Shloka 69
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
जगाम परमामार्त्तिं सह्यः सद्यस्तदाश्रयः / आकर्णाकृष्टकोदण्डं दृष्ट्वा रामं पयोनिधिः
Transliteration
jagāma paramāmārttiṃ sahyaḥ sadyastadāśrayaḥ / ākarṇākṛṣṭakodaṇḍaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ payonidhiḥ
Translation
ಸಹ್ಯಪರ್ವತದ ಆಶ್ರಯ ಹೊಂದಿದ ಸಮುದ್ರನು, ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದ ಕೋದಂಡಧಾರಿ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ತಕ್ಷಣ ಪರಮ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।
Word by Word
जगामwent; reached
जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
परमाम्supreme; extreme
परमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (accusative, 2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifier)
आर्त्तिम्distress; anguish
आर्त्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सह्यःSahya (mountain)
सह्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st case), एकवचन; पर्वतनाम (proper noun: Sahya mountain)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तदाthen
तदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
आश्रयःrefuge; one who has taken refuge
आश्रयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तदा’ इत्यस्य विशेष्यभावेन (appositional/descriptor)
आकर्णाकृष्टकोदण्डम्(him) whose bow was drawn up to the ear
आकर्णाकृष्टकोदण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआकर्ण (प्रातिपदिक) + आकृष्ट (कृदन्त; √कृष् धातु) + कोदण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया, एकवचन; समासः—आकर्णम् यावत् आकृष्टः कोदण्डः यस्य (up-to-the-ear drawn bow)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having seen’
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पयोनिधिःthe ocean
पयोनिधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—पयसां निधिः (repository of waters)