Adhyaya 239

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे राजधर्मो नाम अष्टत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथोनचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः षाड्गुण्यं राम उवाच मण्डलं चिन्तयेत् मुख्यं राजा द्वादशराजकं अरिर्मित्रमरेर्मित्रं मित्रमित्रमतः परं

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ರಾಜಧರ್ಮ’ ಎಂಬ 238ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಈಗ 239ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಷಾಡ್ಗುಣ್ಯ’ ಆರಂಭ. ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಜರ ರಾಜಮಂಡಲವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು: ಶತ್ರು, ಶತ್ರುವಿನ ಮಿತ್ರ, ಶತ್ರು-ಮಿತ್ರನ ಮಿತ್ರ, ಮಿತ್ರ, ಮಿತ್ರನ ಮಿತ್ರ, ಹಾಗೂ ಇವರಾಚೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇತರರು।

Verse 2

राज्यं राष्ट्रञ्चेति ख , छ , ञ च लक्षयेदिति ञ तथारिमित्रमित्रञ्च विजिगीषोः पुरः स्मृताः पार्ष्णिग्राहः स्मृतः पश्चादाक्रन्दस्तदनन्तरं

‘ರಾಜ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ರಾಷ್ಟ್ರ’—ಇವುಗಳನ್ನು (ಪಾರಂಪರಿಕ ಸೂಚಕಗಳಂತೆ) ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಶತ್ರು, ಶತ್ರು-ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಿತ್ರ—ಇವರು ವಿಜಯಗೀಷುವಿನ ಮುಂದೆ ಇರುವವರಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ಹಿಂದೆ ‘ಪಾರ್ಷ್ಣಿಗ್ರಾಹ’, ಅದರ ನಂತರ ‘ಆಕ್ರಂದ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 3

आसारावनयोश् चैवं विजगीषाश् च मण्डलं अरेश् च विजिगीषोश् च मध्यमो भूम्यनन्तरः

ಹೀಗೆ ವಿಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ರಾಜನ ಮಂಡಲವು ಸಮೀಪದ ರಾಜರಿಂದ—ಮಿತ್ರರೂ ಶತ್ರುರೂ—ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶತ್ರು ಮತ್ತು ವಿಜಯಗೀಷುವಿನ ನಡುವೆ ಯಾರ ಭೂಮಿ ತಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆಯೋ ಅವನೇ ‘ಮಧ್ಯಮ’ ರಾಜನು।

Verse 4

अनुग्रहे संहतयोर् निग्रहे व्यस्तयोः प्रभुः मण्डलाद्वहिरेतेषामुदासीनो बलाधिकः

ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರಭುವು ಸಂಹತ (ಒಗ್ಗಟ್ಟಾದ)ವರೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು; ನಿಗ್ರಹ/ದಂಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತ (ಬೇರ್ಪಟ್ಟ)ವರೊಂದಿಗೆ. ರಾಜ್ಯಮಂಡಲದ ಹೊರಗೆ ನಿಂತ ಉದಾಸೀನ ರಾಜನು ಬಲದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 5

अनुग्रहे संहतानां व्यस्तानां च बुधे प्रभुः सन्धिञ्च विग्रहं यानमासानदि वदामि ते

ಹೇ ಬುದ್ಧಿವಂತನೇ! ಸಂಹತ ಹಾಗೂ ವ್ಯಸ್ತ—ಇವರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಭು ಸಂಧಿ, ವಿಗ್ರಹ, ಯಾನ, ಆಸನ ಮೊದಲಾದ ನೀತಿ-ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 6

बलवद्विग्रहीतेन सन्धिं कुर्याच्छिवाय च कपाल उपहारश् च सन्तानः सङ्गतस् तथा

ಶಿವಾರ್ಥ (ಕ್ಷೇಮ)ಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಆಕ್ರಮಣಕಾರನೊಂದಿಗೂ ಸಂಧಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಕಪಾಲ-ಉಪಹಾರ (ಬಲಿದಾನ)ವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ವಂಶಸಂತಾನದ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿ-ಸಂಘಟನೆಯ ಏಕತೆಯನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 7

उपन्यासः प्रतीकारः संयोगः पुरुषान्तरः अदृष्टनर आदिष्ट आत्मापि स उपग्रहः

ಉಪನ್ಯಾಸ, ಪ್ರತೀಕಾರ, ಸಂಯೋಗ, ಪುರುಷಾಂತರ, ಅದೃಷ್ಟ-ನರ, ಆದಿಷ್ಟ, ಉಪಗ್ರಹ—ಇವು ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಗಗಳು; ‘ಆತ್ಮಾಪಿ’ ಎಂದರೆ ‘ತಾನೂ (ಕರ್ತೃ/ಪಕ್ಷ)’ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ.

