Adhyaya 72
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ವೃಷ್ಣಿವಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾನವರೂಪಧಾರಿ ದಿವ್ಯ ವಂಶವೀರರು—ಸಂಕರ್ಷಣ, ವಾಸುದೇವ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸಾಂಬ, ಅನಿರುದ್ಧ—ಇವರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನುಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಕುಬೇರ, ನಾರದ, ಧನ್ವಂತರಿ, ಮಹಾದೇವ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣು ಸಹಿತ ದೇವಗಣರನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿ-ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿ ಹೇಳಿ ವಂಶಕಥೆಗೆ ಪವಿತ್ರ ಸಭಾ-ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ವಿಷ್ಣು ಏಕೆ ಪುನಃಪುನಃ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಲಯವನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಜಗನ್ನಿಯಂತನಾಗಿಯೂ ಗೋಪತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ/ವಾಮನದಂತೆ ಲೋಕಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ವಂಶಾನುಕೀರ್ತನ ಮತ್ತು ಅವತಾರತತ್ತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपदे वृष्णिवंशानुकीर्त्तनं नामैकसप्ततितमो ऽध्यायः // ७१// सूत उवाच मनुष्यप्रकृतीन्देवान्कीर्त्यमानान्निबोधत / संकर्षणो वासुदेवः प्रद्युम्नः सांब एव च
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಮಧ್ಯಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ‘ವೃಷ್ಣಿವಂಶಾನುಕೀರ್ತನ’ ಎಂಬ ಏಕಸಪ್ತತಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಮಾನವಸ್ವಭಾವದ ದೇವರ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ: ಸಂಕರ್ಷಣ, ವಾಸುದೇವ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಂಬ.
Verse 2
अनिरुद्धश्च पञ्चैते वंशवीराः प्रकीर्त्तिताः / सप्तर्ष्यः कुबेरश्च यज्ञे मणिवरस्तथा
ಅನಿರುದ್ಧನೊಡನೆ ಈ ಐವರು ವಂಶವೀರರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಕುಬೇರನು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಣಿವರನೂ.
Verse 3
शालूकिर्नारदश्चैव विद्वान्धन्वन्तरिश्तथा / नन्दिनश्च महादेवः सालकायन एव च / आदिदेव स्तदा विष्णुरेभिश्च सह दैवतैः
ಶಾಲೂಕಿ, ನಾರದನು, ಪಂಡಿತ ಧನ್ವಂತರಿಯೂ; ನಂದಿನ, ಮಹಾದೇವ, ಸಾಲಕಾಯನ—ಮತ್ತು ಆದಿದೇವ ವಿಷ್ಣುವೂ ಆ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ.
Verse 4
ऋषय ऊचुः विष्णुः किमर्थं संभूतः स्मृताः संभूतयः कति / भविष्याः कति चान्ये च प्रादुर्भावा महात्मनः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು? ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವತಾರಗಳು ಎಷ್ಟು? ಮುಂದಿನವು ಎಷ್ಟು, ಮತ್ತು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಇನ್ನಿತರೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಗಳು ಯಾವುವು?
Verse 5
ब्रह्मक्षत्रेषु शस्तेषु किमर्थमिह जायते / पुनः पुनर्मनुष्येषु तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ? ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಏಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ—ನಾವು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ, ನಮಗೆ ತಿಳಿಸು.
Verse 6
विस्तरेणैव सर्वाणि कर्माणि रिपुघातिनः
ಶತ್ರುಘಾತಕನಾದ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸು.
Verse 7
श्रोतुमिच्छामहे सम्यग्वद कृष्णस्य धीमतः / कर्मणामानुपूर्वीं च प्रादुर्भावाश्च ये प्रभो
ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಧೀಮಂತನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕರ್ಮಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅವನ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಗಳನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ; ನಾವು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 8
या वास्य प्रकृतिस्तात तां चास्मान्वक्तुमर्हसि / कथं स भगवान्विष्णुः सुरेष्वरिनिषूदनः
ಹೇ ತಾತ! ಅವನ ಪ್ರಕೃತಿ (ಸ್ವರೂಪಶಕ್ತಿ) ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ನಮಗೆ ಹೇಳಲು ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಹೇಗೆ (ಅವತರಿಸಿದನು)?
Verse 9
वसुदेवकुले धीमान्वासुदेवत्वमागतः / अमरैरावृतं पुण्यं पुण्यकृद्भिरलङ्कृतम्
ಆ ಧೀಮಂತನು ವಸುದೇವನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಆ ಪುಣ್ಯಧಾಮ ಅಮರರಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
Verse 10
देवलोकं किमुत्सृज्य मर्त्यलोकमिहागतः / देवमानुषयोर्नेता धातुर्यः प्रसवो हरिः
ದೇವಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮರ್ಥ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬಂದನು? ದೇವರೂ ಮಾನವರೂ ಎರಡರ ನಾಯಕನಾದ, ಧಾತಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಸವಸ್ವರೂಪ ಹರಿ ಅವನೇ ಅಲ್ಲವೇ?
Verse 11
किमर्थं दिव्यमात्मानं मानुष्ये समवेशयत् / यश्चक्रं वर्त्तयत्येको मनुष्याणां मनोमयम्
ಅವನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾನವತ್ವದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಸೇರಿಸಿದನು? ಮಾನವರ ಮನೋಮಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ಚಲಿಸುವವನು ಒಬ್ಬನೇ ಅವನೇ.
Verse 12
मानुष्ये स कथं बुद्धिं चक्रे चक्रभृतां वरः / गोपायन यः कुरुते जगतः सर्वकालिकम्
ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪ್ರಭು ಹೇಗೆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದನು? ಯಾರು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸರ್ವಕಾಲ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೋ.
Verse 13
स कथं गां गतो विष्णुर्गोपत्वमकरोत्प्रभुः / महाभूतानि भूतात्मा यो दधार चकार ह
ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಭು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಗೋಪತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು? ಭೂತಾತ್ಮನಾಗಿ ಮಹಾಭೂತಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.
Verse 14
श्रीगर्भः स कथं गर्भे स्त्रिया भूचरया वृतः / येन लोकान्क्रमैर्जित्वा सश्रीकास्त्रिदशाः कृताः
ಶ್ರೀಗರ್ಭನಾದ ಪ್ರಭು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆವರಿತನಾದನು? ಯಾರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 15
स्थापिता जगतो मार्गास्त्रिक्रमं वपुराहृतम् / ददौ जितां वसुमतीं सुराणां सुरसत्तमः
ಜಗತ್ತಿನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು; ತ್ರಿಕ್ರಮನ ದಿವ್ಯ ದೇಹವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಜಯಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
Verse 16
येन सैंहं वपुः कृत्वा द्विधाकृत्वा च तत्पुनः / पूर्वदैत्यो महावीर्यो हिरण्यकशिपुर्हतः
ಯಾರು ಸಿಂಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚೀರಿದನೋ—ಆ ಪುರಾತನ ಮಹಾವೀರ ದೈತ್ಯ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಹತನಾದನು.
Verse 17
यः पुरा ह्यनलो भूत्वा त्वौर्वः संवर्त्तको विभुः / पातालस्थोर्ऽणवगतः पपौ तोयमयं हविः
ಯನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿರೂಪನಾಗಿ, ವಿಭುವಾದ ಔರ್ವ ಸಂವರ್ತಕನಾಗಿ, ಪಾತಾಳಸ್ಥ ಅರ್ಣವಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಜಲಮಯ ಹವಿಯನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನೋ।
Verse 18
सहस्रचरणं देवं सहस्रांशुं सहस्रशः / सहस्रशिरसं देवं यमाहुर्वै युगे युगे
ಸಾವಿರ ಪಾದಗಳ ದೇವನು, ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳವನು, ಸಾವಿರ ಶಿರಸ್ಸುಗಳ ದೇವನು ಎಂದು—ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 19
नाभ्यरण्यां समुद्भूतं यस्य पैतामहं गृहम् / एकार्णवगते लोके तत्पङ्कजमपङ्कजम्
ಯಾರ ಪಿತಾಮಹನ ಗೃಹವು ನಾಭಿ-ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ; ಲೋಕವು ಏಕ ಅರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಆ ಪದ್ಮವು ಮಲಿನರಹಿತ ಪದ್ಮವಾಗಿತ್ತು।
Verse 20
येन ते निहता दैत्याः संग्रामे तारकामये / सर्वदेवमयं कृत्वा सर्वायुधधरं वपुः
ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವದೇವಮಯವಾಗಿಯೂ ಸರ್ವಾಯುಧಧಾರಿಯಾಗಿಯೂ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಆ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।
Verse 21
महाबलेन वोत्सिक्तः कालनेमिर्निपातितः / उत्तरांशे समुद्रस्य क्षीरोदस्यामृतोदधेः / यः शेतेशश्वतं योगमाच्छाद्य तिमिरं महत्
ಮಹಾಬಲದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾದ ಕಾಲನೇಮಿ ಪತನಗೊಂಡನು; ಅಮೃತಸಾಗರವಾದ ಕ್ಷೀರೋದದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಹತ್ತಾದ ತಿಮಿರವನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಅವನು ಶಾಶ್ವತ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 22
सुरारणीगर्भमधत्त दिव्यं तपःप्रकर्षाददितिः पुरायम् / शक्रं च यो दैत्यगणं च रूद्धं गर्भावमानेन भृशं चकार ह
ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದಿತಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದಿವ್ಯ ಸೂರಾರಣಿ-ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು; ಗರ್ಭಾವಮಾನದಿಂದ ಅವನು ಶಕ್ರನನ್ನೂ ದೈತ್ಯಗಣವನ್ನೂ ಬಹಳವಾಗಿ ನಿರೋಧಿಸಿದನು।
Verse 23
पदानि यो लोकपदानि कृत्वा चकार दैत्यान्सलिलेशयांस्तान् / कृत्वा च देवांस्त्रिदिवस्य देवांश्चक्रे सुरेशं पुरुहूतमेव
ಯಾರು ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಜಲಶಯಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ದೇವರನ್ನು ತ್ರಿದಿವದ ದೇವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪುರುಹೂತ ಇಂದ್ರನನ್ನೇ ಸುರೇಶನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।
Verse 24
गार्हपत्येन विधिना अन्वाहार्येण कर्मणा
ಗಾರ್ಹಪತ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ, ಅನ್ವಾಹಾರ್ಯ ಕರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ।
Verse 25
अग्निमाहवनीयं च वेदीं चैव कुशं स्रुवम् / प्रोक्षणीयं श्रुतं चैव आवभृथ्यं तथैव च
ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿ, ವೇದಿ, ಕುಶ, ಸ್ರುವ; ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಯ ಜಲ, ಶ್ರುತ (ಮಂತ್ರಪಠಣ) ಮತ್ತು ಆವಭೃಥ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು।
Verse 26
अथर्षींश्चैव यश्चक्रे हव्यभागप्रदान्मखे / हव्यादांश्च सुरांश्चक्रे कव्यादांश्च पितॄनपि / भोगार्थं यज्ञविधिना यो यज्ञो यज्ञकर्मणि
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಭಾಗ ಪ್ರದಾನದಿಂದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದವನು; ಹವ್ಯಭೋಜಿಗಳಾದ ಸುರರನ್ನು, ಕವ್ಯಭೋಜಿಗಳಾದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವನು; ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯಂತೆ ಭೋಗಾರ್ಥ ನಡೆಯುವ ಯಜ್ಞ ಅವನೇ.
