Adhyaya 1
Priyavrata Accepts Kingship by Brahmā’s Instruction; Sapta-dvīpa Formation and Renunciation
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಆತ್ಮಸಿದ್ಧ ಭಕ್ತ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಗೃಹಸ್ಥಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಉಳಿದನು? ಶುಕದೇವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಭಕ್ತರು ಬಂಧನಾತೀತರು; ಆದರೂ ಅಡ್ಡಿಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಭಕ್ತಿ ನಾಶವಾಗದು. ನಾರದರಿಂದ ಭಕ್ತಿ-ಜ್ಞಾನ ಪಡೆದ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ರಾಜತ್ವವನ್ನು ಬೇಡಿದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ವೇದಸ್ವರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಳಿದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಒಳಗಿನಿಂದ ಭಗವಂತನ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಬೇಕು. ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾನೆ, ಬರ್ಹಿಷ್ಮತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅವನ ರಥಚಕ್ರರೇಖೆಗಳು ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಏಳು ದ್ವೀಪ-ಸಮುದ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನ್ನು ಪುತ್ರರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಹೊರಗೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಸಕ್ತನಂತೆ ಕಂಡರೂ ಒಳಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ವೈರಾಗ್ಯ ಜಾಗೃತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶುದ್ಧ ಕೃಷ್ಣಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಮರಳುತ್ತಾನೆ—ಸ್ಕಂಧ 5ರ ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ವಂಶವಿಸ್ತಾರದ ನೆಲೆ ಇವು.
Shlokas
Verse 1
राजोवाच प्रियव्रतो भागवत आत्माराम: कथं मुने । गृहेऽरमत यन्मूल: कर्मबन्ध: पराभव: ॥ १ ॥
ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆತ್ಮಾರಾಮನಾದ ಭಗವದ್ಭಕ್ತ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಹೇಗೆ ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿದನು? ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವೇ ಕರ್ಮಬಂಧನದ ಮೂಲ, ಮಾನವ ಜೀವನದ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಲ್ಲವೇ?
Verse 2
न नूनं मुक्तसङ्गानां तादृशानां द्विजर्षभ । गृहेष्वभिनिवेशोऽयं पुंसां भवितुमर्हति ॥ २ ॥
ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಭಕ್ತರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಷ್ಟು ಲೀನರಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 3
महतां खलु विप्रर्षे उत्तमश्लोकपादयो: । छायानिर्वृतचित्तानां न कुटुम्बे स्पृहामति: ॥ ३ ॥
ಓ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ, ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನಾದ ಭಗವಂತನ ಪದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಆ ಪದಗಳ ಛಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಚೇತನವು ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 4
संशयोऽयं महान् ब्रह्मन् दारागारसुतादिषु । सक्तस्य यत्सिद्धिरभूत्कृष्णे च मतिरच्युता ॥ ४ ॥
ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇದು ನನ್ನ ಮಹಾ ಸಂಶಯ. ಪತ್ನಿ, ಮನೆ, ಪುತ್ರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಹೇಗೆ ಕೃಷ್ಣಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು?
