते प्रजाः कल्पे पुनः पुनः / तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगुणान्विताः

ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಕಲ್ಪ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸವಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಹನ್ನೆರಡು ವಂಶಗಳು ದಿವ್ಯವಾಗಿದ್ದು ದೇವಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.

Verse 28

क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलङ्कृताः / यदा तैरिह सृष्टैस्तु धर्म्माद्यैश्च महर्षिभिः

ಅವರು ಕ್ರಿಯಾವಂತರು, ಪ್ರಜಾವಂತರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಧರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ.

Verse 29

सृज्यमानाः प्रजाश्चैव न व्यवर्द्धन्त धीमतः / तमोमात्रावृतः सो ऽभूच्छोकप्रतिहतश्च वै

ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಆ ಧೀಮಂತನ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಕೇವಲ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಶೋಕದಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಹತನಾದನು.

Verse 30

यथाऽवृतः स वै ब्रह्मा तमोमात्रा तु सा पुनः / पुत्राणां च तमोमात्रा अपरा निःसृताभवत्

ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಮೋಮಾತ್ರದಿಂದ ಆವೃತನಾದನೋ, ಅದೇ ತಮೋಮಾತ್ರ ಮತ್ತೆ ಅವನ ಪುತ್ರರಿಂದಲೂ ಬೇರೆ ರೂಪವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿತು.

Verse 31

प्रतिस्रोतात्मको ऽधर्मो हिंसा चैवाशुभात्मिका / ततः प्रतिहते तस्य प्रतीते वरणात्मके

ಅಧರ್ಮವು ಪ್ರತಿಸ್ರೋತಸ್ವಭಾವದಾಗಿತ್ತು; ಹಿಂಸೆಯೂ ಅಶುಭಸ್ವಭಾವದಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವನ ಆ ಆವರಣಸ್ವರೂಪವು ಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 32

स्वां तनुं स तदा ब्रह्मा समपोहत भास्वराम् / द्विधा कृत्वा स्वकं देहमर्द्धेन पुरुषो ऽभवत्

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ತನುವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು. ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅರ್ಧಭಾಗದಿಂದ ಪುರುಷರೂಪನಾದನು.

Verse 33

अर्धेन नारी सा तस्य शतरूपा व्यजायत / प्रकृतिर्भूतधात्री सा कामाद्वै सृजतः प्रभोः

ಅವನ ಅರ್ಧಭಾಗದಿಂದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಶತರೂಪಾ ಜನಿಸಿದಳು. ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವಳೇ ಪ್ರಕೃತಿ, ಭೂತಧಾತ್ರಿ, ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 34

सा दिवं पृथिवीं चैव महिम्ना व्याप्य सुस्थिता / ब्रह्माणः सा तनुः पूर्वा दिवमावृत्य तिष्टतः

ಅವಳು ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸುಸ್ಥಿರಳಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಆದಿ ದೇಹ; ದ್ಯುಲೋಕವನ್ನು ಆವರಿಸಿ ನಿಂತವಳು.

Verse 35

या त्वर्द्धा सृज्यते नारी शतरूपा व्यजायत / सा देवी नियुतं तप्त्वा तपः परम दुश्चरम्

ಅರ್ಧಭಾಗದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಶತರೂಪಾ ಜನಿಸಿದಳು. ಆ ದೇವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದುಶ್ಚರವಾದ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಿಯುತಕಾಲವರೆಗೆ ಆಚರಿಸಿದಳು.

Verse 36

भर्त्तारं दीप्तयशसं पुरुषं प्रत्यपद्यत / स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते

ಅವಳು ದೀಪ್ತಯಶಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಪುರುಷನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದಳು. ಅವನೇ ಆದಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಪುರುಷ; ‘ಮನು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

तस्यैकसप्ततियुगं मन्वन्तरमिहोच्यते / लब्ध्वा तु पुरुषः पत्नीं शतरूपामयोनिजाम्

ಅವನ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕಸಪ್ತತಿ (71) ಯುಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಪುರುಷನು ಅಯೋನಿಜಳಾದ ಶತರೂಪೆಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪಡೆದನು.