Verse 27
यूपान्समित्स्रुवं सोमं पवित्रं परिधीनपि / यज्ञियानि च द्रव्याणि यज्ञियांश्च तथानलान्
ಯೂಪಗಳು, ಸಮಿಧೆಗಳು, ಸ್ರುವ, ಸೋಮ, ಪವಿತ್ರ, ಪರಿಥಿಗಳು—ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಯೋಗ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞೀಯ ಅಗ್ನಿಗಳೂ ಸಹ।
Verse 28
सदस्यान्यजमानांश्च ह्यश्वमेधान्क्रतुत्तमान् / विचित्रान्राजसूयदीन्पारमेष्ठ्येन कर्मणा
ಸದಸ್ಯರು, ಯಜಮಾನರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವಮೇಧ ಕ್ರತುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಚಿತ್ರ ರಾಜಸೂಯಾದಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ ಕರ್ಮದಿಂದ.
Verse 29
उद्गात्रादींश्च यः कृत्वा यज्ञांल्लोकाननुक्रमम् / क्षणा निमेषाः काष्ठाश्च कलास्त्रैकाल्यमेव च
ಉದ್ಗಾತಾ ಮೊದಲಾದ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯಜ್ಞಗಳೂ ಲೋಕಗಳೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದವನು; ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಷಣ, ನಿಮೇಷ, ಕಾಷ್ಠಾ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಾಲವನ್ನೂ.
Verse 30
मुहूर्त्तास्तिथयो मासा दिनं संवत्सरं तथा / ऋतवः कालयोगाश्च प्रमाणं त्रिविधं त्रिषु
ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ತಿಥಿಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು, ದಿನ ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರ; ಹಾಗೆಯೇ ಋತುಗಳು, ಕಾಲಯೋಗಗಳು—ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿದೆ.
Verse 31
आयुः क्षेत्राण्यथ बलं क्षणं यद्रूपसौष्ठवम् / मेधावित्वं च शौर्यं च शास्त्रस्येव च पारणम्
ಆಯುಷ್ಯ, ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಬಲ, ಮತ್ತು ರೂಪಸೌಷ್ಟವವು ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಕ್ಷಣ; ಮೇಧಾವಿತ್ವ, ಶೌರ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಾಯಣವೂ.
Verse 32
त्रयो वर्णास्त्रयो लोकास्त्रैविद्यं पावकास्त्रयः / त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि तिस्रो मात्रा गुणास्त्रयः
ಮೂರು ವರ್ಣಗಳು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ತ್ರೈವಿದ್ಯ, ಮೂರು ಪಾವಕಗಳು; ತ್ರಿಕಾಲ, ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳು, ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಮೂರು ಗುಣಗಳು।
Verse 33
सृष्टा लोकेश्वराश्चैव येन येन च कर्मणा / सर्वभूतगणाः सृष्टाः सर्वभूतगणात्मना
ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಲೋಕೇಶ್ವರರು ಸೃಷ್ಟರಾದರೋ, ಆ ಸರ್ವಭೂತಗಣಾತ್ಮನೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।
Verse 34
क्षणं संधाय पूर्वेण योगेन रमते च यः / गतागतानां यो नेता सर्वत्र विविधेश्वरः
ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಯೋಗದಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿ ಆನಂದಿಸುವವನು; ಗತಾಗತಗಳ ನಾಯಕನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಭಿನ್ನೇಶ್ವರನು।
Verse 35
यो गतिर्द्धर्मयुक्तानामगतिः पापकर्मणाम् / चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता
ಧರ್ಮಯುಕ್ತರಿಗೆ ಅವನೇ ಗತಿ, ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಅಗತಿ; ಅವನೇ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ಉದ್ಭವ, ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ರಕ್ಷಕನು।
Verse 36
चातुर्विद्यस्य यो वेत्ता चातुराशम्यसंश्रयः / दिगन्तरं नभो भूमिरापो वायुर्विभावसुः
ಚಾತುರ್ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಆಶ್ರಯ; ಅವನೇ ದಿಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಜಲ, ವಾಯು ಮತ್ತು ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿ).
Verse 37
चन्द्रसूर्यद्वयं ज्योतिर्युगेशाः क्षणदाचराः / यः परं श्रुयते देवो यः परं श्रूयते तपः
ಚಂದ್ರ–ಸೂರ್ಯರ ದ್ವಯ ಜ್ಯೋತಿ, ಯುಗಾಧೀಶರು, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು. ಯಾರು ಪರಮ ದೇವನೆಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಪರಮ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಾರೋ ಅವರೇ।
Verse 38
यः परं तमसः प्राहुर्यः परं परमात्मवान् / आदित्यादिस्तु यो देवो यश्च दैत्यान्तको विभुः
ಯಾರನ್ನು ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಪರಮನು. ಆದಿತ್ಯರ ಆದಿದೇವನಾಗಿರುವವನು, ದೈತ್ಯಾಂತಕನಾದ ವಿಭುವೂ ಅವನೇ।
Verse 39
युगान्तेष्वन्तको यश्च यश्च लोकान्तकान्तकः / सेतुर्यो लोकसेतूनां मेधो यो मध्यकर्मणाम्
ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಂತಕನಾಗಿರುವವನು, ಲೋಕಾಂತಕಾಂತಕನಾಗಿರುವವನು. ಲೋಕಸೇತುಗಳ ಸೇತುವಾಗಿರುವವನು, ಮಧ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಮೇಧೆಯಾಗಿರುವವನು ಅವನೇ।
Verse 40
वेद्यो यो वेदविदुषां प्रभुर्यः प्रभवात्मनाम् / सोमभूतस्तु भूतानामग्निभूतो ऽग्निवर्चसाम्
ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ವೇದ್ಯನಾಗಿರುವವನು, ಪ್ರಭವಾತ್ಮರಿಗೆ ಪ್ರಭುವಾಗಿರುವವನು. ಭೂತಗಳಿಗೆ ಸೋಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಅಗ್ನಿವರ್ಚಸರಿಗೆ ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಇರುವವನು ಅವನೇ।
Verse 41
मनुष्याणां मनुर्भूतस्तपोभूतस्तपस्विनाम् / विनयो नयतृप्तानां तेजस्तेजस्विनामपि
ಮಾನವರಿಗೆ ಅವನು ಮನು ಆಗುತ್ತಾನೆ, ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ತಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಯದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದವರಿಗೆ ವಿನಯವಾಗುತ್ತಾನೆ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ತೇಜಸ್ಸಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಾನೆ.