Verse 5
श्रीशुक उवाच बाढमुक्तं भगवत उत्तमश्लोकस्य श्रीमच्चरणारविन्दमकरन्दरस आवेशितचेतसो भागवतपरमहंस दयितकथां किञ्चिदन्तरायविहतां स्वां शिवतमां पदवीं न प्रायेण हिन्वन्ति ॥ ५ ॥
ಶ್ರೀಶುಕದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿಯೇ. ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನಾದ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆ, ದಿವ್ಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವುದು, ಮಹಾಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಪ್ರಭುವಿನ ಪದಪದ್ಮಗಳ ಮಕರಂದರಸದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾದವರು ಕೆಲ ಅಡ್ಡಿ ಬಂದರೂ ತಮ್ಮ ಪರಮ ಮಂಗಳಪದವಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 6
यर्हि वाव ह राजन् स राजपुत्र: प्रियव्रत: परमभागवतो नारदस्य चरणोपसेवयाञ्जसावगतपरमार्थसतत्त्वो ब्रह्मसत्रेण दीक्षिष्यमाण: अवनितलपरिपालनायाम्नातप्रवरगुणगणैकान्तभाजनतया स्वपित्रोपामन्त्रितो भगवति वासुदेव एवाव्यवधानसमाधियोगेन समावेशित-सकलकारकक्रियाकलापो नैवाभ्यनन्दद्यद्यपि तदप्रत्याम्नातव्यं तदधिकरण आत्मनोऽन्यस्माद सतोऽपि पराभवमन्वीक्षमाण: ॥ ६ ॥
ಶುಕದೇವರು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ರಾಜಕುಮಾರ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಪರಮ ಭಾಗವತನು. ಗುರು ನಾರದನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ಅವನು ಪರಮಾರ್ಥ ಸತ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾಗ, ತಂದೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಧರ್ಮವೆಂದು ಲೋಕಪಾಲನೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳಿದನು. ಆದರೆ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ವಾಸುದೇವನ ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಣೆಯ ಅವ್ಯವಧಾನ ಸಮಾಧಿಯೋಗದಿಂದ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಭುಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿದ್ದ; ಆದ್ದರಿಂದ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದರೂ, ಭಕ್ತಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.
Verse 7
अथ ह भगवानादिदेव एतस्य गुणविसर्गस्य परिबृंहणानुध्यानव्यवसित सकलजगदभिप्राय आत्मयोनिरखिलनिगमनिजगणपरिवेष्टित: स्वभवनादवततार ॥ ७ ॥
ಆಮೇಲೆ ಆದಿದೇವನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಈ ಗುಣವಿಸರ್ಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಸ್ತಾರ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನಡೆಸುವವನು, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಸ್ವಯಂಭುವಾಗಿ, ವ್ಯಕ್ತವೇದಮೂರ್ತಿಗಳೂ ತನ್ನ ಗಣಗಳೂ ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ, ತನ್ನ ನಿವಾಸದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದನು.
Verse 8
स तत्र तत्र गगनतल उडुपतिरिव विमानावलिभिरनुपथममरपरिवृढैरभिपूज्यमान: पथि पथि च वरूथश: सिद्धगन्धर्वसाध्यचारणमुनिगणैरुपगीयमानो गन्धमादनद्रोणीमवभासयन्नुपससर्प ॥ ८ ॥
ಅವರು ಆಕಾಶಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ದಾರಿದಾರಿಯೂ ದೇವತೆಗಳ ವಿವಿಧ ವಿಮಾನಪಂಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಚಾರಣರು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಣಗಳು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಅವರ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದ ದ್ರೋಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಸಮೀಪಿಸಿದರು.
Verse 9
तत्र ह वा एनं देवर्षिर्हंसयानेन पितरं भगवन्तं हिरण्यगर्भमुपलभमान: सहसैवोत्थायार्हणेन सह पितापुत्राभ्यामवहिताञ्जलिरुपतस्थे ॥ ९ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಾರದ ಮುನಿಯು ಹಂಸಯಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ತನ್ನ ತಂದೆ ಭಗವಾನ್ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸಿದನು. ಆಗ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರ ಪ್ರಿಯವ್ರತನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ಎದ್ದು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಮಹಾ ಗೌರವದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।
Verse 10
भगवानपि भारत तदुपनीतार्हण: सूक्तवाकेनातितरामुदितगुणगणावतारसुजय: प्रियव्रतमादि पुरुषस्तं सदयहासावलोक इति होवाच ॥ १० ॥
ಹೇ ಭಾರತ, ನಾರದ, ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ವೇದಮರ್ಯಾದೆಯಂತೆ ಪೂಜಾಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತುತಿವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಈ ವಿಶ್ವದ ಆದಿಪುರುಷನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿ, ನಗುಮುಖದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೀಗೆಂದನು।
Verse 11
श्रीभगवानुवाच निबोध तातेदमृतं ब्रवीमि मासूयितुं देवमर्हस्यप्रमेयम् । वयं भवस्ते तत एष महर्षि- र्वहाम सर्वे विवशा यस्य दिष्टम् ॥ ११ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ತಾತ ಪ್ರಿಯವ್ರತ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಅಮೃತಸಮಾನವಾದ ಹಿತವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮ ಅಳತೆಗಳಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ಅಸೂಯೆ ಮಾಡಬೇಡ. ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ—ಶಿವ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಈ ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದ—ಅವನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಬದ್ಧರು; ಅವನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಾವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹೊರುತ್ತೇವೆ।
