Adhyaya 57

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे गङ्गानयनं नाम षट्पञ्चशत्तमो ऽध्यायः जैमिनिरुवाच ततः शुष्कसुमित्राद्या मुनयः शंसितव्रताः / ययुर्दिदृक्षवो रामं महेन्द्रमचलं प्रति

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ (ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ) ಮಧ್ಯಮಾಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಗಂಗಾನಯನ’ ಎಂಬ ಷಟ್ಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯ. ಜೈಮಿನಿಯು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಶುಷ್ಕಸುಮಿತ್ರಾದಿ ಶಂಸಿತವ್ರತ ಮುನಿಗಳು ರಾಮನ ದರ್ಶನಾರ್ಥ ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು।

Verse 2

अतीत्य सुबहून्देशान्वनानि सरितस्तथा / आसेदुरचलश्रेष्ठं क्रमेण मुनिपुङ्गवाः

ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಆ ಮುನಿಪುಂಗವರು ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದರು।

Verse 3

तमारुह्य शनैस्तस्यख्यातमाश्रममण्डलम् / प्रशान्तक्रूरसत्त्वाढ्यं शुभं मध्ये तपोवनम्

ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿ ಅವರು ಅದರ ಖ್ಯಾತ ಆಶ್ರಮಮಂಡಲವನ್ನು ತಲುಪಿದರು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುಭ ತಪೋವನವಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಜೀವಿಗಳೂ ಶಾಂತಗೊಂಡಿದ್ದರು।

Verse 4

सर्वर्त्तुफलपुष्पाढ्यतरुखण्डमनोहरम् / स्निग्धच्छायमनौपम्यं स्वामोदिसुखमारुतम्

ಆ ಆಶ್ರಮಪ್ರದೇಶವು ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳ ಫಲಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಮನೋಹರ ವೃಕ್ಷಖಂಡಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ನಿಗ್ಧವಾದ ನೆರಳಿನಿಂದ ಅನೂಪಮವಾಗಿ, ಸ್ವಸುಗಂಧದಿಂದ ಸುಖಕರವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 5

तं तदाश्रममासाद्य ब्रह्मघोषेण नादितम् / विविशुर्त्दृष्टमनसो यथावृद्धपुरस्सरम्

ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷದಿಂದ ನಾದಿತವಾಗಿದ್ದ ಆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು।

Verse 6

ब्रह्मासने सुखासीनं मृदुकृष्णाजिनोत्तरे / शिष्यैः परिवृतं शान्तं ददृशुस्ते तपोधनाः

ಅವರು ಕಂಡರು—ಬ್ರಹ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ಮೃದು ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಳಿತು, ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಶಾಂತ ತಪೋಧನನನ್ನು।

Verse 7

कालाग्निमिव लोकांस्त्रीन्दग्ध्वा पूर्वं निजेच्छया / तद्दोषशान्त्यै तपसि प्रवृत्तमिव् देहिनम्

ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಆ ದೋಷ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ನಂತರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ದೇಹಧಾರಿಯಂತೆ ಅವನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 8

ते समेत्य भृगुश्रेष्ठं विनयाचारशालिनः / ववन्दिरे महामौनं भक्तिप्रणतकन्धराः

ಅವರು ವಿನಯಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿ ಭೃಗುಶ್ರೇಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಠವನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಆ ಮಹಾಮೌನ ಮುನಿಗೆ ವಂದಿಸಿದರು।

Verse 9

ततस्तानागतान्दृष्ट्वा मुनीन्भृगुकुलोद्वहः / अर्घपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयामास सादरम्

ಆಗ ಬಂದ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಭೃಗುಕುಲೋದ್ಭವನು ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 10

तानासीनान्कृतातिथ्यानृषीन्देशान्तरागतान् / उवाच भृगुशार्दूलः स्मितपूर्वमिदं वचः

ದೇಶಾಂತರದಿಂದ ಬಂದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಆಸನಗೊಳಿಸಿ ಆತಿಥ್ಯ ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಭೃಗುಶಾರ್ದೂಲನು ನಗುಮುಖದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 11

