Shloka 4
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
इज्यते मुनिभिर्यस्मात्तस्मात्त्त्र्यंबक उच्यते / गायत्रीं चैव त्रिष्टुप् च जगती चैव ताः स्मृताः
Transliteration
ijyate munibhiryasmāttasmātttryaṃbaka ucyate / gāyatrīṃ caiva triṣṭup ca jagatī caiva tāḥ smṛtāḥ
Translation
ಮುನಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಅದರಿಂದ ಅವನು ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಗಾಯತ್ರೀ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಜಗತೀ—ಇವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Word by Word
इज्यतेis worshipped
इज्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√यज् (धातु)
Formलट् लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Kartr (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी विभक्ति (Ablative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; तदर्थ-निदर्शन (correlative)
त्र्यंबकःTryaṃbaka
त्र्यंबकः:
Karta (कर्ता) / Predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootत्र्यंबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट् लकार, कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
गायत्रीम्Gāyatrī (metre)
गायत्रीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
त्रिष्टुप्Triṣṭubh (metre)
त्रिष्टुप्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिष्टुप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (छन्दोनाम)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
जगतीम्Jagatī (metre)
जगतीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (छन्दोनाम)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
ताःthose (three)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन
स्मृताःare remembered/are said
स्मृताः:
Predicative (विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त, √स्मृ स्मरणे)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि/विधेयभावे ‘कथिताः/प्रसिद्धाः’