Verse 8

परिक्रमस् तथा छिन्नस् तथा च परदूषणं स्कन्धोपयेयः सन्धिश् च सन्धयः षोडशेरिताः

ಪರಿಕ್ರಮ, ಛಿನ್ನ, ಪರದೂಷಣ, ಸ್ಕಂಧೋಪಯೇಯ, ಸಂಧಿ—ಇವು ಸಂಧಿ (ಜಂಕ್ಷನ್)ಯ ಹದಿನಾರು ಭೇದಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 9

परस्परोपकारश् च मैत्रः सम्बन्धकस् तथा उपहाराश् च चत्वारस्तेषु मुख्याश् च सन्धयः

ಪರಸ್ಪರ ಉಪಕಾರ, ಮೈತ್ರಿ, ಸಂಬಂಧವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಉಪಹಾರ-ದಾನ—ಇವು ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ (ಮೈತ್ರಿ-ಒಪ್ಪಂದ) ಯ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ರೂಪಗಳು.

Verse 10

बालो वृद्धो दीर्घरोगस् तथा बन्धुवहिष्कृतः मौरुको भीरुकजनो लुब्धो लुब्धजनस् तथा

ಮಗು, ವೃದ್ಧ, ದೀರ್ಘರೋಗಿಯಿಂದ ಬಳಲುವವನು, ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತನು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರ್ಖ, ಭೀರು, ಲೋಭಿ, ಮತ್ತು ಲೋಭಿಗಳ ಸಂಗಾತಿ.

Verse 11

विरक्तप्रकृतिश् चैव विषयेष्वतिशक्तिमान् अनेकचित्तमन्त्रश् च देवब्राह्मणनिन्दकः

ಅವನು ಸ್ವಭಾವತಃ (ಸದಾಚಾರದಿಂದ) ವಿರಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಆಸಕ್ತನು; ಅವನ ಸಲಹೆ ಚಂಚಲ, ಬಹುಚಿತ್ತ; ಮತ್ತು ಅವನು ದೇವರುಗಳೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುವವನು.

Verse 12

दैवोपहतकश् चैव दैवनिन्दक एव च दुर्भिक्षव्यसनोपेतो बलव्यसनसङ्कुलः

ಅವನು ದೈವಾಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದವನು, ದೈವವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು ಕೂಡ; ದುರ್ಭಿಕ್ಷದ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಬಳಲುವವನು, ಮತ್ತು ಸೇನಾ-ಬಲಕ್ಕೆ ಬರುವ ವಿಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವವನು.

Verse 13

पुरःस्थिता इति ख , छ च मैत्रः सुखकरस्तथेति ग स्वदेशस्थो बहुरिपुर्मुक्तः कालेन यश् च ह सत्यधर्मव्यपेतश् च विंशतिः पुरुषा अमी

‘ಪುರಃಸ್ಥಿತಾ’ ಎಂದು ಖ ಮತ್ತು ಛ ಪಾಠಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ‘ಮೈತ್ರಃ ಸುಖಕರಸ್ತಥಾ’ ಎಂದು ಗ ಪಾಠ. ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ/ಮುಕ್ತನಾದವನು, ಮತ್ತು ಸತ್ಯಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾದವನು—ಇವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲಾದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವಿಧದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು.

Verse 14

एर्तैः सन्धिं न कुर्वीत विगृह्णीयात्तु केबलं परस्परापकारेण पुंसां भवति विग्रहः

ಅಂತಹವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಬಾರದು; ಕೇವಲ ವೈರವನ್ನೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅಪಕಾರದಿಂದಲೇ ಕಲಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 15

आत्मनो ऽभ्युदयाकाङ्क्षी पीड्यमानः परेण वा देशकालबलोपेतः प्रारभेतेह विग्रहं

ತನ್ನ ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅಥವಾ ಶತ್ರುವಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನು, ದೇಶ-ಕಾಲ-ಬಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಘ್ರಹ (ಯುದ್ಧ) ಆರಂಭಿಸಬೇಕು.