स्वागतं वो महाभागा यूयं सर्वे समागताः / करणीयं किमस्माभिर्वदध्वमविचारितम्

ಮಹಾಭಾಗರೇ! ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಮ್ಮಿಂದ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ನಿರ್ವಿಚಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 12

ततस्ते मुनयो रामं प्रणम्येदमथाब्रुवन् / अवेह्यस्मान्मुनिश्रेष्ठ गोकर्णनिलयान्मुनीन्

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮುನಿಗಳು ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಗೋಕರ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುನಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ.

Verse 13

खनद्भिः सागरैर्भूमिं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे / सतीर्थं तन्महाक्षेत्रं पतितं सागरांभसि

ಯಾವುದೋ ಬೇರೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೋಡಿ, ತೀರ್ಥಸಹಿತವಾದ ಆ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು।

Verse 14

उत्सारितार्मवजलं क्षेत्रं तत्सर्वपावनम् / उपलब्धुमभीप्सामो भवतस्तु न संशयः

ಸಮುದ್ರಜಲವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸರ್ವಪಾವನ ತೀರ್ಥ. ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ನಿಮ್ಮಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 15

विष्णोरंशेन संजातो भवान्भृगुकुले किल / तस्मात्कर्तुमशक्यं ते त्रैलोक्ये ऽपि न किञ्चन

ನೀವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶದಿಂದ ಭೃಗುಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 16

वाञ्छितार्थप्रदो लोके त्वमेवेत्यनुशुश्रुम / वयं त्वामागताः सर्वे रामैतदभियाचितुम्

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವರು ನೀವೇ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ರಾಮ, ಈ ಯಾಚನೆ ಮಾಡಲು ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.

Verse 17

स त्वमात्मप्रभावेण क्षेत्रप्रवरमद्य तत् / दातुमर्हसि विप्रेन्द्र समुत्सार्यार्मवोदकम्

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಮುದ್ರಜಲವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿ ಇಂದು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಮಗೆ ದಾನಮಾಡಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ.

Verse 18

राम उवाच एतत्सर्वमशेषण विदितं मे तपोधनाः / करणीयं च वः कृत्यं मया नात्र विचारणा

ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ತಪೋಧನರೇ, ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲ.

Verse 19

किं तु युष्मदभिप्रेतं कर्म लोके सुदारुणम् / शस्त्रसंग्रहणाच्छक्यं मयापि न तदन्यथा

ಆದರೆ ನಿಮಗೆ ಅಭಿಪ್ರೇತವಾದ ಕಾರ್ಯವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರವಾಗಿದೆ. ಅದು ಶಸ್ತ್ರಸಂಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ; ನನಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ.

Verse 20

दत्तसर्वाभयो ऽहं वै न्यस्तशस्त्रः शमान्वितः / तपः समास्थितश्चर्तु प्रागेव पितृ शासनात्

ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ, ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಶಮದಿಂದ ಸಂಯಮಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಮೊದಲೇ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 21

न जातु शस्त्रग्रहणं करिष्यामीत्यहं पुरा / प्रतिश्रुत्य सतां मध्ये तपः कर्त्तुमिहानघाः

ಹೇ ಅನಘರೇ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಸಜ್ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ‘ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ.

Verse 22

शस्त्रग्रहणसाध्यत्वाद्युष्मदीप्सितवस्तुनः / किङ्कर्त्तव्यं मयात्रेति मम डोलायते मनः

ನೀವು ಬಯಸುವದು ಶಸ್ತ್ರಗ್ರಹಣದಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯುತ್ತಿದೆ.

Verse 23

शुष्क उपाच / सतां संरक्षणार्थाय शस्त्रसंग्रहणं तु यत् / तन्नच्यावयते सत्यद्यथोक्तं ब्रह्मणा पुरा

ಶುಷ್ಕನು ಹೇಳಿದನು—ಸಜ್ಜನರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಶಸ್ತ್ರಸಂಗ್ರಹವು ಸತ್ಯದಿಂದ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ.

