Shloka 33
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
तेन ते कर्मणा यक्षा गुह्यकाः क्रूरकर्मिणः / रक्षेति पालने चापि धातुरेष विभाव्यते
Transliteration
tena te karmaṇā yakṣā guhyakāḥ krūrakarmiṇaḥ / rakṣeti pālane cāpi dhātureṣa vibhāvyate
Translation
ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವರು ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯಕರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು—ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರು. ಇಲ್ಲಿ ‘ರಕ್ಷ್’ ಧಾತುವು ‘ಪಾಲನೆ/ರಕ್ಷಣೆ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Word by Word
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
कर्मणाby (that) act/deed
कर्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
यक्षाःyakshas
यक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
गुह्यकाःguhyakas (hidden beings)
गुह्यकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुह्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
क्रूर-कर्मिणःcruel in deeds
क्रूर-कर्मिणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + कर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—क्रूरकर्मिणः = क्रूराः कर्मिणः (cruel-doers)
रक्षprotect!
रक्ष:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन; धातु-निर्देशरूपेण (as verbal base/command)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
पालनेin the sense of protecting/guarding
पालने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपालन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)
धातुःthe verbal root
धातुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विभाव्यतेis understood/derived
विभाव्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive sense): ‘is understood/considered’