Verse 16

राज्यस्त्रीस्थानदेशानां ज्ञानस्य च बलस्य च अपहारी मदो मानः पीडा वैषयिकी तथा

ಮದ ಮತ್ತು ಮಾನವು ರಾಜ್ಯ, ಸ್ತ್ರೀಸಂಬಂಧ, ಸ್ಥಳ-ದೇಶ, ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಬಲ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸುವವು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷಯಜನ್ಯ ಪೀಡೆಯೂ ಇದೆ.

Verse 17

ज्ञानात्मशक्तिधर्माणां विघातो दैवमेव च मित्रार्थञ्चापमानश् च तथा बन्धुविनाशनं

ಜ್ಞಾನ, ಆತ್ಮಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿಘಾತ; ದೈವವೇ ಪ್ರಬಲವಾಗುವುದು; ಮಿತ್ರನ ಅರ್ಥ/ಹಿತಕ್ಕೆ ನಷ್ಟ; ಅವಮಾನ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಂಧುಗಳ ವಿನಾಶ—ಇವು ಆಪತ್ತುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 18

भूतानुग्रहविच्छेदस् तथा मण्डलदूषणं एकार्थाभिनिवेशत्वमिति विग्रहयोनयः

ಭೂತಾನುಗ್ರಹ (ಪದ-ಅರ್ಥ ಸಂಬಂಧ) ವಿಚ್ಛೇದ, ಮಂಡಲ (ಛಂದಸ್ಸು/ರಚನಾ-ಚಕ್ರ) ದೂಷಣ, ಮತ್ತು ಏಕಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿ—ಇವು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಘ್ರಹ (ದೋಷ/ವಿಸಂವಾದ) ಉಂಟಾಗುವ ಮೂಲಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 19

सापत्न्यं वास्तुजं स्त्रीजं वाग्जातमपराधजं वैरं पञ्चविधं प्रोक्तं साधनैः प्रशमन्नयेत्

ವೈರವು ಐದು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಸಪತ್ನಿ‑ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ, ಭೂಮಿ/ಆಸ್ತಿಯಿಂದ, ಸ್ತ್ರೀನಿಮಿತ್ತದಿಂದ, ವಾಕ್ಯದಿಂದ, ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದಿಂದ. ಯೋಗ್ಯ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 20

किञ्चित्फलं निष्फलं वा सन्दिग्धफलमेव च तदात्वे दोषजननमायत्याञ्चैव निष्फलं

ಕರ್ಮದ ಫಲ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಲ್ಪ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಷ್ಫಲ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂದಿಗ್ಧ; ಅದು ತಕ್ಷಣ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಮುಂದೆಯೂ ಫಲಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

आयत्याञ्च तदात्वे च दोषसञ्जननं तथा अपरिज्ञातवीर्येण परेण स्तोभितो ऽपि वा

ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತಕ್ಷಣವೂ ದೋಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ತಿಳಿಯದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದಲೂ ಅಚಾತುರ್ಯ ಸಾಹಸ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 22

परार्थं स्त्रीनिमित्तञ्च दीर्घकालं द्विजैः सह अकालदैवयुक्तेन बलोद्धतसखेन च

ಪರರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಕಾಲದೈವದಿಂದ ಚಾಲಿತನಾಗಿ ಬಲಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾದ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗ—(ಇವು ಬಂಧನಹೇತುಗಳು).

Verse 23

आत्मन इत्य् अदिः, विग्रहमित्यन्तः पाठः गपुस्तके नास्ति अवहार इति घ ज्ञानार्थशक्तिधर्माणामिति ञ तदात्वे फलसंयुक्तमायत्यां फलवर्जितं आयत्यां फलसंयुक्तं तदात्वे निष्फलं तथा

‘ಆತ್ಮನ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಪಾಠ; ‘ವಿಗ್ರಹಮ್’ ಎಂದು ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ಪಾಠ ಗ‑ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಘ‑ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಅವಹಾರ’ ಎಂದು, ಞ‑ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಜ್ಞಾನಾರ್ಥಶಕ್ತಿಧರ್ಮಾಣಾಮ್’ ಎಂದು ಪಾಠಭೇದವಿದೆ. ತಕ್ಷಣದ ಫಲಸಂಯುಕ್ತವು ಭವಿಷ್ಯಫಲವರ್ಜಿತ; ಭವಿಷ್ಯಫಲಸಂಯುಕ್ತವು ತಕ್ಷಣ ನಿಷ್ಫಲ.