Verse 38

तया स रमते सार्द्धं तस्मात्सा रतिरुच्यते / प्रथमः संप्रयोगः स कल्पादौ समवर्त्तत

ಅವನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ರತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಗವು ಕಲ್ಪಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 39

विराजमसृजद्ब्रह्मा सो ऽभवत्पुरुषो विराट् / सम्राट् सशतरूपस्तु वैराजस्तु मनुः स्मृतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿರಾಜನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅವನೇ ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನಾದನು. ಅವನು ಸಮ್ರಾಟ್ ಹಾಗೂ ಶತರೂಪನೂ; ವೈರಾಜನೇ ಮನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 40

स वैराजः प्रजासर्गं ससर्ज पुरुषो मनुः / वैराजात्पुरुषाद्वीरौ शतरूपा व्यजायत

ಆ ವೈರಾಜ ಮನು-ಪುರುಷನು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ವೈರಾಜ ಪುರುಷನಿಂದ ವೀರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಶತರೂಪಾ ಜನಿಸಿದಳು.

Verse 41

प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ / कन्ये द्वे सुमहाभागे याभ्यां जाता इमाः प्रजाः

ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದ—ಈ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಪುತ್ರವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿನಿ ಕನ್ಯೆಯರು; ಇವರಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

Verse 42

देवी नाम्ना तथाकूलिः प्रसूतिश्चैव ते शुभे / स्वायंभुवः प्रसूतिं तु दक्षाय व्यसृजत्प्रभुः

ಆ ಶುಭ ಕನ್ಯೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳ ಹೆಸರು ದೇವೀ; ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಆಕೂತಿ, ಪ್ರಸೂತಿ. ಪ್ರಭು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 43

रुचेः प्रजापतेश्चैव आकूतिं प्रत्य पादयत् / आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्

ಪ್ರಜಾಪತಿ ರುಚಿಯು ಆಕೂತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆಕೂತಿಯಲ್ಲಿ ರುಚಿಯ ಮಾನಸ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಒಂದು ಶುಭ ಜೋಡಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 44

यज्ञश्च दक्षिणा चैव यमलौ तौ बभूवतुः / यज्ञस्य दक्षिणायां च पुत्रा द्वादश जज्ञिरे

ಆ ಜೋಡಿ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಯಜ್ಞನ ಪತ್ನಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರು ಜನ್ಮಿಸಿದರು.

Verse 45

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेतरे / यमस्य पुत्रा यज्ञस्य तस्माद्यामास्तु ते स्मृताः

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದ ಆ ದೇವರುಗಳು ‘ಯಾಮಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ಯಜ್ಞನ ಪುತ್ರರು; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಯಾಮಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 46

अजिताश्चैव शुक्राश्च द्वौ गणौ ब्रह्मणः स्मृतौ / यामाः पूर्वं परिक्रान्ता येषां संज्ञा दिवौकसः

ಅಜಿತರು ಮತ್ತು ಶುಕ್ರರು—ಇವು ಬ್ರಹ್ಮನ ಎರಡು ಗಣಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತ. ಮೊದಲು ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿದ ಯಾಮರು ‘ದಿವೌಕಸ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 47

स्वायंभूव सुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः / तस्यां कन्याश्चतुर्विंशद्दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः

ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಸೂತಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಮಾತೃಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಅದೇ ಪ್ರಸೂತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ದಕ್ಷನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 48

सर्वास्ताश्च महाभागाः सर्वाः कमललोचनाः / योगपत्न्यश्च ताः सर्वाः सर्वास्ता योगमातरः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯರು, ಕಮಲನೇತ್ರಿಯರು; ಎಲ್ಲರೂ ಯೋಗಪತ್ನಿಯರೂ ಯೋಗಮಾತೆಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 49

सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा विश्वस्य मातरः / श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा तथा क्रिया

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿಯರು, ವಿಶ್ವದ ಮಾತೃಗಳು—ಶ್ರದ್ಧೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಧೃತಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ಮೇಧೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯೆ.

