Adhyaya 230
Chapter 230: शकुनानि (Śakunāni) — Omens
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರನು ಶಕುನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ನಿಂತಿರುವಾಗ, ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಶಕುನಗಳಿಂದ ಫಲ ನಿರ್ಣಯ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇಶ–ನಗರಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪೂರ್ವಾನುಮಾನ. ಶಕುನಗಳು ಎರಡು ವಿಧ: ದೀಪ್ತ/ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಂತ; ದೀಪ್ತ ಶಕುನಗಳು ಪಾಪ/ಅನಿಷ್ಟ ಫಲಕ್ಕೆ, ಶಾಂತ ಶಕುನಗಳು ಶುಭ ಫಲಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಕಾಲ, ದಿಕ್ಕು, ಸ್ಥಳ, ಕರಣ (ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಘಟಕ), ಶಬ್ದ/ಕೇಕೆ, ಜಾತಿ/ಪ್ರಭೇದ—ಈ ಆರು ವಿಭೇದಗಳಿಂದ ಅರ್ಥೈಸಬೇಕು; ಮೊದಲಿನ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಲ. ದಿಕ್ಕು–ಸ್ಥಳ–ಆಚಾರ–ಶಬ್ದ–ಆಹಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ್ಯ, ಅರಣ್ಯ, ನಿಶಾಚರ, ದಿವಾಚರ, ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸೇನಾ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗ/ಹಿಂಭಾಗ ವಿನ್ಯಾಸ, ಬಲ–ಎಡ ಸ್ಥಾನ, ಹೊರಡುವ ವೇಳೆ ಎದುರಾಗುವ ಸೂಚನೆಗಳು, ಗಡಿಯೊಳಗೆ/ಗಡಿಯ ಹೊರಗೆ ಕೇಳುವ ಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯಾನುಸಾರ ಫಲ—ಇವುಗಳ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾರಂಗದ ಮೊದಲ ದರ್ಶನ ವಾರ್ಷಿಕ ಫಲ ಸೂಚಕವೆಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ರಾಜ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂಧನಂಬಿಕೆ ಅಲ್ಲ—ಶಾಸ್ತ್ರಬದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಆಧಾರ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे माङ्गल्याध्यायो नाम एकोनत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच तिष्ठतो गमने प्रश्ने पुरुषस्य शुभाशुभं निवेदयन्ति शकुना देशस्य नगरस्य च
ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಮಾಂಗಲ್ಯ’ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯ 229ನೇದು. ಈಗ 230ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಶಕುನಗಳು’ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ನಿಂತಿರುವಾಗ, ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಾಗ ಶಕುನಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದೇಶ ಮತ್ತು ನಗರದಿಗೂ (ಮಂಗಳ-ಅಮಂಗಳ) ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 2
सर्वः पापफलो दीप्तो निर्दिष्टो दैवचिन्तिकैः शान्तः शुभफलश् चैव दैवज्ञैः समुदाहृतः
ದೈವಚಿಂತಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ದೀಪ್ತ (ಪ್ರಖರ) ಲಕ್ಷಣ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಪಫಲದಾಯಕ; ದೈವಜ್ಞರು ಹೇಳುವಂತೆ ಶಾಂತ ಲಕ್ಷಣ ಶುಭಫಲದಾಯಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 3
षट्प्रकारा विनिर्दिष्टा शकुनानाञ्च दीप्तयः वेलादिग्देशकरणरुतजातिविभेदतः
ಶಕುನಗಳ ದೀಪ್ತಿಗಳು (ಪ್ರಕಟ ಸೂಚನೆಗಳು) ಆರು ವಿಧಗಳೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ—ಕಾಲ, ದಿಕ್ಕು, ದೇಶ/ಸ್ಥಳ, (ಜ್ಯೋತಿಷ) ಕರಣ, ರುತ/ಧ್ವನಿ, ಮತ್ತು ಜಾತಿ-ಭೇದದ ಪ್ರಕಾರ।
Verse 4
पूर्वा पूर्वा च विज्ञेया सा तेषां बलवत्तरा दिवाचरो रात्रिचरस् तथा रात्रौ दिवाचरः
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗವು ನಂತರದ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಂತವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಗಲುಚರವು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ) ರಾತ್ರಿಚರವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ) ಹಗಲುಚರವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 5
क्रूरेषु दीप्ता विज्ञेया ऋक्षलग्नग्रहादिषु धूमिता सा तु विज्ञेया याङ्गमिष्यति भास्करः