Verse 24

तस्मादस्मद्धितार्थाय भवता ग्राह्यमायुधम् / धर्म एव महांस्तेन चरितस्ते भविष्यति

ಆದುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಈ ಆಯುಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ; ಅದರಿಂದ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಮಹಾನ್ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಸಂಭವಿಸುವುದು.

Verse 25

जैमिनिरुवाच एवं संप्रार्थ्यमानस्तु मुनिभिर्भृगुपुङ्गवः / तमनुद्रुत्य मेधावी धर्ममुद्दिश्य केवलम्

ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು—ಮುನಿಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಭೃಗುಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮೇಧಾವಿ ಋಷಿಯು ಕೇವಲ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Verse 26

स तैः सह मुनिश्रेष्ठो दिशं दक्षिणपश्चिमाम् / समुद्दिश्य चचौ राजन्द्रष्टुकामः सरित्पतिम्

ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು.

Verse 27

स सह्यमचलश्रेष्ठमवतीर्य भृगूद्वहः / तत्परं सरितां पत्युस्तीरं प्राप महामनाः

ಭೃಗುಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಮನಸ್ಸು ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠದಿಂದ ಇಳಿದು, ತಕ್ಷಣವೇ ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 28

स ददर्श महाभागः परितो मारुताकुलम् / आकरं सर्वरत्नानां पूर्यमाणमनारतम्

ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳ ಗಣಿಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತಿರುದನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 29

अपरिज्ञेयगांभीर्यं महातामिव मानसम् / दुष्पारपारं सर्वस्य विविधग्रहसंहतिम्

ಅದರ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಅಪರಿಜ್ಞೇಯ, ಮಹಾತ್ಮರ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದುಷ್ಪಾರ-ಅಪಾರ, ನಾನಾವಿಧ ಗ್ರಹಗಳ ಸಂಹತಿಯಂತೆ.

Verse 30

अप्रधृष्य तमं लोके धातारमिव केवलम् / आत्मानमिव चात्मत्वे न्यक्कृताखिलमुद्धतम्

ಅದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಧೃಷ್ಯತಮ, ಏಕೈಕ ಧಾತಾರನಂತೆ; ಆತ್ಮತ್ವದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದಂತೆ, ಸಮಸ್ತ ಉದ್ದತತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದದು.

Verse 31

आश्रयं सर्वसत्त्वानामापगानां च पार्थिवः / अत्यर्थचपलोत्तुगतरङ्गशतमालिनम्

ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ! ಅದು ಸರ್ವ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಗೂ ನದಿಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಯ; ಅತ್ಯಂತ ಚಪಲವಾಗಿ, ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುವ ನೂರಾರು ಅಲೆಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ.

Verse 32

उपान्तोपलसंघातकुहरान्तरसंश्रयात् / विशीर्यमाणलहरीशतफेनौघसोभितम्

ತೀರದ ಕಲ್ಲುಗುಂಪಿನ ಗುಹಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಕಾರಣ, ಚೂರುಚೂರಾಗುವ ನೂರಾರು ಅಲೆಗಳ ನುರಿಗೆಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಅದು ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 33

गंभीरघोषं जलधिं पश्यन्मुनिगणैः सह / संसेव्यमानस्तरलैर्लहरीकणशीतलैः

ಮುನಿಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಘೋಷವಿರುವ ಜಲಧಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತ, ಚಪಲ ಅಲೆಕಣಗಳ ಶೀತಲತೆಯಿಂದ ಅವನು ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 34

मुहूर्त्तमिव राजेन्द्र तीरेनदनदीपतेः / विशश्रमे महाबाहुर्द्रष्टुकामः प्रचेतसम्

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ನದಿಯ ಅಧಿಪತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮನು ಪ್ರಚೇತಸ (ವರುಣ)ನ ದರ್ಶನ ಬಯಸಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು.