Verse 50

बुद्धिर्लज्जा वसुः शान्तिः सिद्धिः कीर्त्तिस्त्रयोदश / पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः

ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜೆ, ವಸು, ಶಾಂತಿ, ಸಿದ್ಧಿ, ಕೀರ್ತಿ—ಹೀಗೆ ಹದಿಮೂರು ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯರನ್ನು ಪ್ರಭು ಧರ್ಮನು ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 51

द्वाराण्येतानि चैवास्य विहितानि स्वयंभुवा / यान्याः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

ಇವೇ ಅವನ ದ್ವಾರಗಳು; ಸ್ವಯಂಭುವೇ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು. ಉಳಿದವರು ಕಿರಿಯವನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹನ್ನೊಂದು ಸುಲೋಚನೆಯರು.

Verse 52

सती ख्यातिश्च संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा / सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

ಸತೀ, ಖ್ಯಾತಿ, ಸಂಭೂತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಕ್ಷಮೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸನ್ನತಿ, ಅನಸೂಯೆ, ಊರ್ಜಾ, ಸ್ವಾಹಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಧಾ.

Verse 53

तास्तदा प्रत्यगृह्णन्त पुनरन्ये महार्षयः / रुद्रो भृगुर्मरीचिश्च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः

ಆ ವೇಳೆ ಮತ್ತೆ ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು—ರುದ್ರ, ಭೃಗು, ಮರೀಚಿ, ಅಂಗಿರ, ಪುಲಹ ಮತ್ತು ಕ್ರತು।

Verse 54

पुलस्त्यो ऽत्रिर्वसिष्ठश्च पितरो ऽग्रिस्तथैव च / सतीं भवाय प्रायच्छत्ख्यातिं च भृगवे तथा

ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೂ—ಸತಿಯನ್ನು ಭವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ನೀಡಿದರು; ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಭೃಗುಗೆ ನೀಡಿದರು।

Verse 55

मरीचये तु संभूतिं स्मृतिमङ्गिरसे ददौ / प्रीतिं चैव पुलस्त्याय क्षमां वै पुलहाय च

ಮರೀಚಿಗೆ ಸಂಭೂತಿ, ಅಂಗಿರಸಿಗೆ ಸ್ಮೃತಿ; ಪುಲಸ್ತ್ಯಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪುಲಹಗೆ ಕ್ಷಮೆ ನೀಡಲಾಯಿತು।

Verse 56

क्रतवे संततिं नाम अनसूयां तथात्रये / ऊर्जां ददौ वसिष्ठाय स्वाहां चैवाग्नये ददौ

ಕ್ರತುವಿಗೆ ‘ಸಂತತಿ’ ಎಂಬವಳು, ಅತ್ರಿಗೆ ಅನಸೂಯೆ; ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಊರ್ಜಾ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ ನೀಡಲಾಯಿತು।

Verse 57

स्वधां चैव पितृभ्यस्तु तास्वपत्यानि मे शृणु / एताः सर्वा महाभागाः प्रजास्त्वनुसृताः स्थिताः

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸ್ವಧೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು; ಈಗ ಆ ಪತ್ನಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತಾನವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ।

Verse 58

मन्वन्तरेषु सर्वेषु यावदाभूतसंप्लवम् / श्रद्धा कामं प्रजज्ञे ऽथ दर्पो लक्ष्मी सुतः स्मृतः

ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯು ಕಾಮನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ದರ್ಪ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತನು.

Verse 59

धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते / पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा

ಧೃತಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ನಿಯಮ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು; ತುಷ್ಟಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ಸಂತೋಷ’ ಎಂದು ಉಚ್ಯ. ಪುಷ್ಟಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ಲಾಭ’ ಸಹ; ಮೇಧೆಯ ಪುತ್ರನು ‘ಶ್ರುತ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

Verse 60

क्रियायास्तनयौ प्रोक्तौ दमश्च शम एव च / बुद्धेर्बोधः सुतश्चापि अप्रमादश्च तावुभौ

ಕ್ರಿಯೆಯ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ‘ದಮ’ ಮತ್ತು ‘ಶಮ’ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತರು. ಬುದ್ಧಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ಬೋಧ’ ಸಹ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಅಪ್ರಮಾದ’ ಸಹ—ಆ ಇಬ್ಬರೂ.

Verse 61

लज्जाया विनयः पुत्रो व्यवसायो वसोः सुतः / क्षेमः शान्तेः सुतश्चापि सुखं सिद्धेर्व्यजायत

ಲಜ್ಜೆಯ ಪುತ್ರನು ‘ವಿನಯ’; ವಸುವಿನ ಪುತ್ರನು ‘ವ್ಯವಸಾಯ’. ಶಾಂತಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ಕ್ಷೇಮ’ ಸಹ; ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ‘ಸುಖ’ ಜನಿಸಿತು.