Verse 42
विग्रहो विग्रहाणां यो गतिर्गतिमतामपि / आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः
ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಗೂ ರೂಪನಾಗಿ, ಚಲಿಸುವವರಿಗೂ ಪರಮಗತಿಯಾದವನು; ಆಕಾಶದಿಂದ ವಾಯು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಹುತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ) ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 43
देवा हुताशनप्राणाः प्राणो ऽग्नेर्मधुसूदनः / रसाच्छोणितसंभूतिः शोणितान्मासमुच्यते
ದೇವತೆಗಳು ಹುತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ)ನ ಪ್ರಾಣಗಳು; ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಾಣ ಮಧುಸೂದನ (ವಿಷ್ಣು). ರಸದಿಂದ ಶೋಣಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಶೋಣಿತದಿಂದ ಮಾಂಸವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 44
मांसात्त मेदसो जन्म मेदसो ऽस्थि निरुच्यते / अस्य्नो मज्जा समभवन्मज्जातः शुक्रसंभवः
ಮಾಂಸದಿಂದ ಮೇದಸ್ಸು (ಕೊಬ್ಬು) ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಮೇದಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಸ್ಥಿ (ಎಲುಬು) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ಥಿಯಿಂದ ಮಜ್ಜೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ ಶುಕ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 45
शुक्राद्गर्भः समाभव द्रसमूलेन कर्मणा / तत्रापां प्रथमावापः स सौम्यो राशिरुच्यते
ಶುಕ್ರದಿಂದ ಗರ್ಭವು ರಸಮೂಲವಾದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜಲಗಳ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನೇ ಸೌಮ್ಯ ರಾಶಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 46
गर्भो ऽश्मसंभवो ज्ञेयो द्वितीयो राशिरुच्यते / शुक्रं सोमात्मकं विद्यादार्त्तवं पावकात्मकम्
ಗರ್ಭವು ಅಶ್ಮ (ಶಿಲೆ/ಸ್ಥೂಲ)ದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ರಾಶಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶುಕ್ರವನ್ನು ಸೋಮಾತ್ಮಕವೆಂದು, ಆર્તವ (ರಜಸ್ಸು)ವನ್ನು ಪಾವಕಾತ್ಮಕ (ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪ)ವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 47
भावौ रसानुगावेतौ वीर्ये च शशिपावकौ / कफवर्गे भवेच्छुक्रं पित्तवर्गे च शोणितम्
ಭಾವವೂ ರಸವೂ ಪರಸ್ಪರ ಅನುಗಾಮಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ವಭಾವ. ಕಫವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರ, ಪಿತ್ತವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶೋಣಿತ (ರಕ್ತ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 48
कफस्य त्दृदयं स्थानं नाभ्यां पित्तं प्रतिष्ठितम् / देहस्य मध्ये त्दृदयं स्थानं तु मनसः स्मृतम्
ಕಫದ ಸ್ಥಾನ ಹೃದಯ; ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಪಿತ್ತ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಹೃದಯವೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಸಹ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 49
नाभिश्चोदर संस्था तु तत्र देवो हुताशनः / मनः प्रजापतिर्ज्ञेयः कफः सोमो विभाव्यते
ನಾಭಿ ಉದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದೇವ ಹುತಾಶನ (ಅಗ್ನಿ) ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಕಫವನ್ನು ಸೋಮಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.
Verse 50
पित्तमग्निः स्मृतो ह्येतदग्नीषोमात्मकं जगत् / एवं प्रवर्त्तिते गर्भे वृत्ते कर्कन्धुसंनिभे
ಪಿತ್ತವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮಾತ್ಮಕ. ಹೀಗೆ ಗರ್ಭವು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿ, ಕರ್ಕಂಧು (ಬೇರುಹಣ್ಣು) ಹೋಲುವಂತೆ ವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 51
वायुः प्रवेशनं चक्रे संगतः परमात्मना / स पञ्चधा शरीरस्थो विद्यते वर्द्धयेत्पुनः
ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ವಾಯು (ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ) ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿತು. ಆ ವಾಯು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 52
प्राणापानौ समानश्च ह्युदानो व्यान एव च / प्राणो ऽस्य परमात्मानं वर्द्धयन्परिवर्त्तते
ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ—ಇವೆಲ್ಲ; ಪ್ರಾಣವೇ ಇದರ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 53
अपानः पश्चिमं कायमु दानो ऽर्द्धं शरीरिणः / व्यानो व्यानीयते येन समानः सर्वसंधिषु
ಅಪಾನವು ದೇಹದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಉದಾನವು ದೇಹಧಾರಿಯ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ; ವ್ಯಾನವು ಅದರಿಂದ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಚಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಸಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿದೆ.
Verse 54
भूतावाप्तिस्ततस्तस्य जायतेन्द्रियगोचरा / पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
ಅನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವ ಭೂತಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಪೃಥ್ವಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಆಪಃ (ಜಲ) ಮತ್ತು ಐದನೆಯದು ತೇಜಸ್ಸು.
Verse 55
सर्वेद्रियनिविष्टास्ते स्वस्वयोगं प्रचक्रिरे / पार्थिवं देहमाहुस्तु प्राणात्मानं च मारुतम्
ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ; ದೇಹವನ್ನು ಪಾರ್ಥಿವವೆಂದು, ಪ್ರಾಣಾತ್ಮವನ್ನು ಮಾರುತ—ವಾಯುಮಯವೆಂದು—ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 56
छिद्राण्याकाशयोनीनि जलात्स्रावः प्रवर्त्तते / ज्योतिश्चक्षुषि कोष्ठो ऽस्मात्तेषां यन्नामतः स्मृतम्
ರಂಧ್ರಗಳು ಆಕಾಶಯೋನಿಯವು; ಜಲದಿಂದ ಸ್ರಾವವು ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸಿದೆ—ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗೆ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Verse 57
संग्राह्य विषयांश्चैव यस्य वीर्यात्प्रवर्तिताः / इत्येतान्पुरुषः सर्वान्सृजत्येकः सनातनः
ಯಾರ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಗ್ರಾಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೋ, ಆ ಏಕ ಸನಾತನ ಪುರುಷನೇ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 58
नैधने ऽस्मिन्कथं लोके नरत्वं विष्णुरागतः / एष नः संशयो धीमन्नेष वै विस्मयो महान्
ಹೇ ಧೀಮನ್! ಈ ನಶ್ವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಹೇಗೆ ಮಾನವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಇದೇ ನಮ್ಮ ಸಂಶಯ; ಇದು ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ.
Verse 59
कथं गतिर्गतिमतामापन्नो मानुषीं तनुम् / श्रोतुमिच्छामहे विष्णोः कर्माणि च यथाक्रमम्
ಗತಿಮಂತರ ಪರಮಗತಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು ಹೇಗೆ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನು? ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾವು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 60
आश्चर्यं परमं विष्णुर्वेदैर्देवश्चै कथ्यते / विष्णोरुत्पत्तिमाश्चय कथयस्व महामते
ವೇದಗಳು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದೂ ದೇವನೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸು.
Verse 61
एतदाश्चर्यमाख्यातं कथ्यतां वै सुखावहम् / प्रख्यातबलवीर्यस्य प्रादुर्भावन्महात्मनः / कर्मणाश्चर्यभूतस्य विष्णोः सत्त्वमिहोच्यते
ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿರಿ; ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸುಖಕರ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಲ-ವೀರ್ಯವಂತ ಮಹಾತ್ಮನ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವನ್ನೂ, ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯರೂಪನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 62
सूत उवाच अहं वः कीर्त्तयिष्यामि प्रादुर्भावं महात्मनः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ನಿಮಗೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 63
यथा बभूव भगवान्मानुषेषु महातपाः / भृगुस्त्रीवधदोषेण भृगुशापेन मानुषे
ಆ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರकटನಾದನು—ಭೃಗುಸ್ತ್ರೀವಧದೋಷದಿಂದ, ಭೃಗುಶಾಪದಿಂದ, ಮಾನವದೇಹದಲ್ಲಿ।
Verse 64
जायते च युगान्तेषु देवकार्यार्थसिद्धये / तस्य दिव्यां तनुं विष्णोर्गदतो मे निबोधत
ಯುಗಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವನು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ದಿವ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ।
Verse 65
युगधर्मे परावृत्ते काले च शिथिले प्रभुः / कर्त्तुं धर्मव्यवस्थानं जायते मानुषेष्विह / भृगोः शापनिमित्तेन देवासुरकृतेन च
ಯುಗಧರ್ಮವು ತಿರುಗಿಬಿಟ್ಟಾಗ ಮತ್ತು ಕಾಲವು ಶಿಥಿಲವಾದಾಗ, ಪ್ರಭು ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ—ಭೃಗುಶಾಪನಿಮಿತ್ತದಿಂದಲೂ, ದೇವಾಸುರಕೃತ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ।
Verse 66
ऋषय ऊचुः कथं देवासुरकृते तद्व्याहारमवाप्तवान् / एतद्वेदितुमिच्छामो वृत्तं देवासुरं कथम्
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಘಟನೆ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ದೇವಾಸುರರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 67
सूत उवाच देवासुरं यथावृत्तं ब्रुवतस्तन्निबोधत
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಯಥಾವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನನ್ನ ವಚನದಿಂದ ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯಿರಿ।
Verse 68
हिरण्यकशिपुर्दैत्यस्त्रैलोक्यं प्राक्प्रशासति / बलिनाधिष्ठितं राज्यं पुनर्लोकत्रये क्रमात्
ಹಿಂದೆ ದೈತ್ಯ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು; ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿಯ ಅಧಿಷ್ಠಿತ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು।
Verse 69
सख्यमासीत्परं तेषां देवानामसुरैः सह / युगाख्या दश संपूर्णा ह्यासीदव्याहतं जगत्
ಆ ವೇಳೆ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಪರಮ ಸ್ನೇಹವಿತ್ತು; ‘ಯುಗ’ ಎಂಬ ಹತ್ತು ಅವಧಿಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಜಗತ್ತು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇತ್ತು।
Verse 70
निदेशस्थायिनश्चैव तयोर्देवासुराभवन् / बद्धे बलौ विवादो ऽथ संप्रवृत्तः सुदारुणः
ಅವರು ಇಬ್ಬರ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯರಾದ ದೇವರುಗಳೂ ಅಸುರರೂ ಆಗಿದ್ದರು; ಬಲಿ ಬಂಧಿತನಾದ ಬಳಿಕ ಭಾರೀ ಭೀಕರವಾದ ವಿವಾದ ಆರಂಭವಾಯಿತು।
Verse 71
देवासुराणां च तदा घोरः क्षयकरो महान् / तेषां द्वीपनिमित्तं वै संग्रामा बहवो ऽभवेन्
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು-ಅಸುರರ ನಡುವೆ ಭೀಕರ, ಮಹಾ ನಾಶಕಾರಕ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು; ದ್ವೀಪಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು।
Verse 72
वराहे ऽस्मिन्दश द्वौ च षण्डामर्कान्तगाः स्मृताः / नामतस्तु समासेन शृणुध्वं तान्विवक्षतः
ಈ ವರಾಹಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಷಂಡಾಮರ್ಕಾಂತ’ ಎಂಬ ಹನ್ನೆರಡು (ದಶ-ದ್ವೌ) ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಾನು ಹೇಳಲಿರುವ ಅವರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ.