Verse 12
न तस्य कश्चित्तपसा विद्यया वा न योगवीर्येण मनीषया वा । नैवार्थधर्मै: परत: स्वतो वा कृतं विहन्तुं तनुभृद्विभूयात् ॥ १२ ॥
ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಯಾವ ದೇಹಧಾರಿಯೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರನು—ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ, ಶಾರೀರಿಕ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದಲೂ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿಬಲದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಧರ್ಮ, ಧನ-ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸ್ವಬಲ ಅಥವಾ ಪರರ ಸಹಾಯ—ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಪರಮಪ್ರಭುವಿನ ಆದೇಶವನ್ನು ಮೀರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 13
भवाय नाशाय च कर्म कर्तुं शोकाय मोहाय सदा भयाय । सुखाय दु:खाय च देहयोग- मव्यक्तदिष्टं जनताङ्ग धत्ते ॥ १३ ॥
ಹೇ ಪ್ರಿಯವ್ರತ, ಪರಮ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಆದೇಶದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಜನನ-ಮರಣ, ಕರ್ಮ, ಶೋಕ-ಮೋಹ, ಸದಾ ಭಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಖ-ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಲು ವಿವಿಧ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಅವ್ಯಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 14
यद्वाचि तन्त्यां गुणकर्मदामभि: सुदुस्तरैर्वत्स वयं सुयोजिता: । सर्वे वहामो बलिमीश्वराय प्रोता नसीव द्विपदे चतुष्पद: ॥ १४ ॥
ವತ್ಸ, ಗುಣಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವೇದವಿಧಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ವಿಭಾಗಗಳ ಕಗ್ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿವೆ; ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಶ್ವರನಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮೂಗಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆಯುವ ಹೋರಿಗಳಂತೆ।
Verse 15
ईशाभिसृष्टं ह्यवरुन्ध्महेऽङ्ग दु:खं सुखं वा गुणकर्मसङ्गात् । आस्थाय तत्तद्यदयुङ्क्त नाथ- श्चक्षुष्मतान्धा इव नीयमाना: ॥ १५ ॥
ಪ್ರಿಯವ್ರತ, ಗುಣಕರ್ಮಸಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಈಶ್ವರನೇ ನಮಗೆ ದೇಹವನ್ನೂ ಸುಖದುಃಖವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೊರೆತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು—ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು ಅಂಧನನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ।
Verse 16
मुक्तोऽपि तावद्बिभृयात्स्वदेह- मारब्धमश्नन्नभिमानशून्य: । यथानुभूतं प्रतियातनिद्र: किं त्वन्यदेहाय गुणान्न वृङ्क्ते ॥ १६ ॥
ಮುಕ್ತನಾದರೂ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ದೇಹವನ್ನು ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಆ ಭೋಗದುಃಖಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡವನ ಕನಸಿನಂತೆ ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ತ್ರಿಗುಣಗಳ ವಶವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಭೌತ ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 17
भयं प्रमत्तस्य वनेष्वपि स्याद् यत: स आस्ते सहषट्सपत्न: । जितेन्द्रियस्यात्मरतेर्बुधस्य गृहाश्रम: किं नु करोत्यवद्यम् ॥ १७ ॥
ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದವನು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಬಂಧನಭಯ ಇರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಆರು ಸಹಪತ್ನಿಗಳು—ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು—ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಜಿತ, ಆತ್ಮತೃಪ್ತ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತನಿಗೆ ಗೃಹಾಶ್ರಮವೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 18
य: षट् सपत्नान् विजिगीषमाणो गृहेषु निर्विश्य यतेत पूर्वम् । अत्येति दुर्गाश्रित ऊर्जितारीन् क्षीणेषु कामं विचरेद्विपश्चित् ॥ १८ ॥
ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು—ಈ ಆರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವವನು, ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಜನು ಬಲಿಷ್ಠ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಮವು ಕ್ಷೀಣವಾದ ಮೇಲೆ ಆ ವಿವೇಕಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು।
Verse 19
त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश- दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्न: । भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिदिष्टान् विमुक्तसङ्ग: प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥
ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಿಯವ್ರತ! ಪದ್ಮನಾಭನಾದ ಭಗವಂತನ ಪಾದಪದ್ಮಕೋಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು, ಮನಸ್ಸು ಸೇರಿ ಆರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸು. ಪ್ರಭು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆದೇಶಿಸಿದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಸಂಗತ್ಯಾಗಿಯಾಗಿ ಸ್ವಧರ್ಮರೂಪ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸು.