Verse 35

ततो रामः समुत्थाय दक्षिणाभिमुखः स्थितः / मेघगंभिरया वाचा वरुणं वाक्यमब्रवीत्

ಆಮೇಲೆ ರಾಮನು ಎದ್ದು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತು, ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ವರುಣನಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 36

अहं मुनिगणैः सार्द्धमागतस्त्वद्दिदृक्षया / तस्मात्स्वरूपधृङ्मह्यं प्रचेतो देहि दर्शनम्

ನಾನು ಮುನಿಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಪ್ರಚೇತಸಾ! ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನಗೆ ದರ್ಶನ ಕೊಡು.

Verse 37

इति श्रुत्वापि तद्वाक्यं वरुणो यादसां पतिः / न चचाल निजस्थानान्नृप धीरतरस्त्वयम्

ಹೇ ನೃಪ! ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಜಲಚರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ವರುಣನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ನಿನ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಧೀರನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 38

पुनः पुनश्च रामेण समाहूतो ऽपि तोयराट् / न ददौ दर्शनं तस्मै प्रतिवाच्यं च नाभ्यधात्

ರಾಮನು ಮರುಮರು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಜಲರಾಜ ವರುಣನು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿವಚನವನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 39

अलङ्घनीयं तद्वाक्यं वरुणेनावधीरितम् / अत्यन्तमिति कार्यार्थी विदुषा समुपेक्षितम्

ವರುಣನು ಹೇಳಿದ ಆ ವಾಕ್ಯ ಲಂಘಿಸಲಾರದದ್ದು; ಆದರೂ ಅದು ಅವಹೇಳಿತವಾಯಿತು. ‘ಅತ್ಯಂತ’ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಬಯಸಿದ ಪಂಡಿತನೂ ಅದನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 40

ततः प्रचेतसा वाक्यं मन्यमानो ऽवधीरितम् / चुकोप तमभिप्रेक्ष्य रामः शस्त्रभृतां वरः

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಚೇತಸ (ವರುಣ)ನ ವಾಕ್ಯ ಅವಮಾನಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಕೋಪಗೊಂಡನು.

Verse 41

संक्षुब्धसागराकारः स तदा स्वबलाश्रयात् / निस्तोयमर्णवं कर्तुमियेष रुषितो भृशम्

ಆಗ ಅವನು ಕ್ಷುಬ್ಧ ಸಾಗರದಂತೆ ಆಯಿತನು; ತನ್ನ ಬಲದ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೀರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.

Verse 42

ततो जलमुपस्पृश्य समीपे विजयं धनुः / ततः प्रणम्य मनसा शर्वं रामो महाद्धनुः

ನಂತರ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ‘ವಿಜಯ’ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ಆಮೇಲೆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ರಾಮನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 43

गृहीत्वारोपयामास क्रोधसंरक्तलोचनः / अभिमृश्य धनुःश्रेष्ठं सगुणं भृगुसत्तमः

ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಭೃಗುಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠ (ರಾಮ) ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಏರಿಸಿದನು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ನಾರನ್ನು (ಪ್ರತ್ಯಂಚ) ಕಟ್ಟಿದನು.

Verse 44

पश्यतां सर्वभूतानां ज्याघोषमकरोत्तदा / ज्याघोषः शुश्रुवे तस्य दिविस्पृगतिनिष्ठुरः

ಸರ್ವಭೂತಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನು ಆಗ ಧನುರ್ಜ್ಯೆಯ ಘೋರ ಘೋಷವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅವನ ಆ ಕಠೋರ ಜ್ಯಾಘೋಷವು ಆಕಾಶವನ್ನು ತಾಕುವಂತೆ ಕೇಳಿಬಂತು.