Verse 73
प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः / तृतीयः स तु वाराहश्चतुर्थो ऽमृतमन्थनः
ಮೊದಲನೆಯದು ನರಸಿಂಹ, ಎರಡನೆಯದು ವಾಮನ; ಮೂರನೆಯದು ವರಾಹ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅಮೃತಮಂಥನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 74
संग्रामः पञ्चमश्चैव सुघोरस्तारकामयः / षष्ठो ह्याडीबकस्तेषां सप्तमस्त्रैपुरः स्मृतः
ಐದನೆಯದು ‘ಸಂಗ್ರಾಮ’—ಅತಿಘೋರ, ತಾರಕಾಸಂಬಂಧಿ; ಆರನೆಯದು ‘ಆಡೀಬಕ’, ಏಳನೆಯದು ‘ತ್ರೈಪುರ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 75
अन्धकारो ऽष्टमस्तेषां ध्वजश्च नवमः स्मृतः / वार्त्रश्च दशमो घोरस्ततो हालाहलः स्मृतः
ಎಂಟನೆಯದು ‘ಅಂಧಕಾರ’, ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ‘ಧ್ವಜ’. ಹತ್ತನೆಯದು ‘ವಾರ್ತ್ರ’ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ; ನಂತರ ‘ಹಾಲಾಹಲ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 76
स्मृतो द्वादशकस्तेषां घोरः कोलाहलो ऽपरः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यो नरसिंहेन सूदितः
ಇವರದು ಹನ್ನೆರಡುಗಳ ಸಮೂಹವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ‘ಕೋಲಾಹಲ’ವೂ ಘೋರ. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ದೈತ್ಯನು ನರಸಿಂಹನಿಂದ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
Verse 77
वामनेन बलिर्बद्धस्त्रैलोक्याक्रमणे कृते / हिरण्याक्षो हतो द्वन्द्वे प्रतिवादे च दैवते
ವಾಮನನು ತ್ರಿಲೋಕಾಕ್ರಮಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು; ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರತಿವಾದದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಹತನಾದನು.
Verse 78
महाबलो महासत्त्वः संग्रामेष्वपराजितः / दंष्ट्रया तु वराहेण स दैत्यस्तु द्विधाकृतः
ಮಹಾಬಲ, ಮಹಾಸತ್ತ್ವ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಜಿತನಾದ ಆ ದೈತ್ಯನನ್ನು ವರಾಹನು ತನ್ನ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯಿಂದ ಚೀರಿಸಿ ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡಿದನು.
Verse 79
प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इन्द्रेणामृतमन्थने / विरोचनस्तु प्राह्लादिर्नित्यमिन्द्रवधोद्यतः
ಅಮೃತಮಂಥನದ ಸಮಯದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು; ಪ್ರಹ್ಲಾದಪುತ್ರ ವಿರೋಚನನು ಸದಾ ಇಂದ್ರವಧಕ್ಕೆ ಉದ್ಯತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 80
इन्द्रेणैव स विक्रम्य निहतस्तारकामये / भवादवध्यतां प्राप्य विशेषास्त्रादिभिस्तु यः
ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನೇ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಶಿವನಿಂದ ಅವಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ವಿಶೇಷ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಹತನಾದವನು ಅವನೇ.
Verse 81
स जंभो निहतः षष्ठे शक्राविष्टेन विष्णुना / अशक्नुवत्सु देवेषु परं सोढुमदैवतम्
ಆರನೇ (ಯುದ್ಧ)ದಲ್ಲಿ ಜಂಭನು ಶಕ್ರಾವಿಷ್ಟನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಹತನಾದನು; ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಆ ಪರಮ ದೈತ್ಯಬಲವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದರು.
Verse 82
निहता दानवाः सर्वे त्रिपुरे त्र्यंबकेण तु / अथ दैत्याः सुराश्चैव राक्षसास्त्वन्धकारिके
ತ್ರಿಪುರದಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ (ಶಿವ)ನು ಎಲ್ಲ ದಾನವರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅಂಧಕಾರಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರು, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೂ ಸೇರಿದರು.
Verse 83
जिता देवमनुष्येस्ते पितृभिश्चैव संगताः / सवृत्रान्दानवांश्चैव संगतान्कृत्स्नशश्च तान्
ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು; ವೃತ್ರನೊಡನೆ ಸೇರಿದ ಎಲ್ಲ ದಾನವರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.
Verse 84
जघ्ने विष्णुसहायेन महेन्द्रस्तेन वर्द्धितः / हतो ध्वजे महेन्द्रेण मयाछत्रश्च योगवित्
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಲವರ್ಧಿತನಾದ ಮಹೇಂದ್ರನು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಮಹೇಂದ್ರನ ಧ್ವಜಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಯೋಗವಿದ್ ಮಯಾಛತ್ರನೂ ಹತನಾದನು.
Verse 85
ध्वजलक्षं समाविश्य विप्रचित्तिः महानुजः / दैत्यांश्च दानवांश्चैव संहतान्कृत्स्नशश्च तान्
ಧ್ವಜಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮಹಾನುಜ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯು, ಸೇರಿದ್ದ ಆ ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯ-ದಾನವರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸಿದನು.
Verse 86
जयद्धालाहले सर्वैर्देवैः परिवृतो वृषा / रजिः कोलाहले सर्वान्दैत्यान्परिवृतो ऽजयत्
ಜಯಘೋಷ ಮತ್ತು ಹಾಲಾಹಲದ ಕೋಲಾಹಲದ ನಡುವೆ, ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ವೃಷನು ಜಯಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೋಲಾಹಲದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ರಜಿಯೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದನು.
Verse 87
यज्ञस्यावभृथे जित्वा षण्डामकारै तु दैवतैः / एते देवासुरा वृत्ताः संग्रामा द्वादशैव तु
ಯಜ್ಞದ ಅವಭೃಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಷಂಡಾಮಕಾರ ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ದೇವರು–ಅಸುರರ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು.
Verse 88
सुरासुरक्षयकराः प्रजाना मशिवश्च ह / हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ
ಆ ಯುದ್ಧಗಳು ದೇವರು–ಅಸುರರ ನಾಶಕಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಜೆಗೆ ಅಶಿವ (ಅಮಂಗಳ)ವಾಗಿದ್ದವು; ರಾಜ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಒಂದು ಅರ್ಬುದ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು.
Verse 89
तथा शतसहस्राणि ह्यधिकानि द्विसफतिः / अशीतिश्च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरो ऽभवत्
ಹಾಗೆಯೇ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಮತ್ತು ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವನು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.
Verse 90
पारंपर्येण राजा तु बलिर्वर्षार्बुधं पुनः / षष्टिश्चैव सहस्राणि त्रिंशच्च नियुतानि च
ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ ಬಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಅರ್ಬುದ ವರ್ಷಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ನಿಯುತಗಳು (ಲಕ್ಷಗಳು) ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವಾಡಿದನು.
Verse 91
बले राज्याधिकारस्तु यावत्कालं बभूव ह / प्रह्लादो निर्जितो ऽभूच्च तावत्कालं सहासुरैः
ಬಲಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ, ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಪ್ರಹ್ಲಾದನೂ ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ಇದ್ದನು.
Verse 92
इन्द्रास्त्रयस्ते विख्याता ह्यसुराणां महौ जसः / दैत्यसंस्थमिदं सर्वमासीद्दशयुगं किल
ನಿನ್ನ ಇಂದ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಅವು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅಸುರರನ್ನೂ ನಡುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕತೆಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಸ್ತವು ದಶಯುಗಗಳವರೆಗೆ ದೈತ್ಯಾಧೀನವಾಗಿತ್ತು.
Verse 93
अशपत्तु ततः शुक्रो राष्ट्रं दशयुगं पुनः / त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेन्द्रो ह्यभ्ययाद्बलेः
ಆಮೇಲೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ದಶಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಶಪಿಸಿದನು. ಮಹೇಂದ್ರನು ಬಲದಿಂದ ಬಲಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು; ತ್ರಿಲೋಕವು ಆಗ ನಿರ್ವ್ಯಗ್ರವಾಗಿತ್ತು.
Verse 94
प्रह्लादस्य हृते तस्मिंस्त्रैलोक्ये कालपर्ययात् / पर्यायेणैव संप्राप्तं त्रैलोक्यं पाकशासनम्
ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಕಾಲಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಅದೇ ತ್ರಿಲೋಕಾಧಿಪತ್ಯವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಾಕಶಾಸನ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ದೊರಕಿತು.
Verse 95
ततो ऽसुरान्परित्यज्य यज्ञो देवानुपागमत् / यज्ञे देवानथ गते काव्यं ते ह्यसुरां ब्रुवन्
ಆಮೇಲೆ ಯಜ್ಞವು ಅಸುರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಯಿತು. ಯಜ್ಞವು ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ ತಕ್ಷಣ ಕಾವ್ಯ (ಶುಕ್ರ) ಅಸುರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 96
किं तन्नो मिषतां राष्ट्रं त्यक्त्वा यज्ञः सुरान्गतः / स्थातुं न शक्रुमो ह्यद्य प्रविशाम रसातलम्
ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಯಜ್ಞವು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಯಿತು—ಇಂದು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾರೆವು; ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸೋಣ.
Verse 97
एवमुक्तो ऽब्रवीदेतान्विषण्णः सांत्वयन्गिरा / माभैष्ट धारयिष्यामि तेजसा स्वेन वः सुराः
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರು, ವಿಷಣ್ಣರಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಎಲೈ ಸುರರೇ, ಭಯಪಡಬೇಡಿ, ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ.'