Verse 20
श्रीशुक उवाच इति समभिहितो महाभागवतो भगवतस्त्रिभुवनगुरोरनुशासनमात्मनो लघुतयावनतशिरोधरो बाढमिति सबहुमानमुवाह ॥ २० ॥
ಶ್ರೀ ಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ತ್ರಿಭುವನಗುರುವೂ ಆದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೀಗೆ ಪಡೆದ ಮಹಾಭಾಗವತ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ತನ್ನನ್ನು ಲಘುವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ತಲೆ ಬಾಗಿದನು; “ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದನು.
Verse 21
भगवानपि मनुना यथावदुपकल्पितापचिति: प्रियव्रतनारदयोरविषममभिसमीक्षमाणयोरात्मसमवस्थानमवाङ्मनसं क्षयमव्यवहृतं प्रवर्तयन्नगमत् ॥ २१ ॥
ಮನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ನಾರದರೂ ಯಾವುದೇ ವಿರಸತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿದರು. ತಂದೆಯ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಿಯವ್ರತನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾಣಿ-ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ತನ್ನ ಧಾಮ ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು.
Verse 22
मनुरपि परेणैवं प्रतिसन्धितमनोरथ: सुरर्षिवरानुमतेनात्मजमखिलधरामण्डलस्थितिगुप्तय आस्थाप्य स्वयमतिविषमविषयविषजलाशयाशाया उपरराम ॥ २२ ॥
ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಮನೋರಥವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಂಡನು. ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಮಂಡಲಗಳ ಸ್ಥಿತಿ-ಗುಪ್ತಿಯ ಆಡಳಿತ ಹೊಣೆ ನೀಡಿದನು; ಹೀಗೆ ವಿಷಯಾಸೆಗಳೆಂಬ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಮ ವಿಷಸಾಗರದಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು.
Verse 23
इति ह वाव स जगतीपतिरीश्वरेच्छयाधिनिवेशितकर्माधिकारोऽखिलजगद्बन्धध्वंसनपरानुभावस्य भगवत आदिपुरुषस्याङ्घ्रियुगलानवरतध्यानानुभावेन परिरन्धितकषायाशयोऽवदातोऽपि मानवर्धनो महतां महीतलमनुशशास ॥ २३ ॥
ಹೀಗೆ ಜಗತ್ಪತಿ ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮಹಾರಾಜನು ಈಶ್ವರೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕರ್ಮಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತನಾದನು. ಸಮಸ್ತ ಜಗದ್ಬಂಧನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ಆದಿಪುರುಷ ಭಗವಂತನ ಪಾದಯುಗಲವನ್ನು ಅವನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು. ಆ ಧ್ಯಾನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನ ಅಂತರಂಗ ಮಲರಹಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಹಾತ್ಮರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು.
Verse 24
अथ च दुहितरं प्रजापतेर्विश्वकर्मण उपयेमे बर्हिष्मतीं नाम तस्यामु ह वाव आत्मजानात्मसमानशीलगुणकर्मरूपवीर्योदारान्दश भावयाम्बभूव कन्यां च यवीयसीमूर्जस्वतीं नाम ॥ २४ ॥
ಅನಂತರ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಪುತ್ರಿ ಬರ್ಹಿಷ್ಮತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಅವಳಲ್ಲಿ ಅವನಂತೆಯೇ ರೂಪ, ಸ್ವಭಾವ, ಗುಣ, ಕರ್ಮ, ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಔದಾರ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿ ಕಿರಿಯಳಾದ ಒಂದು ಪುತ್ರಿಯೂ ಹುಟ್ಟಿದಳು—ಅವಳ ಹೆಸರು ಊರ್ಜಸ್ವತೀ.