Verse 45

चचाल निखिलायेन सप्तद्वीपार्मवा मही / ततः सरभसं रामश्चापे कालानलोपमम्

ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೂ ಸಮುದ್ರಗಳೂಳ್ಳ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಏಕಾಏಕಿ ನಡುಗಿತು. ಆಗ ರಾಮನು ವೇಗದಿಂದ ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 46

सुवर्मपुङ्खं विशिखं संदधे शरसत्तमम् / तस्मिन्नस्त्रं महाघोरं भार्गवं वह्निदैवतम्

ಸುವರ್ಣ ಪುಂಖವಿರುವ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮುನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣವನ್ನು ಅವನು ಸಂಧಿಸಿದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವಾಧಿಷ್ಠಿತವಾದ ಭಯಂಕರ ಭಾರ್ಗವಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 47

युयोज भृगुशार्दूलः समन्त्राभ्यासमोक्षणम् / ततश्चचाल वसुधा सशैलवनकानना

ಭೃಗುಶಾರ್ದೂಲನು ಮಂತ್ರಾಭ್ಯಾಸಸಹಿತ ಅದರ ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಆಗ ಪರ್ವತ-ವನ-ಕಾನನಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿ ನಡುಗಿತು.

Verse 48

प्रक्षोभं परमं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः / संधितास्त्रं भृगुश्रेष्ठं क्रोधसंरक्तलोचनम्

ದೇವರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಮಹೋರಗರು ಪರಮ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಭೃಗುಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸಂಧಿಸಿದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದವು.

Verse 49

दृष्ट्वा संभ्रान्तमनसो बभूवुः सचराचराः / सदिग्दाहभ्रपटलैरभवन्संवृता दिशः

ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಭಯದಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡರು. ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಧೂಮಮೇಘಪಟಲಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 50

ववुश्च परुषा वाता रजोव्याप्ता महारवाः / मन्दरश्मिरशीतांशुरभूतसंरक्तमण्डलः

ಕಠಿಣ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು; ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೀಕರ ಘೋಷಗಳು ಎದ್ದವು. ಮಂದ ಕಿರಣಗಳ ಚಂದ್ರನೂ ರಕ್ತವರ್ಣ ಮಂಡಲದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 51

सोल्कापाताशनिर्वृष्टिर्बभूव रुधिरोदका / किमेतदिति संभ्रान्ता धूमोद्गारातिभीषणम्

ಉಲ್ಕಾಪಾತವೂ ವಜ್ರಪಾತವೂ ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಯಿತು; ನೀರೂ ರಕ್ತದಂತೆ ಆಯಿತು. ‘ಇದೇನು?’ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಗಾಬರಿಗೊಂಡರು; ಧೂಮೋದ್ಗಾರ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 52

अधिरोपितदिव्यास्त्रं प्रचकर्ष महाशरम् / धनुर्विकर्षमाणं तं स्फुरज्ज्वालाग्रसायकम्

ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಏರಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಾಶರವನ್ನು ಅವನು ಎಳೆದನು. ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜ್ವಾಲಾಗ್ರ ಬಾಣವು ಮಿಂಚಿತು.

Verse 53

ददृशुर्मुनयो रामं कल्पान्तानलसन्निभम् / आकर्णाकृष्टकोदण्डमण्डलाभ्यं तरस्थितम्

ಮುನಿಗಳು ರಾಮನನ್ನು ಕಲ್ಪಾಂತದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಂತನಾಗಿ ಕಂಡರು. ಅವನು ಕೋದಂಡವನ್ನು ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದು, ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.

Verse 54

तस्य प्रतिभयाकारं दुष्प्रापमभवद्वपुः / विकृष्टधनुषस्तस्य रूपमुग्रं रवेरिव

ಅವನ ದೇಹವು ಭಯಂಕರ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ದುರ್ಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದ ಅವನ ರೂಪವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಉಗ್ರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 55

कल्पान्ते ऽभ्युदितस्येव मण्डलं परिवेषितम् / कल्पान्ताग्नसमज्वालाभीषणं स्फुरतो वपुः

ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನ ಪರಿವೇಷಿತ ಮಂಡಲದಂತೆ ಕಾಣಿತು. ಅವನ ಸ್ಫುರಿಸುವ ದೇಹವು ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 56