ಅಶುಭ (ಕ್ರೂರ) ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ, ಲಗ್ನ, ಗ್ರಹಾದಿಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ (ಸೂರ್ಯನ) ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ‘ದೀಪ್ತಾ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದರೆ ಭಾಸ್ಕರನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ‘ಧೂಮಿತಾ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 6
यस्यां स्थितः सा ज्वलिता मुक्ता चाङ्गारिणी मता एतास्तिस्रः स्मृता दीप्ताः पञ्च शान्तास् तथापराः
ಅದು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೋ ಅದು ‘ಜ್ವಲಿತಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಾಗ ಅದು ‘ಅಂಗಾರಿಣೀ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು ‘ದೀಪ್ತ’ವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಐದು ‘ಶಾಂತ’ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ಇವೆ।
Verse 7
दीप्तायान्दिशि दिग्दीप्तं शकुनं परिकीर्तितं ग्रामो ऽरण्या वने ग्राम्यास् तथा निन्दितपादपः
ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಶಕುನವನ್ನು 'ದಿಗ್ದೀಪ್ತ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮವು ಕಾಡಿನಂತಾದಾಗ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ನಿಂದಿತ ಮರವಿದ್ದಾಗ ಅದು ಅಶುಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 8
देशे चैवाशुभे ज्ञेयो देशदीप्तो द्विजोत्तमः क्रियादीप्तो विनिर्दिष्टः स्वजात्यनुचितक्रियः
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಅಶುಭ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ 'ದೇಶದೀಪ್ತ'ನನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ತನ್ನ ಜಾತಿಗೆ ಅನುಚಿತವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವವನನ್ನು 'ಕ್ರಿಯಾದೀಪ್ತ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
Verse 9
रुतदीप्तश् च कथितो भिन्नभैरवनिस्वनः जातिदीप्तस् तथा ज्ञेयः केवलं मांसभोजनः
ಒಡೆದ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು 'ರುತದೀಪ್ತ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನನ್ನು 'ಜಾತಿದೀಪ್ತ' ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 10
दीप्ताच्छान्तो विनिर्दिष्टः सर्वैर् भेदैः प्रयत्नतः मिश्रैर् मिश्रो विनिर्दिष्टस्तस्य वाच्यं फलाफलं
'ದೀಪ್ತಾಚ್ಛಾಂತ'ವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಭೇದಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಿಶ್ರ ಭೇದಗಳಿಂದ 'ಮಿಶ್ರ'ವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.
Verse 11
गोश्वोष्ट्रगर्दभश्वानः सारिका गृहगोधिका चटका भासकूर्माद्याः कथिता ग्रामवासिनः
ಹಸು, ಕುದುರೆ, ಒಂಟೆ, ಕತ್ತೆ, ನಾಯಿ, ಸಾರಿಕಾ ಪಕ್ಷಿ, ಹಲ್ಲಿ, ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ, ರಣಹದ್ದು ಮತ್ತು ಆಮೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 12
अजाविशुकनागेन्द्राः कोलो महिषवायसौ ग्राम्यारण्या विनिर्दिष्टाः सर्वे ऽन्ये वनगोचराः
ಮೇಕೆ, ಕುರಿ, ಗಿಳಿ ಮತ್ತು ನಾಗೇಂದ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ವರಾಹ, ಮಹಿಷ, ಕಾಗೆ—ಇವು ಗ್ರಾಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಎಂಬ ಎರಡೂ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಉಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ವನಗೋಚರ (ಕಾಡು) ಜೀವಿಗಳೆಂದು ಗಣ್ಯ।
Verse 13
मार्जारकुक्कुटौ ग्राम्यौ तौ चैव वनगोचरौ तयोर्भवति विज्ञानं नित्यं वै रूपभेदतः
ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಮ್ಯ (ಪಾಲಿತ) ಪ್ರಾಣಿಗಳು; ಅದೇ ಜಾತಿಗಳು ಕಾಡಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಅವುಗಳ ರೂಪಭೇದ (ಲಕ್ಷಣಭೇದ)ದಿಂದ ಸದಾ ಭೇದಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 14
गोकर्णशिखिचक्राह्वखरहारीतवायसाः कुलाहकुक्कुभश्येनफेरुखञ्जनवानराः