Verse 62

यशः कीर्तेः सुतश्चापि इत्येते धर्मसूनवः / कामस्य तु सुतो हर्षो देव्यां सिद्ध्यां व्यजायत

ಕೀರ್ತಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ಯಶ’ ಸಹ—ಇವರೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಸೂನವರು. ಕಾಮನ ಪುತ್ರ ‘ಹರ್ಷ’ ದೇವಿ ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 63

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य सात्त्विकः / जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं च ते

ಇಂತೆ ಧರ್ಮದ ಈ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಸುಖಫಲ ನೀಡುವದು; ಆದರೆ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಕಪಟವೂ ಅಸತ್ಯವೂ ಜನಿಸಿದವು।

Verse 64

निकृत्यनृतयोर्जज्ञ भयं नरक एव च / माया च वेदना चापि मिथुनद्वयमेतयोः

ಕಪಟ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದಿಂದ ಭಯವೂ ನರಕವೂ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಇವರ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ವೇದನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 65

मयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् / वेदनायां ततश्चापि जेज्ञ दुःखं तु रौरवात्

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮಾಯೆ ಹುಟ್ಟಿತು, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮರಣವೂ; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದನೆಯಿಂದ ರೌರವ ನರಕಸಂಬಂಧ ದುಃಖ ಜನಿಸಿತು।

Verse 66

मृत्योर्व्याधिर्जराशोकक्रोधासूया विजज्ञिरे / दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

ಮರಣದಿಂದ ರೋಗ, ಜರಾ, ಶೋಕ, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಇವೆಲ್ಲ ದುಃಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವು, ಅಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 67

तेषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ह्यनिधनाः स्मृताः / इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनिया मकः

ಅವರಿಗೆ ಪತ್ನಿಯೂ ಪುತ್ರನೂ ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅವಿನಾಶಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವ ತಾಮಸ ಸೃಷ್ಟಿ ಜನಿಸಿತು।

Verse 68

प्रजाः सृचेति व्यादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः / सो ऽभिध्याय सतीं भार्यां निर्ममे चात्मसंभवान्

ಬ್ರಹ್ಮನು “ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು” ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದಾಗ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಸತೀ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ತನ್ನ ಆತ್ಮಸಂಭವರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 69

नाधिकान्न च हीनास्तान्मानसानात्मना समान् / सहस्रं च सहस्राणामसृजत्कृत्तिवाससः

ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ—ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು, ತನ್ನಂತೆಯೇ ಸಮಾನರು. ಕೃತ್ತಿವಾಸನು ಸಹಸ್ರಗಳ ಸಹಸ್ರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 70

तुल्यानेवात्मना सर्वान् रूपतेजोबल श्रुतैः / पिङ्गलान्सनिषङ्गांश्च कपर्दी नीललोहितान्

ಕಪರ್ದೀ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನಂತೆಯೇ—ರೂಪ, ತೇಜಸ್ಸು, ಬಲ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ—ಪಿಂಗಲ ವರ್ಣದವರಾಗಿ, ನಿಷಂಗ (ಬಾಣತೂಣಿ) ಹೊಂದಿದವರಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 71

विशिखान्हीनकेशांश्च दृष्टिघ्नास्तान्कपालिनः / महारूपान्विरूपांश्च विश्वरूपाश्च रूपिणः

ಅವರು ಶಿಖೆಯಿಲ್ಲದವರು, ಕಡಿಮೆ ಕೂದಲಿನವರು, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವ ಭಯಂಕರರು; ಕಪಾಲಧಾರಿಗಳು. ಕೆಲವರು ಮಹಾರೂಪ, ಕೆಲವರು ವಿರೂಪ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ವಿಶ್ವರೂಪವಾಗಿ ರೂಪವಂತರು।

Verse 72

रथिनो वर्मिणश्चैव धन्विनो ऽथ वरूथिनः / सहस्रशतबाहूंश्च दिव्यभौमान्तरिक्षगान्

ಅವರು ರಥಾರೂಢರು, ಕವಚಧಾರಿಗಳು, ಧನುರ್ಧರರು ಮತ್ತು ವರೂಥಿನರು (ಸೈನ್ಯಾವರಣದೊಂದಿಗೆ) ಆಗಿದ್ದರು; ಸಹಸ್ರ-ಶತ ಭುಜಗಳವರು, ದಿವ್ಯರು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸುವವರು।