तस्यालक्ष्यत चक्रम्य हरेरिव च मण्डलम् / स्फुरत्क्रोधानलज्वालापरीतस्यातिरौद्रताम्

ಅವನ ಸುತ್ತ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಯ ಚಕ್ರಮಂಡಲದಂತೆ ಒಂದು ವಲಯ ಕಾಣಿಸಿತು. ಕೋಪಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ಅವನ ಅತಿರೌದ್ರತೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 57

अवाप विष्णोः स तदा नरसिंहाकृतेरिव / वपुर्विकृष्टचापस्य भृकुटीकुटिलाननम्

ಆಗ ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನರಸಿಂಹಾಕೃತಿಯಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದ ಅವನ ಮುಖವು ಭ್ರೂಕುಟಿ ವಕ್ರವಾಗಿ ಭೀಕರವಾಯಿತು.

Verse 58

रामस्याभूद्भवस्येव दिधक्षोस्त्रिपुरं पुरा / जाज्वल्यमानवपुषं तं दृष्ट्वा सहसा भयात्

ರಾಮನ ರೂಪವು, ಹಿಂದೆ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ದಹಿಸಲು ಉದ್ಧತ ಭವ (ಶಿವ)ನಂತೆಯೇ ಆಯಿತು. ಜ್ವಲಿಸುವ ದೇಹವಿರುವ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಅಚಾನಕ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು.

Verse 59

प्रसीद जय रामेति तुष्टुवुर्मुनयो ऽखिलाः / ततो ऽस्त्राग्निस्फुरद्धूमपटलैः शकलीकृतम्

“ಪ್ರಸೀದ, ಜಯ ರಾಮ” ಎಂದು ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿಯ ಮಿನುಗುವ ಧೂಮಪಟಲಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೂರುಚೂರಾಗಿಸಿತು.

Verse 60

बभूव च्छन्नमंभोधेरन्तः पुरमशैषतः / ज्वलदस्त्रानलज्वालाप रितापपराहतः

ಸಮುದ್ರದ ಒಳಗಿರುವ ನಗರವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಅಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ತಾಪದಿಂದ ಅದು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತವಾಯಿತು.

Verse 61

अत्यरिच्यत संभ्रान्तसलिलौघ उदन्वतः / तिमिङ्गिलतिमिग्राहनक्रमत्स्याहिकच्छपाः

ಸಮುದ್ರದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡ ಜಲಪ್ರವಾಹವು ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ತಿಮಿಂಗಿಲ, ತಿಮಿಗ್ರಾಹ, ನಕ್ರ, ಮೀನು, ಹಾವು ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳು ಅಶಾಂತವಾದವು.

Verse 62

प्रजग्मुः परमामार्त्तिं प्राणिनः सलिलेशयाः / उत्पतन्निपतत्ताम्यन्नानासत्त्वोद्धतोर्मिभिः

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ಪರಮ ವೇದನೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅನೇಕ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಉದ್ದಾಮವಾದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೇಲೇಳಿ, ಕೆಳಬಿದ್ದು, ದಣಿದು ವ್ಯಾಕುಲರಾದರು.

Verse 63

प्रक्षोभं भृशमंभोधिः सहसा समुपागमत् / त्रासरासं च विपुलमंभसा प्लवता सह

ಸಮುದ್ರವು ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಭಾರೀ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಗದ್ದಲವೂ ಅಪಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

Verse 64

उद्वेलतामितस्तप्ताः सलिलान्तरचारिणः / ततस्तस्माच्छराज्ज्वालाः फूत्कृताशेष भीषणाः

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉಕ್ಕಿಬರುವ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ದಹನತಾಪದಿಂದ ಕಲುಷಿತರಾದರು. ಆಗ ಆ ಶರದಿಂದ ಫೂತ್ಕಾರಮಾಡುತ್ತ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.

Verse 65

निरूपितमिव व्यक्तं निश्चेरुः सर्वतो दिशम् / ततः प्रचण्डपवनैः सर्वतः परिवर्त्तितम्

ಆ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದವು. ನಂತರ ಭಯಂಕರ ಗಾಳಿಗಳು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿದವು.