ಗೋಕರ್ಣ, ನವಿಲು, ಚಕ್ರಾಹ್ವ (ಕೆಂಪು ಹಂಸ), ಕತ್ತೆ, ಹಸಿರು ಗಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಾಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಲಾಹ ಪಕ್ಷಿ, ಕೋಳಿ, ಗಿಡುಗ, ಗೂಬೆ, ಖಂಜನ (ವ್ಯಾಗ್ಟೇಲ್) ಮತ್ತು ಕೋತಿ—ಇವು ಶಕುನವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯ।
Verse 15
शतघ्नचटकश्यामचासश्येनकलिञ्जलाः तित्तिरः शतपत्रञ्च कपोतश् च तथा त्रयः
ಶತಘ್ನಾ, ಚಟಕ, ಶ್ಯಾಮ, ಚಾಸ, ಶ್ಯೇನ ಮತ್ತು ಕಲಿಞ್ಜಲ; ಹಾಗೆಯೇ ತಿತ್ತಿರ, ಶತಪತ್ರ ಮತ್ತು ಕಪೋತ (ಪಾರಿವಾಳ)ದ ಮೂರು ವಿಧಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 16
खञ्जरीटकदात्यूहशुकराजीवकुक्कुटाः भारद्वाजश् च सारङ्ग इति ज्ञेया दिवाचराः
ಖಂಜರೀಟ (ಖಂಜನ), ದಾತ್ಯೂಹ (ಜಲಪಕ್ಷಿ), ಶುಕ (ಗಿಳಿ), ಜೀವಕ, ಕುಕ್ಕುಟ (ಕೋಳಿ), ಭಾರದ್ವಾಜ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸಾರಂಗ—ಇವು ದಿವಾಚರ (ಹಗಲು ಸಂಚರಿಸುವ) ಪಕ್ಷಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 17
वागुर्युलूकशरभक्रौञ्चाः शशककच्छपाः लोमासिकाः पिङ्गलिकाः कथिता रात्रिगोचराः
ವಾಗುರೀ, ಗೂಬೆಗಳು, ಶರಭಗಳು, ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮೊಲಗಳು ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳು—ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಮಾಸಿಕಾ ಹಾಗೂ ಪಿಂಗಲಿಕಾ ಎಂಬ ಜೀವಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾತ್ರಿಗೋಚರರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 18
सर्वे ऽन्ये च वनेचरा इति झ हंषाश् च मृगमार्जारनकुलर्क्षभुजङ्गमाः वृकारिसिंहव्याघ्रोष्ट्रग्रामशूकरमानुषाः
ಇತರ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹ ‘ವನಚರ’ರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹಂಸಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಬೆಕ್ಕುಗಳು, ನಕುಲಗಳು (ಮಂಗೂಸ್), ಕರಡಿಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು, ತೋಳಗಳು, ಹಿಂಸ್ರ ಶತ್ರುಮೃಗಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ಹುಲಿಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು, ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪಶುಗಳು, ಹಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।
Verse 19
श्वाविद्वृषभगोमायुवृककोकिलसारसाः तुरङ्गकौपीननरा गोधा ह्य् उभयचारिणः
ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ, ಎತ್ತುಗಳು, ನರಿಗಳು, ತೋಳಗಳು, ಕೋಗಿಲೆಗಳು, ಸಾರಸ ಪಕ್ಷಿಗಳು; ಕುದುರೆಗಳು, ಕೌಪೀನಧಾರಿಗಳಾದ ಮಾನವರು, ಮತ್ತು ಗೋಧಾ (ಇಗುವಾನಾ)—ಇವರೆಲ್ಲ ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ಉಭಯಚಾರಿಣಃ’ (ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ/ಎರಡು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।
Verse 20
बलप्रस्थानयोः सर्वे पुरस्तात्सङ्घचारिणः जयावहा विनिर्दिष्टाः पश्चान्निधनकारिणः
ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಸಾಗುವವರು ‘ಜಯಾವಹ’ (ವಿಜಯ ತರುವವರು) ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯುವವರು ‘ನಿಧನಕಾರಿಣ’ (ವಿನಾಶ/ಮರಣಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವವರು) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 21
गृहाद्गम्य यदा चासो व्याहरेत् पुरुतः स्थितः नृपावमानं वदति वामः कलहभोजने
ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ಮುಂದೆ ನಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಅವಮಾನವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಅದು ವಾಮ (ಅಶುಭ) ಶಕುನ—ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಲಹ ಮತ್ತು ಜಗಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 22
याने तद्दर्शनं शस्तं सव्यमङ्गस्य वाप्यथ चौरैर् मोषमथाख्याति मयूरो भिन्ननिस्वनः
ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಎಡಭಾಗ ಶುಭವಾಗಿರುವವನಿಗೆ ಆ ಶಕುನದರ್ಶನ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳಕರ; ಆದರೆ ನವಿಲಿನ ಮುರಿದ/ವಿಕೃತ ಕೂಗು ಕಳ್ಳರಿಂದ ಕಳವು ಸಂಭವಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 23
प्रयातस्याग्रतो राम मृगः प्राणहरो भवेत् ऋक्षाखुजम्बुकव्याघ्रसिंहमार्जारगर्दभाः
ಓ ರಾಮ! ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟವನ ಮುಂದಕ್ಕೆ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ಪ್ರಾಣಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಾಣಹರ ಅಶುಭ ಶಕುನ; ಕರಡಿ, ಇಲಿ, ನರ, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕತ್ತೆ ಇತ್ಯಾದಿ।
Verse 24
प्रतिलोमास् तथा राम खरश् च विकृत्रस्वनः वामः कपिञ्जलः श्रेष्ठस् तथा दक्षिणसंस्थितः
ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ರಾಮ, ‘ಪ್ರತಿಲೋಮ’ ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾಗಿ ವಿಕೃತವಾಗಿ ಕೂಗುವ ‘ಖರ’ ಇವು ಎಡಭಾಗದ ಶಕುನಗಳು; ಆದರೆ ಕಪಿಞ್ಜಲನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಂಗಳಸೂಚಕ।
Verse 25
पृष्ठतो निन्दितफलस्तित्तिरिस्तु न शस्यते एणा वराहाः पृषता वामा भूत्वा तु दक्षिणाः
ತಿತ್ತಿರಿ (ಪಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್) ಯ ಶಬ್ದ/ಸೂಚನೆ ಹಿಂದೆಂದರೆ ಅದು ನಿಂದಿತ (ಅಮಂಗಳ) ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಶಸ್ತವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಏಣ (ಜಿಂಕೆ), ವರಾಹ (ಕಾಡುಹಂದಿ), ಪೃಷತ (ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ) ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡರೂ ಬಲಭಾಗದಂತೆ ಶುಭಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ।
Verse 26
भवन्त्यर्थकरा नित्यं विपरीता विगर्हिताः वृषाश्वजम्बुकव्याघ्राः सिंहमार्जारगर्दभाः
ಇವು ಸದಾ ಅರ್ಥ/ಲಾಭವನ್ನು ತರುವವು; ಆದರೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ನಿಂದಿತ (ಅಮಂಗಳ) ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ—ಎತ್ತು, ಕುದುರೆ, ನರ, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಬೆಕ್ಕು, ಕತ್ತೆ।
Verse 27
वाञ्छितार्थकरा ज्ञेया दक्षिणाद्वामतो गताः शिवा श्यामाननाच्छूच्छूः पिङ्गला गृहगोधिका
ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದರೆ ಇವು ಇಷ್ಟಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಕರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಶಿವಾ, ಶ್ಯಾಮಾನನಾ, ‘ಚೂಚೂ’ ಶಬ್ದಕಾರಿಣಿ, ಪಿಂಗಲಾ ಹಾಗೂ ಗೃಹಗೋಧಿಕಾ।
Verse 28
शूकरी परपुष्टा च पुन्नामानश् च वामतः प्रतिलोमास्तथेत्यादिः, सिंहमार्जारगर्दभा इत्य् अन्तः पाठः ज भ पुस्तकद्वये नास्ति स्त्रीसञ्ज्ञा भासकारूषकपिश्रीकर्णश्छित्कराः
‘ಶೂಕರಿ, ಪರಪುಷ್ಟಾ, ಪುನ್ನಾಮಾನ’; ಹಾಗೆಯೇ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವವು ‘ಪ್ರತಿಲೋಮ’ (ವಿಪರೀತ) ಇತ್ಯಾದಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ಸಿಂಹ–ಮಾರ್ಜಾರ–ಗರ್ಧಭ’ ಎಂಬ ಅಂತಃಪಾಠ ‘ಜ’ ಮತ್ತು ‘ಭ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಇವು ಸ್ತ್ರೀಸಂಜ್ಞೆಗಳು—ಭಾಸಕಾ, ಆರೂಷಕಾ, ಪಿಶ್ರೀಕರ್ಣಾ, ಛಿತ್ಕರಾ।
Verse 29
कपिश्रीकर्णपिप्यीका रुरुश्येनाश् च दक्षिणाः जातीक्षाहिशशक्रोडगोधानां कीर्तनं शुभं
ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪಿ, ಪಿಶ್ರೀಕರ್ಣ, ಇರುವೆ, ರುರು-ಮೃಗ ಮತ್ತು ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ) ಕಾಣುವುದು/ಉಲ್ಲೇಖವು ಶುಭ; ಹಾಗೆಯೇ ಜಾತಿ (ಮಲ್ಲಿಗೆ), ನಕುಲ (ಮಂಗೂಸ್), ಸರ್ಪ, ಶಶ (ಮೊಲ), ಶಕ್ರೋಡ (ವರಾಹ) ಮತ್ತು ಗೋಧಾ (ಇಗುವಾನಾ)ಗಳ ಕೀರ್ತನ/ಉಚ್ಚಾರವೂ ಶುಭ।
Verse 30
ततः सन्दर्शनं नेष्टं प्रतीपं वानरर्क्षयोः कार्यकृद्बली शकुनः प्रस्थितस्य हि यो ऽन्वहं
ಅನಂತರ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಸಂದರ್ಶನ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ—ಎದುರಾಗಿ ವಿರೋಧಮುಖವಾಗಿ ಬರುವ ವಾನರ ಮತ್ತು ಕರಡಿಯನ್ನು ಎದುರುಮಾಡುವುದು. ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟವನಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅನುಸರಿಸುವ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ಶಕುನಪಕ್ಷಿ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 31
भवेत्तस्य फलं वाच्यं तदेव दिवसं बुधैः मता भक्ष्यार्थिनो बाला वैरसक्तास्तथैव च
ಪಂಡಿತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅದೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಬೇಕು. ಇವರು ಆಹಾರವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮಕ್ಕಳಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವೈರವಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರಂತೆ ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 32
सीमान्तमभ्यन्तरिता विज्ञेया निष्फला द्विज एकद्वित्रिचतुर्भिस्तु शिवा धन्या रुतैर् भवेत्
ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಮನೆ/ಆವರಣದ ಗಡಿಯೊಳಗಿಂದ ಕೇಳಿಬರುವ ಪಕ್ಷಿಯ ಕೂಗು ನಿಷ್ಫಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು, ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರೆ, ಆ ಕೂಗು ಶುಭಕರವೂ ಧನ್ಯಫಲದಾಯಕವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
Verse 33
पञ्चभिश् च तथा षड्भिरधन्या परिकीर्तिता सप्तभिश् च तथा धन्या निष्फला परतो भवेत्
ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಾದವನ್ನು ‘ಅಧನ್ಯ’ (ಅಶುಭ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಏಳು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಾದವನ್ನು ‘ಧನ್ಯ’ (ಶುಭ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದು ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 34
नृणां रोमाञ्चजननी वाहनानां भयप्रदा ज्वालानला सूर्यमुखी विज्ञेया भयवर्धनी
ಅವಳು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವವಳು, ವಾಹನಗಳಿಗೆ/ಸವಾರಿಗಳಿಗೆ ಭಯವನ್ನು ನೀಡುವವಳು. ‘ಜ್ವಾಲಾನಲಾ’ (ಜ್ವಾಲೆ-ಅಗ್ನಿ) ಹಾಗೂ ‘ಸೂರ್ಯಮುಖೀ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ ಅವಳು ಭಯವರ್ಧಿನಿ ಎಂದು ಅರಿಯಬೇಕು.
Verse 35
प्रथमं सारङ्गे दृष्टे शुभे देशे शुभं वदेत् संवत्सरं मनुष्यस्य अशुभे च शुभं तथा
ಮೊದಲ ದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ಸಾರಂಗವು ಶುಭಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡರೆ, ಆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷ ಶುಭಫಲವೆಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಅಶುಭಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಕಂಡರೂ, ಈ ಶಕುನದಲ್ಲಿ ಶುಭವೆಂದೇ ಘೋಷಿಸಬೇಕು.
Verse 36
तथाविधन्नरः पश्येत्सारङ्गं प्रथमे ऽहनि आत्मनश् च तथात्वेन ज्ञातव्यं वत्सरं फलं
ಆ ವಿಧಿಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮನುಷ್ಯನು ಮೊದಲ ದಿನ ಸಾರಂಗವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅದೇ ಸೂಚನೆಯಿಂದ ತನ್ನಿಗೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ದೊರಕುವ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Frequently Asked Questions
A structured omen-taxonomy: (1) dīpta vs śānta outcome logic, (2) a sixfold classification by time, direction, place, karaṇa, sound, and species with a stated hierarchy of interpretive strength, and (3) operational rules for journeys and military movement based on right/left positioning and encounter patterns.
By disciplining decision-making under dharma: interpreting signs is framed as restraint, attentiveness, and right action (not panic), supporting social order (Rājadharma) while cultivating personal vigilance and ethical conduct aligned with puruṣārthas.