Mantra 11

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

तानि सर्वाण्यप क्रामन्ति ब्रह्मगवीमाददानस्य जिनतो ब्राह्मणं क्षत्रियस्य

IAST Transliteration

tā́ni sárvāṇy ápa krāmanti brahma-gavī́m ādadāná­sya jinató brā́hmaṇaṃ kṣatríyasya

English Translation (Griffith/Whitney)

All those depart away from him who taketh the Brahmin’s cow, from the Kṣatriya who would overbear the Brahmin.

Translation

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹಸುವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತವೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಮೀರಿಬಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಂದಲೂ (ಅವೆಲ್ಲ) ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

Word by Word

• तानि: those (things), them
• तानि: कर्म (अपक्रामन्ति इति क्रियायाः) / विषयः
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: कर्म/विषय-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• अप: away, off
• अप: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• क्रामन्ति: they step/move away, depart
• क्रामन्ति: क्रिया; कर्ता = तानि सर्वाणि
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु) + अप-

• ब्रह्मगवीम्: the brahma-cow (a cow connected with brahman/ritual power)
• ब्रह्मगवीम्: कर्म (आददानस्य इति)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मगवी (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘ब्रह्म’ + ‘गवी’)

• आददानस्य: of (one) who is taking/receiving
• आददानस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘जिनतः’ इत्यस्य/अर्थस्य सम्बन्धः
• Type: Verbal adjective/participle
• Root: आ-√दा (धातु) → आददान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्-प्रायः)

• जिनतः: of the conquering one
• जिनतः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ब्राह्मणं/क्षत्रियस्य इत्यादि पदैः सह
• Type: Verbal adjective/participle
• Root: √जि (धातु ‘to conquer/overcome’) → जिनत् (वर्तमान-कृदन्त)

• ब्राह्मणम्: the Brahmin
• ब्राह्मणम्: कर्म/विषय (जिनतः इति—‘overcoming the Brahmin’ इत्यर्थे) अथवा समुच्चित-द्वन्द्वे प्रथमाङ्गम्
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• क्षत्रियस्य: of the Kshatriya
• क्षत्रियस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘क्षत्रियस्य (सम्बन्धिनः)’
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: As for AV 12.5 (Anukramaṇī verification pending).

Devata: Brahman (sacral authority) / the moral force protecting Brahmins.

Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (to be confirmed).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From sweeping condemnation to pointed political-theological warning against kṣatriya domination.","listener_experience":"A forceful sense of justice; fear for the offender, reassurance for the protected.","intensity":7}