Verse 24

इतीमं षोडशविधन्नकुर्यादेव विग्रहं तदात्वायतिसंशुद्धं कर्म राजा सदाचरेत्

ಹೀಗೆ ಹದಿನಾರು ವಿಧದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ರಾಜನು ವಿಘ್ರಹ (ಯುದ್ಧ) ಕೈಗೊಳ್ಳಬಾರದು; ಬದಲಾಗಿ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಫಲ—ಎರಡರ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಸದಾ ಆಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 25

हृष्टं पुष्टं बलं मत्वा गृह्णीयाद्विपरीतकं मित्रमाक्रन्द आसारो यदा स्युर्दृढभक्तयः

ಮಿತ್ರನ ಬಲವು ಹರ್ಷಿತ, ಪೋಷಿತ, ಬಲಿಷ್ಠವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ವಿಪರೀತ ಉಪಾಯ (ಪ್ರತಿಕೌಶಲ) ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು; ಆಕ್ರಂದನ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾದಾಗ ದೃಢಭಕ್ತ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿರುವ ವೇಳೆ ಯುಕ್ತ ಕ್ರಮ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 26

परस्य विपरीतञ्च तदा विग्रहमाचरेत् विगृह्य सन्धाय तथा सम्भूयाथ प्रसङ्गतः

ವೈರಿಯ ನಡೆ ನಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದಾಗ ವಿಘ್ರಹ (ಶತ್ರುತ್ವ) ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮೊದಲು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದು, ನಂತರ ಸಂಧಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಮತ್ತೆ ಸಂಯೋಗ (ಮೈತ್ರಿ) ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು।

Verse 27

उपेक्षया च निपुणैर् यानं पञ्चविधं स्मृतं परस्परस्य सामर्थ्यविघातादासनं स्मृतं

ಉಪೇಕ್ಷಾ-ನೀತಿಯಿಂದ ನಿಪುಣರು ‘ಯಾನ’ವನ್ನು ಐದು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ‘ಆಸನ’ (ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಇರುವಿಕೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 28

अरेश् च विजगीषोश् च यानवत् पञ्चधा स्मृतम् बलिनीर्द्विषतोर्मध्ये वाचात्मानं समर्पयन्

ರಾಜನಿಗೂ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೂ ‘ಯಾನ’ ಐದು ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಎರಡು ಶತ್ರುಗಳ ನಡುವೆ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿ, ವಾಕ್ಯದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು (ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು)।

Verse 29

द्वैधीभावेन तिष्ठेत काकाक्षिवदलक्षितः उभयोरपि सम्पाते सेवेत बलवत्तरं

ಅವನು ದ್ವೈಧೀಭಾವದ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕಾಗೆಯ ಕಣ್ಣಿನಂತೆ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಡಬೇಕು; ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗ ಬಲಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು।

Verse 30

यदा द्वावपि नेच्छेतां संश्लेषं जातसंविदौ तदोपसर्पेत्तच्छत्रुमधिकं वा स्वयं व्रजेत्

ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು—ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ—ಘನಿಷ್ಠ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಬಯಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲವೇ ಆ ಶತ್ರುವಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ತಾನೇ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 31

उच्छिद्यमानो बलिना निरुपायप्रतिक्रियः कुलोद्धतं सत्यमार्यमासेवेत बलोत्कटं

ಯಾರಾದರೂ ಬಲಿಷ್ಠನಿಂದ ನುಗ್ಗಿಹೋಗಿ, ಯಾವುದೇ ಉಪಾಯ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಉನ್ನತಕುಲಜನ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ, ಆರ್ಯಸ್ವಭಾವಿ ಹಾಗೂ ಬಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡನಾದ ಮಹನೀಯನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು।

Verse 32

तद्दर्शनोपास्तिकता नित्यन्तद्भावभाविता तत्कारितप्रश्रियता वृत्तं संश्रयिणः श्रुतं

ಅವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುವುದು, ನಿತ್ಯ ಅವನ ಭಾವದಲ್ಲೇ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಅವನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ವಿನಯ—ಇದೇ ಶರಣಾಗತನ ವರ್ತನೆ ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ।