Shloka 45
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
चचाल निखिलायेन सप्तद्वीपार्मवा मही / ततः सरभसं रामश्चापे कालानलोपमम्
Transliteration
cacāla nikhilāyena saptadvīpārmavā mahī / tataḥ sarabhasaṃ rāmaścāpe kālānalopamam
Translation
ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೂ ಸಮುದ್ರಗಳೂಳ್ಳ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಏಕಾಏಕಿ ನಡುಗಿತು. ಆಗ ರಾಮನು ವೇಗದಿಂದ ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Word by Word
cacālashook / moved
cacāla:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcal (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; 'shook/moved'
nikhilāyenawith the entire (extent)
nikhilāyena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootnikhila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण-भावे 'with/through the whole (extent)'
sapta-dvīpa-ambhavā(earth) with seas around the seven continents
sapta-dvīpa-ambhavā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक) + dvīpa (प्रातिपदिक) + ambhas (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः—'having the waters (seas) around the seven islands/continents' (qualifying mahī)
mahīthe earth
mahī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; 'earth'
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
sarabhasamimpetuously
sarabhasam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootsarabhasa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत्—'impetuously/with force'
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
cāpeon the bow
cāpe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootcāpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; 'in/on the bow'
kāla-anala-upamamlike the fire of Time
kāla-anala-upamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + anala (प्रातिपदिक) + upama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; 'comparable to the fire of Time (cosmic conflagration)' (qualifying an implied astra/śara)