Verse 98
वृष्टिरोषधयश्चैव रसा वस्तु च यत्परम् / कृत्स्नानि ह्यपि तिष्ठन्तु पापस्तेषां सुरेषु वै
ಮಳೆ, ಔಷಧಿಗಳು, ರಸಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಪರಮ ವಸ್ತುವೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ (ನನ್ನಲ್ಲಿ) ಇರಲಿ; ಅವುಗಳ ಪಾಪವು (ಅಭಾವವು) ಸುರರಲ್ಲಿ (ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ) ಇರಲಿ.
Verse 99
युष्मदर्थं प्रदास्यामि तत्सर्व धार्यते मया / ततो देवासुरान्दृष्ट्वा धृतान्काव्येन धीमता
ನಿಮಗಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನಿಂದ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ನಂತರ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಕಾವ್ಯನಿಂದ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನಿಂದ) ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಸುರರನ್ನು ನೋಡಿ...
Verse 100
अमन्त्रयंस्तदा ते वै संविघ्ना विजिगीषया / एष काव्य इदं सर्वं व्यावर्त्तयति नो बलात्
ಆಗ ಅವರು (ದೇವತೆಗಳು), ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ ಜಯಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆಲೋಚಿಸಿದರು: 'ಈ ಕಾವ್ಯನು (ಶುಕ್ರನು) ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.'
Verse 101
साधु गच्छामहे तूर्णं यावन्नाप्याययेत्तु तान् / प्रसह्य हत्वा शिष्टांस्तु पातालं प्रापयामहे
ಸರಿ, ಅವನು ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ನಾವು ಬೇಗನೆ ಹೋಗೋಣ. ಉಳಿದವರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕೊಂದು, ನಾವು ಅವರನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸೋಣ.
Verse 102
ततो देवास्तु संरब्धा दानवानभिसृत्य वै / जघ्नुस्तैर्वध्यमानास्ते काव्यमेवाभिदुद्रुवुः
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು ದಾನವರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು; ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ದಾನವರು ಕಾವ್ಯ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ)ನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿದರು.
Verse 103
ततः काव्यस्तु तान्दृष्ट्वा तूर्णं देवैरभिद्रुतान् / समारक्षत संत्रस्तान्देवेभ्यस्तान्दितेः सुतान्
ನಂತರ ಕಾವ್ಯನು ದೇವರುಗಳಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯಗೊಂಡ ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ದೇವರಿಂದ ತಕ್ಷಣ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
Verse 104
काव्यो दृष्ट्वा स्थितान्देवांस्तत्र दैवमचिन्तयत् / तानुवाच ततो ध्यात्वा पूर्ववृत्तमनुस्मरन्
ಕಾವ್ಯನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿ ದೈವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು; ಬಳಿಕ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪೂರ್ವವೃತ್ತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 105
त्रैलोक्यं विजितं सर्वं वामनेन त्रिभिःक्रमैः / बलिर्बद्धो हतो जंभो निहतश्च विरोचनः
ವಾಮನನು ತನ್ನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದನು; ಬಲಿ ಬಂಧಿತನಾದನು, ಜಂಭನು ಹತನಾದನು, ವಿರೋಚನನೂ ನಿಹತನಾದನು.
Verse 106
महासुरा द्वादशसु संग्रामेषु सुरैर्हताः / तैस्तैरुपायैर्भूयिष्ठा निहता ये प्रधानतः
ಹನ್ನೆರಡು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಸುರರು ದೇವರಿಂದ ಹತರಾದರು; ಪ್ರಧಾನರಾದವರು ವಿವಿಧ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ನಿಹತರಾದರು.
Verse 107
किञ्चिच्छिष्टास्तु वै यूयं युद्धे स्वल्पे तु वै स्वयम् / नीतिं वो हि विधास्यामि कालः कश्चित्प्रतीक्ष्यताम्
ನೀವು ಸ್ವಲ್ಪ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದೀರಿ. ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವೆನು; ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಾಯಿರಿ.
Verse 108
यास्याम्यहं महादेवं मन्त्रार्थे विजयाय च / अग्निमाप्याययेद्धोता मेत्रैरेष दहिष्यति
ಮಂತ್ರಾರ್ಥವೂ ವಿಜಯವೂಗಾಗಿ ನಾನು ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು. ಹೋತಾ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲಿ; ಇದು ನನ್ನ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ದಹಿಸುವುದು.
Verse 109
ततो यास्याम्यहं देवं मन्त्रार्थे नीललोहितम् / युष्माननुग्रहीष्यामि पुनः पश्चादिहागतः
ನಂತರ ಮಂತ್ರಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನೀಲಲೋಹಿತ ದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು. ಬಳಿಕ ಇಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬಂದು ನಿಮಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವೆನು.
Verse 110
यूयं तपश्चरध्वं वै संवृता वल्कलैर्वने / न वै देवा वाधिष्यन्ति यावदागमनं मम
ನೀವು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಲ್ಕಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿರಿ. ನಾನು ಬರುವವರೆಗೆ ದೇವರುಗಳು ನಿಮಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 111
अप्रतीपांस्ततो मन्त्रान्देवात्प्राप्य महेश्वरात् / योत्स्यामहे पुनर्देवांस्ततः प्राप्स्यथ वै जयम्
ನಂತರ ಮಹೇಶ್ವರ ದೇವರಿಂದ ಅಪ್ರತಿಹತ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ನಾವು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವೆವು; ಆಗ ನೀವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.
Verse 112
ततस्ते कृतसंवादा देवानूचुस्ततो ऽसुराः / न्यस्तशस्त्रा वयं सर्वे लोकान्यूयं क्रमन्तु वै
ಆಮೇಲೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಅಸುರರು ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿದ್ದೇವೆ; ನೀವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿರಿ।
Verse 113
वयं तपश्चरिष्यामः संवृत्ता वल्कलैर्वने / प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा सत्यानुव्यात्दृतं तु तत्
ನಾವು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಲ್ಕಲ ಧರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸತ್ಯಾನುಸರಣೆಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ।
Verse 114
ततो देवा न्यवर्त्तन्त विज्वरा मुदिताश्च ह / न्यस्तशस्त्रेषु दैत्येषु स्वान्वै जग्मुर्यथागतान्
ಆಮೇಲೆ ದೇವರುಗಳು ಭಯರಹಿತರಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು; ದೈತ್ಯರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಬಂದಂತೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು।
Verse 115
ततस्तानब्रवीत्काव्यः कञ्चित्कालं प्रतीक्ष्यताम् / निरुत्सुकास्तपोयुक्ताः कालः कार्यार्थसाधकः
ಆಮೇಲೆ ಕಾವ್ಯ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ) ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಾಯಿರಿ; ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತರಾಗಿರಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವೇ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 116
पितुर्ममाश्रमस्था वै संप्रतीक्षत दानवाः / स संदिश्यसुरान्काव्यो महोदेवं प्रपद्य च
ಹೇ ದಾನವರೇ, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಕಾಯಿರಿ; ಕಾವ್ಯನು ದೇವರಿಗೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿ ಮಹಾದೇವನ ಶರಣು ಪಡೆದನು।
Verse 117
प्रणम्यैवमुवाचायं जगत्प्रभवमीश्वरम् / मन्त्रानिच्छामि हे देव ये न संति बृहस्पतौ
ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಅವನು ಜಗತ್ಪ್ರಭವನಾದ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು— ಹೇ ದೇವ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 118
पराभवाय देवानामसुरेष्वभयावहान् / एवमुक्तो ऽब्रवीद्देवो मन्त्रानिच्छसि वै द्विज
ದೇವರ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವವು— ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನೀನು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯಾ?
Verse 119
व्रतं चर मयोद्दिष्टं ब्रह्मचारी समाहितः / पूर्मं वर्षसहस्रं वै कुण्डधूममवाक्शिराः
ನಾನು ಸೂಚಿಸಿದ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸು; ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಸಮಾಹಿತನಾಗಿರು. ಮೊದಲು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕುಂಡದ ಧೂಮದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಇರು.
Verse 120
यदि पास्यति भद्रं ते मत्तो मन्त्रमवाप्स्यसि / तथोक्तो देवदेवेन स शुक्रस्तु महातपाः
ನೀನು ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರೆ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ— ಆಗ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ದೇವದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಶುಕ್ರನು…
Verse 121
पादौ संस्पृश्य देवस्य बाढमित्यभाषत / व्रतं चराम्यहं देव यथोद्दिष्टो ऽस्मि वैप्रभो
ದೇವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— ಖಂಡಿತ. ಹೇ ದೇವ, ಹೇ ಪ್ರಭು, ನೀವು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ನಾನು ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 122
ततो नियुक्तो देवेन कुण्डधारो ऽस्य धूमकृत् / असुराणां हितार्थाय तस्मिञ्छुक्रे गते तदा
ಆಗ ದೇವರಿಂದ ನಿಯೋಜಿತನಾದ ಕುಂಡಧಾರನು, ಧೂಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು, ಅಸುರರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಆ ವೇಳೆಗೆ ಶುಕ್ರನು ತೆರಳಿದ ಮೇಲೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದನು।
Verse 123
मन्त्रार्थं तत्र वसति ब्रह्म चर्यं महेश्वरे / तद्बुद्ध्वा नीतिपूर्वं तु राष्ट्रं न्यस्तं तदासुरैः
ಮಂತ್ರಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಸುರರು ನೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಗ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು।
Verse 124
तस्मिञ्छिद्रे तदामर्षाद्देवास्तान्समभिद्रवन् / प्रगृहीतायुधाः सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः
ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡು, ಕೋಪದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅವರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು।
Verse 125
दृष्ट्वासुरगणा देवान्प्रगृहीतायुधान्पुनः / उत्पेतुः सहसा सर्वे संत्रस्तास्ते ततो ऽभवन्
ದೇವರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಕಂಡು, ಅಸುರಗಣಗಳು ಏಕಾಏಕಿ ಹಾರಿಬಿದ್ದವು; ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಭೀತರಾದರು।
Verse 126
न्यस्ते शस्त्रे ऽभये दत्ते ह्याचार्ये व्रतमास्थिते / संत्यज्य समयं देवास्ते सपत्नजिघांसवः
ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಆಚಾರ್ಯನು ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು।
Verse 127
अनाचार्यास्तु भद्रं वो विश्वस्तास्तपसे स्थिताः / चीरवल्काजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
ಹೇ ಮಂಗಳಕರರೇ, ನಾವು ಆಚಾರ್ಯರಿಲ್ಲದವರಾದರೂ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಚೀರ, ವಲ್ಕಲ, ಅಜಿನ ಧರಿಸಿ, ಕ್ರಿಯಾರಹಿತರೂ ಪರಿಗ್ರಹರಹಿತರೂ ಆಗಿದ್ದೇವೆ.