Verse 25
आग्नीध्रेध्मजिह्वयज्ञबाहुमहावीरहिरण्यरेतोघृतपृष्ठसवनमेधातिथिवीतिहोत्रकवय इति सर्व एवाग्निनामान: ॥ २५ ॥
ಆ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರ ಹೆಸರುಗಳು—ಆಗ್ನೀಧ್ರ, ಇಧ್ಮಜಿಹ್ವ, ಯಜ್ಞಬಾಹು, ಮಹಾವೀರ, ಹಿರಣ್ಯರೇತಾ, ಘೃತಪೃಷ್ಠ, ಸವನ, ಮೇಧಾತಿಥಿ, ವೀತಿಹೋತ್ರ ಮತ್ತು ಕವಿ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಗ್ನಿದೇವನ ನಾಮಗಳೇ ಆಗಿವೆ.
Verse 26
एतेषां कविर्महावीर: सवन इति त्रय आसन्नूर्ध्वरेतसस्त आत्मविद्यायामर्भभावादारभ्य कृतपरिचया: पारमहंस्यमेवाश्रममभजन् ॥ २६ ॥
ಈ ಹತ್ತು ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿ, ಮಹಾವೀರ ಮತ್ತು ಸವನ ಎಂಬ ಮೂವರು ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರು, ಅಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು. ಬಾಲ್ಯಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅವರು ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿ ಪರಮಹಂಸಾಶ್ರಮವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.
Verse 27
तस्मिन्नु ह वा उपशमशीला: परमर्षय: सकलजीवनिकायावासस्य भगवतो वासुदेवस्य भीतानां शरणभूतस्य श्रीमच्चरणारविन्दाविरतस्मरणाविगलितपरमभक्तियोगानुभावेन परिभावितान्तर्हृदयाधिगते भगवति सर्वेषां भूतानामात्मभूते प्रत्यगात्मन्येवा- त्मनस्तादात्म्यमविशेषेण समीयु: ॥ २७ ॥
ಈ ರೀತಿ ಜೀವನಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಆ ಮೂವರೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಪರಮರ್ಷಿಗಳಾದರು. ಸಮಸ್ತ ಜೀವಸಮೂಹದ ಆಶ್ರಯವೂ, ಸಂಸಾರಭಯದಿಂದ ಭೀತರಾದವರಿಗೆ ಏಕೈಕ ಶರಣವೂ ಆದ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನ ಶ್ರೀಚರಣಾರವಿಂದಗಳನ್ನು ಅವರು ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಅವಿರತ ಸ್ಮರಣದಿಂದ ಅವರ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯೋಗ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೃದಯಸ್ಥ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮನಾಗಿ ಇರುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸాక్షಾತ್ಕರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವನ ನಡುವೆ ಗುಣತಃ ಭೇದವಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡರು.