Verse 66

अग्निज्वालामयं रक्तवितानाभमलक्ष्यत / प्रलयाब्धेरिवात्यर्थमस्त्राग्निव्याकुलांभसः

ಅಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಶಾಂತಗೊಂಡ ಜಲರಾಶಿ, ಪ್ರಳಯಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿ—ಕೆಂಪು ವಿತಾನದಂತೆ, ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲಾಮಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 67

समुद्रिक्ततया तस्य तरङ्गास्तीरमभ्ययुः / अस्त्राग्निविद्धाकुलितजलघोषेण भूयसा

ಅದರ ಭಾರೀ ಉಕ್ಕಾಟದಿಂದ ಅಲೆಗಳು ಕರೆಯತ್ತ ಧಾವಿಸಿದವು. ಅಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಘೋರ ಘೋಷ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

Verse 68

ककुभो बधिरीकुवन्नलक्ष्यत पयोनिधिः / परितो ऽस्त्रानलज्वालापरिवीतजलाविलः

ಸುತ್ತಲೂ ಅಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕಲಕಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಮಸುಕಾದ ಆ ಪಯೋನಿಧಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಿವಿಮುಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 69

जगाम परमामार्त्तिं सह्यः सद्यस्तदाश्रयः / आकर्णाकृष्टकोदण्डं दृष्ट्वा रामं पयोनिधिः

ಸಹ್ಯಪರ್ವತದ ಆಶ್ರಯ ಹೊಂದಿದ ಸಮುದ್ರನು, ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದ ಕೋದಂಡಧಾರಿ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ತಕ್ಷಣ ಪರಮ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।

Verse 70

विषादमगमत्तीव्रं यमं दृष्ट्वेव पातकी / भयकंपितसर्वाङ्गस्ततो नदनदीपतिः

ಪಾತಕಿ ಯಮನನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ತೀವ್ರ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ನದನದೀಪತಿ ಸಮುದ್ರನು ಭಯದಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಕಂಪಿಸಿದನು।

Verse 71

विहाय सहजं धैर्यं भीरुत्वं समुपागमत् / ततः स्वरूपमास्थाय सर्वाभरणभूषितः

ಸಹಜ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭೀರుత్వವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು; ನಂತರ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸರ್ವ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾದನು।

Verse 72

उत्तीर्यमाणः स्वजलं वरुणः प्रत्यदृश्यत / कृताञ्जलिः सार्वहस्तः प्रचेता भार्गवान्तिकम्

ತನ್ನ ಜಲದಿಂದ ಮೇಲೇಳುತ್ತಾ ವರುಣನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಕೈಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಚೇತಾ (ವರುಣ) ಭಾರ್ಗವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 73

त्वरयाभ्यायायौ शीघ्रसायकाद्भीतभीतवत् / अभ्येत्याकृष्टधनुषः स तस्य चरणाब्जयोः

ವೇಗವಾದ ಬಾಣಗಳಿಗೆ ಭಯಭೀತನಾಗಿ ಅವನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಓಡಿ ಬಂದನು; ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದಿದ್ದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವರ ಚರಣಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು।

Verse 74

अब्रवीच्च भृशं भीतः संभ्रमाकुलिताक्षरम् / रक्ष मां भृगुशार्दूल कृपया शरणागतम्

ಅವನು ಬಹಳ ಭಯಗೊಂಡು, ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳು ತಡಬಡಿಸುತ್ತ ಹೇಳಿದನು— “ಓ ಭೃಗುಶಾರ್ದೂಲ! ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ನಾನು ಶರಣಾಗತನು.”

Verse 75

अपराधमिमं राम मया कृतमजानता / स्थितो ऽस्मि तव निर्देशेशाधि किं करवाणि वै

“ಓ ರಾಮಾ! ತಿಳಿಯದೆ ನಾನು ಈ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು. ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?”