Verse 128
रणे विजेतुं देवान्वै न शक्ष्यामः कथञ्चन / अयुद्धेन प्रपद्यामः शरणं काव्यमातरम्
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಜಯಿಸಲಾರವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ ಕಾವ್ಯಮಾತೆ (ಸರಸ್ವತಿ)ಯ ಶರಣು ಸೇರುತ್ತೇವೆ.
Verse 129
प्रापद्यन्त ततो भीतास्तया चैव तदाभयम् / दत्तं तेषां तु भीतानां दैत्यानामभयार्थिनाम्
ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಭಯದಿಂದ ಅವಳ ಶರಣು ಸೇರಿದರು; ಭಯಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಆ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಅಭಯವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದಳು.
Verse 130
तया चाभ्युपपन्नांस्तान्दृष्ट्वा देवास्तदासुरान् / अभिजघ्नुः प्रसह्यैतान्विचार्य च बलाबलम्
ಅವಳ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆ ಅಸುರರನ್ನು ಕಂಡ ದೇವತೆಗಳು, ಬಲಾಬಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದರು.
Verse 131
तत स्तान्वध्यमानांस्तु देवैर्दृष्ट्वासुरांस्तदा / देवी क्रुद्धाब्रवीदेनाननिन्द्रत्वं करोम्यहम्
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಆ ಅಸುರರು ವಧಿಸಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿ ಕ್ರುದ್ಧಳಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು—“ನಾನು ಇವರನ್ನು ಇಂದ್ರತ್ವವಿಲ್ಲದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”
Verse 132
संस्तभ्य शीघ्रं संरंभादिन्द्रं साभ्यचरत्ततः / ततः संस्तंभितं दृष्ट्वा शक्रं देवास्तु मूढवत्
ಆಗ ಅವಳು ಕ್ರೋಧಾವೇಶದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದಳು. ಶಕ್ರನು ಸ್ಥಂಭಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವರುಗಳು ಮೂಢರಂತೆ ನಿಂತರು.
Verse 133
व्यद्रवन्त ततो भीता दृष्ट्वा शक्रं वशीकृतम् / गतेषु सुरसंघेषु विष्मुरिन्द्रमभाषत
ಶಕ್ರನು ವಶೀಕೃತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು. ದೇವಸಂಘಗಳು ತೆರಳಿದ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಮು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 134
मां त्वं प्रविश भद्रं ते नेष्यामि त्वां सुरेश्वर / एवमुक्तस्ततो विष्णुः प्रविवेश पुरन्दरः
ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನೀನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು. ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಪುರಂದರನು ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 135
विष्मुना रक्षितं दृष्ट्वा देवी क्रुद्धा वचो ऽवदत् / एषा त्वां विष्णुना सार्द्ध दहामि मघवन्बलात्
ವಿಷ್ಮು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿ ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ಮಘವನ್, ನಾನು ಬಲದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಡನೆ ದಹಿಸುವೆ.”
Verse 136
मिषता सर्वभूतानां दृश्यतां मे तपोबलम् / तयाभिभूतौ तौ देवाविन्द्राविष्णू जजल्पतुः
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವಳು—“ನನ್ನ ತಪೋಬಲವನ್ನು ನೋಡಿ!” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರನ್ನು ಮಣಿಸಿದಳು. ಆಗ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತಾಡಿದರು.
Verse 137
कथं मुच्येव सहितौ विष्णुरिन्द्रमभाषत / इन्द्रो ऽब्रवीज्जहि ह्येनां यावन्नो न दहे द्विभो
ವಿಷ್ಣು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕೇಳಿದನು, 'ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಹೇಗೆ ಪಾರಾಗಬಹುದು?' ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು, 'ಓ ಪ್ರಭು! ಅವಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಸುಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಅವಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.'
Verse 138
विशेषेणाभिभूतो ऽहमिमां तज्जहि माचिरम् / ततः समीक्ष्य तां विष्णुः स्त्रीवधं कर्त्तुमास्थितः
'ನಾನು ಅವಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ತಡಮಾಡದೆ ಅವಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲು.' ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಷ್ಣುವು ಸ್ತ್ರೀ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.
Verse 139
अभिध्याय ततश्शक्रमापन्नं सत्वरं प्रभुः / तस्याः संत्वरमाणायाः शीघ्रङ्कारी मुरारिहा
ಆಗ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪ್ರಭುವು ತ್ವರೆ ಮಾಡಿದನು. ಅವಳು ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮುರಾರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಅವಳಿಗಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು.
Verse 140
त्रिधा विष्णुस्ततो देवः क्रूरं बुद्ध्वा चिकीर्षितम् / क्रुद्धस्तदस्त्रमाविध्य शिरश्चिच्छेद माधवः
ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ಅವಳ ಕ್ರೂರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತು, ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ಮಾಧವನು ಅವಳ ಶಿರಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿದನು.
Verse 141
तं दृष्ट्वा स्त्रीवधं घोरं चुकोप भृगुरीश्वरः / ततो ऽभिशप्तो भृगुणा विष्णुर्भार्यावधे तदा
ಆ ಘೋರವಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಸಮರ್ಥನಾದ ಭೃಗು ಮುನಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಆಗ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಹತ್ಯೆಗಾಗಿ ಭೃಗುವು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.
Verse 142
यस्मात्ते जानता धर्ममवध्या स्त्री निषूदिता / तस्मात्त्वं सप्तकृत्वो वै मनुष्येषु प्रपद्यसे
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ನೀನು ಅವಧ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಏಳು ಬಾರಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವೆ।
Verse 143
ततस्तेनाभिशापेन नष्टे धर्मे पुनः पुनः / सर्वलोक हितार्थाय जायते मानुषेष्विह
ಆ ಶಾಪದಿಂದ ಧರ್ಮವು ಪುನಃ ಪುನಃ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಸರ್ವಲೋಕ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 144
अनुव्याहृत्य विष्मुं स तदादाय शिरः स्वयम् / समानीय ततः काये समायोज्येदमब्रवीत्
ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಅವನು ಸ್ವತಃ ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ನಂತರ ದೇಹದ ಬಳಿಗೆ ತಂದು ಜೋಡಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು।
Verse 145
एतां त्वां विष्णुना सत्यं हतां संजीवयाम्यहम् / यदि कृत्स्नो मया धर्मश्चरितो ज्ञायते ऽपि वा
ಹೇ ದೇವಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು—ಹತಳಾದವಳನ್ನು—ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದೇನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ.
Verse 146
तेन सत्येन जीवस्व यदि सत्यं ब्रवीम्यहम् / सत्याभिव्यहृतात्तस्य देवी संजीविता तदा
ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಆ ಸತ್ಯಬಲದಿಂದ ಜೀವಿಸು; ಅವನು ಸತ್ಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ದೇವಿ ಆಗ ಪುನರ್ಜೀವಿತಳಾದಳು।
Verse 147
तदा तां प्रोक्ष्य शीताभिरद्भिर्जीवेति सो ऽब्रवीत् / ततस्तां सर्वभूतानां दृष्ट्वा सुप्तोत्थितामिव
ಆಗ ಅವನು ಶೀತಲ ಜಲವನ್ನು ಛಿಟಕಿ “ಜೀವಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ಅವಳನ್ನು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದಂತೆಯೇ ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟವು.
Verse 148
साधुसाध्वित्यदृश्यानां वाचस्ताः सस्वनुर्दिशः / दृष्ट्वा संजीवितामेवं देवीं तां भृगुणा तदा
“ಸಾಧು, ಸಾಧು” ಎಂದು ಅದೃಶ್ಯರ ವಾಣಿಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ ಮೊಳಗಿದವು. ಆಗ ಭೃಗು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಪುನರ್ಜೀವಿತಳಾಗಿ ಕಂಡನು.
Verse 149
मिषतां सर्वभूतानां तदद्भुतमिवाभवत् / असंभ्रान्तेन भृगुणा पत्नी संजीवितां ततः
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದು ಅಚ್ಚರಿಯಂತಾಯಿತು. ಆಗ ಭೃಗು ಯಾವುದೇ ಗಾಬರಿಯಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವಿತಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 150
दृष्ट्वा शक्रो न लेभे ऽथ शर्म काव्यभयात्ततः / प्रजागरे ततश्चेन्द्रो जयन्तीमात्मनः सुताम्
ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಕಾವ್ಯನ ಭಯದಿಂದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಜಯಂತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗರಿತನಾಗಿ ಇದ್ದನು.
Verse 151
प्रोवाच मतिमान्वाक्यं स्वां कन्यां पाकशासनः / एष काव्यो ह्यनिन्द्राय चरते दारुणं तपः
ಪಾಕಶಾಸನ (ಇಂದ್ರ) ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಈ ಕಾವ್ಯನು ಇಂದ್ರನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಭೀಕರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.”