Verse 28
अन्यस्यामपि जायायां त्रय: पुत्रा आसन्नुत्तमस्तामसो रैवत इति मन्वन्तराधिपतय: ॥ २८ ॥
ಅವನ ಇನ್ನೊಂದು ಪತ್ನಿಯಿಂದಲೂ ಉತ್ತಮ, ತಾಮಸ ಮತ್ತು ರೈವತ ಎಂಬ ಮೂರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ (ಮನುವಾಗಿ) ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
Verse 29
एवमुपशमायनेषु स्वतनयेष्वथ जगतीपतिर्जगतीमर्बुदान्येकादश परिवत्सराणामव्याहताखिलपुरुषकारसारसम्भृतदोर्दण्डयुगलापीडितमौर्वीगुणस्तनितविरमितधर्मप्रतिपक्षो बर्हिष्मत्याश्चानुदिनमेधमानप्रमोदप्रसरणयौषिण्यव्रीडाप्रमुषितहासावलोकरुचिरक्ष्वेल्यादिभि: पराभूयमानविवेक इवानवबुध्यमान इव महामना बुभुजे ॥ २९ ॥
ಕವಿ, ಮಹಾವೀರ ಮತ್ತು ಸವನ ಮೊದಲಾದ ಪುತ್ರರು ಪರಮಹಂಸಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಜಗತೀಪತಿ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಹನ್ನೊಂದು ಅರ್ಬುದ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆಳಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಎರಡು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳಿಂದ ಧನುಸ್ಸಿನ ನಾರಿನಲ್ಲಿ ಬಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಾಗ, ಧರ್ಮನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಿಗಳು ಅವನ ಅಪ್ರತಿಮ ಆಡಳಿತ-ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನು ಪತ್ನಿ ಬರ್ಹಿಷ್ಮತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಸಿದನು; ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯಾನಂದವೂ ಹೆಚ್ಚಿತು. ರಾಣಿಯ ಅಲಂಕಾರ, ನಡೆ, ಏಳುವುದು, ನಗು, ಹಾಸ್ಯ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆ ಮೊದಲಾದ ಸ್ತ್ರೀಸಹಜ ಭಾವಗಳು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅವಳ ಸ್ತ್ರೀಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಗುಚಿ ಸಾಮಾನ್ಯನಂತೆ ವಿವೇಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಮಹಾತ್ಮನೇ.
Verse 30
यावदवभासयति सुरगिरिमनुपरिक्रामन् भगवानादित्यो वसुधातलमर्धेनैव प्रतपत्यर्धेनावच्छादयति तदा हि भगवदुपासनोपचितातिपुरुषप्रभावस्तदनभिनन्दन् समजवेन रथेन ज्योतिर्मयेन रजनीमपि दिनं करिष्यामीति सप्तकृत्वस्तरणिमनुपर्यक्रामद् द्वितीय इव पतङ्ग: ॥ ३० ॥
ಭಗವಾನ್ ಆದಿತ್ಯನು ಸುಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಪರಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿ, ಉಳಿದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಚ್ಚುವಾಗ, ಭಗವದಾರಾಧನೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಅತಿಮಾನವ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಪ್ರಿಯವ್ರತನಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು—“ರಾತ್ರಿ ಇರುವ ಕಡೆಗೂ ನಾನು ಹಗಲನ್ನಾಗಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ, ಸಮವೇಗ ರಥದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯದೇವನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿದನು; যেন ಎರಡನೇ ಸೂರ್ಯನಂತೆ।
Verse 31
ये वा उ ह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखातास्ते सप्त सिन्धव आसन् यत एव कृता: सप्त भुवो द्वीपा: ॥ ३१ ॥
ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಸೂರ್ಯನ ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸಿದಾಗ, ರಥಚಕ್ರಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಮಾಡಿದ ಆಳವಾದ ಗುರುತುಗಳು ನಂತರ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು; ಅವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಭೂಮಂಡಲವು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು.