Verse 73

स्थूल शीर्षानष्टदंष्ट्रान् द्विजिह्वांस्तु त्रिलोचनान् / अन्नादान्पिशितादांश्च आज्यपान्सोमपोस्तथा

ಅವರು ಸ್ಥೂಲಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ದಂಷ್ಟ್ರಾರಹಿತರು, ದ್ವಿಜಿಹ್ವರು, ತ್ರಿಲೋಚನರು; ಅನ್ನಭೋಜಿಗಳು, ಮಾಂಸಭೋಜಿಗಳು, ಆಜ್ಯಪಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸೋಮಪಾನಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು।

Verse 74

अतिमेढ्रोग्रकायांश्च शितिकण्ठोग्रमन्युकान् / सनिषङ्गतनुत्रांश्च धन्विनो ह्यसिचर्मिणः

ಅತಿಮೇಢ್ರರು, ಉಗ್ರದೇಹಿಗಳು, ಶಿತಿಕಂಠರು, ಉಗ್ರಕ್ರೋಧಿಗಳು; ಬಾಣಕೋಶ ಮತ್ತು ಕವಚসহ ಧನುರ್ಧರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕತ್ತಿ-ಗುರಾಣಿ ಧಾರಿಗಳೂ ಇದ್ದರು।

Verse 75

आसीनान् धावतश्चापि जृंभतश्चाप्यधिष्ठितान् / अधीयानाश्च जपतो युञ्जतो ध्यायतस्तथा

ಕೆಲವರು ಕುಳಿತವರು, ಕೆಲವರು ಓಡುತ್ತಿರುವವರು, ಕೆಲವರು ಜಂಭಿಸುತ್ತಿರುವವರು, ಕೆಲವರು ಆಸನಸ್ಥರು; ಕೆಲವರು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಜಪದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಯೋಗಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 76

ज्वलतो वर्षतश्चैव द्योतमानान्प्रधूपितान् / बुद्धान्बुद्धतमांश्चैव ब्रह्मस्वान् ब्रह्मदर्शिनः

ಕೆಲವರು ಜ್ವಲಿಸುವವರು, ಕೆಲವರು ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಸುವವರು, ಕೆಲವರು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರು, ಕೆಲವರು ಧೂಪಧೂಮದಿಂದ ಆವೃತರು; ಕೆಲವರು ಬುದ್ಧರು, ಕೆಲವರು ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪರು, ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶಿಗಳು.

Verse 77

नीलग्रीवान्सहस्राक्षान् सर्वांश्चैव क्षमाचरान् / अदृश्यान्सर्वभूतानां महायोगान्महौजसः

ಅವರು ನೀಲಗ್ರೀವರು, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರು, ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ಷಮಾಶೀಲಾಚಾರಿಗಳು; ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಅದೃಶ್ಯರು, ಮಹಾಯೋಗಿಗಳು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳು.

Verse 78

रुदतो द्रवतश्चैव एवं युक्तान्सहस्रशः / अयातयामान् सृजतं रुद्रमेतान्सुरोत्तमान्

ಅಳುತ್ತಾ ಓಡುತ್ತಾ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಹಸ್ರಶಃ ಯುಕ್ತರಾದವರಾಗಿ—ರುದ್ರನು ಈ ಅಯಾತಯಾಮ (ಅಕ್ಷಯ) ಸೂರೋತ್ತಮರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 79

दृष्ट्वा ब्रह्माब्रवीदेनं मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः / न स्रष्टव्यात्मन स्तल्या प्रजा नैवाधिका तथा

ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಇಂತಹ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಡ; ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಅಂಥ ಪ್ರಜೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಸಮಂಜಸವೂ ಅಲ್ಲ.”

Verse 80

अन्याः सृजस्व भद्रं ते प्रजास्त्वं मृत्युसंयुताः / नारभन्ते हि कर्माणि प्रजा विगतमृत्यवः

ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಇತರ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು; ಏಕೆಂದರೆ ಮೃತ್ಯುರಹಿತ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 81

एवसुक्तो ऽब्रवीदेनं नाहं मृत्युजरान्विताः / प्रजाः स्रक्ष्यामि भद्रं ते स्थितो ऽहं त्वं सृज प्रभो

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಾನು ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತು ಜರೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಪ್ರಭೋ, ನೀನೇ ಸೃಜಿಸು.”