Verse 152
तेनाहं व्याकुलः पुत्रि कृतो धृतिमना दृढम् / गच्छ संभावयस्वैनं श्रमापनयनैः शुभे
ಮಗಳೇ, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಬಹಳ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೂ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆ. ಶುಭೆಯೇ, ನೀನು ಹೋಗಿ ಅವನ ಶ್ರಮವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸು।
Verse 153
तैस्तैर्मनो ऽनुकूलैश्च ह्युपचारैरतद्रिता / देवी सारीन्द्रदुहिता जयन्ती शुभचारिणी
ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ನಾನಾ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ದೇವಿ—ಸಾರೀಂದ್ರನ ಪುತ್ರಿ—ಶುಭಚರಿತ್ರೆಯ ಜಯಂತಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಳು।
Verse 154
सुस्वरूपधरागात्तं दुर्वहं व्रतमास्थितम् / पित्रा यथोक्तं वाक्यं सा काव्ये कृतवती तदा
ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವಳು ಆ ದುರ್ವಹ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು; ತಂದೆ ಹೇಳಿದ ವಾಕ್ಯವನ್ನೂ ಅವಳು ಆಗ ಕಾವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿದಳು।
Verse 155
गीर्भिश्चैवानुकूलाभिः स्तुवन्ती वल्गुभाषिणी / गात्रसंवाहनैः काले सेवमाना त्वचासुखैः
ಅನುಕೂಲವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ, ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಅವಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಂಗಸಂವಹನ ಮಾಡಿ, ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಸುಖ ನೀಡುವ ಸೇವೆಯಿಂದ ಪರಿಚರ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 156
शुश्रूषन्त्यनुकूला च उवास बहुलाः समाः / पूर्णं धूमव्रते चापि घोरे वर्षसहस्रके
ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದಳು; ಭಯಂಕರ ಧೂಮವ್ರತದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಳು।
Verse 157
वरेण च्छन्दयामास काव्यं प्रीतो ऽभवस्तदा / एवं व्रतं त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केन चित्
ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ಅವನು ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು; ಆಗ ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ಇಂತಹ ವ್ರತವನ್ನು ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಆಚರಿಸಿದ್ದೀ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.
Verse 158
तस्मात्त्वं तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / तेजसा वापि विबुधान्सर्वानभिभविष्यसि
ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ತಪಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಶ್ರುತಿ-ಜ್ಞಾನ, ಬಲ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿಬಿಡುವಿ.
Verse 159
यच्च किञ्चिन्ममब्रह्म विद्यते भृगुनन्दन / सांग च सरहस्यं च यज्ञोपनिषदस्तथा
ಹೇ ಭೃಗು ನಂದನ! ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಾದರೂ—ಅಂಗಗಳೊಡನೆ, ರಹಸ್ಯಗಳೊಡನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞೋಪನಿಷತ್ಗಳ ಉಪದೇಶವೂ—
Verse 160
प्रतिभाति ते सर्वं तद्वाच्यं तु न कस्यचित् / सर्वाभिभावी तेन त्वं द्विजश्रेष्ठो भविष्यसि
ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು. ಅದರಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುವಿ.
Verse 161
एवं दत्त्वा वरं तस्यै भार्गवाय भवः पुनः / प्रजेशत्वं धनेशत्वमवध्यत्वं च वै ददौ
ಈ ರೀತಿ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಭವನು (ಶಿವನು) ಭಾರ್ಗವನಿಗೆ ಪ್ರಜೇಶತ್ವ, ಧನೇಶತ್ವ ಮತ್ತು ಅವಧ್ಯತ್ವವನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.
Verse 162
एतांल्लब्ध्वा वरान्काव्यः संप्रहृष्टतनूरुहः / हर्षात्प्रादुर्बभौ तस्य दिव्यं स्तोत्रं महेशितुः
ಆ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕಾವ್ಯನು ಆನಂದದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತನಾದನು. ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನ ದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
Verse 163
तदा तिर्यक्स्थितस्त्वेवं तुष्टुवे नीललोहितम् / नमो ऽस्तु शितिकण्ठाय सुराद्याय सुवर्चसे
ಆಗ ಅವನು ತಿರ್ಯಕವಾಗಿ ನಿಂತು ನೀಲಲೋಹಿತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು—ಶಿತಿಕಂಠನೇ, ದೇವಾದಿಗಳ ಆದ್ಯನೇ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 164
लेलिहानाय लेह्याय वत्सराय जगत्पते / कपर्दिने ह्यूर्द्ध्वरोम्णे हर्यक्षवरदाय च
ಲೆಲಿಹಾನನಿಗೆ, ಲೇಹ್ಯನಿಗೆ, ವತ್ಸರಸ್ವರೂಪ ಜಗತ್ಪತಿಗೆ; ಕಪರ್ಧಿನಿಗೆ, ಊರ್ಧ್ವರೋಮ್ಣಿಗೆ, ಹರ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ವರ ನೀಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 165
संस्तुताय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे / उष्णीषिणे सुवक्त्राय सहस्राक्षाय मीढुषे
ಸ್ತುತ್ಯನಿಗೆ, ಸುತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ದೇವದೇವನಿಗೆ, ವೇಗಸ್ವರೂಪನಿಗೆ; ಉಷ್ಣೀಷಿಣಿಗೆ, ಸುವಕ್ತ್ರನಿಗೆ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಿಗೆ, ಮಳೆಕೊಡುವ ಮೀಢುಷೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 166
वसुरेताय रुद्राय तपसे चीरवाससे / निस्वाय मुक्तकेशाय सेनान्ये रोहिताय च
ವಸುರೆತಸನಾದ ರುದ್ರನಿಗೆ, ತಪಸ್ಸಿಗೆ, ಚೀರವಾಸಸನಿಗೆ; ನಿಸ್ವನಿಗೆ, ಮುಕ್ತಕೇಶನಿಗೆ, ಸೇನಾನ್ಯನಿಗೆ, ರೋಹಿತನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 167
कवये राजवृद्धाय तक्षकक्रीडनाय च / गिरिशायार्कनेत्राय यतये चाज्यपाय च
ಕವಿಸ್ವರೂಪನಾದ, ರಾಜವೃದ್ಧನಾದ, ತಕ್ಷಕಕ್ರೀಡನಪ್ರಿಯನಾದ, ಗಿರೀಶನಾದ, ಅರ್ಕನೇತ್ರನಾದ, ಯತಿಯಾದ, ಆಜ್ಯಪಾಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 168
सुवृत्ताय सुहस्ताय धन्विने भार्गवाय च / सहस्रबाहवे चैव सहस्रामलचक्षुषे
ಸುವೃತ್ತನಾದ, ಸುಹಸ್ತನಾದ, ಧನುರ್ಧರನಾದ ಭಾರ್ಗವನಾದ, ಸಹಸ್ರಬಾಹುವಾದ, ಸಹಸ್ರ ನಿರ್ಮಲ ನೇತ್ರಗಳವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 169
सहस्रकुक्षये चैव सहस्रचरणाय च / सहस्रशिरसे चैव बहुरूपाय वेधसे
ಸಹಸ್ರ ಕುಕ್ಷಿಯುಳ್ಳ, ಸಹಸ್ರ ಚರಣಗಳಿರುವ, ಸಹಸ್ರ ಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ, ಬಹುರೂಪನಾದ ವೇಧಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 170
भवाय विश्वरूपाय श्वेताय पुरुषाय च / निषङ्गिणे कवचिने सूक्ष्माय क्षपणाय च
ಭವನಾದ, ವಿಶ್ವರೂಪನಾದ, ಶ್ವೇತಪುರುಷನಾದ, ನಿಷಂಗಧಾರಿಯಾದ, ಕವಚಧಾರಿಯಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾದ, ಕ್ಷಪಣನಾದ ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 171
ताम्राय चैव भीमाय उग्राय च शिवाय च / महादेवाय सर्वाय विश्वरूपशिवाय च
ತಾಮ್ರನಾದ, ಭೀಮನಾದ, ಉಗ್ರನಾದ, ಶಿವನಾದ, ಮಹಾದೇವನಾದ, ಸರ್ವನಾದ, ವಿಶ್ವರೂಪಶಿವನಾದ ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 172
हिरण्याय वसिष्ठाय वर्षाय मध्यमाय च / धाम्ने चैव पिशङ्गाय पिङ्गलायारुणाय च
ಹಿರಣ್ಯಸ್ವರೂಪ, ವಸಿಷ್ಠ, ವರ್ಷ, ಮಧ್ಯಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಧಾಮಸ್ವರೂಪ, ಪಿಶಂಗ, ಪಿಂಗಳ, ಅರುಣ—ಇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 173
पिनाकिने चेषुमते चित्राय रोहिताय च / दुन्दुभ्यायैकपादाय अर्हाय बुद्धये तथा / मृगव्याधाय सर्वाय स्थाणवे भीषणाय च
ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ಇಷುಮತಿ, ಚಿತ್ರ, ರೋಹಿತ; ದುಂದುಭಿ, ಏಕಪಾದ, ಅರ್ಹ, ಬುದ್ಧಿಸ್ವರೂಪ; ಮೃಗವ್ಯಾಧ, ಸರ್ವಸ್ವರೂಪ, ಸ್ಥಾಣು, ಭೀಷಣ—ಇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 174
बहुरूपाय चोग्राय त्रिनेत्रायेश्वराय च / कपिलोयैकवीराय मृत्यवे त्र्यंबकाय च
