Sāṅkhya of Creation and Annihilation
Sarga–Nirodha-viveka
अन्ने प्रलीयते मर्त्यमन्नं धानासु लीयते । धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥ अप्सु प्रलीयते गन्ध आपश्च स्वगुणे रसे । लीयते ज्योतिषि रसो ज्योती रूपे प्रलीयते ॥ २३ ॥ रूपं वायौ स च स्पर्शे लीयते सोऽपि चाम्बरे । अम्बरं शब्दतन्मात्र इन्द्रियाणि स्वयोनिषु ॥ २४ ॥ योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते मनसीश्वरे । शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥ स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥ कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥
anne pralīyate martyam annaṁ dhānāsu līyate dhānā bhūmau pralīyante bhūmir gandhe pralīyate
ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಯ ನಶ್ವರ ದೇಹ ಅನ್ನದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ; ಅನ್ನ ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಧಾನ್ಯಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ಗಂಧ-ತನ್ಮಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ಗಂಧ ಜಲದಲ್ಲಿ, ಜಲ ರಸದಲ್ಲಿ, ರಸ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ; ರೂಪ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪರ್ಶ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ, ವಾಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶ ಶಬ್ದ-ತನ್ಮಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿ; ಶಬ್ದ ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿ, ಅದು ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ; ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಣಗಳು ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ; ಕಾಲ ಮಹಾಪುರುಷನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಆ ಜೀವಬೀಜ ಅಜನ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನೇ ಏಕೈಕ ಆತ್ಮ, ಸ್ವಯಂಸ್ಥಿತ; ಸೃಷ್ಟಿ-ಪ್ರಳಯಗಳು ನನ್ನಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ।
The annihilation of the material world is the reversal of the process of creation, and ultimately everything is merged to rest within the Supreme Lord, who remains full in His absolute position.