Verse 32
जम्बूप्लक्षशाल्मलिकुशक्रौञ्चशाकपुष्करसंज्ञास्तेषां परिमाणं पूर्वस्मात्पूर्वस्मादुत्तर उत्तरो यथासंख्यं द्विगुणमानेन बहि: समन्तत उपक्लृप्ता: ॥ ३२ ॥
ದ್ವೀಪಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಜಂಬೂ, ಪ್ಲಕ್ಷ, ಶಾಲ್ಮಲಿ, ಕುಶ, ಕ್ರೌಂಚ, ಶಾಕ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವೀಪವೂ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು; ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಒಂದು ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು, ಅದರಾಚೆ ಮುಂದಿನ ದ್ವೀಪ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 33
क्षारोदेक्षुरसोदसुरोदघृतोदक्षीरोददधिमण्डोदशुद्धोदा: सप्त जलधय: सप्त द्वीपपरिखा इवाभ्यन्तरद्वीपसमाना एकैकश्येन यथानुपूर्वं सप्तस्वपि बहिर्द्वीपेषु पृथक्परित उपकल्पितास्तेषु जम्ब्वादिषु बर्हिष्मतीपतिरनुव्रतानात्मजानाग्नीध्रेध्मजिह्वयज्ञबाहुहिरण्यरेतोघृतपृष्ठमेधातिथिवीतिहोत्रसंज्ञान् यथा संख्येनैकैकस्मिन्नेकमेवाधिपतिं विदधे ॥ ३३ ॥
ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಪ್ಪುನೀರು, ಕಬ್ಬಿನ ರಸ, ಸುರಾ (ಮದ್ಯ), ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು, ದಧಿಮಂಡ (ಮಥಿತ ಮೊಸರು/ಮಜ್ಜಿಗೆ ಸಾರ), ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಸಿಹಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಇವೆ. ಇವು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಪರಿಖೆಯಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದ್ರದ ಅಗಲವು ಅದು ಸುತ್ತುವರಿದ ದ್ವೀಪದ ಅಗಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನ. ರಾಣಿ ಬರ್ಹಿಷ್ಮತಿಯ ಪತಿ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಜಂಬೂ ಮೊದಲಾದ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ—ಆಗ್ನೀಧ್ರ, ಇಧ್ಮಜಿಹ್ವ, ಯಜ್ಞಬಾಹು, ಹಿರಣ್ಯರೇತಾ, ಘೃತಪೃಷ್ಠ, ಮೇಧಾತಿಥಿ ಮತ್ತು ವೀತಿಹೋತ್ರ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ ನೀಡಿದನು.
Verse 34
दुहितरं चोर्जस्वतीं नामोशनसे प्रायच्छद्यस्यामासीद् देवयानी नाम काव्यसुता ॥ ३४ ॥
ನಂತರ ರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಊರ್ಜಸ್ವತಿಯನ್ನು ಉಶನಸ್ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ)ರಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಆಕೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಸುತೆ ದೇವಯಾನಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.
Verse 35
नैवंविध: पुरुषकार उरुक्रमस्यपुंसां तदङ्घ्रिरजसा जितषड्गुणानाम् । चित्रं विदूरविगत: सकृदाददीतयन्नामधेयमधुना स जहाति बन्धम् ॥ ३५ ॥
ಹೇ ರಾಜನೇ! ಉರುಕ್ರಮನಾದ ಭಗವಂತನ ಕಮಲಪಾದಗಳ ಧೂಳಿಗೆ ಶರಣಾದ ಭಕ್ತನು ಹಸಿವು, ದಾಹ, ಶೋಕ, ಮೋಹ, ಜರಾ ಮತ್ತು ಮರಣ ಎಂಬ ಆರು ಅಲೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಶುದ್ಧಭಕ್ತನಿಗೆ ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಚಾಂಡಾಲನೂ ಒಮ್ಮೆ ಭಗವನ್ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 36
स एवमपरिमितबलपराक्रम एकदा तु देवर्षिचरणानुशयनानुपतितगुणविसर्गसंसर्गेणानिर्वृतमिवात्मानं मन्यमान आत्मनिर्वेद इदमाह ॥ ३६ ॥
ಅಪಾರ ಬಲಪರಾಕ್ರಮ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ಒಮ್ಮೆ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು: ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದರೂ, ಕೃಷ್ಣಚೇತನ್ಯದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಗುಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದ ಸಂಗದಿಂದ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದೇನೆ. ಆಗ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಯಿತು; ವೈರಾಗ್ಯಭಾವದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 37
अहो असाध्वनुष्ठितं यदभिनिवेशितोऽहमिन्द्रियैरविद्यारचितविषमविषयान्धकूपे तदलमलममुष्या वनिताया विनोदमृगं मां धिग्धिगिति गर्हयाञ्चकार ॥ ३७ ॥
ಆಗ ರಾಜನು ತನ್ನನ್ನೇ ಗರಹಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—ಅಯ್ಯೋ! ನಾನು ಎಷ್ಟು ಅಸಾಧುವಾಗಿ ನಡೆದೆ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಶನಾಗಿ ಅವಿದ್ಯೆ ರಚಿಸಿದ ವಿಷಮ ವಿಷಯಗಳ ಅಂಧಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ಸಾಕು, ಸಾಕು! ಇನ್ನು ಭೋಗ ಬೇಡ. ನೋಡಿ, ನಾನು ಹೆಂಡತಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಗಿರುವ ನೃತ್ಯಮಾಡುವ ಕೋತಿಯಂತಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ.