ಬಹುರೂಪ, ಉಗ್ರ, ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಈಶ್ವರ; ಕಪಿಲ, ಏಕವೀರ, ಮೃತ್ಯು, ತ್ರ್ಯಂಬಕ—ಇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 175
वास्तोष्पते पिनाकाय शङ्कराय शिवाय च / आरण्याय गृहस्थाय यतिने बह्मचारिणे
ವಾಸ್ತೋಷ್ಪತಿ, ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ಶಂಕರ, ಶಿವ; ಹಾಗೆಯೇ ಆರಣ್ಯ, ಗೃಹಸ್ಥ, ಯತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ—ಇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 176
सांख्याय चैव योगाय ध्यानिने दीक्षिताय च / अन्तर्हिताय सर्वाय तप्याय व्यापिने तथा
ಸಾಂಖ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಯೋಗಸ್ವರೂಪ, ಧ್ಯಾನಿ, ದೀಕ್ಷಿತ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತರ್ಹಿತ, ಸರ್ವಸ್ವರೂಪ, ತಪ್ಯ, ವ್ಯಾಪಿ—ಇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 177
बुद्धाय चैव शुद्धाय मुक्ताय केवलाय च / रोधसे चैकितानाय ब्रह्मिष्ठाय महार्षये
ಬುದ್ಧಸ್ವರೂಪನಾದ, ಶುದ್ಧನಾದ, ಮುಕ್ತನಾದ, ಕೇವಲನಾದವನೆಗೆ; ರೋಧಸ, ಏಕಚಿತ್ತ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 178
चतुष्पादाय मेध्याय वर्मिणे शीघ्रगाय च / शिखण्डिने कपालाय दण्डिने विश्वमेधसे
ಚತುಷ್ಪಾದನಾದ, ಪವಿತ್ರನಾದ, ಕವಚಧಾರಿಯಾದ, ಶೀಘ್ರಗಾಮಿಯಾದವನೆಗೆ; ಶಿಖಂಡಿ, ಕಪಾಲಧಾರಿ, ದಂಡಧಾರಿ, ವಿಶ್ವಮೇಧಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 179
अप्रतीताय दीप्ताय भास्कराय सुमेधसे / क्रूराय विकृतायैव बीभत्साय शिवाय च
ಅಪ್ರತೀತನಾದ, ದೀಪ್ತನಾದ, ಭಾಸ್ಕರಸಮಾನನಾದ, ಸುಮೇಧಸಿಗೆ; ಕ್ರೂರನಾದ, ವಿಕೃತನಾದ, ಭೀಭತ್ಸನಾದ, ಶಿವಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 180
शुचये परिधानाय सद्योजाताय मृत्यवे / पिशिताशाय शर्वाय मेघाय वैद्युताय च
ಶುಚಿಯಾದ, ಪರಿಧಾನಧಾರಿಯಾದ, ಸದ್ಯೋಜಾತನಾದ, ಮೃತ್ಯುರೂಪನಾದವನೆಗೆ; ಪಿಶಿತಾಶ, ಶರ್ವ, ಮೇಘ, ವೈದ್ಯುತಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 181
दक्षाय च जघन्याय लोकानामीश्वराय च / अनामयाय चेध्माय हिरण्यायैकचक्षुषे
ದಕ್ಷನಾದ, ಜಘನ್ಯನಾದ, ಲೋಕಗಳ ಈಶ್ವರನಾದವನೆಗೆ; ಅನಾಮಯನಾದ, ಇಧ್ಮ (ಸಮಿಧ)ಸ್ವರೂಪನಾದ, ಹಿರಣ್ಯನಾದ, ಏಕಚಕ್ಷುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 182
श्रेष्ठाय वामदेवाय ईशानाय च धीमते / महाकल्पाय दीप्ताय रोदनाय हसाय च
ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಾಮದೇವನಿಗೆ, ಈಶಾನನಿಗೆ, ಧೀಮಂತನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ; ಮಹಾಕಲ್ಪಸ್ವರೂಪನಾದ ದೀಪ್ತನಿಗೆ, ರೋದನ-ಹಾಸ್ಯರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 183
दृढधन्विने कवचिने रथिने च वरूथिने / भृगुनाथाय शुक्राय गह्वरिष्ठाय धीमते
ದೃಢ ಧನುರ್ಧರನಿಗೆ, ಕವಚಧಾರಿಯಿಗೆ, ರಥಿನಿಗೆ ಮತ್ತು ವರೂಥಿನಿಗೆ; ಭೃಗುನಾഥ ಶುಕ್ರನಿಗೆ, ಗಹ್ವರಸ್ಥ ಧೀಮಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 184
अमोघाय प्रशान्ताय सदा विप्रप्रियाय च / दिग्वासः कृत्तिवासाय भगघ्नाय नमो ऽस्तु ते
ಅಮೋಘನಿಗೆ, ಪ್ರಶಾಂತನಿಗೆ, ಸದಾ ವಿಪ್ರಪ್ರಿಯನಿಗೆ; ದಿಗ್ವಾಸನಿಗೆ, ಕೃತ್ತಿವಾಸನಿಗೆ, ಭಗಘ್ನನಿಗೆ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರವಾಗಲಿ।
Verse 185
पशूनां पतये चैव भूतानां पतये नमः / प्रभवे ऋग्यजुःसाम्ने स्वाहायै च सुधाय च
ಪಶುಗಳ ಪತಿಗೂ, ಭೂತಗಳ ಪತಿಗೂ ನಮಃ; ಋಗ್-ಯಜುಃ-ಸಾಮಗಳ ಪ್ರಭವನಿಗೆ, ಸ್ವಾಹಾ ಮತ್ತು ಸುಧಾರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 186
वषट्कारतमायैव तुभ्यं मन्त्रात्मने नमः / स्रष्ट्रे धात्रे तथा कर्त्रे हर्त्रे च क्षपणाय च
ವಷಟ್ಕಾರಸ್ವರೂಪನಾದ ಮಂತ್ರಾತ್ಮನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಸೃಷ್ಟ್ರೇ, ಧಾತ್ರೇ, ಕರ್ತ್ರೇ, ಹর্ত್ರೇ ಮತ್ತು ಕ್ಷಪಣಾಯಕ್ಕೂ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 187
भूतभव्यभवेशाय तुभ्यं कर्मात्मने नमः / वसवे चैव साध्याय रुद्रादित्याश्विनाय च
ಭೂತ-ಭವ್ಯ-ಭವಗಳ ಈಶ್ವರನೇ, ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಸುಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನರಿಗೆ ಸಹ ನಮಃ.
Verse 188
विश्वाय मरुते चैव तुभ्यं देवात्मने नमः / अग्नीषोमविधिज्ञाय पशुमन्त्रौ षधाय च
ವಿಶ್ವದೇವರು ಮತ್ತು ಮರುತರು ಸಹಿತ, ದೇವಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ, ಪಶುಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 189
दक्षिणावभृथायैव तुभ्यं यज्ञात्मने नमः / तपसे चैव सत्याय त्यागाय च शमाय च
ದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಅವಭೃಥ ಸ್ನಾನ ಸಹಿತ, ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ತಪಸ್ಸಿಗೆ, ಸತ್ಯಕ್ಕೆ, ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶಮಕ್ಕೆ (ಶಾಂತಿಗೆ) ಸಹ ನಮಃ.
Verse 190
अहिंसायाथ लोभाय सुवेषायानिशाय च / सर्वभूतात्प्रभूताय तुभ्यं योगात्मने नमः
ಅಹಿಂಸೆಯಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಭವಾಗಿ, ಸುಂದರ ವೇಷವಾಗಿ, ರಾತ್ರಿಯಾಗಿ ಇರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪರಮ, ಯೋಗಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಃ.
Verse 191
पृथिव्यै चान्तरिक्षाय महासे त्रिदिवाय च / जनस्तपाय सत्याय तुभ्यं लोकात्मने नमः
ಪೃಥ್ವಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ಮಹಸ್ ಮತ್ತು ತ್ರಿದಿವಗಳಿಗೆ ನಮಃ. ಜನ, ತಪ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಲೋಕಗಳಾಗಿ ಇರುವ ಲೋಕಾತ್ಮನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 192
अव्यक्तायाथ महते भूतायैवेन्द्रियाय च / तन्मात्रायाथ महते तुभ्यं तत्त्वात्मने नमः
ಅವ್ಯಕ್ತ, ಮಹತ್, ಭೂತ, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ತನ್ಮಾತ್ರಾ-ರೂಪ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಾತ್ಮನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 193
नित्याय चाप्यलिङ्गाय सूक्ष्माय चेतराय च / शुद्धाय विभवे चैव तुभ्यं नित्यात्मने नमः
ನಿತ್ಯ, ಲಿಂಗರಹಿತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಪರಾತ್ಪರ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ವೈಭವಸ್ವರೂಪ ನಿತ್ಯಾತ್ಮನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 194
नमस्ते त्रिषु लोकेषु स्वरन्तेषु भुवादिषु / सत्यान्तमहराद्येषु चतुर्षु च नमो ऽस्तु ते
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಭುವನಗಳಲ್ಲಿ, ಸತ್ಯಲೋಕದಿಂದ ಮಹರ್ಲೋಕದವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ—ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 195
नामस्तोत्रे मया ह्यस्मिन्यदसद्व्याहृतं प्रभो / मद्भक्त इतिब्रह्मण्य सर्वं तत्क्षन्तुमर्हसि
ಪ್ರಭುವೇ! ಈ ನಾಮಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯನೇ! ನನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತನೆಂದು ತಿಳಿದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು.
Frequently Asked Questions
The Vṛṣṇi/Yādava-associated lineage is foregrounded through the named vaṃśa-vīras—Saṃkarṣaṇa, Vāsudeva, Pradyumna, Sāṃba, and Aniruddha—serving as a structured entry into the Kṛṣṇa-centered clan register.
The ṛṣis ask why the supreme Viṣṇu repeatedly assumes human birth—entering a womb, adopting social roles (including cowherd life), and appearing among praised brahmin-kṣatriya contexts—despite being the cosmic regulator.
It supplies a doctrinal contrast: the same deity who establishes cosmic pathways as Trivikrama is also capable of intimate human embodiment, thereby legitimizing Kṛṣṇa’s historical-līlā as continuous with universal sovereignty.