Verse 82

एते ये वै मया सृष्टा विरूपा नीललोहिताः / सहस्रं हि सहस्राणामात्मनो मम निःसृताः

ಇವರೇ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರು—ವಿರೂಪರು, ನೀಲಲೋಹಿತರು; ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಅವರು ಸಹಸ್ರಗಳ ಸಹಸ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ.

Verse 83

एते देवा भविष्यन्ति रुद्रा नाम महाबलाः / पृथिव्यामन्तरिक्षे च रुद्राण्यस्ताः परिश्रुताः

ಈ ದೇವರುಗಳು ಮುಂದಾಗಿ ‘ರುದ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠರಾಗುವರು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ರುದ್ರಾಣ್ಯರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರೆಂದು ಶ್ರುತವಾಗಿದೆ.

Verse 84

शतरुद्रे समाम्नाता भविष्यन्तीह यज्ञियाः / यज्ञभाजो भविष्यन्ति सर्वे देवगणैः सह

ಶತರುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಮ್ನಾತರಾದವರು ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಾರ್ಹರಾಗುವರು; ಎಲ್ಲ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಯಜ್ಞಭಾಗಿಗಳಾಗುವರು.

Verse 85

मन्वन्तरेषु ये देवा भविष्यन्तीह छन्दजाः / तैः सार्द्धमिज्यमानास्ते स्थास्यन्तीहायुगक्षयात्

ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದೇವರುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಗುವರು; ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವರು ಯುಗಕ್ಷಯದವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವರು.

Verse 86

एवमुक्तस्ततो ब्रह्मा महादेवेन स प्रभुः / प्रत्युवाच तथा भीमं त्दृष्यमाणः प्रजापतिः

ಮಹಾದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರಭುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ—ಪ್ರಜಾಪತಿ—ಭೀಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 87

एवं भवतु भद्रं ते यथा ते व्यात्दृतं प्रभो / ब्रह्मणा समनु ज्ञाते ततः सर्वमभूत्किल

ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಪ್ರಭೋ—ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅನುಮತಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ನಂತರ ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತು.

Verse 88

ततः प्रभृति देवः स न प्रासूयत वै प्रजाः / ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्

ಆಮೇಲೆ ಆ ದೇವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಊರ್ಧ್ವರೇತಸಾಗಿ ಸ್ಥಾಣು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 89

यस्मात्प्रोक्तं स्थितो ऽस्मीति तस्मात्स्थाणुर्बुधैः स्मृतः / ज्ञानं तपश्च सत्यं च ह्यैश्वर्यं धर्म एव च

ಅವನು “ನಾನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಕಾರಣ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ‘ಸ್ಥಾಣು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಇವೆ.

Verse 90

वैराग्यमात्मसंबोधः कृत्स्नान्येतानि शङ्करे / सर्वान्देवानृषींश्चैव समेतानसुरैः सह

ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಂಬೋಧ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಂಕರನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ. ದೇವರುಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸಮೇತರಾದ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಅವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು.

Verse 91

अत्येति तेजसा देवो महादेवस्ततः स्मृतः / अत्येति देवा नैश्वर्याद्वलेन च महासुरान्

ಆ ದೇವನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವುದರಿಂದ ‘ಮಹಾದೇವ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ದೇವರನ್ನೂ, ಬಲದಿಂದ ಮಹಾಸುರರನ್ನೂ ಅವನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 92

ज्ञानेन च मुनीन्सर्वान्योगाद्भूतानि सर्वशः / एवमेव महादेवः सर्वदेवनमस्कृतः / प्रजामनु द्यामां सृष्ट्वा सर्गादुपरराम ह

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳನ್ನು, ಯೋಗದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೀರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸರ್ವದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತ ಮಹಾದೇವನು ಪ್ರಜಗಳಿಗಾಗಿ ದ್ಯಾಮಾಂ (ಲೋಕಕ್ರಮವನ್ನು) ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದಿಂದ ವಿರಮಿಸಿದನು.