Verse 38
परदेवताप्रसादाधिगतात्मप्रत्यवमर्शेनानुप्रवृत्तेभ्य: पुत्रेभ्य इमां यथादायं विभज्य भुक्तभोगां च महिषीं मृतकमिव सह महाविभूतिमपहाय स्वयं निहितनिर्वेदो हृदि गृहीतहरिविहारानुभावो भगवतो नारदस्य पदवीं पुनरेवानुससार ॥ ३८ ॥
ಪರಮದೇವನಾದ ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನಿಗೆ ಆತ್ಮಸ್ಮರಣೆ ಮರುಜಾಗೃತವಾಯಿತು. ಅವನು ವಿಧೇಯ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಭೂಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಹಂಚಿ ಕೊಟ್ಟನು. ಬಹಳ ಭೋಗಿಸಿದ ತನ್ನ ಮಹಿಷಿಯನ್ನೂ, ಮಹಾವೈಭವಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ, ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತೆ ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಹರಿಯ ಲೀಲಾನುಭವದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೃದಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಭಗವದ್ಭಕ್ತ ನಾರದನ ಪದವಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.
Verse 39
तस्य ह वा एते श्लोका:— प्रियव्रतकृतं कर्म को नु कुर्याद्विनेश्वरम् । यो नेमिनिम्नैरकरोच्छायां घ्नन् सप्त वारिधीन् ॥ ३९ ॥
ಅವನ ಕುರಿತು ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕಗಳು— ಈಶ್ವರಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನಂತಹ ಕರ್ಮವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಬಲ್ಲರು? ಅವನು ರಥಚಕ್ರರೇಖೆಗಳಿಂದ ನೆರಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಿ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳ ಮೇರೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।
Verse 40
भूसंस्थानं कृतं येन सरिद्गिरिवनादिभि: । सीमा च भूतनिर्वृत्यै द्वीपे द्वीपे विभागश: ॥ ४० ॥
ಯಾರು ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು; ಜೀವಿಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ದ್ವೀಪದ್ವೀಪವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।
Verse 41
भौमं दिव्यं मानुषं च महित्वं कर्मयोगजम् । यश्चक्रे निरयौपम्यं पुरुषानुजनप्रिय: ॥ ४१ ॥
ಭೌಮ, ದಿವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಯೋಗದಿಂದ ಪಡೆದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು, ನಾರದಮುನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಭಕ್ತನಾದ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು ನರಕಸಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿದನು; ಆದರೂ ಧರ್ಮಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು।
Frequently Asked Questions
Because Brahmā establishes that the Supreme Lord’s order is unavoidable for all beings—from Brahmā to an ant. Priyavrata accepted rulership not from personal desire but as service to the divine plan and to his superiors (Manu, Brahmā), while keeping his consciousness sheltered at the Lord’s lotus feet. This preserves bhakti while fulfilling dharma.
The chapter distinguishes uncontrolled wandering from controlled household discipline: the true danger is the unconquered mind and senses (the ‘six co-wives’). A self-satisfied, learned person who systematically conquers the mind and senses can live as a gṛhastha without being harmed, treating karmic happiness and distress like a dream—without generating new bondage.
They are Jambū, Plakṣa, Śālmali, Kuśa, Krauñca, Śāka, and Puṣkara, each surrounded by corresponding oceans of salt water, sugarcane juice, liquor, ghee, milk, yogurt, and sweet water. They are narrated to show the cosmic-scale effects of a devotee-king acting under divine empowerment, and to transition Canto 5 into its broader cosmographical exposition.
Because resistance to one’s prescribed duty can subtly become envy toward the Lord’s governance—treating divine arrangement as negotiable. Brahmā reframes duty as alignment with the Supreme will: obedience without ego preserves devotion, whereas refusal can mask personal preference as spirituality.